Podcasts · Radio Naukowe

#297 Rozwój małego dziecka – przez co przeszliśmy jako niemowlaki? | prof. Przemysław Tomalski

16 Apr 2026 · 1 h 49 min

Nie jest łatwo być niemowlęciem! Młodziutki człowiek musi się nauczyć przeogromnej liczby umiejętności. Są wśród nich nie tylko te, które kojarzymy z etapami rozwoju: siadanie, chodzenie, mówienie, ale nawet rozróżnianie kolorów czy łączenie mowy z oddechem. Malutkie dzieci bardzo wcześnie zaczynają się komunikować z otoczeniem. Wykorzystują do tego nie tylko wokalizację, czyli przeróżne odgłosy, ale też gestykulację rąk… i nóg. – Zaczynamy odpinać nogi od produkowania dźwięków mowy pod koniec pierwszego roku życia – opowiada prof. Przemysław Tomalski, kierownik Pracowni Neurokognitywistyki Rozwojowej Babylab w Instytucie Psychologii PAN. 💛 https://patronite.pl/radionaukowe 💸 https://suppi.pl/radionaukowe 📖 https://wydawnictworn.pl/ – Zasadniczo mówienie to jest ruch. I to nie jakiś zwykły ruch, tylko jeden z najbardziej złożonych sekwencyjnie rodzajów ruchów, które nasze ciało jest w stanie wykonać – wyjaśnia. Do wydania z siebie dźwięku mowy potrzebujemy jednoczesnej aktywności aż 80 mięśni! Nic dziwnego, że nauka mowy trwa dobrych kilka lat. Samo powiązanie mówienia z oddychaniem (to, że mówimy na wydechu) wykształca się u dzieci dopiero pod koniec wieku przedszkolnego. Stąd czasami dziwność dźwięków produkowanych przez niemowlęta – bywa, że wydają je na wdechu. Jeszcze kilka lat temu psychologowie uważali, że do lepszego rozwoju językowego dziecka konieczne jest ubogacanie go na wczesnym etapie życia: by rodzice mówili do niego dużo i pięknie. Najnowsze badania wskazują jednak, że kluczowy jest inny czynnik: dialog. Najważniejsze, by do niemowlęcia mówić, ale też zostawiać mu czas i miejsce na reakcję. – Jest masa sposobów, na które możemy być w interakcji z dzieckiem, i to nie tylko wokalnie – wskazuje psycholog. Można robić miny, pokazywać gesty. Ważne, by zostawić dziecku przestrzeń na odpowiedź i nie przechodzić w tryb instruktażu. W odcinku usłyszycie też, jak widzą noworodki, że mechanizm orientowania się na twarze działa u ludzi już w życiu płodowym (i jak to w ogóle zbadać) oraz jak poznać, czy prezentowany bodziec niemowlę interesuje, czy może nudzi. I dlaczego warto z dzieckiem oglądać książeczki, nawet jeśli jeszcze zupełnie nie rozróżnia literek. Gorąco polecamy, to odcinek o nas wszystkich, bo każdy z nas był dzieckiem! 00:00 Wstęp 01:38 Powitanie profesora Przemysława Tomalskiego 03:54 Świat zmysłów tuż po narodzinach 07:48 Słuch i percepcja w życiu płodowym 11:02 Głos, zapach i układ wzrokowy u niemowląt 20:28 Rozwój widzenia barwnego i stereoskopowego 26:52 Metody badania umysłów małych dzieci 35:23 Czy niemowlęta mają poczucie sprawiedliwości? 38:19 Praca naukowa i wyzwania replikacji 40:53 Prędkość ssania jako miara uwagi 46:09 Interfejsy wzrokowe i sprawczość dziecka 55:25 Ucieleśnienie procesów poznawczych i ruchu 58:32 Złożoność układu wzrokowego i wzgórza 01:03:02 Fizyczne zmiany proporcji ciała niemowlęcia 01:07:38 Mechanizm skoków rozwojowych u dzieci 01:13:08 Początki mowy i dźwięki ortofoniczne 01:16:32 Dialog jako silnik rozwoju językowego 01:22:01 Koordynacja oddechu, postawy i głosu 01:35:12 Znaczenie naprzemienności w nauce języka 01:39:23 Jak mądrze wspierać rozwój dziecka? 01:42:19 Uważność i reagowanie na potrzeby 01:46:00 Zakończenie

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)