Podcasts · Radio Naukowe

#302 Dlaczego polskie rzeki wysychają? | Piotr Bednarek

14 May 2026 · 1 h 11 min

Jak wiele rzek w Polsce jest zupełnie dzikich? Takich, które nie są dotknięte żadną ludzką interwencją? Okazuje się, że… takich rzek w kraju nie ma wcale. Mówi o tym w odcinku nr 302 Radia Naukowego Piotr Bednarek, hydrolog, doktorant w Zakładzie Hydrologii Instytutu Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ, prezes Fundacji Wolne Rzeki. Ingerencje w rzeki w postaci stawiania na nich barier mają dramatyczny wpływ na żyjące w nich istoty. – Dla przykładu zapora we Włocławku na dolnej Wiśle sprawiła, że w całym dorzeczu Wisły, to jest 70 000 kilometrów rzek, wyginęło kilka gatunków wędrownych ryb Łososie, certy, troć, węgorz, jesiotr – mówi Bednarek. – Rozbierając bodajże 5% wybranych barier czy udrażniając w jakiś inny sposób, możemy otworzyć 50% długości rzek dla ryb – tłumaczy. Do tego mamy gęstą sieć rowów melioracyjnych odprowadzających wodę. – To, co zmieniliśmy na trwałe poprzez meliorację i regulację rzek, to obniżyliśmy trwale poziom wód gruntowych – podkreśla nasz gość. 💛 https://patronite.pl/radionaukowe 💸 https://suppi.pl/radionaukowe 📖 https://wydawnictworn.pl/ W odcinku usłyszycie dokładne wyjaśnienie, dlaczego tak się dzieje. Rzeki regulowano między innymi po to, by zmniejszyć ryzyko powodzi. Zdaniem naszego gościa to złudzenie. – Tylko zdaje nam się, że jest bezpiecznie, a tak naprawdę sprawiliśmy, że zagrożenie powodzią wzrosło – ocenia hydrolog. W odcinku usłyszycie też, dlaczego zapora to najgorsze, co może się przydarzyć rzece, którą rzekę w Europie można jeszcze nazwać dziką (podpowiedź: jest w Albanii) i dlaczego dobrym pierwszym krokiem może być tworzenie zastawek na rowach melioracyjnych. Działalność Fundacji Wolne Rzeki możecie śledzić na ich kanale na YouTube. Polecamy! https://www.youtube.com/@WolneRzeki 00:00 Wstęp 01:42 Dlaczego rzeki w Polsce wysychają? 03:07 Czy można powiedzieć, że Polska wysycha? 07:05 Obniżanie poziomu wód gruntowych 11:36 Wpływ melioracji na osuszanie kraju 17:01 Znaczenie retencji naturalnej i sztucznej 20:42 Czy zabraknie nam wody w kranach? 25:01 Przemysł i energetyka a rzeki 30:30 Przyczyny rekordowo niskich stanów Wisły 33:33 Jakie rzeki dalej są dzikie? 36:03 Historia regulacji rzek w Polsce 40:27 Dlaczego regulacja rzek nam szkodzi? 44:31 Zapora we Włocławku i jej wpływ 50:02 Bezpieczeństwo powodziowe a ochrona przyrody 54:43 Projekt renaturyzacji rzeki Bukowej 01:00:47 Jak skutecznie odtwarzać ekosystemy rzeczne? 01:05:32 Czy ktoś poważnie traktuje temat rzek? 01:09:33 Podsumowanie i zakończenie

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)