Podcasts · Madame Monday - po dorosłemu

Czy można nie czuć własnego życia?

14 Sep 2026 · 56 min

Czy można wiedzieć, kim się jest i jednocześnie nie czuć, że jest się sobą?

Można.

Depersonalizacja i derealizacja należą do najbardziej osobliwych doświadczeń psychicznych. Człowiek może patrzeć na własne ciało i wiedzieć, że jest jego, a jednocześnie doświadczać go jako obcego. Może znajdować się we własnym mieszkaniu, rozpoznawać każdy przedmiot i mimo to mieć wrażenie, że wszystko wygląda jak scenografia albo sen.

Co szczególnie ważne: zazwyczaj nie oznacza to utraty kontaktu z rzeczywistością.

Osoba doświadczająca derealizacji najczęściej wie: „świat jest prawdziwy”. Problem polega na tym, że przestaje czuć jego realność.

I właśnie dlatego depersonalizacja i derealizacja są tak fascynujące klinicznie. Pokazują różnicę między wiedzieć a doświadczać.

Krótkotrwałe epizody mogą pojawić się podczas silnego stresu, paniki, wyczerpania czy innych stanów przeciążenia i same w sobie nie oznaczają zaburzenia psychicznego.

Istnieje jednak również formalna diagnoza: zaburzenie depersonalizacji-derealizacji - DDD, należące w ICD-11 do grupy zaburzeń dysocjacyjnych.

I tutaj zaczynają się pytania, które interesują mnie najbardziej.

Dlaczego człowiek może przestać czuć własne emocje jako „swoje”?

Co właściwie sprawia, że każdego dnia bez zastanowienia wiemy: to moje ciało, moje wspomnienie, moje życie, to ja?

Dlaczego depersonalizacja tak często pojawia się podczas paniki?

I dlaczego próba ciągłego sprawdzania:

„Czy już czuję się normalnie?” „Czy świat znowu wygląda prawdziwie?” „Czy nadal jestem sobą?”

może paradoksalnie podtrzymywać problem?

W nowym odcinku Madame Monday „Czy można nie czuć własnego życia?” opowiadam o depersonalizacji, derealizacji i szerzej - dysocjacji.

Tłumaczę:

– czym depersonalizacja różni się od derealizacji, – gdzie przebiega granica między przejściowym doświadczeniem a DDD, – dlaczego DDD zaliczamy do zaburzeń dysocjacyjnych, – czym różni się ono od psychozy i DID, – co wiemy o związku dysocjacji z traumą, lękiem i paniką, – czym jest interocepcja i co może mieć wspólnego z poczuciem własnego „ja”, – oraz co współczesne badania mówią o leczeniu.

Nowy odcinek Madame Monday już jest.

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)