Podcasts · İçsel Mercek: Kendini Bil, Gücünü Keşfet
Kendini Yeniden Yazabilir misin? | Nöroplastisite Gerçeği
· 13 min
Episode Kendini Yeniden Yazabilir misin? | Nöroplastisite Gerçeği
Biliyorum Ama Yapamıyorum: Beyindeki İki Sistem Neden Çatışıyor?
Belki hayatında en çok zorlayan cümle şu:
“Biliyorum… ama yapamıyorum.”
Ne yapman gerektiğini biliyorsun.
Mantıklı olanı biliyorsun.
Hatta sonuçlarını bile biliyorsun.
Ama yine de aynı şeyi yapıyorsun.
Ve bir süre sonra şunu düşünmeye başlıyorsun:
“Bende bir problem var.”
Ama burada çok net bir şey söyleyeceğim:
Sorun sende değil.
Sorun, beynindeki iki farklı sistemin çatışmasında.
Şimdi bunu basit ama bilimsel olarak açalım.
Beyinde öğrenme ve davranış tek bir yerden yönetilmez.
İki temel sistem vardır:
Biri bilinçli sistem.
Diğeri otomatik sistem.
Bilinçli sistemin merkezi: hipokampus ve prefrontal korteks.
Bu sistem şunu yapar:
öğrenir
analiz eder
plan yapar
karar verir
Yani “ne yapman gerektiğini bilen” taraf burasıdır.
Ama bir de ikinci sistem var:
bazal ganglia.
Bu sistem şunu yapar:
alışkanlık oluşturur
tekrar eden davranışları otomatikleştirir
enerji tasarrufu sağlar
Yani bu sistem düşünmez.
Uygular.
Şimdi kritik noktaya geliyoruz:
Bu iki sistem her zaman aynı şeyi istemez.
Sen bilinçli olarak diyebilirsin ki:
“Artık ertelemeyeceğim”
“Sağlıklı besleneceğim”
“O mesajı atacağım”
Ama bazal ganglia şuna bakar:
“Daha önce ne yaptık?”
“Hangisi tanıdık?”
“Hangisi daha az riskli?”
Ve seni otomatik olarak eski davranışa götürür.
İşte bu yüzden şu hissi yaşarsın:
Sanki iki farklı insan var içinde.
Biri biliyor.
Diğeri yönetiyor.
Bu çatışmanın bir nedeni de enerji ekonomisidir.
Beyin enerjiyi çok dikkatli kullanır.
Düşünmek pahalıdır.
Otomatik davranmak ucuzdur.
Bu yüzden beyin mümkün olan her şeyi alışkanlığa çevirir.
Çünkü alışkanlık = daha az enerji.
Ama burada daha da derin bir katman var: duygu.
Eğer bir davranış geçmişte seni koruduysa: mesela kaçınmak, ertelemek, geri çekilmek bazal ganglia bunu sadece “alışkanlık” olarak değil, güvenli yol olarak kodlar.
Yani sen sadece alışkanlığı kırmaya çalışmıyorsun.
Aynı zamanda sinir sisteminin güvenlik algısını değiştiriyorsun.
Bu yüzden değişim zor gelir.
Çünkü sen şunu söylersin:
“Bunu yapmalıyım”
Ama sinir sistemin şunu söyler:
“Bu güvenli değil”
Ve beyin her zaman güvenliği seçer.
Şimdi en kritik içgörü:
Değişim, bilgiyle olmaz.
Çünkü bilgi hipokampusta kalır.
Ama davranış bazal ganglia’da değişir.
Ve bazal ganglia sadece şuna bakar:
tekrar
deneyim
sonuç
Yani gerçek değişim şudur:
Aynı bilgiyi tekrar etmek değil…
yeni davranışı yeterince tekrar etmek.
Şimdi kendine şu soruyu sor:
Ben gerçekten değişmeye mi çalışıyorum…
yoksa sadece kendime doğru şeyi söyleyip
aynı şeyi yapmaya devam mı ediyorum?
Çünkü gerçek dönüşüm şu anda başlar:
bildiğini yaptığın anda.
Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them. Explicit shows are for adult profiles only, and children’s profiles hear only children’s shows. More about this list.