Podcasts · នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

ជំងឺកាមរោគអាចចម្លងតាមរយៈការប្រើប្រាស់បង្គន់សាធារណៈ?

2 Sep 2026 · 9:56

ដូចឈ្មោះដែលហៅ ជំងឺកាមរោគ ជាជំងឺដែលបង្កឡើងដោយបាក់តេរី ដោយវីរុស ឬដោយពពួកប៉ារ៉ាស៊ីត និងដែលចម្លងតាមផ្លូវភេទ នៅពេលរួមរក្សដោយមិនការពារ។ ចុះជំងឺកាមរោគអាចឆ្លងដោយខ្វះអនាម័យ ឬដោយការប្រើប្រាស់បង្គន់រួម បង្គន់សាធារណៈដែរឬទេ?

បច្ចុប្បន្ននេះ វេជ្ជសាស្ត្របានស្គាល់ភ្នាក់ងារបង្កជំងឺកាមរោគ ប្រមាណជាង៣០ប្រភេទ ជា បាក់តេរី ជាវីរុស ជាប៉ារ៉ាស៊ីត ដែលអាចចម្លង នៅពេលស្បែកប៉ះកកិតគ្នា ក្នុង សកម្មភាពសេពសន្ធវៈ មិនថាជាការរួមរក្សតាមទ្វារមាស តាមមាត់ ឬតាមរន្ធគូថទេ។ ជំងឺកាមរោគខ្លះ អាចឆ្លងបន្តពីម្តាយទៅកូន ពេលនៅក្នុងផ្ទៃ ពេលឆ្លងទន្លេ និង ពេលបំបៅដោះ ឬចម្លង ពេលបញ្ចូលឈាម ដោយខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន គ្មានការត្រួតពិនិត្យត្រឹមត្រូវ។ ជំងឺកាមរោគ មានច្រើនប្រភេទណាស់ ប៉ុន្តែជំងឺដែលគេជួបប្រទះញឹកញាប់ជាងគេ មានដូចជាជំងឺប្រមេះទឹកបាយ ប្រមេះទឹកថ្លា ជំងឺស្វាយ ជំងឺសិរមាន់ ជំងឺពងទឹក (ពងបែក) ជំងឺទ្រីកូម៉ូណាស ជំងឺអេដស៍ និង ជំងឺបង្កឡើងដោយមេរោគHPV (papillomavirus)។ ជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទB ក៏ ត្រូវបានចាត់ទុកជាជំងឺកាមរោគមួយដែរ។

ក្នុងមួយថ្ងៃៗ មានមនុស្សនៅលើពិភពលោក អាយុពី១៥ទៅ៤៩ឆ្នាំ ចំនួនជាង១លាននាក់ បានឆ្លងជំងឺកាមរោគ ដោយភាគច្រើនគ្មានបញ្ចេញរោគសញ្ញា និងអាចព្យាបាលជា។ បើតាមការប៉ាន់ស្មាន របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក មនុស្សក្នុងវ័យនេះប្រមាណ៣៧៤លាននាក់ មានផ្ទុកជំងឺកាមរោគមួយ ក្នុងចំណោមជំងឺកាមរោគដែលមានកើតញឹកញាប់ជាងគេ ដោយអាចជា ជំងឺស្វាយ ប្រមេះ ទ្រីកូម៉ូណាស។ ជាង ៨លាននាក់ មានជំងឺស្វាយ ជាង ៥២០នាក់រស់ជាមួយជំងឺពងទឹក និងជាង២៥៤លាននាក់មានជំងឺរលាកថ្លើមរ៉ាំរ៉ៃប្រភេទB នៅ ឆ្នាំ ២០២២។ ស្ត្រីជាង ៣០០លាននាក់បានឆ្លងមេរោគប៉ាពីឡូម៉ាវីរុស ដែលជាដើមហេតុដ៏ចម្បង នាំឲ្យមានជំងឺមហារីកនៅកស្បូនស្ត្រី និងជំងឺមហារីកនៅរន្ធគូថ ចំពោះបុរសដែលស្រលាញ់ភេទដូចគ្នា។

ជំងឺកាមរោគ ប៉ះពាល់ខ្លាំងណាស់ ដល់សុខភាពផ្លូវភេទ និង សុខភាពបន្តពូជ។ ក្រៅអំពីបង្កឲ្យមានផលវិបាកភ្លាមៗ ជំងឺកាមរោគ អាចជះឥទ្ធិពលអាក្រក់និងធ្ងន់ធ្ងរខ្លាំង។ ជំងឺកាមរោគខ្លះ ដូចជា ជំងឺពងបែក ស្វាយ ឬប្រមេះ អាចបង្កើនគ្រោះឆ្លងជំងឺស៊ីដា។ ម្តាយមានផ្ទុកជំងឺកាមរោគ អាចប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់កូនស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ ឬនៅពេលកើតមិនពេញខែ គ្រោះកូនតូចស្រាលជ្រុលនៅពេលកើត ឬមានការលូតលាស់មិនត្រឹមត្រូវ។ បើជាជំងឺកាមរោគបង្កឡើងដោយមេរោគប៉ាពីឡូម៉ាវីរុស ផលវិបាកអាចអាក្រក់ខ្លាំង ព្រោះមេរោគនេះ ជាដើមហេតុនាំឲ្យមានជំងឺមហារីកមាត់ស្បូន និង ជំងឺមហារីកផ្សេងទៀត។ បើជាការឆ្លងជំងឺរលាកថ្លើមប្រភេទបេ នោះគ្រោះថ្នាក់អាចដល់ជីវិត។ គ្មានថ្នាំព្យាបាល នៅឆ្នាំ២០២២ រលាកថ្លើមប្រភេទបេ ដែលងាយធ្វើឲ្យថ្លើមក្រិន និងមហារីក បានសម្លាប់មនុស្សអស់ប្រមាណ១លាន១សែននាក់។ ចម្លងស្វាយឬប្រមេះ ទៅប្រពន្ធ នឹងធ្វើឲ្យស្ត្រីមានគ្រោះអារ មិនអាចមានកូន។

ការចម្លងជំងឺកាមរោគ

ដូចឈ្មោះហៅ ជំងឺកាមរោគ ឆ្លង និងអាចចម្លងគ្នា តាមរយៈការរួមរក្ស រួមភេទ តាមទ្វារមាស តាមមាត់ និង តាមរន្ធគូថ មិនពាក់ព័ន្ធនឹងកត្តាអនាម័យទេ។ ជំងឺកាមរោគ ជាទូទៅ មិនឆ្លងដោយគ្រាន់តែប្រើប្រាស់បង្គន់រួម ឬបង្គន់សាធារណៈ ដូចជំនឿរបស់មនុស្សជាច្រើននោះឡើយ។ ប៉ុន្តែជំនឿនេះខុសទាំងអស់ស្រុង។ អ្នកជំនាញវេជ្ជសាស្ត្រគ្រប់ជំនាន់សុទ្ធតែបញ្ជាក់ថាជំងឺកាមរោគ មិនឆ្លង ដោយគ្រាន់តែទៅអង្គុយបន្ទោរបង់លើបង្គន់ ដែលមានមនុស្សអង្គុយជុះច្រើនតគ្នាទេ។ គ្រូពេទ្យជំនាញបារាំងបានបញ្ជាក់យ៉ាងលម្អិតថា ជំងឺបង្ករោគតាមការរួមភេទ អាច ឆ្លងគ្នា នៅពេល ណាភ្នាសរំអិល ទឹករំអិល (ប្រដាប់ភេទ ឬមាត់ ) ប៉ះត្រដុសគ្នា ដែល ជាសកម្មភាពតែងកើតមានឡើង ជាទូទៅ នៅពេលរួមរក្ស។ ដើម្បីអាចឆ្លងជំងឺកាមរោគនៅពេលប្រើបង្គន់សាធារណៈ ល្គិកណាតែអ្នកយកភ្នាសរំអិល ប្រដាប់ភេទ ទៅប៉ះផ្ទាល់នឹងថាសបង្គន់។ តើមាននរណាអង្គុយបត់ជើងបែបនេះ ! គឺគ្មានឡើយ។ ស្បែកភ្លៅផ្នែកខាងលើដែលប៉ះផ្ទាល់នឹងចានបង្គន់ពេលអង្គុយជុះ មិនឆ្លងនិងមិនចម្លង មិនបញ្ជូនមេរោគកាម ទៅដល់ប្រដាប់ភេទឡើយ។ ជាងនេះទៅទៀត មេរោគនៃជំងឺកាមរោគមិនចេះលោត ចេញពីបុគ្គលអ្នកជំងឺទៅតោងលើគែម ឬចានបង្គន់ និងក៏មិនអាចធន់រស់នៅលើវត្ថុរឹង នៅក្នុងបរិយាកាសខាងក្រៅបានឡើយ។ មីក្រុបជាភ្នាក់ងារបង្កជំងឺកាមរោគ មិនថាជាប្រភេទវីរុស បាក់តេរី ផ្សិត ឬប៉ារ៉ាស៊ីតទេ មិនថាមេរោគស្វាយ មេរោគប្រមេះឡើយ អាចរស់នៅខាងក្រៅខ្លួនមនុស្ស បានតែមួយភ្លែត និងមានអាយុកាន់តែខ្លីទៀត បើវាត្រូវនៅលើផ្ទៃរឹង ហាលវាល ត្រជាក់ៗ ដូចយ៉ាងចានបង្គន់ ហើយមិនលោតពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយឡើយ។ មេរោគត្រូវការមានកន្លែងស្នាក់ចាំទទួលយកភ្លាមទើបឆ្លងបាន។ ពោលគឺដើម្បីមានការចម្លងមេរោគពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត ត្រូវឱ្យមនុស្សទាំងពីរនាក់មានទំនាក់ទំនងល្អិតចូលគ្នា។ ប្រសិនបើជំងឺកាមរោគអាចឆ្លងនៅបង្គន់មែន នោះគេច្បាស់ជានឹងជួបអ្នកជំងឺកាមរោគ ក្នុងគ្រប់ស្រទាប់និងគ្រប់វ័យ រាប់ទាំងអ្នកដែលគ្មានប្រវត្តិសកម្មភាពផ្លូវភេទដែរហើយ។ តែជាក់ស្តែងមិនដូច្នេះទេ។

បង្គន់សាធារណៈអាចកខ្វក់គួរឱ្យខ្ពើម នៅពេលអើតចូលទៅឃើញភ្លាម អាចមានអារម្មណ៍គួរឱ្យចង់ក្អួតមែន ប៉ុន្តែតំណក់ទឹកនោមស្រក់លើថាសបង្គន់ ស្រក់នៅលើដី…

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)