81. Jak wielkie wybuchy wulkanów zmieniały historię
· 1 h 17 min · S4 E81
Episode 81. Jak wielkie wybuchy wulkanów zmieniały historię
Wracamy do tematu katastrof i opowiadamy o wielkich zakrętach w historii ludzkości, wywołanych przez erupcje wulkanów:
• Jaka katastrofa sprzed 70 tys. lat odcisnęła się na naszym DNA? • Co w wiekach ciemnych przygnało Słowian do Europy Środkowo-Wschodniej? • Jak erupcja na Islandii doprowadziła do niepokojów w Europie, wliczając w to rewolucję francuską? • Dlaczego 1816 został nazwany “rokiem bez lata”?
Wskazujemy okoliczności i historyczne skutki tych naturalnych katastrof. Przedstawiamy dowody znalezione w rdzeniach lodowych, słojach drzew i osadach jeziornych. Prezentujemy najnowsze badania. Ilustracja na okładce: Jean-Pierre Houël, Szturm na Bastylię, 1789 Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie: https://patronite.pl/crazynauka Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊 https://buycoffee.to/crazynauka A tu znajdziecie nasze koszulki 😊 https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109 Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one: Wąskie gardło sprzed 70 tys. lat https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_wulkanu_Toba https://en.wikipedia.org/wiki/Youngest_Toba_eruption https://en.wikipedia.org/wiki/Population_bottleneck https://en.wikipedia.org/wiki/Minimum_viable_population https://www.livescience.com/29130-toba-supervolcano-effects.html https://en.wikipedia.org/wiki/Founder_effect#Among_human_populations https://www.sci.news/othersciences/anthropology/pleistocene-human-bottleneck-12232.html https://www.science.org/doi/10.1126/science.abq7487 Rok 536 Kyle Harper, “Los Rzymu. Klimat, choroby i koniec imperium”, Wydawnictwo Napoleon V, 2021 https://www.science.org/content/article/why-536-was-worst-year-be-alive https://history.fas.harvard.edu/files/gibbons_a_2018_science_mag_re_ad536.pdf https://cp.copernicus.org/preprints/cp-2022-23/cp-2022-23-manuscript-version4.pdf https://www.researchgate.net/figure/Volcanic-radiative-forcing-536-544-CE-estimated-from-ice-core-records-a-Reconstructed_fig5_301312585 https://www.uj.edu.pl/wiadomosci/-/journal_content/56_INSTANCE_d82lKZvhit4m/10172/147609930 https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020EGUGA..2219943V/abstract https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277379119301465 Rewolucja francuska https://en.wikipedia.org/wiki/Laki https://volcano.uri.edu/lava/LakiEruption/Lakierupt.html https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377027319305220 https://archive.blogs.harvard.edu/wheredisasterstrikes/volcano/laki-1783-1784/ https://www.crazynauka.pl/wybuch-wulkanu-ktory-wywolal-rewolucje-francuska/ Rok 1816 https://iopscience.iop.org/article/10.1088/1748-9326/ab3a10 https://greatbigstory.com/the-year-without-a-summer/ https://kopalniawiedzy.pl/atmosfera-aerozol-zachod-slonca-kolor-obraz,19979 https://scied.ucar.edu/learning-zone/how-climate-works/mount-tambora-and-year-without-summer
Links in the notes 20
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_wulkanu_Toba
- https://en.wikipedia.org/wiki/Youngest_Toba_eruption
- https://en.wikipedia.org/wiki/Population_bottleneck
- https://en.wikipedia.org/wiki/Minimum_viable_population
- https://www.livescience.com/29130-toba-supervolcano-effects.html
- https://en.wikipedia.org/wiki/Founder_effect#Among_human_populations
- https://www.sci.news/othersciences/anthropology/pleistocene-human-bottleneck-12232.html
- https://www.science.org/doi/10.1126/science.abq7487
- https://www.science.org/content/article/why-536-was-worst-year-be-alive
- https://history.fas.harvard.edu/files/gibbons_a_2018_science_mag_re_ad536.pdf
- https://cp.copernicus.org/preprints/cp-2022-23/cp-2022-23-manuscript-version4.pdf
- https://www.researchgate.net/figure/Volcanic-radiative-forcing-536-544-CE-estimated-from-ice-core-records-a-Reconstructed_fig5_301312585
- https://www.uj.edu.pl/wiadomosci/-/journal_content/56_INSTANCE_d82lKZvhit4m/10172/147609930
- https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2020EGUGA..2219943V/abstract
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0277379119301465
- https://en.wikipedia.org/wiki/Laki
- https://volcano.uri.edu/lava/LakiEruption/Lakierupt.html
- https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377027319305220
- https://archive.blogs.harvard.edu/wheredisasterstrikes/volcano/laki-1783-1784/
- https://www.crazynauka.pl/wybuch-wulkanu-ktory-wywolal-rewolucje-francuska/
Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them. Explicit shows are for adult profiles only, and children’s profiles hear only children’s shows. More about this list.