Podcasts · 32.Gün Belgeselleri | Mehmet Ali Birand

Demirkırat | Bölüm 3 — 14 Mayıs 1950: Demokrat Parti'nin Zaferi ve İktidar Değişimi (1950)

3 Aug 2026 · 38 min · S1 E3

14 Mayıs 1950. Yirmi yedi yıllık yorgun iktidara karşı biriken tepki, sokakta kan dökerek değil, sandıkta oy kullanarak patladı. Demirkırat şaha kalkmıştı; bu seçim tarihe "Beyaz İhtilal" olarak geçti. Mehmet Ali Birand'ın 10 bölümlük "Demirkırat" belgeselinin üçüncü bölümü, Demokrat Parti'yi iktidara taşıyan seçimi ve ilk haftaları anlatıyor. Seçmenlerin yüzde 89'u sandığa gidiyor; DP yüzde 53'ü aşıyor, çoğunluk sistemi bunu 408'e 69 sandalyeye çeviriyor. Gece yarısından sonra komutanlar, oyların komünistlerce değiştirildiğini öne sürerek İnönü'ye müdahale teklif ediyor; Milli Şef seçim sonuçlarının kabul edilmesi gerektiğini söylüyor. Celal Bayar Cumhurbaşkanı oluyor ve Köprülü'yü öneren Menderes'i başbakan yapıyor. Bir ay geçmeden bir albay, ordunun tepesinde darbe hazırlığı olduğu haberini getiriyor. Bu bölümde: • 14 Mayıs 1950 seçimi: "Beyaz İhtilal" • Recep Peker ve Mareşal Fevzi Çakmak'ın cenazeleri: erken bir kamuoyu yoklaması • İnönü İzmir'de: kazansa da kaybetse de zaferin kendisinin olacağını söylüyor • 8 milyon seçmen, yüzde 89 katılım, gizli oyla ilk gerçekten serbest seçim • Ulus'ta içilen ilk ve son rakı, DP Genel Merkezi'nde sevinç • Aydın'da Menderes'e Köprülü'nün haberi: DP iktidarda • DP 408, CHP 69 sandalye: tarihi bir fark • İnönü'nün oğlu Erdal'a İngilizce telgrafı: "Lost the majority" • Komutanların gece yarısı müdahale teklifi ve İnönü'nün cevabı • İnönü'nün son kabine toplantısı ve vedası • Pembe Köşk'ten Erdal'a mektup • DP grubunun 34 üyesi dışında hepsi Bayar'ı destekliyor • Bayar, Köprülü'yü öneren Menderes'i başbakan yapıyor • Bayar Meclis'e girerken kim ayağa kalktı, kim alkışladı • Ünlü isimlerden kurulan kabine ve DP tabanının tepkisi • Bayar İnönü'ye NATO'yu soruyor • Bir albayın darbe uyarısı ve ezan kararı ⏱ 38 dk | 1950 | 32.Gün Arşivi — Demirkırat, Bölüm 3/10 ▶ İngilizce altyazılı YouTube versiyonu: https://youtu.be/5duzFF13oZU ▶ Tüm seri (YouTube oynatma listesi): https://www.youtube.com/playlist?list=PLOlAWM7gyVB8 ▶ 32.Gün Arşivi YouTube kanalı: https://www.youtube.com/channel/UCJg-RcGXJ-cBAz5UePKLlkA ▶ Bizi destekleyin (Patreon): https://patreon.com/c/32gunTV ▶ Arşiv ürünleri (Shopier): https://shopier.com/32gun ▶ Arşiv görüntü lisanslama: birandyapim32@gmail.com Twitter: https://twitter.com/32gunarsivi Instagram: https://instagram.com/32gunarsivi Facebook: https://facebook.com/32gunarsivi BÖLÜMLER 0:00 Bir dönüm noktası: Beyaz İhtilal 1:05 İki cenaze: Peker ve Çakmak 2:15 İnönü'nün yanıltıcı iyimserliği 4:03 14 Mayıs 1950: yüzde 89 katılım 5:41 Çankaya'da seçim gecesi 7:09 DP Genel Merkezi'nde sevinç 7:58 Menderes Aydın'da: iktidara geldik 9:07 CHP iktidarı devrediyor 10:19 DP 408, CHP 69 10:58 Ne zaman taşınabiliriz? 12:11 Komutanların darbe teklifi 14:56 İnönü Çankaya'dan ayrılıyor 20:51 Cumhurbaşkanlığına Bayar 22:19 Başbakan Menderes olacak 25:23 İnönü'nün son kabinesi 28:32 Bayar seçiliyor: kimse ayağa kalkmıyor 29:55 Ünlüler kabinesi 32:47 Bayar İnönü'ye NATO'yu soruyor 35:27 Albayın darbe uyarısı 37:09 Ezan

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)