Podcasts · Science · Education

Crazy Nauka

Ola i Piotr Stanisławscy

183 episodes · Explicit

Podcast Crazy Nauka - zdobywca Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego 2024 w kategorii „Autor Internetowy” oraz Podcast Roku 2023 w kategorii nauka, edukacja, technologie. Opowiadamy o wielkich osiągnięciach i głębokich porażkach, procesach i zdarzeniach, które zmieniają losy społeczeństw i pojedynczych osób. Pokazujemy, jaką rolę odgrywa w tych zjawiskach nauka, gdzie pomaga wyjaśnić zagadki lub ocalić życie, a gdzie pozostaje jej tylko analizować skutki zdarzeń. Mówimy o zadziwiających metodach badawczych i szkodliwych mitach, które domagają się obalenia. I nie próbujemy ukrywać, jak bardzo nas opowiadanie o nauce kręci.

Episodes page 1 of 4

  1. 184. Nauka na czasie: “Wirus Shamonda przeskoczył na ludzi” - czy rzeczywiście?

    · 46 min · S6 E184

    Opowiadamy o pierwszym - niepotwierdzonym jeszcze w 100 proc. - przypadku śmierci człowieka z powodu zakażenia wirusem Shamonda, występującym u bydła. I o tym, dlaczego - mimo że jest to przypadek odosobniony i…

  2. 183. Seria o tabu: biologia kazirodztwa i chowu wsobnego

    · 1 h 28 min · S6 E142

    Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu. Posłuchajcie!…

  3. 182. Kiedy Ludzie mieli okrągłe domy i kamienne naczynia - nadajemy z Cypru sprzed 9000 lat

    · 1 h 02 min · S6 E182

    Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 lat, a…

  4. 181. Nauka na czasie: co z tą dżumą w rosji? Sprawdzamy

    · 50 min · S6 E181

    Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu izolacją i kwarantanną kilkuset osób z jej otoczenia. O…

  5. 180. Nauka na czasie: co z huraganami na Atlantyku i dlaczego uczeni palą sztuczne zwoje papirusów?

    · 1 h 04 min · S6 E180

    Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie wielkie…

  6. 179. Skąd się bierze specyficzny zapach każdego mieszkania i woń starej klatki schodowej?

    · 1 h 14 min · S6 E179

    Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak dobrze…

  7. 178. Nauka o siusianiu: pogoń za toaletami idealnymi, i to dla obu płci

    · 1 h 15 min · S6 E178

    Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali maszynę do sikania, dlaczego mężczyźni celują w muchy i jak…

  8. 177. Po co Europie nowy port kosmiczny, i to za kołem podbiegunowym?

    · 1 h 05 min · S6 E177

    Przyzwyczailiśmy się, że w kosmos leci się znad równika. Okazuje się jednak, że jeśli chcesz obserwować Ziemię, a nie tylko wisieć nad nią – najlepiej wystartować z Arktyki. Opowiadamy o kosmodromie w Norwegii…

  9. 176. Tragiczna Powódź w Nepalu: co faktycznie ją wywołało?

    · 53 min · S6 E176

    W Himalajach spada gigantyczna masa skał i lodu. Kilka minut później doliną pędzi fala, która niszczy wszystko na swojej drodze. Co naprawdę uruchomiło tę katastrofę, skąd wzięła się tak ogromna ilość wody i czy takich…

  10. 175. Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe i jak wymiotują żyrafy?

    · 59 min · S6 E175

    Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe? Jak i po co kameleony zmieniają kolory? Czy i w jaki sposób żyrafy wymiotują? To ostatni odcinek tegorocznego wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy - z pomocą nauki i badań…

  11. 174. Zaćmienie Słońca - jak, skąd i kiedy obserwować je w Polsce

    · 1 h 01 min · S6 E174

    Jak, kiedy i skąd najlepiej obserwować zaćmienie Słońca w Polsce? Oraz, czy w tych zaćmieniach jest jakiś schemat, jakaś regularność? I za ile lat przestaną być widoczne z Ziemi? Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy…

  12. 173. Bomba jądrowa, która namieszała w magnetosferze Ziemi

    · 1 h 10 min · S6 E173

    Opowieść o tym, jak ludzie są w stanie namieszać w magnetosferze Ziemi za pomocą jednego absurdalnego testu jądrowego. I jak do dziś, po 64 latach, nie potrafią tego naprawić. Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli…

  13. 172. Czym koty mruczą i dlaczego w Tajlandii księżyc leży na boku

    · 1 h 02 min · S6 E172

    Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez: Dominikę, Martę i Huberta wraz z Dobrusią oraz Anetę. 00:00 -…

  14. 171. Wulkan, który sprowadził Czarną Śmierć do Europy

    · 41 min · S6 E171

    Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w Europie. Niedawno znaleziono ostatni brakujący element całej…

  15. 170. Czy niesporczak jest do końca żywy i dlaczego woda nie cieszy tak jak czekolada

    · 48 min · S6 E170

    Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy świetne pytania przesłane przez naszych słuchaczy: Milenę…

  16. 169. Skąd te upały, jak sobie z nimi radzić - naukowo

    · 53 min · S6 E169

    Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz co podczas upału dzieje się z ludzkim ciałem: kiedy…

  17. 168. Wulkan, który powstał w ciągu jednej nocy

    · 50 min · S6 E168

    Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal w podobnym tempie pojawił się wulkan błotny. W odcinku:…

  18. 167. Nauka na czasie: Co z tym ekstremalnym El Niño i jak wydłużyć psom życie?

    · 57 min · S6 E167

    Silne El Niño może oznaczać więcej pogodowych ekstremów: upałów, susz, powodzi i gwałtownych zjawisk na Ziemi. Skąd wiemy, że nadchodzi? Dlaczego tak mocno wpływa na klimat całej planety? I czy jego skutki mogą być…

  19. 166. Ebola, czyli najbardziej przerażająca epidemia

    · 2 h 06 min · S6 E166

    Ebola - choroba, która budzi przerażenie. W Demokratycznej Republice Konga rozwija się właśnie epidemia mało znanego gatunku tego wirusa. Kiedy i jak go odkryto? Jakie stanowi zagrożenie? Czemu tak się go boimy? I…

  20. 165. Hantawirus na wycieczkowcu - co wiemy do tej pory?

    · 1 h 03 min · S6 E166

    Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu zdarzeń oraz o tym, czy istnieją powody do obaw. Czym jest…

  21. 164. „The Traitors. Zdrajcy”. Czy to eksperyment psychologiczny?

    · 1 h 19 min · S6 E164

    Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę, która zapewnia wsparcie psychologiczne uczestnikom polskich…

  22. 163. Trzęsienie ziemi w Lizbonie: Katastrofa, która zmieniła świat

    · 1 h 32 min · S6 E163

    Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1755 roku zdemolowało Lizbonę, a przy…

  23. 162. Pluskwiaki, mumie i arszenik. Pokręcona historia barwników

    · 52 min · S6 E162

    Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące, momentami…

  24. 161. Dlaczego posiłki dla astronautów to kosmiczne wyzwanie?

    · 1 h 12 min · S5 E161

    Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy? Tak, wiemy, że…

  25. 160. Nauka na czasie: I po co znowu lecieć na Księżyc?

    · 1 h 11 min · S5 E160

    Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my…

  26. 159. Sąd potwierdził - Big Techy celowo uzależniają dzieci

    · 1 h 23 min · S5 E159

    Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może…

  27. 158. Co łączy polskie złoża helu z AI, Iranem i Zderzaczem Hadronów?

    · 1 h 07 min · S5 E158

    Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo…

  28. 157. Nauka na czasie - przepychanie planetoidy i wojna jądrowa AI

    · 1 h 13 min · S5 E157

    Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących…

  29. 156. Ołowiane epidemie: od kopalń po krany

    · 1 h 27 min · S5 E156

    Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były ignorowane, a toksyczny metal trafiał do gleby, powietrza…

  30. 155. Nauka na czasie: Starliner - katastrofa, której nie było i porzuceni astronauci

    · 1 h 12 min · S5 E155

    Jak to możliwe, że w NASA odrodziły się te same toksyczne mechanizmy, które doprowadziły do wypadków Columbii i Challengera? I dlaczego awaria statku kosmicznego Starliner z 2024 roku została uznana za równie poważną…

  31. 154. Ołowiani ludzie i najbardziej szkodliwy wynalazca w dziejach

    · 1 h 28 min · S5 E154

    Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła kontra samotny naukowiec, który odkrywa mroczną tajemnicę…

  32. 153. Powódź melasowa w Bostonie. Co tam się, u licha, stało?

    · 1 h 00 min · S5 E153

    15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób gęsty syrop mógł rozpędzić się do 55 km/h? I dlaczego…

  33. 152. Nauka na czasie: Wir polarny się rozpada, wirus Nipah straszy - czy mamy się bać

    · 49 min · S5 E152

    Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika? W tym odcinku z cyklu Nauka na czasie sprawdzamy, czym są…

  34. 151. 72 sekundy promu Challenger: 40. rocznica katastrofy

    · 1 h 31 min · S5 E151

    Dziś mija dokładnie 40. rocznica katastrofy Challengera. 28 stycznia 1986 roku wahadłowiec rozpadł się 72 sekundy po starcie, zabijając siedmioro astronautów na oczach milionów widzów. Krok po kroku pokazujemy, jak…

  35. 150. Nauka na czasie: Jak dotarliśmy do Ameryki i jak dotrzemy na Księżyc

    · 51 min · S5 E150

    Czy pierwsi ludzie dotarli do Ameryki pieszo z Syberii… czy przypłynęli z Japonii? Przez dekady historia wydawała się prosta, ale nowe odkrycia wywracają ją do góry nogami. W tym samym odcinku zaglądamy też w…

  36. 149. Ciemna, zimna i daleka: jak Polacy upolowali planetę swobodną

    · 1 h 06 min · S5 E149

    Jak znaleźć w kosmosie coś, co nie świeci, jest lodowato zimne i nie krąży wokół żadnej gwiazdy? Opowiadamy o odkryciu planety swobodnej, które na początku 2026 roku trafiło na łamy “Science” i zostało uznane za jedno…

  37. 148. Kobieta, która zatruła szpital

    · 50 min · S5 E148

    19 lutego 1994 roku 31-letnia Gloria Ramirez, trafiła na SOR w Kalifornii. Kilkadziesiąt minut później już nie żyła — a wraz z nią padło ponad dwadzieścioro członków personelu medycznego. Dziwny zapach, kryształki we…

  38. 147. Anatomia pierwszej pomocy

    · 2 h 14 min · S5 E147

    Co robić, kiedy ktoś obok nas traci przytomność? I dlaczego filmy to fatalny wzorzec, jeśli chodzi o resuscytację? Pytamy doświadczonego ratownika medycznego o to, co naprawdę liczy się przy udzielaniu pierwszej…

  39. 146. Czy Ziemia „wybuchła”, żeby narodził się Księżyc?

    · 1 h 00 min · S5 E147

    To musiała być niesamowita katastrofa. Nastąpiło coś o niewyobrażalnych rozmiarach, coś co doprowadziło do narodzin naszego Księżyca. Uderzenie? Eksplozja? Seria zderzeń? Opowiadamy o najnowszych hipotezach dotyczących…

  40. 145. Gdy Big Pharmie się nie opłaca - prawda o badaniach klinicznych

    · 39 min · S5 E145

    Półki w aptekach uginają się od kolorowych pudełek, ale nie wszystko, co wygląda jak lek, faktycznie nim jest. Czasem to "loteria", w której skład tabletki zależy od tego, jak mocno świeciło słońce na plantacji. Ten…

  41. 144. Jak manipulować ludźmi przy pomocy matematyki?

    · 47 min · S5 E144

    Mapy to znacznie więcej niż tylko odwzorowanie terenu – w rękach polityków i matematyków potrafią stać się potężnym narzędziem wpływu, które może decydować o wynikach wyborów. Odpowiednie wytyczanie granic okręgów,…

  42. 143. Nauka na czasie: Od wilka do jamnika, od żbika do kota rzymskiego legionisty

    · 30 min · S5 E143

    Kiedy psy zaczęły się tak bardzo od siebie różnić jak ratlerek od doga czy chart od mopsa? Selektywna hodowla trwa raptem 200–300 lat, a psy są z nami od co najmniej 10–11 tysięcy. Naukowa odpowiedź zaskakuje: ta…

  43. 142. Co by było, gdyby z Ziemi zniknęły wszystkie grzyby?

    · 1 h 28 min · S5 E142

    Grzyby. Podtrzymują nasze procesy życiowe, rozkład materii czy fermentację, bez której nie rozwinęłaby się nasza cywilizacja. Bez nich życie na Ziemi natychmiast zaczęłoby się sypać. Ucierpiałyby uprawy, krowy,…

  44. 141. Nauka na czasie: Odkleszczowa alergia na mięso i “zdjęcie” ostatnich chwil mamuta

    · 38 min · S5 E141

    Ukłucie kleszcza, po którym hamburger staje się śmiertelny? Brzmi jak miejska legenda, ale zespół alfa-gal naprawdę zabija — i w tym odcinku opowiadamy o pierwszym potwierdzonym przypadku takiej śmierci w USA oraz o…

  45. 140. Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców

    · 1 h 19 min · S5 E140

    Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców Wielu laureatów Nagrody Nobla spotyka dziwna przypadłość. Zaczynają promować pseudonaukowe terapie, szerzyć rasistowskie poglądy albo zaprzeczać istnieniu AIDS.…

  46. 139. Bestie z głębin, czyli łapiemy ewolucję za płetwę grzbietową

    · 1 h 15 min · S5 E139

    Wiecie, że delfiny miały kiedyś kopyta? A foki wciąż mają łabędzie szyje, tyle, że… trochę ich nie widać. Ale to jeszcze nic przy tym, co działo się przez miliony lat, gdy w oceanach panowały gady. Dzięki dr. Danielowi…

  47. 138. Nauka na czasie: Czy pełnia Księżyca wywołuje u nas bezsenność albo szaleństwo

    · 37 min · S5 E138

    Czy pełnia naprawdę wysysa z nas sen i zdrowy rozsądek – a z rekinów robi nocnych żniwiarzy? Czy słusznie winą obarczamy Księżyc? A może to my sami się nakręcamy zasłyszanymi anegdotami? Naukowcy sprawdzili, ile jest…

  48. 137. Zapomniana epidemia: ludzie uwięzieni we własnych ciałach

    · 1 h 24 min · S5 E137

    Opowiadamy o pandemii patologicznej senności, która niosła śmierć albo unieruchamiała chorych na całe dziesięciolecia. Mimo tych przerażających skutków została niemal całkiem zapomniana. Do dziś pozostaje jedną z…

  49. 136. Nauka na czasie: Jak pozbyć się z głowy niechcianej melodii i psie ćpuny

    · 34 min · S5 E136

    Znacie to uczucie, kiedy kawałek jakiejś melodii krąży Wam po głowie i nijak nie możecie się go pozbyć? No więc naukowcy sprawdzili, jakie utwory tak wbijają się nam w mózgi i jak najskuteczniej je stamtąd wyrzucić.…

  50. 135. Nauka, morderstwo i lalki Barbie, czyli trzy kobiety wśród małp

    · 1 h 39 min · S5 E135

    Trzy badaczki, które na zawsze zmieniły to, jak patrzymy na zwierzęta – i na nas samych. Jane Goodall, Dian Fossey i Birutė Galdikas wyruszyły w głąb dżungli, by obserwować szympansy, goryle i orangutany. To, co…

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them. Explicit shows are for adult profiles only, and children’s profiles hear only children’s shows. More about this list.