Der Morgen Zshurnal = Jewish Journal and Daily News (New York, N.Y.)
June 16, 1938

Page 1

PRICE 3 CENTS. 0 אידען ארעסטירט אין נערלין אין איין טאג דענעלען חוינען אַז אפענטיווע אויף נייעם פרדאנט, פארנאפען א שטאַרט איבערראשען לאַיאליסטען מיט אטאקע אויפ'ן זירליכען פראַנט, וואו זיי פארכאפּען א שטאַדט. האלטעןדאָן דיוק אויף דעס קאסטעליאן פּראָנט ביים מזרח ברעג. נאָך צוויי פראנצויזישע שיפען געזונקען אין ווא לענסיא האפען. צו טהאַן. זיי וועלֶען נוצעז דינאמיט, M‏ נויטיג, ארויסצוזעצען די פֿאר" עקשנ'טע פארטיידיגער. גענערא? מיאכעם, "רעטער פוז מאדריד" און הױיפּט קאמאנדיר פוז צענטרא? שפּאניען, האט קאַנצענט רידט, זאגט מען, אז אכציג טויזענר מאן זיד 11D‏ מיכאערם, צו פארשטעה לען דעם וועג דעם שונא, ווייל אויב אוחם זאָ? געלינגען דורכצוברעכען די נייע לינוע, וועט ער פאר זיד האבען אן אַפענע געגענד, א גלייכען טאָל, וואו פארטיידיגונג וועט זיין שווערער W‏ געוועהנליך. די רעבעלען באנוצען איז זייערע אטאקעם אויך זייערע שימען, וועלכע באשיסעןז די נעגענד פון דער ים זייט. די פליהענדע באפעלקערונג. וועלכע זוכט זיך צו ראטעווע; פון דעט. האַ" גע? באמבעס פון אלע זייטען או| פוז דער ?יפט, ליידעט גרויסע פארלוסטעז. גאנצע פאמילועס ווערעז ארויסגערי סען פון זייערע רייהעז. די ווענען אוז שטעגען נאך -וואלענסיא זיינעז בא דעקט מיט מתים, לֿויט באריכטעז' פון לאַיאליסטישע קוועלען. וועלכע בא" שולריגעז די רעבעלען אין אומזיסטער בטט פארגיסונג דורד מארדען זיי פליכטלונגע צווישען ועלכע עס אין ניטא קיין אויז מיליטער מעקיגער AR‏ זינקען צוויי שיפען די רעבעלען האלטען אַז זייערע לופט אטאקעם אויף די מזרח האפענס און האָבעז היינט געזונקען צוויי פראנ צויזישע שיפעןז אין דעם האפען ID‏ וואלענסיא, די שיפעז זיינען "גאלוא" און "קארבער". רבי שמעלנער האָט באצאַלט גרעסטען טחייל פון די חובות, זאַגט זיין לאַיער 9 יוג דוה איידעלסבען זעלבען זיכערען טאַז ציגעזאָנט צו בא" ווייזען, אז רבי שמעלנער און זיין סעק" רעטארין זיינען. עהרליכע מענשען און זיינען קיין שווינדע? און קיין פאלש" קייט נישט באגאנגען. פון די איינצעל?הייטען וואָס זיינען דעם ערשטען טאָג ארויסגעבראכט געז װאָרען פון בּיירדע צדדים קריגט זיך א מעשה, וואס שמעקט זעהר פיאָל מיט מעלאָדראמע, און ביליגע מעלאדראמע דערצו PON‏ װואָס פעהלט איז דאָס באריהמטע "ביסעלע גליק"... דער צו הערער זיצט און שטוינט װוי איז דאס מעגליך, ווי אזוי האָט דאָס פּאסירט 2 י אזוי איז דאס א חסידישער רבי, וועלכער זיצט דא און שאקעלט זיך איבער'ן חומשל, געװאָרען אזא מי" נאנציעלער "מזיק", און ווי אזוי זיי נען זרויסע, דורכגעטריבענע ביזנעס לייט פּלוצים געוװואַרען אזעלכע נאאי" ווע מענשע;, N‏ טייג איז די הענט פון דעם רבי און זיין סעקרעטארין 4 קיין ענטפער אויף אָט די וואונדער האט מען 8 נעבטען נישט געקאָנט באקו מען, אָכֶער די פּאסירונגען מיט גאג צע איינצעלהייטען, DNV‏ שאפען דאס רעטעניש, זיינען פארגעליינט געוואַרען פון ביידע צרדרים אלס געשעהענע זאכען, אלס א מעשה, אויף וועלכער מ'פועגט נישט קיין קשיות. דעה דיסטריקט אטוירני האט עב" (פארטזעצונג אויפ'ן צווייטען פּיירזש) קאנגרעסוואל-קאמפּיין געחם אן װי פּריהער עס טאר נישט pmfi'm-c‏ ווערען אז יענע וװואָם זיינען די גאנצע צייט געווען געגען די פאַָלקסיוואהלען צום איריטעז קאָנגרעס זאַלֿען זיך באנוצען מיט דער קאָנפערענץ פון לעצטען מאנטאג אין פֿיטסבורג אוז אריינברייננעז צוטומלעניש און די מחות. עס איז דאריבער נויטיג קלֿאר צו פארשטעחז וואָס אין פּיטסבורג איז פֿאָרגעקומען אוז װוי אזוי באווירקט עס די דעמאקראטישע וואהלען צום קאָנגרעס. 7 אידען זיינעז גערופעז געוואָרען אויף דעם 95טען, 26טען און 97טעז יוני צו טהאַז צוויי זאכען ענטפערעז אויף א פראגע פון רעפערענדום אוז קלייבען דעלעגאטען צום אידישען קאָנגערס. די פראגע האט באצוועקט איין זאך: ארויסעובריינגען א מעכטיגע שטימע פון צעהנדליגער lIN‏ הונדערטער. טויזענדער אידען פאר אייגיגקייט. דער ענטפער אויף דער פראגע האָט גע-. דארפט ווערען א צוואנג-מיטע? אויף דער אמעריקעז דזשואיש קאמיטע, דעט אידישע! ארנייטער קאמיטעט אוז די אנדערע וואָס זיינען פאר'עקשן'ט אין זייער אָפּגעזונרערטקייט, אז זיי זאַלען אויף אייניגקייט איינגעהז. האָבעז די געננער פון אייניגקייט דערזעה! ווי גרויס עס איז די שטימונג צווישען אידען געגען זיי און האָבען זיך צוגעאיילט נישט צו דערלאזען או דעם קופּאַן פאר רעניסמדאציע װעט דער. לעזער געפינען צוזאמען מיט דער פאַרטזעצונג אױיף פּיירוש 2 מאָרגען זשורנאל-טאג;בלאט NEW YORK, THURSDAY, JUNE 16, 1938. אנדעי, מיטוואך. די רעבעלעז האבען היינט איבערראשט די לאיא ליסטען אויף אז אנדער פראנט, דעם צווייטען עק פון שפּאניען, איז דער געגענד פון שארדאווא. זיי האבעז זיר באנוצט מיט דעם פאקט, וואס די רעז נירונג האָט אפּגעצויגעז YT‏ בעסערע סאַלראטען נאַך דעם מזר חפראנט אוז אָנגעפאננען אן אטאקע. לויט באריכטעז פוז רעבעל קיועלעז, זאלען זיי האבען פארכאפּט אין ער שטעז אימפּערט די באוואפענטע שטארט בלאסקעט, צעהז מיי? נארד וועסט פון פּענאראיא, איז דעם ריי כען קוילען געביעט. זיי זאגען אויך, אז זיי האבען גענומען געפאנגענע, מייסטענס רויהע רעקרוטע!. פוז רעגירונגס צד ווערט געלייקענט, אז די רעבעלען זאַלען האָבען געמאכט פארטשריט. איז דער אפענסיואע. די לאָיאליסטען האבען צוקלאפּט אײע אטאקעס פוז שונא, דארף עס הייסע!. אויפ'ז מזרה ברעג האלטען די רע בעלען אַז דעם דרוק אויף די רעפּוב לוקאנער פארטיידיגער. לויט באריב טען, זאַלֶען זיי האבען גענומען די שטאָדט וויליארעאל, אויף דעם זירלו געַן. ברעג פוז דעם מיכארעס טייך. פון דער אנדער זייט, גיבעז די רעבעלען אליון.צו. אז זיי-האבען נאָך ניט-פֿארז נומען אינגאנצעז די האפֿען שטארדט. קאסטעליאן. עס דארף הייסען, אז די לאיאליסטען זיינען פארבליבעןז איז א סך הייוער און אין די פארשטערט און או זיי לייסטען א שטארקען ווידער שטאנד, די רעבעלעז ווילען ניט, ווערט געזאַנט, באמבארדירען די הייזער, אָבער וועלֿען עס דאָך זיין געצוואונגען ספּעציעלער באריכט פו א שווינדלער, אדער א תם א מענ'ט וואס קען נישט קיין "צורת כטבע", אָרער א "פינאנין מכשף", וואָס האט געשוקט מאניפֿולירט כוט פֿי-עמדע געלט אוז מיסברויכט הונדערטער טוֹי זענדער דאָלאר צו ענטפערען אויף אָט די פראגען וועגען רבי זיירע שמעל נער האָט זיך נעכטען אָנגעפאנגען אין קאַורט I‏ דזשענעראל סעשאָנס, פאר הושאדזש נאָט און א דזשווי, דער געריכטיקאמף אובער דעם רבי'ן lIN‏ זיין סעקרעטארין, DB‏ מערי בוירד, וועלכע זיינען באשולדיגט איז אויס" שווינדלען פון געוויסע פּערזאנען ארום זעכציג טויזענט דאָלאר. רבי שטעלנער. איו געזעסען און קאורט און זיך געשאָקעלט, קוים מערקבאר, איבער א חומש'?, וואָס עך האָט געהאלטען אין האגט כעת די לאוערס פון ביידע צדרים האָבען געד מאכט זייערע איינלייטונגס סטייט מענטס פאר דער דזשורי צוזאַגענדיג פארצוברענגען באווייזע וועגעןז דער שולד אדער אומשויר פון די אָנגע קלאָגטע. דער דיסטריקט אטוירני, העהמאן פטיטשמאן האָט פארזיכערט דער דזשורי, דאָס ער וועט אין פאר לויף פוז דעם פּראָצעס באווייזען, אז די, אָנגעקלאנטע זיינען באגאנגען שווינדעל און זיי האָבען געוואוסט, אז זֵיי שווינדלען. דער פארטיידיגונגם לאיער, מר. מאריס קאַזיז האָט אין דעם (פארטזעצונג אויפֿז צווייטען פֿיירזש) THE JEWISH MORNING JOURNAL א ה א א. אי 5 o‏ אעל -.-i;:;.;:::;;;:-:;,;:E.;::,:_:::\_::‏ ע א 5 ר B‏ צי װמִּייְ;:יְי,ייְי,יְיֶיְ;.ייְ#יְוַ;ךְ:.יּגּ:בּ.’י.ךָ טינ A‏ א SN‏ ייָכְּלֶיִיֵ;ךְיֵנֶשַׁיֶיֵיְיֵיָיֵ;:רֶלֶיֵ-יֵלֶיֵשִׂפֶיְ.:בָיָּפָּ;־\'::יֵ;-:וֶי.יְ;:בֹ.* &י e S‏ Ny \בֹאיֵתָּ;;וֶ;ייָיְיְיֶיָיְבֶּךָייִאֻ;:;::;:;:יֶוֶ:.לֹיַּיִ;י אעע י שיי וֶ.יְיָּיְיְ.לֶ;.;יְ:דֶ;נֶ:;ךָ:יְ:ךָ:נֶ:זֶ:l:::::ךָיְ:זְ:בֿ\יּגֶגַּיַּ::יִ:לָיּיְיְ\,:. B‏ N '»"3‘:‘l-"'l':""':2'l'?l'l'7'-:».'-::-:;.;. T S -i¥;>.:'-';’::..‘.:-::::;....,.-. ":"'::':':':':::’::‘:"’l':‘l‘:>'>‘l= TR‏ :ייֶייָּי::יָתִּ,שִׂ\,יֵיֶיָיְ;גְוְ.ךְךְ:יֶ.;יֵ;:;:;יֵבֿ:בֿ;.;י.יְיָ;;יֶ;יַ>יךְ- צע ליע עט ע פּ.יּ::וֶפָּיַּגֶגֵךְ:;ךָ:נַּ-,נָּיָּיְ;;יֹּבַּפּפּפֿזָפּנַּיַּ.גֵנַּךָיַּיַּזֵבּ.יַפַּיַּיַּיַ;:יַּ?יִּ־יּ.-יִ\יַיֹּפָּ”" ע אַ;יֵלֶ;יֵךְיֵזְקַךָ;וֶ,זֶגֶיְנֶ'יְי\גַּיֶ.יָ;;גֶיָוֶיֵךְוֶיַגֶיַּיֵיַיָּיַּ;יָ?יִ?יָּ?פָיַּפ?:ךָ. אר י י. ךָי\,::אֻצְ;;יְ:יְ#יְיֶךְיֵוֶ;יְ;נֶיֶ;יְ:יְיֶ;יְיְ;'\ךָיֵיִ:'\.. צ יע. י R‏ 4 תֶּיִמֶ\קְ:אֶךְיְיֶיְוֶיֵיֶךְ;ךְ-יֵ,:יּךָ;:נֵ;::יָ'יֵךְיְ::’.\. עמא ן פי ן u(?fifff;.éf;ffzf:;gj;;'% 33:-:;:’115:’8‘.‘;:5:: אֱךְ:יֹּיְיֵךְיַּיֵזְקַוֶךָ.גַּקַפָיֵפַּךְתּי S :}"s‏ עא יקַיַּ;יֶקַיְ\;וֶךְ;יְ;זְ;וֶ;:יךְנֶךָגֶ.נֶקֶכָ:יַ:גֶ:כָךָ:זֶ:גֶ:־יִ.י-י' ע e‏ צ ן ;.;זְיֵיַזְפַּ:יַּ:פַּ:יָי.יָבֿיַּפַּ:יַ:יְ;;:יַּפֿפַּב:-יַ:יַּיָּפָּוֶ\צֶנַּ:.ךְ R‏ ייְ,יךָ-ךְוֶיְיךְ;ךָיְיֶ;יֶוֶוֶיְךְוְ;.יְ:;:וֶ;כֶיֶ:וֶ'גֶ:יָּ:יֵ:יָ;:;:יָּיַיֶ:יַיבָ;בּי ..:נֶ:בּיזֶ:בּיָ:::ךְי:לָ.'.;:: By‏ ר. ךְ\יבּןוֶ'%ייְיָּױ\י’יֵלָּ',יֹּ 5 א א \יינֶ\ו;\שָ־יָּ\ R‏ י L‏ אר י i PR R‏ ןי S‏ א S PO‏ SRR‏ עי א ל א G SRR‏ R יְי'יִיֹּ\}יֶךְייֵלָבֿיָבּבּבֿ" s S‏ 2 י י. b‏ א ייע י אי י ן ענ 3 S‏ אי י י ט כ א ךְ;;:יָ:;גֶ:יַ:יִ:בֿזֶ:כֵ:ךְיַךָ'יֹּ.יֹּ.:לָיִ“י ------3 2 א B‏ e kS K‏ י צע פרימין קיה l‏ גּ\יייער ק'י’זְ פון היגע נאצויס נ/ 2 ס טי אינטערזיבונג ערופע: צר היטלער'ם פארטרעטער, פריטץ קוחן,. מזז קומען צו סטייט נאצי אונטערזוכונג 2 פּארשאַטען 45 שעה אין מאין, גערעטעסט אשלאנד, פּא., מיטוואד. א פאָ- טער אוז א זוחז, ביידע מיינערס, וװועל כע זיגֶעז געווען מארשאטען 45 שעֲהּ 0 פום טיעף, אין א מאין, זיינען היינט ארויסנעראטעוועט געואָרעק. די רעטונגס ארבייט איז אנגעגאננען די גאנצע 48 ;;עח און עס איז אפילן געלונגען צו געבען די פארשאַטענע הייסע קאווע דורך דער צייט. ביידע גערעטעטע זיינען ארויסגעקומען אויף דער ליכטיגער וועלט שווארץ ווי קויל, און א כיסע? אָפּגעשוואכט. ווילען קריגען שטעלע פאר פּראָפּ. פרויך כרי צו קרינען נאַנל פּריין (ספעציעלע קייבע? פון 3 (BIININD‏ לאָנראן, מיטוואָר. מען בעמיהט זיד איצט דא צו קרינען א שטעלע פאר פּראָפּעסאָר זיגמוד פרויד און אז עננלישעז אוניווערזיטעט, כדי מעז זאֵל קענען נאכהער זיך ווענדען צו דער נאָבעל פּרײיז קאמיטע, אז זי זאָל איהם געבען האידיאָהר דעם נאבעל פּרייז. צוי אידישע פיהיעך פון וויען קו מען קיין לאָנדאַן און נאראטהען זיך מיט ענגלישזאידישע פיהרער דא אין ל?אנראז האבען זיך לעצי טענם געפונען כי צוויי אידישע פיה רער פוז וויען, דר. לעווענהערץ און דר. ראטהענכערג, וועלכע זיינען שׁוֹין היינט אָפּגעפאָהרען. זיי האָבען דא פארהאנדעלט מיט אידישע ארנאניזאציעס ווענען דער פֿאנע פוז די אידען אי עסטרייך און וועגען דער נויטיגקייט צו העלפען זיי עמיגרירען קיין אויטל?אנד. זיי האבען געלאָזט וויסען די הינע אידישע אַר נאניזאציעס, אז די עסטרייכישע רע נירונג באשטעהט דארויף, דאס א גרויסע צאָה? אידען מוז אויסוואנה דערען פון עסטרייך. די היגע אירישע קערפערשאפטען פאַרמולירען איצט פּלענער וועגען דעם און די פּלַענער וועלען צוגעשטעלט ווערען צו דער ענ;לישער רעגירונג ווי אויך צו דער קאנפערע:ץ וועגעז רוז" וועלט פּלַאן אין עוויאן. T 1N רוסען‎ 4 שטראַף‎ MY WD B WD טאסקווע, מיטוואד.‎ זאן זיינען פאראורטהיילט געווארעז DY‏ טויט איז נאַוואסיבירסק. די פאר אורטהיילטע זיינען געפונען געווארעז שולֿדיג אין פאראורזאכען א צוזאמענ שטויס צווישען צוויי פערי שיפעןז איז וועלכע 24 פּאסאזשירען זיינען אומ געקומען, -י לינדבערג'ס פאמילע איז נוט כאוואכט פון WY‏ פואנצויזישער פּאֵלים סאן בריאוק, פראנקרייך, מיטװואָך. ---א שטארקע וואך פוז פראנצויזישער פּאַליציי איז אוועקגעשטעלט געווארען אויף א שטח פון צוואנציג מיי? ביים יםיברעג פוז צפון פראנקרייד צוּ היטען די פאמיליע פון קוירנע? טשארלס א. לינרבערג, וועלט"באריהמטען פליהער. aND THE JEWISH DAILY NEWS THE ONLY JEWISH MORNING PAPER לואיס'עס ארבייטעריבי? בלייבט טויט,. "'פוליבוסטער" אין סענאט וואָם די D‏ אי. אַ. האָט פארלאננט, אז דער קאַנגרעס ONT‏ אַננעמען. 15= איס און נאָך פארטרעטער פון דער סי, אי. אַ. זיינען היינט געקוטען צו ספּו קער בענקהעד און געפאָדערט פון איהם ער זאל אויס:וירקעז, אז די רע פּרעזענטאנטען הויז זא? פארהאנרי יֶען דעם אמענדמענט טראץ דער חולם קאמישע. ספּיקער בענקהער האָט אָבֶער ענטזאגט זיך אויפצונע מען א פֿאַרשלאג פוןז א קאָננרעסטאן צו פוספּענדירען די DY‏ און צו פארהאנדלען דעם פארגעשלאגענעם אמענדטענט צו דעם וואֵליש היעלי געזעין. דער אמענדטעגט, וואַם דזשאהן 2 לואים האָט געפאדערט, אז דער ומארטזעעונג אויף צווייטעז פַּיירוש) קוחן און נאַך דריי אנדערע גערופען צו ענטפערען וועגען נאצי טהעטיגקייט אין ניו יאָרק סטייט. אונטערזו כען זעלבסטמאָרר פון דייטשען ארמיי אָפיציער, װועל- כער איז געווען א פריינד פון מיס דע וואנגער, ערות אין שפּיאַנאזשׁ אונטערזוכונג. טעטיגקייט אין אמעריקא. "די אוגטערננבונג וועט Ll‏ אמת'ער דינאמיט", האָט סענאטאר| מעק'נאכא געזאָגט. "מיר וועלען װיי־ן זעז װאס די נאציס טוען איבע.־’ז] לאנד, ויול מיר האָבען אלע באוויי-| זען גענען זיי". ו| די אונטערזוכוננסיקאמיטע וועט זוכען ארויסצוקריגען פֿאקטען וועגען דער פֿארשפּרייטונג פון נאציזם און ווער by‏ העלפט דער היגער פּֿראָפּא גאנדע. די אונטערזוכונג וועט אויך וועלען דערגעהן, אויב די היגע נא ציס קריגען אויסלענרישע שטיצע אוז Wy‏ אזוי זיי זוכען צו פאנאנדערביא" זעז אנטיסעמיטיזס. פרוץ קוחן האָט גלויך געענטפערט אויף דער סופינע מיט א בריעף, אז ער איז גרייט אויפצוטרעטען. אונטערזוכען זעלכסטמאָרד פון גע- וועענעם רייטשען אָפיצַיר דער זעלבסטטארד פון א געוועזע געם דייטשען ארמיידאַפיצור, וועלכער האָט לעצטעז פעברואר געמאכט א סוף צו זיין לעבעןז איז לאנג ביעטש, ווערט איצט אונטערזוכט פוז דער פעדעראז WY‏ גרענדידזשורי, וועלכע אונטער זובט נאצי שפּיאַנאזש איז אמעריקע. די אונטערזוכונג איז געארדערט גע- װאַרען נאָכדעם ווי עס איז בעקאנט געװאָרען, אז דער זעלבסטמערדער איז געווען א נאָהענטער פריינט פוז מם סענטא דע וואנגער, א וויכטיגער ע-ות פאר דער פעדעראלער אונטערזוכונג. מיס דע וואנגער, וועלכע האלט א משקה סטאַר אויף 8380 קלינטאָן סטריט, העכפּסטער, יאַנג אוילאנר, (פארטזעצונג אוים'ן צווייטען פּיירזש) טרייעל פון קידנעפער פֿון קעש (אינגעלע נעכטען אנגעחויכען שטעלט געווארען הינטער'ו ריכטער'ם שטוה? צו האלטען א וואמזאם אויג אויף ד' צושויער. סטייט אטוירני דזשאָררזש א. וואור" לי פוהרט די אנקלאגע. מר. וואורלי, וועלכער איז קראנק, איז היינט געקן מעז איז געריכט אין באגלייטונג פון א נוירס. NS‏ דזשעק קיהאו איז נאשטימט געוואַרען פיז געריכט צו פארטיידיגען מעקאַל'ן. ביים טיש מיט'ז אנגעקלאג טען און זיין לאיער זיינען געזעסען דעוו. א. טי. מעקאל, מעקאַל'ס א פעד טער, און דעס אָנגעקיאַנטענס א ברוי רער פוז וואלדאסטא, דזשאָררזשיא, וועלבער האט ניט אָנגעגעבען זיין ער- שען נאַמען. מעקאֵל האָט אויסגעקוקט זעהרו דער- שלאגען אוןז האָט ארויסגעוויזעז אבו סעל? א מינטערע שטימונג וען זיין ברודער איז אריינגעקומעןז אוז איחם געגעבען די האנד. מעקאל'ס מוטער או; זיין פרוי זיינען ניט געקומען. דער ערשטער עדות, DRYY‏ פּֿראַקוי דאָר וואורלי האָט גערופען איז געווען דזשיימס בעילי קעש, דער פאטער פוז געקידנעפּטען אוז ערמאַררעטען DN‏ געלע. דער פאטער האָט דערצעהלט װעז ער האט זיד גענאפּט, אז דאָס Y‏ פעהלט פוז הויז, װי ער האט פארהאנרעלט מיט'ז קידנעפּער, װוי ער האט אויסגעצאַהלט דאם אויפלוין- געלֿד, DR‏ װוי מעז האָט איהס אנגע זאגט אז זיין קינר איז געפונען גע זוארען. ייען דער פּראק:ראר האָט איהם געז פָרעגְט צו ער האָט דערקענט זיין (פארטזעצונג אויפ'ן צווייטען פּיידוש) 8 PAGES VOL. XXXVIIL NO. 11,146. ווא'שינגטאַן, מיטוואָך, נאָכרעם, M|‏ דער מינימום וויידזשעס ביל איז נעכטען ענדליך דורכגענאנגען אין רע ]פּרעזענטאכטעז הויז און אין סענאט |האָט מען געהאט ערווארטעט, אז די איצטיגע סעסיע פון קאַנגרעם וועט זיך היינט שליסען, עס האט זיך אכער וֹענטװיקעי'יִט אין סענאט א קאטל (איבער דעם 878 מייאָן דאלאר ביל !פאר קאנטראלירען פארפלייצונגען און אויך איבער דעם פארם רעליעף פּונקט ןאיזַ דעם פוער בויאָן דאָלאד רעליעף און ריקאווערי ביל. אין רעפּרעזענטאנטען הויו האָט היינט דזשאהן לואיס, דער הויפּט 'פו; דער סי. אי. אַ., געהאט א דורכ פאל, ווען T‏ רולס קאָמיטע האָט זיך \ענטזא:ט צו באריכטען דעם אמענר מענט צו דעם וואָלש-היעלי געזעץ, פריץ קוהן, פּרעזירענט פֿון i-wn"'r‏ אמעריקאַנער הוֹנֹר,. װעַלֿכער איז. אר פאקטישער ?הימלער" פֿון אמעריקע, DR‏ נעכטען אױיפגעפאָדערט געווארען צו ערשיינען פאר דער מעק'נאבא ל?ע דזשיסיייטיוו קאמיטע. וועלבע וועט אפּהאלטען אן עפענטליכען פארהער ווענען נאצייטעטיגקייט אין ניו יאָרק סטייט, סטייט פענאטאָר רזשאהן כעק'נא בא, טשערמאז פון דער קאמיטע, האט ערקלעהרט, אז קוהז וועט זיין איינער פון די הויפּט-עדות ביי דעס פארהער, וואָס װועט דויערען דריי טעג, פוז 2עטען ביז דעם 24טען דזשון. דער פארהער וועט פֿארקומען אין רוםיּ 8 פון דעם סופּרים קאָורט בילרינג. סענאטאר מעק'נאבא האָט צונעגע בען, אז נאך דריי וויכטיגע פיהרער פון דער אמעריקאנער נאצייבאוועגונג האָבען געקראגען סופּינעס צו ערשיי נען אלַם עדות ביי דער נאצי־אוכטער־ן זובונג, M‏ עם ווערט איבערגעגעבען, האָט פּאָקיס-קאַמײטאַנער וואלענטאיז בָאז שטימט עטליכע וויכטיגע דעטעק טיווס, וועלכע זאָלען ארויסהעלפען דעם סטייט אין דער נאצייאונטעו" זוכונג. י דיסטריקט אטוירני מינדער, פון סאָפּאַלק קאונטי, וועלכער האָט גע קראנען אינדייטמענטס גענען די פיה WM‏ פֿון נאצייקעמפּ אין יאפּהענק, NS‏ אוילאנד, האָט אויך צוגעזאָגט צו שטיצען די קאמיטע מיט וויכטינע נאווייזען וועגעז נאצייטעטיגקי'ט אין ניו יאָרק. דאס וועט זיין דאס ערשטע מאָל וואָס קוח; וועט זיין געצוואונגען צו ענטפערען אויף פר-אגעס וועגען נאצי" מיאמי, פֿלארידא, מיטוואָר. דער פּראַצעס פון פריינקלין פּיערס מעקאַל, 1 יאַהרינער טראק טרייבער, WP‏ האָט זיך מודה געוועז אין האָבּע! גע קידנעפּט אוז געקראַגעז צעהו טויזענר דאלאר אויסלייזגעלד פאר'ן פינף יאֵה ריגען חזשימי קעש פון פּרינסטאן, פלארידא, האט זיך דא היינט אַננעז 43390 מעקאל האט זיך מודה געוועז איז קידגעפּען דאס אינגעלע אבער ניט איז ערמארדען איהם, ערקיעהרענדיג אן דער. TN‏ איז ;עווען אן "עקסי רענט". דער פּראצעס איז אייגענטליך ניט מעחר ווי א פארהער וויי? דער רוכ" טער, ה. פ. עטקינסאָן, פאר וועמעז רער טרייעל? קומט פאַר, וועט נאָכדעם װי ער װועט אויסהערעןז די באווייזע פון פּראַקוראַר באשטימען אויף וויז פיע? מעקא? איז שולדיג אוןז דאז ארויסגעבע; די שטראָף. אונטער די געזעצען פון פלארירא קאַן קידגעמינג באשטראָפט ווערעןז DM‏ טויט. איידער דער. פּראַצעס האט זיה: גע עפענט האָבען ארום 200 מענשען, א העלפט פון זיי פרויען, אָנגעפּאקט דעם קאַרידאר פון דער געריכט געביירע. פּאַליס בעאמטע האָבען זיי אריינגע לאַזט איינצינווייז איז געריכט זאל, װאָס האט פּלאץ פאר ניט מעחר י 0 פּערואָן. צוויי פּֿאַלוסלייט און צוויי פרויען בעאמטע האָבען אונטער זוכט יעדרען מאן אַדער פרוי איידער מען האט זיי אריינגעלאזט אינוועניג, פאָטער איז PRy‏ ערות דער געריכט זא? איז נוט באוואכט' lIN‏ צוויי פּאַליסלֵייט זיינען/אוועקגע R R R‏ ייק W‏ האנטא דע ויאנגער אין פארבונרען מיט'ן נאצה שיאַנאיש סיסטעם. כחלה אין וואָ? סטריט W‏ רוינעריי א פּאניק איז נעכטען פאָרגעקומען און NN‏ סטריט געגענד, ווען א מחנה פּאלים האָט זיך אראָפּגעלאָזט אין פו נאנציעלען צענטער צו כאפּען 8 רויז בער, וועלכע האבען בארויבט אן אי" טאליענישען דואוקער'ם אֵפֿים אויף 0 דאלער. צו-ערשט האָט מעז געמיינט, אז עס איז דורכגעפיהרט געוואָרען א נרויסער "האידיאפּ". ווען אבער מעז האָט זיך דערוואוסט, אז עס האנדעלט זיך וועגען א קליינעם פארלוסט, איז וואָ? סטריט צוריק געוואָרען רוהיג. לואיס װאַלט ניט ארויס א לעבעדינער ווען ער קומט קיין דזשוירזי, זאָגט העיג WS WRY NS אנטי נאפי דייטשען‎ ף שטי‎ אין נעחמען שטיטען‎ W ף רש פּא‎ פאר אידר ר‎ (כפעציעלע. קייכעל צום "מאַרגען זשורנאל")‎ פראג, מיטוואָד. די מוניציפּאלע‎ טשעבאַסלאַוואקיא, וועל-‎ lIN וואהלען‎ כע האבען זיר געענדיגט לעצטעז זזונ-‎ טאג, האבען ארויס;עבראכט דעם קו-‎ ריאָזע; פאקט, דאָס פילע דייטשעז אין‎ יאנד, וועלכע זיינען נעגען די נאציס,‎ האבען געשטיטט פאר דער אידישער‎ פארטיי,‎ מעיאך פֿון קאללטנאר נעט זיך מען‎ S 0 AR זאֶל אַל פאַהיען אהין‎ דער מעיאר פון קארלסבאד האָט ארויסגעקאזען אז אפּיע? צו טוריסטעז, אין וועלכען ער בעט זיך נעבאך, אז מען זאי קומען קיין קארלסבאל, און מען וועט אלעמען באהאנדלען אויפ'ן בעסטעןז איפן, עס מאכט ניט אויס ווער זיי זיינען און צו וועלכער ראסע אדער רעליניאן. ער טענה'ט נעבאר, אז קאר?סבאד איז ניט אנטיסעמיטיש טראַץ דעם וואס די נאציס בושעווען דארטען, אבער רער באַיקאַט פון אוז דען געגען קאריסבאר איז אזוי פאַ?- שטענדיג דאס איעס פּוסטעוועט דאר טען, אוז די עטאדט האט האי יאַהר דעם ערגסטען סעזאן אין די' לֿעצטע 9 יאַהר. נאציס האקען אָפּ קעפ פון מאן און פרוי בערלין, מיטוואד. אנא שוויטצער און איהר מאן האבען היינט באעאַהיט מיט זייערע לעבענס אין פּלֿאטצענזע פּריזאן,. ביידע זיינען געפֿונען געוואַ" רען שולדיג אין שפּיאנאזש, די נאצי האָט דאָס פּאַרעל אָפַּגעהאקט די קעפּ. פינאנד שיקט צאַהלונג YN‏ 7 צו אטעריקא וואשינגטאַז, מיטוואך.--דאס קלוי- נע פינלאנד האט היינט צוגעשיקט דער אמעריקאגער רעגירונג $161,935.50 אלס אוחר האלב-יעהרליכע צאַהלונג פוז פּראצענטען און א טחיי? פון קרן אויף איהר חוב צו אמעריקא. פון אלע יענדער אין דער וועלֿט, װאָס זיינען שויריג אמעריקע ריעזיגע סומע; אויף די אזוי גערופענע מלַחמה חובות, איז פינקאנד די איינציגע וואס מאכט איהרע צאָהלונגען רעגעלמעסיג. די אנדערע *ענרער זיינען איצט, צוזא מען, הינטערשטעליג אויף בערך צוויי IR‏ דאלער. 8 זייטען פוילישע אירען און "שטאאטענלאנט" חט קרננות פֿוז טאסען ארעסטען פועלע אידען, מעהרסטענס שטאאטעגלאָזע און פון פּוילען, אויך ארעטירט אין פּראַװ"ן שטעדט. נאצים קאָנ פיסקירען מינכענער שעהנע שוה? און קחילה פּראָ- קלאמידט תענית. פיער טויזענה אידען אין עסט תייך פארלירען בירגער רעכטע. די רעגיסטראציע, ווי בעקאנט ווערט דורכגעפיהרט לֿויט דעם דעקרעט פון 4פעיֹּר־מארשׁאs גערינג, וועלקכער אין דער ממונה פֿון דעם נאצי TN WD‏ פּיאן. דאס געלד אדער אזוי אייז געטהום (ריעל עסטייט, אדער ווערטה פּאפירען) איבער דער סומע פון צוויי טויזענד דאלאר וואס איז ערלויבט יעד דעץ אידען צו פארמעגען, וועט קאני פיסקירט ווערען אויף דורכפיהרען דעם, פיער יאהר פּלאן. די ארעסטען און די רעניסטראציע האבען ארויסגערופען צווישען די אי דען דא אין בערליןז א נייע PURE‏ שטימונג, און פועלע פון זיי האבען אויף דאס גיי בעלאגערט דעם אמע- ריקאנעם קאנסולאט און די קאנסולאז טען פוז אנדערע מדינות אין פארזוך צו קרינען וויזעס כדי צו קענען אנט" לויפען פון דייטשלאנד. נאציס קאנפיסקיוען שול אין מינכען TR I T‏ עיקלעהרען א תענית די מינכענער קהילה האט פּראקלא- מירט א תענית אויף מאנטאג אלס צייכע; פוז טרויער נאָך דער שוה? וואס די נאציסם האָבען איצט קאָנפיםקירט. די מונכענער שוהל איז געווען -בא" ריהמט פאר IR‏ שעהנער ארכיטעק טוד און זי איז געווען דער שטאֵלין פוז דער דארטינער קחילה. די נאציס האבעז צוזאמען מיט דער שוה? אויך קאנפיסקירט דעם אידייטען (פאַרטזעצונג אוים"ז צווייטען פּיירזש) מען פון דער סיזאיי"א האָט דיען פרעיזער געוואָלט וו סען, וואָלט איהר איהם ערלויבט e‏ ניין! האָט טעיאר העיג געענט- פערט קורץ אוז שארף. איך האב שטענדיג געפיהלט אז די קאָורטט זיינען דאָס געזעץ, האט העיג ערקלערט פון עדותזשטוהל. ישמּעטער האָט מעיאָר העיג עי- IIN DD‏ אלס ווייסיטשערמאז פון דער דעטאַקראטישער געשאַנעל TN‏ טע, וואָלט ער זיך ענטזאגט אַנצונע מען ביישטייערונגען פוז דער סי-איידאַ אדער פון דער אמער קע! לייבאָר פּאר טיי. ווען ער וואָלט געווען איבערז צייגט, אז זיי זוכען צו קריגען קאנ 'R NN‏ דער דעמאַקראטישער פֿארי טיי. דיען פרעיזער האָט דורך א רייחע פראגען געזוכט ארויסצובריינגען, אז מעיאָר העיג האט איגנאָרירט קאורט ענטשיידונגען אוז גענומען דאס געז זעץ אין זיינע אייגענע הענט ענטואז גענדיג ארבייטער און ייבעראלע ארי גאניזאציעס פאנאנדערצוטיילען פי יעטס אוֹן אָפּצוהאלטען עפע נטליכע מוטינגעןי העיג האט זיך געזוכט ארויסצודרעז הען דערמיט, אז נישט ער האט אונ טעררריקט עפענטליכע פארזאמלונגען נאָר דער דרוק פון דזשוירזי איינוואוי נער האט איהם געצוואונגען ארו סצו- (פארטזעצונג אויפ"ז צווייטעז פּיירוש) ונגים אפעלירען N2‏ דעס ישינח קאמפּעין דער קאמפיין פון "מאָרגען זשורנאל" צו ראטעווען די ניו יאָרקער ישיבות פון א דראַהענדען אונטערגאנג האט אויפגעשטורעכט די אַרטאדאקסישע וועלט אין נוו יאָרק און אפוקו איז דער פראיווינץ. אין "מאָרגען זשורנאל" אוֹן אין קאמפּיין אָפים, 1128 בראַדװײי, האט נעכטען כסרר געקלונגען דער טעלעפאַן פוז אָנפראגעס מכח דעם צושטאנד פוז די ישיבות אוז מכח דעם קאמפוין. מיר האבען אויך ערהאלטען א צאָה? טריפטליכע אָנפראגען בנוגע דעם. דער אי דישער עולם איז צערורערט ווענען דער דראהענדער געפאהר פאר די ישיבות. פרעהט אונז כאמת דער אינטערעס וואָס דער אידישער עולם ווייזט ארויס צום קאמפּיין. עס איז א פרעהליכע עדשיינונג, וויי? עס באנוייזט, אז אטע דיקאנער אידען האָבעז נאַך ניט פֿארלאַרען די אײטע אידישע ליעבע פאר תורה אוז מסירת נפש פאר איהדע אנשטאיטען. עס וועט אויך פרעהעז די עסקנים פון די ישיבות וועלכע שטעהעז ציטערדיגע ביי זייערע מוסדות צוליעב דער פינסטערער סבנה מען זאַל צונעהמען זייערע בילדונגס און לאָזען די ישיבות אויפ'; גאס. עס וועט זיין גאָר א גרויסע שמחה פאר די הונדערטער רביים און לעררער וועמעם פאמיליעס ליידע; דחקות, בזיוז און שפיכת דמים, Syvy‏ י האבען שויז פאר חרשים ניט באקומען זייערע וויירזשעס, און דער דלות און חונגער זיינען דערפאר שטענריגע יטכנים אין זיוערע הייזער, און ועל כלס איז עס גוטע נייעס פאר טויזענטער אידישע קינרערלאך, וועמעס יוננע נשמית האָבען שויז באוויזע: צו ווערען אנגעווארעמט פון רעם אוף הורה, זייערע קינרערשע הערצער האָכען געצישערט פון שרעק מען זאָ גיו יאָרק, דאנערשטאג, דזטון 16, 21938 יום ה', י"ז סיון, פרשה בהעלותר, חרצ"ח. (פארטזעצונג אוים'; צווייטע; פּיירוש) פּרײז 3 סענט. בערלין, מיטוואד. עם איז היינט פעסטגעשטעלט געווארען, או די STINY‏ אידען, אויף וועלכע די נאציס האבען נעכטען געמאכט אָבלאוועס דא אין בערלון און זיי ארעטירט, גרייבט צוויי טויזענד. די מעהרסטע פון זיי זיינען שטאא טענלאזע און פּוילישע אידען. דו בונה פון די אלע ארעסטען איז צו צווינגען אירען, אז זיי זאלען אויס" יזואנדערען. דא זיינען ערהאלטען געווארען בעד דינטען, אז פיעלע אידען זיינען אוירי ארעסטירט געווארען אין קעניגסבערג, עססען און ברעסלוי. דער באריהמטער אידישער ךעסטא־\: דאן דאָברין איז אריבער אין די הענר פון די ארישע אָנגעשטעלטע. צוערשט האבען די נאציס ארעסטירט דעס אייז גענטהימער דאָברין, און נאכהער האז בען זיי איהם ערקלערט אז אויב ער וויל ארוים פֿריי מוז ער איבערגעבען דעס רעסטאראן צו זיינע גויאיטע אנ;נעז שטעלטע. א ײיטי: רעניסטדאציע פון אידישען אייגענטן געהט אָן די רעניסטראציע פון אידישען אייז גענטהום נעהט אַן. אידען ווערע; אויפ" געפאעדרט צו רעניסטרירען אלעס אפוין שטוב ארטיקלען. די ערשטע פראנע אויפ'ן פראנע בוי- גען, אין וועקכען אירען דארפען רע-ז גיסטרירע; זייער פארמעגען, איז צו דער וואס פייט אויס דעם בוױגען איז געבארען אין דייטשיאנד ארער אז אױסלענדער. נוארק, מיטוואָך. מעיאָר פרענק העיג האט געבטען איס עדות YR‏ פעז דערא? קאוהט געלייקענט או ער האָט ווען עס איז געזאגט דאס ער אי דאס געיעין. העיג האָט צוגענעבען אז ער האָט טאקע געזאָגט עטוואס עהנליכעס, אבער דער רעפּאַרטער האט עס שלעכט אויסגעטייט'שט. מעיאר העיג האָט צוז געגעכען אז דער רעפֿאָרטער איז וואר זשוינליך בעאיינפיוסט פוז דער "רוי טער אטמאַספערע", וועלכע איז זעהר געריכט אי דזשוירו סיטי. איך האב קיינטאָ? נישט געוואָלט ווערען דאס געזעץ, האָט העיג געזאג צו יאיער ספּאוידינג פרעיזער, וועל כער האָט איהם אויסגעפרענט אין דעט פארהער. וואָס קומט איצט פאר אין פערערא? קאורט, אויף דער אױיפפאָ- דערונג פו; דער אמעריקען סיווי? רי- בערטיס יוניאן, וועיכע פארערט אן אינדושאַנקטאָז געגען העיג'ס פארלע צונג פון ציווילע רעכט אין רזטוירזי סיטי. מעיאָר העיג האט ערקײערט, אז דויך נישט ארויסנעכען די סיזאי זא|! ערלויבגיש צו האלטען א מיטינג אין דזשוירזי ס טי באשיצט ער דאס יע בעז פון דזשאהן לואיס. וען מען וואָלט אזא מיטינג ערלויבט וואַלט דושאהן לואיס'עס ל?עבען געווען גע-| שטעלט אין געפאהר וועז דז'טאהן לואיס וואָלט ווענדעט נאָך אזא ערלויבניש אין נא

Page 2

This page's text is still being fetched. See the page, or reload in a moment.

Page 3

This page's text is still being fetched. See the page, or reload in a moment.

Page 4

This page's text is still being fetched. See the page, or reload in a moment.

Page 5

THURSDAY, ’s’-'999 יֹּמִ!ע;וֶזְיֶ 0 אז זיערע געסט וועלען אָבשאצען יעדען פריה מאָרגען און ביים אָנפאנג פון אנדערע מאָחלצייי טען מחיח'דיגע גלעזער דאַול האוואיען פיינעפעל דושום האַטעלקיפערם וואָס ווילען אויסנעמען ביי זייערע געסט וועלען זיר טהאן א טובה וועז זיי וועלעז באשטעלען א געניגענרען סופלאי פו; דאָול האוואוען פֿײנעפּעל דזשוס צו סערווירען זייערע געסט דיוען מחיה'ריגען געטראנק מיט'ן אייגענארטינען דעליקאטען טעם 'R‏ דער פריה אלס ברעקפעסט פרוכט זאפט, אַרער אלס אנפאנג פוז אנדערע סעודות. זומער צייט איז דאול האוואיען פּיינעפעל דזשוס אידעא? אלס איבערבייט פאר ציטרוס זאפט. אלע זיינען ענטציקט פו;! דאול האוואיען פּינעפּעל דזשום צוליעב זיי; מחיה'דיגען טעם; עס ווערט רעגעלמעסיג סערווירט אין צעהנדליגע טויזענד אידישע היימען, עס וועט זיין דערפאר או אנגענעמע איבערראשונג פאר זיי צו געמינען זייער ליבלונג פרוכט זאפט אויך אין'ם פּלאץ וואו זיי קומען פארברענגען זייער וואקעישאַן. דאַול האוואוען פּייגעפעל דזשוס באָט אַן א נוטע קוועלע פון ווייטאמינס "בי" און "סו", א צימליך גוטע קוועלע פוז ווייטאטין "עי", אוז באזאָרגט אויך שפּייז ענערנו, א דאנק די פרוכט צוקער וואַס עס פארטאַנט. גערענקט אז דאַול האוואיען פֿײנעפּעל דזשוס איז ניט װי די סיראםּ װאָס מ'געסינט אין געקענטע פיינעפּעל. עס איז ניט זיט געמאכט. עס איז זאפט ווי ערשט גערריקט פאר אייערע אויגען פוז די געקליבענסטע פּיינעפּע? פון האוואאי, אוז וועקיוםיפע-- פּאקונג ברענגט עס צו אייך מיט פולען מחיה'דיגען טעם אוז אלע איהרע שפּיי!-אוצרות. שאַקעלט אויף די קען איידער איזזר עפענט. פיינעפעל זאפט DOLE Pineapple Juice‏ SWAN LAKE, N. Y. SWAN LAKE, N. Y. FERNDALE STATION, Phone 796 City Information Joseph Schroff, 2197 Cruger Ave., Bronx. Phone UNderhill 3-0852 Herman B. Davis, 430 Ave. F, B’kiyn. Phone Windsor 6-094¢ פּלאץ. אלערליי ספּאַרטס,‎ MWIRP WLTIND ביידינג. באַוטינג, דענסינג. פיינסטע טסענס.‎ נייער פילטערד סווימינג פּול‎ מאכט גלייך רעזעדװויישאָנס‎ __ 2 \?"‘"‘w 'l־‎ i י‎ Lo AT כ-ע א. -י‎ רארי י--‎ r“a"'r' 5 M י‎ l ן '\‘4" -.\יּף‎ S לִגי‎ LOCH SHELDRAKE Loch Sheldrake, N. Y. H. Schindler S. Blick, Props. DI די פּיאנערען פון די מאונטיינס זיינען ווידער דא אייך צו דינעז אויף‎ געוועהנליכען הויך-קלאסינען שטייגער. אלע ספּאַרטם: שווימען, שיפען,‎ דייווינג, טענים, הענדיבאָל סאשע? סטעף דענסינג כשרות‎ אָפּגעהיט רעיטס פאר מאָנאט דזשוז 818 א וואָר‎ Tel. Hurleyville 184-J. City Tel. FOrdham 4-8527 SPRING VALLEY, N, Y. MR, MRS, H. EPSTEIN PINE VILLA ™BO Post Office Box 138 Tel, 140 196‏ מאָרערנע אימפרואוומענטם. רומס מיט פּרואטע בעטחס, טעניס קאורט, בייז"באָל, הענדבאַ? קאורטס און אלע אנדערע זומעריספּאַרטס, סאלאריום, אפענע שאוערס, ביידינג, באוטינג, וואונרערבארער ארטשארר פוז 30 אקער מיט אלערליי פרוכט-בוימער. אונזערע מאכלים זיינען סטרילטלי כשר אמילו למהררי; מ} המהדריז אוז זיינעז טעם נן עדן. פּרייזען בילונער ווי מעגליך, City information: BEachview 2—10106‏ FERNDALE, N. Y. The Gartenberg's ROXY INN FERNDALE, NEW YORK Telephone, Liberty 1199 א נייער מאָדערנער האַטעל, אלע ססּאָרט פאסיליטיס, ענטערטעינמענט אוז‎ Y דענסינג יערע נאכְט. אויסגעצייכענטע אונגארישע קיך. סטריקטלי‎ ספעשל אטרעקשאַן---אירישע ענטערטעינמענט. א קינסטלער װאָס איז געוועג.‎ פארבונדעז מיט'ז סעקאַנד עוועניו טעאטער אוז מיט רי ראשען גרופ פּלעיערם‎ City information L. GARTENBERG, 88 Lee Ave,, Tel. TRiangle 5-6889 BIG INDIAN, N. Y. 'S Hotel GREENBERG ote BIG INDIAN, N. Y. Management Ethel Greenberg Telephone, Pine Hill 24 F 24‏ ענטערטעינמענט, דענסינג יערע נאכט. אלע ספּאָרטס באקוועטליכקייטען: אויפ'; פּלאין. סווימינג אויפ'ן פּלאץ. ביליגע רעיטס מאר דזשו!. לוואן, ג. י. LUZON, N. Y.‏ THE IDEAL SUMMER RESORT P. COHEN, Prop.‏ LUZON STATION, Sullivan County. P. O. Hurleyville, N. Y.‏ סווימינג מו? אם פּלאץ, אלע ספּאָרט פאסיליטים, נייער סאַשע? האָל, ענטער" טעינמענט. און דענסינג YOR‏ נאכט. אױיסגעצײַנענטע קיך. דעירי און וועל רושעטעיב? פארט אם מּלּאץ. סטריקטלי כשר. אלע מאַדערנע אימפּרואוומענטס. P. O. Box 265 Tel. Hurleyville 109 W‏ w‏ עללענוויל, נ. י. ELLENVILLE, N. Y.‏ ע י א ר י י י י יעי rachtenberg Cooper, Brigg’'s H'way, Ellenville, N. Y. Tel. §77—578 אָט דיזער כאוימטער האַסע? איז באוואוסט אלס איינער פון ד פּרשסינענטסטע ח אין אַלסטער קאונטי, און דא איז אוין דער עוזאטענקומט פו! פרשמינענטע אינטעלי: טע פאמיליעס פון אמעריקע. רער האָטע? איז פראכשפו? אויסגעשטאטעט מיט אלע DRP איינרוכטוננען. אלערליי אמוזירוגנען?און סװרוֹיָוגּ,,קאבפו'ס סווימיגניפול.‎ YT מוויק, סאָשעל סמעף, בײזבאֵ?. א נייער טעניס ק א ז. װ, ססו;זָפּוי‎ R R ספייזע!. עלֿעגאנט כערװירט. טעסינע פרייוען. אונוערע 82 יאַהר אם פלאץ‎ נאראנטיץ פאר צימרידע:היים. יקי‎ האַטעלקיפערס אין די כערג און ביים ים דארפען זויסען סוואן לעיק, ג. י. לאק שעלררעיק ספּרינג וואלי, ג. י. ביג אינדיאן, ג. י. ליעבע הנה, און זיי ניט באואַרנט, ;אייז זאך זאַל?סטו וויסען אז מיין ליע P2‏ צו דיר DR‏ אזוי שטארק וװוי פרי הער. איך 1T IR DM‏ ביזט אויסען אלעמענס גוטעס. און דו קענסט זיך אויף מיר פארלאזען אז דאָס וואָס איך על טהאַן LYY‏ זיין מאר דער טובה פון אונז אלֿעמען. YN TR מתפל?ל זיין צו נאָט פאר דיר האָט חנח נעענטמערט, און איז ארויסגענאנגען. N‏ האט באגענענט רעם שומרוני אין פאדעריהויז און עפעס איז איהר אפגעפאלען אין. הארצען... זיין בליק יֶאו: זיין שמייכעלע װואָס ער האט אין איהר ריכטונ; געוועגרעט האָבען איהר MY‏ מיט שפיזען געשטאכען דעם נאנ וָצעז וועג וואָס זי איז אהיים געגאנגען, מיט וואקלענדיגע טריט איז זי קוים צום הויז דערגאנגען. זי איז געווען זעהר טרויעריג און דערשלאגען. זי האט זיך אויך זעהר שטארק געשעחמט פאר איהר אנקעל? און טאנטע. וואס וועלעז זיי איצט טראכטען זיי ווע לען זאַנען אז ר כוכבא האט זי ניט מעהר ליעב, אז איהרע רייד האבען אויף איהם קיין ווירקונג ניט... אָבער. דאס טהוט איהר אזוי ניט וועה, יוי די שרעק אז מיט זיין ניט פאלגען די. רייד פון איהר אנקעל וועט ער בריינ-. גען א גרוים אומגליק אויף זיך און אויף גאנץ יהורה. רבי עקיבא ווייסט װואָס ער רערט. בר כוכבא האָט ניט געטאַרט ארויסווייזען זיין גרויס עקשנות איןז אט דעט פאל, רבי עקינא איז געשטאנען ביי דעם ארייננאנג פון זיין חויז און ער האָט מיט גרויס אומגערולר געווארט אויץ חנה'ם צוריקקעהר. וח? איז יערע וויילע ארויפגעקומען פון הויז און אויך א קוק געטהאָן אויב חנה PP‏ אֶן, עפּעם זאמט זי זיך אזוי לאנג האט רהל געזאָגט דאס איז א סימן או עי ועט זיך צוהערעןז צו איהרע רייד. סאיז קריעטיג גלאס דאָס איז די אורזאכע 4 N

ן‎ יע.‎ ’l‘l 2 יע‎ א;‎ 9 \'ויו,‎ r’--_" 3 2 SR -פ‎ 2 יאי אע‎ S “\‘\3"3“/\s’; ey ע‎ קענט ניט פארפעקקען צי‎ IR באמערקען װוי גיט יערע זאך איז‎ אין געשמאק ווען איקר קאַכט‎ מיט. קארנעישאַן מיזך. קריעם.‎ סיפס, קחועמד וועדזיטעטעיבלס,‎ סאָוסעס, זיינען פאָלקאַמע; ווען‎ איחר געברויכט דיוע קדיעמינ-‎ גלאטע מולך.‎ פארלאנגט כיי אייער גראָסע-‎ קארנעישאָן דער וועלט'ס‎ פאראויסשטעהענדע עוואפּאַרעי-‎ טער מילך.‎ הערט זיך אײַן צום "אידישען פולאַ אַח‎ בײטאָג‎ 1.85 WFAB סטישאַן‎ מאנטאה 3' פַריי אנ‎ באשַׁטךְאדֵ”ובֿטִע‎ קארנעישאַן‎ 53 "פון צופרידענע קיה"‎ B מעהל פון וועלכער נאַר די ברען אין‎ N A באזייטיגט. איז אומגעזונט ע‎ 2 N --דער רמכ"ם‎ T 0 U פאסט'ס (ס‎ i X ‘jflm&-,\ אי אע זײנען אויו בּעפַּיַאביֹ ען פלעיקס‎ צ פי א או איך האלט ן‎ 4 ע'יָּ'"יֶ אהן‎ oAI "4{" יע ־#זְ‎ 4 י סיכרן‎ 2 R רֵיָּ/פַּי,.ו. טיטטער'ס עאס‎ h‘ 56 ///I’/,‘ 3 יִ:ייֶי'וְיּ‎ fig‘( /7/ בָ\רָ* י 4 05 ,ו’/‎ 'y @3 8 ‘NP! \%צְ\*',‎ 27 -ע ,כֶיְלֵ‎ VX Py דעררמב"ם (לֶ י‎ א. י‎ 2 1 4, %\\\’&m WA דער טעגליכער‎ PR ב רען איז היינט נאָך מעהר נייטיג‎ צייטען פון רמב"ם. =די מעהר-‎ TPN דועטע ווי‎ סטע מאַדערנע שפּייזען זיינען צי ר'יֶיך,, יּ, פעט, צו ראז‎ פוגירט, אין באזאָרגען ניט. געניג "באָלק" זיך צי פאר-‎ היטען פון פארשטאָפּֿינג. און די פֿעהיגע אידישע באלע-‎ באָסטע און מאמע ווייסט י איהר גאנצע פאמיזיע ליבט‎ פֿאסט'ם 4000 ברען פלעיקס.‎ פוירנדעיל, נ. י. g פ א ס ט 659 מבץגן AR‏ ס ’al‘; W‏ 404 ברען e‏ o Q\_’ (פארטזעצונג מאַלנט) סערווירט דיזע געשמאקע, נוסיברוינע, קנאקעדוגע פלעיקס רעגעלמעסיג צו ברעקפעסט אָדער לאַנטש, מיט מילך אָדער קדיעם, מיט פרוכט אַדער יאגדעס. פֿאָסט'ס 4090 ברען פלעיקס האָבען א וואונדערליכען פּלעיוואָר וואָס אפּעלירט צו יונג און אלט און זיי זיינען א הילף צו גוטען געזונט כאזאָרגען די עקסטרא "באָלק"-שפּייז פאר נאטירליכע אינערליכע אויסרייניגונג, פאר שוץ געגען פארשטאָפֿונג. קריגט א פּעקעדזש היינט. א פּאָסט סיביע?ל---געמאכט ביי דושענערא? פידס. A PRODUCT OF GENERAL FOODS JEWISH MORNING JOURNAL— ברכוכבבא אָרינינעלער היממאַרישער ראָסאן W‏ גרעסטער אוטגליק פאר גאנץ יהודה עס טהוט VD‏ זעהר לייר וואס איך קאָן ניט ערפילען דיין פאר לאנג, און ניט פּאָיגען די עצה פון די וועלכע איך ליעב אזוי שטארק, וועל נע PR‏ טיר טייער און הייליג. אָבער TR‏ בין געצוואונגען עס צו טהאָ!, ווייל נאך אלעמען פיה? איך אז װאָס אנבאלאנגט אונזער קאמף מיט די רוי מער, בין איך מעהר פעהיג צו אור טיילען וואס איז בעסער פאר אונז. הער זיך איין, מיין טייערער האָט חנה געזאָגט און טרעהרען האבען אַנגעפילט איהרע אוינען דו אליין וועסט צוגעבען אז רבי דֶעקיבא איז דער גרעסטער חכם און געלעהרטער וואס מיד פארמאגען אין נאנץ יהורה, אז ער איז א געטליכער מאן און עס איז געווען רבי עקיבא וועלכער האָט דיך רערהויכע: צו זיין DRI‏ אַס דו כיזט איצט, קעניג מוז יחודה, וועסטו איצט נעהן געגען איהם וועסטו דען ניט נעהמען מיין עצה אין אנבאטראכט קיינער װעט ניט לייקענען אז דיין אַנקעל רבי עקיבא איז א גרויסער חכם און געלעהרטער. אָבער איך. פרעג דיך, Do‏ איצט רבי עקיבש. און זיין עלטער געקאַנט פיהרען אז ארמעע גענען דער מעכטיגער רוימי- שער ארמעע יע, ער איז געלערענט אין אונזער הייליגער תורח, ער איז קלוג און פארשטעהט ווי אזוי צו לֿערנען אונזער פאָלק, ווי אזוי איהם; צו באנייסטערען און ערמוטיגען, אָבער ווען עס האנדעלט זיך װעבּעזן פיהרען א מלחמח, וועגען באפעסטי-. גען און פארויכערע; אינזער זיעג, אויף דעם וועסטו אליין צוגעבען, IR‏ איך בון מעהר פעחיג. און אזוי לאנג װי איך בין דער קעניג פון יהודה װעל TN‏ טהאַז דאס וואָם איך פארשטעה ס'איז בעסער פאר אונזער פאָלק. איך האָף אז רבי עקיבא וֶועט מיר מוחל זיין. חנח האָט זיך פאנאנדערגעוויינט. בר כוכבא איז צו איה- יצַובענאכ־’ גען, אוז ער האָט זי ארומגענומען, איך בעט דיך, מיין טייערע, ויין ניט! האָט ער געזאָגט גלויב מיר אז DY TR‏ ואָס איך D‏ זיי ניט בעאיינפלוסט פון די וועלכע זאנען דירך, אז איך האנרע? ניט ריכטיג. מייז ליעבסטער, דו ניזט נאַך גאָר יונג און ניט ערפאהרען, אָבער רבי עקיבא און די' אנדערע חבמים זיינען אלט און פו? מיט ערפאהרונג, זיי וועסען בעסער יאמיך דיר זאגען, חנה, אז צווישען די סנהדרי; האבען זיך גע פונען מאנכע חכטים וועלכע האבען געהאלטען מיט מיר. ן א דיענער איז אריין און ער האָט, געמאררען בר כוככא'ן אז דער הויפּט פון די שומרונים ווארט אין דרויסען. געה שיק איהם אריין האט, בר כוכבא געזאָגט און דו, ליעבע! חנה, געה איצט. זיי זיכער אז א'ךוֹ נעח טהאַן דאס בעסטע פאר אוכזערזֶ פאלק און לאנר. חנה האָט א ציטער געטחהא!. --מיין הארץ שרעקט מיך אזוי האט זי געזאגט מיט טרעהרען איז די אויגען אַ, כר כוכבא, איך בעט דיך, מאך ניט קיין איבעראיילטען שריט, ווארט נאך א פּאַר טעג, פי ליבט וועסטו זיך דאן ארומזעהן, אז דבי עקיבא איז גערעכט. א, ניין, עס איז אונמעגליך האט ב- כוכבא געזאגט איך האָב איהם געחייסען קומען היינט פאר זיין ענטפער אוז איך ווע? מיין ווארט ניט בייטען. איך על איהם איצט געבען מיין ענטפער. ח- גיב איהם אן ענטפער אן די דארפסט זיך נאָך איבערלייגען. ראס קאָן איך ניט. איך בין דער קעניג פון יהודה און אויב איך האב קיין מאכט ניט צו שײיסען א| בונד, דאן וועלען די שומרונים צו טירן DD‏ צוטרוי ניט האבען. געה, מיין דער טאָרגען ושורנא"-- 5 פון שׁאול ספיר Copyright by Baul Sephire, 1938‏ (פארטזעצונג) יא, איך נין אין דעם איבער ציינט דו ביזט אין דעם איבע-צייגט, וויי? דאס איז די מיינונג פון דיין אֶני קעל, נוין, ווייל דאָם איז די מיינונג פו; רבי עקיבא. בר כוכבא האט א שמייכעל געז טהאָן ויל דאס איז די מיינונג פון דיין אנקעל רבי עקיבא איך ביז איבעראייגט אין דעם, וויי? אזוי גלויבט רכי עקיבא, דער גרויסער חכם און היילֿינער מאן. ער. זעהט וואָס פאר אן אומגליק עס וועט קומע; אויף דעם איריטען פאָלק ווען. די שׁומרונים וועלען ערלויבט IV‏ זיך צונויסטישען מיט אונז!. ווי איך זעה, מיין לועבע חנח,. ניזטו ניט גוט באקאנט כיט דער גאנ צער לאנע. דו האָסט מילייכט געז הערט איי; צר איז עס פארשטעהט זיך אז דו זאליסט איינשטימען. אבער IN‏ דו וועסט שענקען אויפמערקזאטקייט צו מיינע רייד, וועסטו זיך איבערציי גען אז ניט נאָר מאך איך ניט קיין פאלשען שריט. נאַר עס איז דער איינ- ציגער וועג. איך האָב ניט קיון אנדע- L‏ איך M‏ ניט וװוידערהאַליען|! דעם זעלבען טעות װאָס אונזערע אווז עיטערען האָבען געמאכט ווען די שומרונים זיינען צו זיי געקומען און האַכען אנגעבאטען זייער הילף אין| בויען דעם צווייטען ביה המקר'ט. T O שׁומרונים האַבען זיך אבעל פון שטענדיג אן ארֹויכ;עציי;ט’ צו זיין אונזערע שינאים! האט חנה געזאנט. l‏ דו דארפסט אבער ניט פארגעד| סען, מיק ליעבע הנה האט כוכב א אנגענומען איחר צאזטע| האנט או די שומדונים האַבען שוין לאנג אנגענומען די אירייטע אמונה. זיי היטען אפּ כמעט אונזער גאנצע הורה און זוכען צו ווערען גלייך מיט אונז... און דאס וואָס דו זאָגסט אז! M‏ זיינען אונזערע שונאים, דארפסטו וויסען אז א סך שולדיג אין זייער שנאה צו אונז, זיינען מיר אלוין גע ווען. 1R DY‏ זעלבסטפארשטענדליך, וועז אימיצער lIN DO‏ באָט אַז זיין פריינדשאפט און ער ווערט צוריקגע-! שטויסען,. אז זיין פריינדשאפט זאל, פארוואנדעילט ווערען אין שנאה. ו אונזער אידייט פאלק קאַָז SN‏ צידען מיט דעם יואס אין אונזע-| בלוט געפינט זיך קיין איין טראפּען' ביוט פון א פיעמר פאלק, וואס האָט: אין 9 TN‏ בײוט, DN‏ איצט ווען מיר וועלען זיך צונויפקומען מיט די: שׁוטרונים, דאן פֿארלירען טיד אונ זער ריינקייט און אונזער שטאַלץ. די שומדוכים אפילו ווען זיי האבען אנה. גענומען אונזער הורה, זיינען אבער דאך ביי זיי געבייבען אלע 33( שלעכטע. מידות,. מנהגים און זיטען, און דאס קאַן האָמען זעהר א טלעכטע ווירקונג אויף אונזער DORD‏ דאס אידישע פאיק אָבער, ליע-! בע חנה, געפינט זיך איצט אין א גרוי-; סער סכנה. די רוימער וועלען LB3‏ אין גיכען ווידער קומען און פאר־יֶ פיייצען אונזער קאנד מיט זייערע ארה! מעען. קאנען מיר דען באהויפטעז אין אזא צייט צוצוקדיגען נאך, שונאים איך גלוים, האט חנה געזן זאגט אז עס איז כעסער פאר אונו צו וויסען וועלכע עס זיינען אונזערע שונאים, נדי מיר זאַלען זיך קאָנען אפהיטען פוז זיי, איידער צו האָבען| א זעלכע פֿריינד, וועלכע קאָנען ווערען אונזערע ג-עסטע שונאים, און מיר! וועלעז ניט וויסען װי זיך צו היטע! פון M 2 Lo‏ וועלעז ניויבען DRT‏ זיי זיינען נאך אלץ אונזערע פריינד. ניין, מיד טאַרען זיי ניט געטרויען. זיי; זיינען פון ישטענדיג אַז געווען אונוע", דע שונאים און איז זייערע הערצער ועלען זיי פארביייבע; די זעלבע! שונאים אוז ביי דער ערשטער געלע-! גענהייט וועלען זיי אונו פארראטען; צו אונזערע מיינד, די רוימער. איך נעט דיך, מיין לועבער בר כוכבא,|! שליס ניט מיט זיי קיי בונר, טהו דאס צולועב מיר, צוליעב אונזער ברויםערן o‏ 25 מויז טייערע ליעבע חנה האָט זיך בר כוכבא אפֿגערופען דו ווייסט דאך WY‏ יײַטארק איך 2090 דו| ביזט מיר טייערער פון מיין אײגענעםנָּ לעבעז אוז וואלסטו געקומען צו מיר און געבעטען איך זאֵ? מקריב זיין מיין אייגען לעבען פאד דיר, וװאָלט איך! אויף איין רגע ניט געצעגערט און. איך וואלט עס געווים געטהאָז. אבער 2P‏ זיין דאס לעבע; פון אונזער פּאלק, דאס וועל איך פאר קיינעם אין דער וועלט ניט געטאַן, ניט אפילו; פאר דיר, טיין ליעבסטע. ן אָבער דערטיט וועסטו ניט כאִרוְ ניט מקדיב זיין דו זיכערקייט פוז אונ זער פֿאַלר; נאר פארקעהרט, דו וועסט פארמיידען א ;-ויסע געפאהר וואס| יוערט אויף יהודה דורך אזא פרי דענס בונר מיט פאלשע פריינר i‏ איך N33‏ אָכער פארקערט. איך גלויב אז ווען איך זאָ? איצט! ענטזאגען די שומרונים, וועט עס זײזִן el W‏ אעע עט ממעא אמפע אעס e A A‏ sy, U 4 Dl POG Yל‎ By SNy יר‎ עט‎ D JED S Wy N s כיס אם. נ פטר‎ דיכס‎ iy My Ty ס.\יֹ’‎ Ty oy, N Yel N 2 \ירֹ‎ Koy T 4 ‘s.. ייֶ,/‎ י י א‎ SR f. אִן‎ 2 יְיייי'..‎ \'\\i\ י-ײ‎ גלפאקט מיט. פיענטה גיטל‎ סאלאַר אייל, אייך אין גרוס;-‎ ר קענס און מאַסטאַדר ררײַסיגג,‎ אין אלע גראסע-י און‎ דעלידאטעסלי ס ט א דס‎ ןמװיּא”בּעק סארריג יִס’ן ךָיהרט 2OV ORT‏ וואו מען האט בא דארפט, און ארויסגענימען ואלף וַייכ”ציי.’; פון קרימענאל. די צוויי, ווענען וועלכע קיינער האט מעהר נישט גערעכענט או זײיי וועלען יעבען--- שמיאל זיינוועלע עקשן אוז א צווייטער איר--זיינע; צודיק געקומען געזונטע אי; שטעדטעל איז ;עווען א פרייך. וואלף יונה'ציק האט און דער צייט, וואס ער איז געזעסען אין קרימענאל, R‏ 0 מענשען פשוט געפעיט: מען האט געבענקט נאך איהם. אבער ער האט זיך שטארק פארענדערט, ער איז געווארען זעהר ערנסט, באקומען א בייזען אויסזעהען, דער =N DR DS‏ נע אויגען האט זיך איבעיגעקערט אויף דער אנדערער זייט, און געקוקט --נישט װי פריהער; רעכטס אדע לינקס, אויף אלין, וואס די אויגען זע העז, װוי יערער מענש: נאר אריין lIN‏ AN‏ אויך זיין געחן איז אנדעסטט גע- ווארען נישט ווי פרוהעד, אז די שטיינער האבען זיך געזעצט אונטער איהם. נאַר אומזיבער, װי עד וואליט מורא געהאט צו שטעלען א טייט. דאס פּֿנים איז געווארען אויס;עציינען און געקיביאס. טייל מענטען האבען געפרואווט טרעסען וואס מיט איהם איז געיטעהען. זיי האבען געזאגט. או ער איז אודאי אין קרימענאו תראנה געווארדען. אבער זיי האבען אייננעז זעהען, או עס איז עפעס אנדערט מיט וואלף יונה'ציק'ן איז עפעס געך שעסען, נארי אט איז געקומען חנוכח. די תונ רער פריי פון די חדרים-. זיינען מיט צעפיאמטע בעקלעך, מיט בלישטשענ דיגע בויקען אין זייערע ליכטיגע איי- YoM‏ געיאפען זיך גליטטען. P3OT‏ פדוידענע געזלעך זיינען געווען רויט. פדעהריבע, לוסטיגע זיינען זיי געך גאנגען איבער די נאסען IR‏ געזינגען מיט זייעדע קײינגענדינע קו?'כערעך, געיטטיפט, געלאכט. יעדעס קינד האט ;עהאט א דריידעל, באקומען 11D‏ 17139 און דער טאטע האט געגעבען חנוכה געלט. כנמעט אין יעדע אירייטע יטטיב האט מען געיטפּייט אין קאָרטען, אין קוויט לעך. א גאנץ יאהר האבען די פרויען זייערע מענער נישט געלאזט שפּליען. אבער חנוכה האבען זיי ערלויבט, גע האל?טען אז עס איז א מצוה, אוז בא זאָרגט די לאָמפּען מיט נאפט, או זיי ערע מענער זאלען אין די נעכט לענ גער קענען פארברענגען איז "זעקס אוזיזעכציג", אדער אין "איין אוז" דרייסיג", זיי האבען געפּרע:;עלט יאט- קעס, און מכבר געווען די געסט. איבער'ן שטערטער איז געלעגען א ווייסעד שניי. דער ווינטע----מיט זיין גאנצער פראסטיגער געזונטקייט. --האט געוויזען זיין שעהנקייט און קראפט. די קקיינע נירעריגע האָקצערנע הייזיעך חאבען אויס;עזעקען ייי איטע זיירעס מיט ווייסע קעפּ, צוזאמענגערוקטע, איינגעקאיטשעטע. האבען זיי שטיל זיך דערצעהלט מעטיות פון גרויסע אייזיגע וועלטען. אבער פרעהליכע, MY‏ קינדער, VAN‏ די זיידעס אויסגעזעהן, מיט קיכטיגע בליקען IR‏ זייערע מענס טערדאויגען. די גהויסע הייזער, שטאָל צע. ברוסטינע, מיט פעסטע מוסקויען אוז שטארקע ריפּען--האבען מיט זיי ערע גרויסע אוז געזונטע לוננען אריינ געאטעמט אין T T‏ פרישע לופט. אבער די הויכע קוימענס פון די פאברוקען האכען געקוקט געהיימניס פור איבער; גאנצען שטעדטעל, ביי הערש וייב'ן, דער נמראזמימר זװעען זיך צוואמענ;עקומען דעם חבונ'ם חסידים מאכען א קערטעל. אויפ'; טיש איז גע'שטאנען א געברא טענע גאנו. ערשט פון אויווען ארויס און א פלאש זעהסיאו;יניינציגער, עס זיינען געלענען פרייטע זעמיי. דער רוי טער בייניש האט געטאליערט די קאר טעז און דערצעהיט וועגען דער יאז פּוינסקער מיחמה "די קליינע שקצום" יער האבען "אונזערן" פעסט אריינ גענארט אין חר-. פייהער האבען זיי איחם געוויוען, או זיי האבען נישט מעהד י עטייכע צעבראכענע שים לעך אוז אלטע ביקסלעך; נאַר דערנאך חאבען זיי איחס דערצעהלט א מעשה אויף יאפאנייט... זיי האבען איהם אפּגעשמיסען א זיוטין מיר מוח?---קאַן ער נישט! נישט זיצען און נישט שטיין. דעם גרעסטען פּסק האט ער אריינגעכאפּט ניי פּאדט ארטהור: מען ווייסט דאך נא נישט וואו די שיף מיט'ן געגעדאל קוראפאטקין איז אהינ געקומען!" איע, באקוקעגדיג די קאַרטען, הא בעו. אויסג;ערופען: "ער האט פאר יײַפּייט!..." "נאך ויי פאדשפּייט "ניינטעל שעל!, ח "נוון, פחיהעד אכיסעל בראנפען "אודאי!..." זיי האבען אויעקגערייגט די קארטען און זיך גענומען צום פלעשיל: "לחיים מען האט געטונקט די פרישע זעמעל אין שמאלץ, גענומען מיט די הענט צו שטיקיער גענזענם פון טעלער ארויס אוז פחוויעריטדויעריגע ניגינים האבען גענומען בחומען פון צעווייטיג טע נשמות. DY‏ זעען דא געווען חסידים, וואס יעדעז פון זיי האט נעז קאנט אויסטרינקען א קוװואָרט דעם שטארקסטען אלעיייט, אויפעסען א גאנצע גאנן. נאח פון די אוינעז האט ארויסגעקוקט די גאנצע וועלט צער. עס זיינען געווען חסידים מיט מיער און התלהמות. מיט ביען, המיד פרעחליכע אפיקו דאן, ווען עס אין אין זייערע ארעמע שטובען קיין ביסען ברויט ניט געווען, און אויך דאן, ווען די אויגען האבען געזעהען און דער מח האט בא גריפען רעם גאנצען וועה פון דער וועלט, און וועז דאס הארץ איז געווען פו? און זיך געקאַרטשעט אין יסורים, און או עס האט איינער אנגעהויבען ברומען א נינו; האט א צווייטער אונטערגעכאפּט, א דריטער און א פער" טער. דאס זינגען איז געווארען אלע מאל שטארקע-, העכער, היציגער, און א ריקוד האט זיך צעםלאקערט. (פארטזעצונג פאלגט) נוורסעס אלומניי די נוייסעס אתומניי אסאָסיאייטאַ! פון דעם דזטואיש האַספּיטאל, 867 פּראַספּעקט פּיייס, בֿרוקהין, האט. רעם עטעז יו:י אפגעהאיטען א רעזיא- מימינג. R O s‏ י י ביי יענעם מיטינג האט מרס. סילי געלבער, א נויחט, וועלכע האט גרא דואידט פו; דיוען האָכפיטא? ג;עוואוז נען אן אטאמאביל, e פון שפֿיטאל, זֶזעהע: מיךז R 130 YT Y LYY‏ א פוויערדינעד מיאד!" אין שטערטעל זיינען ביייז נאַר די יא\־ביּיטער איצט און די אפֿיקו-סים (געווען קענען רבי'ן. אבער די ארביי טער, הגם זיי ראבען איצט שוין אפען !געקעמפט קענען פאנאטיזלוס, האכען זיי פֿונרעסטווענען ווענוג זיך געקאנט אפֿגעבען מיט די חסידים און דעם רבוי'ן, ווייר זיי האבען איצט געהאט {צו טאן מיט אנרערע זאכען, א סך וייבטיגערע פא? זײ;: סטרייקען, אועפטען. רי נחויסע טעל פון דער רע װואַייציע זיינען געקומען אלע מאל נע רענטער, נאד דער רב האט זיך צורילגעצוי- W LIV‏ האט אויפ'; רבי'ן כעחר נישט געדעדט היין איין ווארט נייטט נוטס IR‏ נישט שזעכטס. די יוננע לייט, וועלבע זיינען צו איהם געקומען PP‏ פען וויסען, האבען אראפּגעיאָזט די זעפּ. שימה'לע, חיה'יע בוזײַעס האט אנגעהויבען ווערען ענטוישט אין זיין גויסטיגען פיהדער. ער האט נישט גע קאנט באגרייפען: וו'י אזוי קאן ער איצט שווייגען דער רב א מענש מיט אזוי פיעל וויסען, מיט אזא קיארען שנל.-זאל נישט פערשטעהן, אז דאס וואם אי! געשעהן מיט דוד חיים יחיאל'ס זין, איז א נאטירליבע זאך ער ווייסט דאס, מסהמא: נאר ער דאט מורדא פאר דער יטטאָרט שיטה'לע היה'לע בוזשעס האט דעם {רב אנגעהויבען חושר זיין, אז ער איז !נישט קיין פעסטער כאראקטער, קיין עהרליכער מענש. ער האט געהאיטען "אדרבא ווייל ער איז א רב.. מוז ע |דוקא איצט דער טאָדט עפענען די אוינען L‏ ווער דען, 2NN‏ נישט דע מנחיג הרוח דער בית המררש'ניק און אויפגעז קלערטער האט גערעכצט נאב'ן דיינעם אמה. עד איז געווען װוי א קונד, נאז איון און אוטשורדיוג, מיט א קינרע-- שען גלויבען און א פואמיג הארין, /האט ער געפדענט דעם יב, זיין גייס טיזען יעהרער, פאדוואס ער יטוויינט איצט. דאחויף האט איחם דער רב געז ענטפערט, אז דאס וואיט נייטט געפירט צום צועל, אז ער וואלט דאדורך נאַר צעשטערט דאס, וואס ער ווי? ערשט \אִנחויבעז.בויע;. שלמה'לע האט אנגעקוקט דעם רב /היתכן און .ער האט איהם גע-. פרעגט: "וואס קאן דען זיין מעהר,. YT MY‏ אמת אליין, פאר וועלכען מען. דאחף קעטפען 72 האט איהם דער רב געענטפערט‎ l "וא. אבער נישט איץ וואס איז אמת,‎ סאקע אמת". און ער האט‎ DR השלמח'יען גענעבען צו פארשטעהו‎ "עם איז פארהאז אזא מין אמת, וועל-‎ ער איז נישט מעהר װי דעם מענז‎ שענ'ם. שוואבחייט, זיין שטאַלץ; ער‎ האן נייטט אריבער;עהן איבער'ן קליי-‎ נעם אמת, כדי צוצוקומען צו דע-‎ גרויסער וואה-הייט. צום גרויסעז ליכט‎ צו וועלבען מען שטרעבט. ימשל ווען‎ מען געחט איז א פינסטערע נאכט און‎ DY איז געווארען א שטארקע- ווינט--. ומוז מען די יאמטערגע. וועלכע מען האלט איז האנט, באהאיטע; אונטער דער פֿאיע, כדי צו קומען צום ציל", ר שימה'יע האט דאס ני'שט פאריטטא-ז נען, אוז ער האט אויפגעהערט קומען יצום ר. ער האט איהם מיט איינמאַק געבאפט ביי דער האנט, און באיטיא יסען: דער רב וויסט טאקע זעהר א סך, ער האט א טארפען מח, אבער ער איז ניטט קיין עחרליבער Lo‏ ער האט איצט מורא, מען זאל איחם גישט אפּזאגען פון רבנות, מען וועט איהם אויםהערען צאַהיען די אכט חובער א וואך. אבער דער, וואם יל קעמפע:ז פאר'! אמת, מוז ליירען האט ער נאך שטארחער זיך גענומען צים לערנען, אויפגעהערט קומען צום רבין וועגען שבע'יען און אויפגעהערט זיך חבר'ז אפילו מיט זיינע בעסטע פריינט. ער האט זיך אפּגעזונדעיט פון איע מענשען, געווארען א שוויינעח, א מתמיר. א נזיר. די וואס זיינען פֿרייהער געווען קע גען רבי'ן און דערנאַך וינע חסידים, האכעז זיך צוזאמענגעלייגט, אוועקגעז אי י ייייי=) אי =ייייהי -י יואיּג ע' ־ואִ S‏ ט ייי'א-אי ייי-יייױי יייי -ײ -ייי װאָלט געקענט זיין פון סעמאן A‏ ייייי ל ירײי NL T Y‏ ,יך יען -|:.l's\‏ b‏ 2 1 0 יֹּ i א 08 פדענטש'ס יּי ASA A‏ .':יּרֹ g lIN N L‏ /”אֱ גיט סעטאָן /לֹיֶנֶ קחא רי. 2 8 ן א ואונדערליבען גֶ( שָׂ :-’n-:‏ פלִיָךָ..אָר P‏ vy My NN‏ SRR N‏ א €l‏ י י. ליר אֹשַׁגּ”& 4 -י זאלטע פעמאַן איז א מאכל געמט האט דען'ס "טים'! פאר מחכים ווען סערווירט 'YD‘.‘R;’ m:n-wa‏ סעמאָן מיט עטדיבע עס-דעפעל מיט פרענטש'ס פ-עבט\ט!: פּרובייט i‏ ---פרובירט MR‏ לייכט. צוצוגרייטען 5 כיס עס אי מחיה'ריג, אז אי איורר, וועט עס סערווירען ן אפט צעברעכט. אייני (יֹע’־יּ פאד געקענטע ראואל שִיז i) RS‏ אפ ניה סעמאַן מיט א גאפּעל, il_‏ גיכט. ארויף פרענטש'ס O\‏ -י מאכטארד יא טייזלַעפעז א. 2 א דע אדער מעהר צו אן גַּ\ Qi N‏ אונץ סעמאןו און מייטט N IN R Y‏ אוים גרינדריך. סערווירט פע O‏ 2 מיט רדוכױע לעטיס אוז S vy W W‏ טאמייטאכ. א פֿאַרואָמעדז וֶצַפָּ יֹ\יֵיִ\' יעק נער זימער געריכט צו -י קוז 2 M‏ e‏ י ע י עי ל AN RN JUNE 718, 1938. (פאדטזעצונג) T‏ חיים יהיאל'ס, דער שטאלצער, הויכעד, אז יערער האט געפוזט צי איהם אדויפקוקען, המיד אויסגעטיא קעויעט ווי א בוינען, דעס קאפּ פא-- ריסען איז מיט א זיבערען טריט, וואס האט געזאנט. אן ער האט פאר קיינעם קיין מורא נישט; דיד היים יחיאי'ט, פאר וועמען די גאנצע שטארט כמעט האט דײך ארין אוז מורא געהאט, און ניטט דערפאה, ווייל ער איז געווען א גדויסער נניד און גערעדט מיט'ז גו בערנאטאָר BW M‏ זיין גלייכען, נאַר N‏ ער האט תמיד אויסגעזעה; ויי א פעלדמארשאל אויפ'ן קריגסיפערד. עַ- איז געלאָפען צום רבי'ן אין די זאהע: איחם איבערבעטען אויפ'ן וועג דאט עד מיט כיידע פויסטען זיך געטלאַנען 'R‏ אויטעןז קאפּ אריין, און געשדינעןן "איך האב געזינדינט רענען חבי'ן lIN‏ בעט ביי. איהם חילח בפני בי עם וערה! דער רכי DR‏ א היויינע צרית!" אבער דאס האט מעה- נישט געהאיז פען. ער איז פון מיטען וועג PPN‏ גאנגען, וויי? דאס ווייב איז געקומען אוחם גאַכצויויפען מיט א ולרק "ער איז שוין טויט!" די גאנצע שטאַרט איז דאפון געוואדען אויפגעטחייסעיט, און אלע. וואם זיינען געווען קעגען רנכי'ן, זיינען וידער געוואדען זיינע. הייסעסטע חסידים. זיי האבען איצט. גע'טענה'ט: "מיח זיינען פארפיהרט געווארען. אונזערע אויגען זיינען נאר נישט געווען אינ;אנצען אַפען. איצט. ma Mg‏ פפס י N 02N‏ באזונען וװיײַרט בריריף אייערע קרוכים פּוידען, ליטא, רומעניען, ארץ ישראל דאן פאַהיט מיט דעם טיך, װאָס ווערט אראנז זשורט פון אטאלגאמייטער oW\ W\‏ נאנק vl‏ י. "פיל'סירסקי" ךָזש.ילֹ“ 6טען 7 "נאטאָלי" נאַך פֿיילען אין צוריק פוין פראנקרייך הטע הראס ביידע שיפען זיינען מאַדערנע מיט אע בעקוועמליכקייטעז אוז האַבען TP YW אלע רייזענדע וועלעז האַבען די זולע קאַאַפּערײישאַן פון די פאר טרעטער פוז דעס רייזע ביוראַ פון דער. אמאלגאמייטעד באנק. װען איהר דיינקט אריבערז בריינגען אייערע קריכים נאך אמעריקא פוז דייטשלאנד, עסט רייך, P9 PR DR WIS‏ דער. ווענדעט זִיך אין וייזע דעפארטמענט פון אונזער באנה, KN‏ איחר װועט. קריגען. ™D‏ שטענדיגע אינפּארמאציע און נייטינען ראטה, AMALGAMATED BANK 11 Union Sqnare Tel. ALgonquin 4-1500

Page 6

This page's text is still being fetched. See the page, or reload in a moment.

Page 7

THURSDAY, סודעטען פּולװוער-פאַם וואָס האַלט כּיים אויפרייסען הענתיי;-טעאטערם עקזיסטירען שׁוין DR‏ ברין, ריץכענבערג, און איז אנרע רע שטערט. י די אידען קיאמערען זיך איצט ארום די אייגענע ציוניסטישע. פַערי איינען און קלובען. דאס נאציאנאלע באוואוסטזיין ווערט פארשטארקט און פארטיפט ספּעציעל ביי דער אִירישעֶר יוגענד וואָס הויבט אַן צו פארשטעהן, אז סופיכליסוף מוז מע! זיך אויסזו כען ערגעץ א ?אנד, וואוהין מען זאָ? אוימוואנדערען, בליזטן עם איז נאך נישט צו שפּעט... איבער דרייסיג טויזענד אירען לע? בען ציזעעט אוןז צושפּרײט איבער די שטעדט און שטעדיאך פון דיויטשי בעהמען, דייטשזמעהרען און שלעוי ען. זיי האבען דארט געיעבט זיגט חונדערטער יאהי, געהאָיפען אוים" בויען און ענטוויקלען די ריעזיגע אינ דוסטריען, איצט לערנען זיי אויף די עלטערע יאַחרען ענגליש און פֿראנ צויזיש. מען שטודירט די וועלט-קאר טע וואוהיז אויסצואוואנדערעז, יל דער חלף ליגט ממש אויפ'ן האלן די לאגע פוז אן ערך פון 400.טוי זענד טשעכען, וואָם לעבען אין דרי דייטשיבעהמישע געביטען, איז אויך נישט קיין מיע? בעסערע ווי די לאגע פון די אירען, די עתזצרה האט די אידען lIN‏ טשעכען ענגער אוז פעס טער פאראייניגט, וויי? זיי האָבען צו לייודען פון א געמיינואטען שׁונא.. די אידישע קינדער געהען איצט ס'רוב אין די טשעבישע שויען, וויי? אין די דייטשע שולען איז די VIR‏ געוואָרען אונערטרעגליך. e‏ דער אונטערשיעד צווישען די אי- דען און טשעכעז איז אבער נישט קיין גלייכער. אין דערזעלבער צייט, ווען די אידען קײערען פון אויסוואנדערע)?. טעבר-לים, דענקען די טשעכען נאנין אנדערש. זיי האבען אין שכנות א פאז טערלאנד, וואָס וועט זיי נאך קאַנען אויפנעהמען, וועז די בייזע שעה זאָל נישט קוטען מיט דער דייטשיבעחטמיז שער פּראַװוינץ, וואָס קאַז ווערען פאר שלינגען פון היטלער'ן. די בייזע שׁעה מוז נישט גראד קומען דורך א מלחמה. עס קאַז אויך געשעהן "פרוי וויליג" כצד די טשעכען, לויט דער "עצה" פוןז גוטע ענגלישע "פריינד"... אויך דער דאזיגער סורפּריין אין נישט אויסגעשיאסען R qC F K FQOSY‘ 0‏ S s‘\‘:“’ םR‏ -י T‏ יס איח e ליטער און g WS‏ מאכען אז Lo‏ ערע אַרמס זאלען יעה טאָן, RS> יוטעק פראָפ ךְ' ציקער ח עס צורייבט זיך 1 דייכטער, ווויב יִיּ e שבערֹ-צ.יכי,יּהי,יּבר י א פארנ עס שפּאַרט 7 די קאַסטען פון עס e‏ מונוט WU‏ רֹטײךְייװ\\יִ 73 או H‏ bt‏ די קאסטען וואשטאג אייף בלוועכטס! פון זייף א דורכשניטליכע פאמילי קייז וועש! R‏ ר 5 8 V&‏ N PENE SO‏ ן י T‏ כר י= g SN- A‏ \,'רֶיָּ./,יְ:{.יֶיֵיֶיְיְ 2 3 R װי זאַנען נראַסערם.- ל

י י ווענען די וואונדערליכע לאַ פראַנס לא פרדאנס שפּאָרט צייט, געזונט, געלט און די וועש באלעבאסטעס זיינען ענטעיקט פון לֹא פראנס צוליב פארשיידענע אורזאכען. א האלבע שטונדע יערע ואָד פוןז א דורכשניטליכע פאמיליע סאיז וועש. דאָס מיינט 82 שעה א יאהה. 8 א יאַהר איז קעש געלט, שוין אריינגרעכעגענריג די קאַסטען פון לא פראנס, וויי? איהר דארפט איין דריטעל ווינציגער זייף, לֹא פראנס אין די מוליענעם מאכט אז די זייף זא? ווירקען בעסער. פ'דארף וועניגער האָרעווען רייבענדיג די װועשׁ אוז עס שפּאַרט איין פולשטענדיג די גאנצע ארבייט פון בלױען,. מ'דארף ניט הויבעז די וועש, שווענקען אוז אויסדועהען. עס בלױיט אין דער צייט וואס איחר וואשט. וויי? איהר דארפט וועניגער ווייקען און רייבען דויערט אייער PP‏ לענגער. און דערצו גימ עם אייך ווייסערע, מעהר שמעקעדיגע וועש i איהר, ווילט עס האַכען פאר אייערע‎ געווים! אייער גראַסערי פאר"‎ )שעװ‎ י י קויפט עם ע 7 נוצט טאטינא פאר שבּעלֹערעך\ 0( גרינגערען ביגלעזו יֶנַּ פאטינא, אריינגעבענדיג אין איערע האַבערינץ LYY‏ כטארטש, העלפמט או דער בינעליאייזען ואַל? -בֿ;יְ“{ זיך ניט קלעפען צו די וועש--טאכט ANT DY IR‏ i‏ 2 זיך גליטשען שנעלער, וייכטער. אזוי ארום N‏ שנוידט כאטינא פיעל די צייט פון ביגלעו געהסט ארוים די רוקעןיברעבעניט אי האָרעז וואניע פוז ביגלען געסטארטשטע װעש. MDY‏ o א גלאנץ "טו ניי", און מאכט זיי דעליקאטי G L vtx):fl;‘";":':’ ioo o 2 T‏ באלימען איז אייער א. י. ;דאכערי מאר בלויו עטליכע סץיט. !N,, s 3 3 ע סקץיט .y 1w סאטינא Products of General Foods פאר דראקאָנישע נקמחימיטלען און זיי ערפֿילען די דיקטאטאַרישע באפע לען. אזעלכע פאלען זיינען פארגע קומען אין די אינדוקטריעלע באציר קען פון רייכענבערג, ווארענסדאָרף, רומבֿורג,. שלוקענוי, בריקם, און אג דערע שטערט. איך פארצייכען די אלע פאקטען אַס טרויעריגע אילוסטראציע, ווי ווייט די נאָכ;יביגקייט פון דער רעז גירונג, האט געישטארקט דעם פֿרעס טוזש פוז הענליינס באוועגונג ווי ווייט דאס האָט דעמאָראייזירט הענ" קיינ'ען נופא, וואס איז איצט טשוגע פון גײיק און קיירט שוין B‏ דעם קראנקהאפטען "פיהרער" שגעון. און ער האָט מיט וואס זיך צו גרויסען, דער בעהמישער היטקער. לכבוד זיין oייעהריגען געבורטסיטאָג, וואָס איז דעם סטען כאי געפּראוועט געוװאָרען און דייטש-יבעהמעז ווי א גרויסער נאז צואנאלער ייםיטוב, האט איהם דער גענערא? סעקרעטאר פון דער פּארטיי צוגעטראגען א מתנה א מיליאָן ארגאניזירטע מיטגלידער, וואָס האָ- בען אָפּגעגעבען זייער שבועה צום "פוחרער" קאנראד הענליין, דעם געוועזעגם פפּאָרט לעהרער אין א קיי; דייטשיבעהמישען שטעדטעלע, און די אידישע לאגע אין דייטש" בעהמען 4 "דערוויי? שטודירט מען די IBRS‏ קארטען, וועקטימאפּעס, מען לערענט ענגליש, פראנצויזיש און העברע איש..." אזוי 'האט געיויטעט די תשובה פון א ראבינער אין א זייטש בעהמישער שטארט. דער דאָזיגער ענטפער דערצעחלט א סך און נויטיגט זיך נישט אין פּרושים. זינט הענליון האָט איינגעפיהריט דעם "אריערדיפא" ראנארף" פאר זיינע מיטגיירער, איז פאקטיש ענטשטאנען א מחיצה צווי שען דער אידיטער אוז דייטשער בא פעלקערונג. איטע גוטע פריינד פון נעכטעץ, זיינען צוטאָרגענס געוואָרען דערווייטערט און אָפּגעפרעמדט. מען מיידט זיך אוים איןז די גאסעןז און מען "פארגעסט" אָרער מען "דער זעהט" סתם נישט דעם באקאנטען און פריינד, מיט וועלכען מכען פײעגט זיך אוגטערהאלטען און פארברענגען, פאר וועלכען מען פלעגט פון דערווייטען הויבען דעם הוט אלם כבוד פון דעם" פּעקט. פּלוצים איז אלץ געוװאַרען אִפֵּ- געווישט. אמת, איז, אז נאָך פאר הענלייג'ס "אריעריפּאראגראף" האָט שוין גע הערשט דער באַיקאָט. אָבער פּיקעטען זיינען נישט געשטאנען פאר די אי דישע געשעפטען און מען פלעגט נישט אָפּפאַטאַגראפורען די קריסטליכע קונום איז שוין דאָס אלץ צו זעהן, און רוקא אונטער די אויגען פון טשע" נישען פּאַליציסט, אס עסט זיך אויך פאר כעס אוז וועהטאָג, וויי? ער קאָן נישט געהעריג רעאגירען אויף דער געמיינהייט. די אידען פֿראווען איצט א צוריק" געענגען לעבען. .מען געהט נישט און קיין קאפעזקייזער, אֵין.. רי. קינאָם IB‏ אווֹף קיין שום געזעלשאפטליכער פאר אנשטאלטונג, וויי? מען ווי? זיך נישט צונויפטרעטען מיט זייערע שונאיס. דער אריעריפאראגראף האָט גורם גע ווען דערצו, אז די אידען זאָלען ארויסטרעטען פון די געזעלשאפט ליכע קלובען און פאראיינען. פון די ספּאַרטיגעזעלשאפטען NN‏ פון כל ערליי אינסטיטוציעם, וועלכע די אידען האבען געשאפען אוז מיט זייער געלך אויסגעהאלטען. אפילו ספּעציעלע לא פראנס שפּאַרט צייט לא פראנס שפּאַרט געלט לא פראנס שפּאַרט געזונט לא פראנם שפּאָרט די וועש רערשיסען א טיטעכישען אַפיציר, כר! דערמיט צו פּראַוואַצירען א צוזאמעני שטויס פון וועלבען עס זאֵל ענטשטעחן א נייגעיזקריעג איך חאָב, למשל, געזעהן אזא מין סצענע אין דער דייטשיבעהמישער (שטאדט טעפּייץישענוי, אס איז אינ (גאנצען א האלבע שעה רייזע פוז דעם רייטשיזאקסישען גרענעץ, א טשעבי |שער פּאַליציאגט האט ארעסטירט א שוכוד'ן. דייטש, וואס האט געמאכט פקאנדאלעז אין די גאסען. ארום דעם פּאַליציאנט האט זיך פארזאפעלט א גרויסער עולם 'טקצים, וואס האבען דעם פּאליציאכט באטפיגען און בא קוידיגט. צום D‏ האָכבען זיי דעם MW "פאָלקסיגענאסע" באפרייט פון פּאַליצואנט... וועריזשע רענירט נאָך אין דעךר |דייטשיבעהטישער פּראווינץ? די טשעכישע פּאליצוי, אַרער דער מאָב !פון דעם הענליין-כוליגאניזם די אטנעסטיע פון צוויי טויזענד הענלין-נאצים, וואָס זייגען געזעסען N‏ תפיסה פאר כל-ערליי פּאָליטישע חטאים, דארונטער שפּיאָנאזש, האט נישט פֿארגרינגערט די לאגע, פארקעחרט, דערטיט איז אונטערגע גראָבען געוואָרען די אויטאָריטעט פון דער טשעכישער רעגירונג און פון איהר פּֿאַלוצײ. די נאָכגיבינקייט lIN‏ געווען א מעלה פון פּאליטיטען שטאנדפּונקט און געהאט א גרויסען עפעקט אין אויםלאנד. אָבער פאר דער זיכערהייט און ארדנונג פון יֹ,אניּר, איז דאָס געווען א קאטסטרא פע! אין קאריסבאדר האָב איך אין די טפעטע אַיוענרייטעה'ן בייגעוואוינט א "קאנצערט" פון א טערקווירריגען "פויףדאַרקעסטער. הענלוין-שקצים האבען האָבען שפּאצירט אויף דער באחזיגאס און געפייפט דאס "האַרסטז וועסערדליעה.,." אין קארל?סבאד, וואס האט טויזענ דער אינטער;אציאָנאלע קור-געסט!!! דו הענלווזיטגפה האָט געהאט א בו טערע ווידקונג אויך אויף דער דיי טשער פאַציאלידעטאקראטישער. בא וועגונג. מען רערצעהקט מיר, ל?למשל, אז איז דעם קאמאטויער-באצירק, האַז בען נאנצע סאציאל?--עמאָקראטישע ארנאנוזאציעס זיך אויפגעיעזט און זיינען אריבערגעלאָפען צוֹ הענליינ'ען, מיטנעהטענדיג דאס גאנצע אינוועג טאר און אפילו די פֿארטיייפּרעסע... דאס זעלבע איז אויך געשעהן טיט אונצעהליגע סאָציא? דעטאָקראטיי שֶׁע שטארטדראטען, וואָס ==שען מיר נישט, דירינישט, זיך "גקייבגעשאל טעט." "הענליין ניט ברויט, די סאעיס גיבען נויט" הייסט עס אין א הענ לויןאויפרוף צו די ארבייטער, און דער אויפרוף איז מנצח אלע אידעאַ- לאַגיעם. אויך מיט טעראר ארבייט איצט IT‏ הענליי;-פארטיי, זי צווינגנט א סך פּאבריקאנטען, זאגאר אירישע, אָפּצוזאָגען די סאַציאל? דעטאָקרא טען און קאמוניסטען פון זייערע אױז ביטסיפּלעצער און אויפצונעהטען "ארישע פאַָלקס-גענאָסען..." די אידישע פאבריקאנטעז האָבען טורא ארץ ישראל מייסטער-בויער בּרענגט בּית. המקרש מאַדעלען פון פאַרשידענע צייטען גענומען צו קייגען די ציגעל, אריינ שטעלען די זיילען, צושלאגען די לייסט?עך, בויען דעם בנין. זש האַ- בען געארבייט פון פֿריה ביז אווענט. טאטעימאמע האָבען געקליבען נחת ווען זיי האַבען געזעהן ווי עס וואקסט א בנון און די אָנגעזעהענסטע רבנים פון גאנץ ארץ ישראל זיינען געוועז ביים הנוכת הבית פֿוז בית המדרש אין דער סאַציאליסטישער שכונה. אט איז נאך א פּאסידונג‎ NN עפולה איז יאהרען לאנג געווען אהן א שוהל?. האָט מען זיך געווענדעט צו אקסעלראד'ן. ער האט געשענקט זיין ארבייט. ער אוז אנדערע האבען געקראָגען מנדבים וואס האבען גע שענקט ציגעל און געהילץ און R DY‏ אויסגעבויט געווארען א שוה? און עפולה.. דאס איז גערעדט וועגעז די מתנות װאָם זעליג אקסעלראר האט געשאַנ קען דעם ישוב. אוז איצט וועגען זיינע אנדערע ארכיטעקטארישע דער- גרייכונגען. צווישען די בנינים וואס זעליג אקי סעלראד האָט געבויט דאס שטאדטישע שפּיטא? איז הל אביב, דער אילישבע האטעל איז טבריה, דער שווייצער שפּיטא? אין טבריה. דער נאמעז זעליג אקסעלראר איז פֿארבונדען מיט א צאה? פון די שעהנסטע בויימוסטערעז אין לאנד. SH די פּוריםיפּאראדען אין‎ 1B אביב האָט איהר געהערט? זעליג‎ אקסעלראר איז יאַהרען לאנ? געוועז‎ דער הויפּט אָנפיהרער פוז די פּורִים-‎ קארניוואלען, געפּלאנט די מאסקעס,‎ רייֹקאִםטיוכיּ.עז, דעם גאנצע!ז ספעקטא-‎ קעל.‎ איצט איז ער געקומען קיין אמע ריקא מיט זיינע בית המקדש מאָדע לֶען. ער איז שוין געווען מיט די מאַ- דעלֶען DR‏ אפריקא, ביי דער עמפּייך עקסחיבישאָן. זיין פּאוויליאן איז גע שטאנען אויף איינעם פון די אַנגע זעהענסטע ערטער ביי דער עמפּױי עקסחיבישאָן. איצט גחויט ער זיך צו ווייזעז די מאדעלען אייף דער וועלט אויסשטעלונג. אויסערדעם וועט ער אויך די מאַרעלע! אייס;יסען אין קליינינקע בראַנזימאַרעלען אוז וועט אויך ארויפגעבע! דא א ווערק וועגען זיינע פֿאַרשונגען אויף דעם געביט. מיר האָבען אױסגעלאָזט נאך צוויי וויכטיגע דערגרייכונגען זיינע: ער האָט געבויט די ערשטע זעקס הייזער אין תלפיות, ער האט געבויט די שכנות קווארטין. זעליג אקסעלראד איז א איד וועמעס נרעסטער חלום איז צו בויעז אוז בויען, און אין צענטער פוןז אילע זיינע חלומות זוכה צו זיין אמאל, אַמאַל אויסעו פראגעווען א בית תפלה אוים'ן הר מוריה. וואם? DY‏ איז פאנטאסטיש? פרעגט איבער אקסעלראד, און ער גיט צו עס איז טאקע פאנטאסטיש. און פֿונדעסטווענען אם תרצי אין זו אנדה. אויפ'ז הר מיריה צי אויף אז אנדװער ארט. אָבער די אירען אין א"י מוועז אױיפלעבען אונוער טראדיציאי געלֶען ארכיטעקטארישעז סטיל, אויפ לעבען דעם פטי? דורך אױיסבויען א בית Nl‏ ט JEWISH MORNING JOURNAL— ני. נרענעצען ארום דעם געוועזענעם עסטרייך שטארק באפעסטיגט). אבער (YNNI DN‏ די באפעסטיגונגען, אז די דרי! און האקב מיקיא; דייטשען, DR‏ וואוינען לעננ-אויס די דאַזיגע גרענע צען, זיינען פאקטיש פיעל געפעהרלו- T DD WA‏ הארטאטען, וואָס ייגען מיט אַפענע מיילער ארום די דייטשע באמעסטיגונגס-ליניעס. פאַהרענריג אויף דער באהן פי מעהרישדשענבערג. קיין פריייוואלדוי אין שלעזיען, וואס געפינט זיר נעבען דער דייטשזשרעזישע- גרענעץ, ווייזט מור דער טשעבייטער קאַנדוקטאר הא קענקרויצען אויף די טהירען פון די יואנאָנען... די האקעגק-ייצען זיינען געמאַָלען מיט אויליפארב, מיט. בלוו שטיפט און אפילו אויסגעי'טניטען מיט א מעסער... דער קאַנדוקטאָר האט שוין געכאפּט ביי דער האנר מעחרערע יונגע דייטשע שילער, וואס פאחרעג דיג אין דער שולע לערגען, אדער צו ריקיפאהרענדיג אהיים, פֿראקטיצירדען M‏ די "נאציאנאל פּאט-יאטישע מלאכה." ער האָט וועגען דעם גע אכט מעהרערע פֿראַטאַקאָלֶען, אָבער ווי, עס ווייזט זיך ארויס, איז די גאנ צע מעשה פארשוויגען געוארען מצר דער באהן-פארוואלטינג, וואם וויל נישט מאכען קיין וועזען פון די איע קיְײניגקײטעךָיס טען דערצעחיט טיר פאיגענדען כאראקטעריסטישען פאל: אין א מעהרישען שטערטעלע זיוז נען די טעג פאַסגעקוטען נאכט-יטוץ מאנעוורעס פון דו טשעביטע עראַ- פַּיאנען, כדי אַנצואוויזען דער ציווי יער באפעלקערונג ווי זי האט זיך צו פארהאיטען בעת א יופטיאָנגריף פון שונא אין מהחמחזצייט. די דאַזיגע מאנעוורעס קומען פאר אין די שטאַק פינסטערע נעכט און מעןז טאַר אפילו נושט רויכערען קיין פּאפּי-אָם, כֵדי די פליהער זאָלען זיך נישט קאָנען אַריענטירען וואו עס איז א שטאדט. אין אִט דערזעלבער נאכט, האָבען הונ דערטער הענלוי;-שקצים זיך פארזא מעלט אויפ'ן ארטיגען מארקיפּיאץ און אין כאהר געזונגען דאָס "הארסט וועסעלדליער. אין דעם שלעזיטען שטערטעלע האנסרארף, האַבען די הענלייניסטען אױפֿגעהאנגען א האקענקרייין-פאָהן אוים'ן בנין פוןז דער ארטיגער זשאנ- דארמעריע. אין דער בעהטישער שטאדט איי- סיג, האָבען זיי זיך אריינגעריסען און דער אַרטיגער טשעכישער שולע און חרוב. געמאכט אײַץ אינוועניג. און אזוי נעהט דער סדרדהיום אין די דייטשיבעהטישע שטערטיעך. דער וויי? זיינען עם קליינע שאָדענס, אבער וואס וועט זיין מאָרגען אַנגע הויבען האָט עס זיך מיט דעטאַלירען מאסאריק'ס דענקטאָל?, וועריזשע קאַן גאראנטירען, אז עם וועלען נישט פארקומעז אויך אטענטאטע; אויף פּאַ- ייציאנטען, זשאנדארען, טשעכישע ריכטער און דאס גײיינען וװוער וועט גאראנטירען, אז עטליכע היץ-יקעם פוז דער הענליי;-פארטיי, וועלען נישט T e e י N‏ י \יֹּפֿֿ\יַּלֵ\\וֶצִזֶ י י י A‏ ן י י י איל י. י ייע יֹּ’“צָי י י י י Y‏ if‘.’?" 25‏ י R‏ ּי e D‏ י ל ן דא י 3 ייע צ i‏ צא B י. _ g 25 e א RO‏ י 3 י א. -י 2 א א אַל יע. a} B‏ 5 ”"A'.'fl\, י. B‏ ל א b‏ 3 5 א g‏ וִגִ 2 3 ,_'__-'_'.». b‏ ע.. A‏ ייע דא י N‏ ייע ערי ר. R e‏ 4 א ע. d‏ י= יי- י זעליג אקסעקראו ארבייט אומזיסט, נאר האט אויר גע-| חאַרפען שאפעןז מיטלעז אויף צו 193= עז די ישיבח בנינים, ער האט בא-. BT‏ זיינע רייכערע קליענטען ‘m‏ זאלען ביישטייערען בארען, צינעל, גע חי פאר דו בנינים. ביו גאַר אינטערעסאנט איז דאס וואס אקסעלראד דערצעהלט וועגען דער שׁו? וואם ער האָט געבויט DR‏ דער סאַציאליסטישער שכונת בארא כאוו. איהר פארשטעהט א בית lIN P‏ דער סאמע סאציאליסטי שער שבונה! און געבויט דעם בית חמרר'ש האט דער ארטאדאקסישער מויכטערזבויער זעלֿיג אקסעלראד. אט DY M‏ איז געשעה! דה סאציאליסטישע בייער פוז שבונת. באדאכאוו האבען ארויבערגע בָדאכְט זייערע טאטעדמאמע פוז פַּױי-| YD‏ פון ליטע, פו; קײיינשטעדטלע-| וואו מען רעכעגט די טעג לויט'ז שבת, חי חדשים לויט'ז מולד און דאָס יאהר יויט די ימים טובים. אז די אלטע טאטע-ימאמע זיינען אריבערגע קומען IR‏ געזעהן, אז די שכונה האט ניט קיין בית מדררש איז זיי אומעטיג געוואדען, שׁווער געווארען אוים'ן הארצען. זיי האָבען זיך מיישב גע ווען, אז עפעס מוז נעטהאז ווערע!. זיי האבען זיך געבעטען ביי די קינ דער: "גיט אונז א שוהל?, א בית. מררש". אכער זייער געבעט איז גע פאלען אויף גלייכנילטיגע אויערעז. זיינען די אל?טיטשקע אוועק צו הרם קוק. הײב קוק האָט אריינגערופע? צו זוך זעליג אקסעלראד'ן און דער אַר-. טאדאקסישער מייסטעריבויער האט. אויסגעארבייט פיענער פאר א שוהל איז יטכונת באראכאזו. דעס בארען האט געטענקט דער קרן קימת, ציגעל האבען געשענקט פארמעגליכע באלע באטים אין ארץ ישראל, אקסעלראר. האט פאר זיין אובייט גאַרניט גע". רעכענט און די סאציאליסטישע בויער. פיז דער. קבועח. חאבען. זיַך אונטעף. דער מאַרנען זשורנאל?- 7 דעם פאל, אז די קויטורעלע, נאציאָ- נאלע און שפּרארליכע פאריאנגען זא דען אינגאנצען ערפילט ווערען, וועלען דען די הונגעריגע דייטשע ארבייטער N‏ פּויערים זיך באנניגען דערמיט קאן כען דאס אײץ עסען אוז דע-פון זאט ווערען דאס פּראביעם איז נישט ענט'טטא נען פון געכטען, ער האט א פארגאנז גענחייט פון 20 יאחר, זינט עס איז ענטשטאגען די טעשעכאַסיאָיואקישע רעפּובליק. פריהער, האט מען ראס נישט אזוי שטארק באמערקט י איצט, אין דער צייט פון עסטריובייטען אנשלוס צו דייטיטלאנר. די עקאנאמי שע דיפערענץ DR‏ דער'טטיקט RN‏ דען מיט דער האפנונג, אז עס וועלען קומען בעסערע צייטען. די בעסערונג איז אבער נישט געקומען. דער חעג חייניזם האָט באקומען דיו טמשלה איז בער דעם דייטשען פאָלק און בעהטען און צוגעג"ייט זיינע מאסען צו דער נאציאנאלער רעוואלטע געגען דער טיטעכישער אויבער-הערשאפט. י מיר זעה;, איז דאס זודעטענ דייטיט פּראָבלעם ארויסגעוואקסען ניט בלויז פון נאציאַנאלען טאוויניזס, נאר בעיקר דורך עקאָנאָטיש ווירט שאפטליכע מאַמענטען. די טשעכען לייקענען נישט, או זיי זאבען פארנאכלעסיגט דאָס רייטטע פּיאָבלעם. זיי רעאביליטירע; YD DY‏ ער דערטיט, וואם אנדערע פּראָבלע- מען האָבען דעם ענין אָפּגערוקט אין א זייט און איצט זיינען זיי בא'טטרעבכט דעם פעקדער ווידער גוט צו מאכען. ייידער איז די אויסניכטערונג ;עקו מען אביסע? צו שפעט, אוים נייײַט ינטרי שוֹין שטארק פארשפּעטיגט! איז בכלל? געגליך אויסצוגקייכען די אָנגעוואקסעגע דופערענצען ציוי שען די ביירע פעלקער וועלען די הענלייניסטע; זיך באגניגען מיט דעם נאציאנאליטעטע;-יסטאטוט D PR N‏ מיין נסיעה איבער דייטשימעהרען איז דייטש בעהמען האב איך מיך באקאנט DY‏ א רייהע פאקטען, וואס יאַזען נישט שלום R‏ כען מיט דעם געדאנק, אז עם וועט קומען צו אן אויסגלייך צווישען בייז דע. פעלקער, װען א דריטער צר, חיטלער, וועט דאס נישט וועלען. די טשעכייטע פּאַליטיקעל ווייסען חי אע פּראביעמען און פאדטטעה,, אז די אונאפּהענגיגקייט פוז רע.יוֶ טיטעכאסליאויאקישער. מלוכח איז געד| שטעקט געווארען אין דער גרעסטער| סבנה. זיי האבען דאס גענעבען די! ווארנונג צו דער טשעכישער באפעל קערונג DR‏ די דייטשע געביטען, אז מען זאל זיך באהערשען און מיט איע מעגליבקייטען פארשיוייגען די פּראַ-! וואַקאציעם מצר די הענלייניסטען. ױילֶ ווילען נישט צוניסען אוי? צום אַנגע-| צונדענעם פייער. אָבער זיי שטעהען! מאכטיאָז געגען דער הארטער און בי-| טערער ווידקליכקייט, א די סכנה איז טורא'דיג גרויס וְ די טשעכישע רעגירונג האָט גע-ן לאָזט באפעסטיגען די גרענעצען איז| בער דער גאצער לענג פון די דיי, טשע גרענעצען (-עצטענס ווערעז אויך! זעליג אקסעלראַד, ועלכער איז איצט אויף א כאזיך אין אמעריקע. זיין אינטערעסאנטע קאריערע און טהעטיגקייט אין ארץ ישראל. אין פארשידענע קונסט-אקאדעטיעס. N‏ יאהר 1911 האט ער געענדיגט אויף ארביטעקט, געדינט אלַם שטאאט ארכיטעקט אונטער די פארשידענץ פראוויזאריישע רעגירונגען בעת דער רעוואָריציע אוז איז צוריק מיט צוואנ ציג יאה- אָנגעקומען קיין אר'ן ישראל. דארט האָט ער זיך איז גאנצען איבער געבראכען, פארבונדעז זייז קונסט מיט נאציאָנאלער שליחות. ער איז גע ווארען אז אריינג;עהער ביי הרב קוק, באשלאסע; אויסצוברייטערען די N3‏ גרעניצטע הדרידערציהונג אוז געבעז טען הרב קוק ער זאָ? מיט איחם ?ער גען. דער ארכיטעקט זעליג אקסעל" ראר האט גענומען לערנעז תלמוד און אין דער שטאָדט ירושלים, אין שאַ- טען פוז הר מוריה האָט ער גענומען פאַרשען די אלטע אידישע ארניטעק טור, גענומען נאכזוכען יעדען שפּו אוז אַנדייט אין משניות ווענען געבוי פוז די בתי מדר'ט. אײַץ וואס ווערט ךְארומנערערט PN‏ תלמור דער ק-בנות צערעטאניאל. אלצדינג וואס ווערט יאָנגעדייט ווענען בית המקדש, האַט (אקסעלראד פארצייכענט, און אזוי יארוב איבער;עשאפען מיסטערען אוז פונקטליכע מעסטונגען פון ד' בתי מקד'ט פון דחי פארשירענע עפּאַבעט, נאַך יערען גלות. e‏ ער האט שׁוין איינצייטיג גענומען שטודירען די בוייטוטלעג פון אלטע N2‏ מדריט אין פארשידענע וועלט טיילען אוז וי?. דורך רעסטאוורירען אין מיניאטור די בתי מדרשים, איז בערשאפעז די פארשידענע בוייסטי לֶען ביי אידען דורך זייער צוויי טוי זענט יאהריגען וואנרער, פארשטעהט זיך, אז עס איז שווער צו ריידען 39= געך אייגענארטיגער אירישער אר ביטעקטור איז גלית, אבער דורך אלע חיײַפּעות ציהט זיך קלאהר א באשטימ טע אידייטע ריבטונג. די בתי מדרשים האַבען אויפגעהיט א אידישען ארכי טעקטארייטען סטיל?. די פארטזעצונג פוז דעם סטי? פון ערשטעז בית המקדש ביז היינט צו טאג פּרואווט אקסעלראד נאַכפארשען און אויפלע בעו. ער איז IR‏ אָרטאָראָקסישער איר. זיין אינטערעם איז בית המקרש אר ביטעקטור, איז בוייסטי? פוז די בתי מדדשים נעהט האנט אין האנט מיט זיי) טראדיציאַנעקיאידישער הנהגה. דערפאר טאקע האָט ער, מייסטענטייל אומזיַסט, געפּלאנעוועט אוז געהאַלֿפען אויסבויען א רייהע פון די שעחהנסטע אודישזדעליניעזע בנונים אין ארץ ישראל. נעהסט ימשל, די ?אמזער ישיבח אין פּתה הקוה. עס איז א שעהנער, אימפאזאנטער בנין. אק קעזראד'ם פאטער איז אטאל? געוועז א תומיד אין לאמזע. און דערפאר, און אויך צולים זייז ליבע צו טראר דיציאָנעלער אידישקייט., האט דער טייסטערזבייער באשלאַסען אומזיסט בווען דעם ישיבח. בנון. ער האָט אויך געבוים די (אַװאַנראדקער ישיבה "בות יוסף" איז ת? אביב. יאקסעלי דאר האָט NS‏ געשאָנקען זיין ע י ן ש א ר אס 1 אר דינען אַווענד, ווען די פאליטייטע און סטיאטעניטע. שמועסען וועלען פון דאס ניי וועדען פארטגעזעצט. דער דייטשער עולם יעבט מיט דע "באפרייאונגסיפסיכאוע. אונטער דער טשעכייטער. קנעכטשאפט." דעל פּראָ- באגאנדעזאפאראט. פון הענליינ'ען, פאר געלד פוז בערלון, ארבייט געיטיקט און אייסגעצייכענט. מען האט די דריי און האלב. טוליאן דייטשען איינגע DTN‏ אז אין נרויסידייטשען. דייך Dly‏ מעז װי אין א גױיעדן און גערד וואקגערט זיך אין די גאסען או דער "פוהרער" פֿון גחויסדרייטשען יאנר דאט אויפגעטהאן מעשִׁים, יברומה, וועהדענר דא, אין דער טשעבאַסראַז וואהיי, הער'טט א גרויסע ארבייטסלאז זיגקייט און נויט. איז דען, בבן, א ויאונדער, אז די מענשען זיינען געז װארען איבערגעקעההט. פון הקיינט אוי טאַרגען קאַנדאר הענליין, דער היטלער פון דייטשיבעהמען, האָט געניג בוױט פאר מולירט זיינע פאדערוננען בעת דעם קאריסכאדער זיורעטען-רייטשען האנ-. גרעס. ער פאדלאנגט פעל מעהר N‏ קאנטאנאלע רעכט, לויט'ן טוסטער. פוז די שוויין. הענליין פארהאננט. עפּעם מעחר. י. בלױיז אויטאַנאמיע, ער פארלאנגט דאך פּשׁוט די אפצו-. רייסען דאס זודעטען געביט פון דער. טטעכאסלאוואקיי, און דאן די דאָ-, זיגע פּראווינ'ן אָנגלידערען DM Dl‏ דייטיטען מלכות די טטעביטע רעגירונג האלט אין, פארענריגען איהה נאצ!אָנאליטעטען-. בטאטים פאר'ן זודעטעזדדייטטען| פאלח. עס איז אבער א פדאגע, אוים, דאס סטאטוס וועט: באפרידיגען הענה, קינס אספי-אציעס. װאָסיזשע ראן דאס זורעטע;זדייטשען פּראביעם. VD IR‏ קאנפּליצירטער י מען. מיינט. עס האנדעקט זיך דאָך נישט. Ms2‏ וועגען שפּראכליכע, נאציאנאלע אַדער. קילטורעלע אױיטאָנאטיע. דאָס זיינען אין תוך גענומעץז, געבעןיטאַ-. מענטען הגבי אנדערע זעהרדיויכטיגע אויפֿגאבען, וואס הייסען: די יוירט". שאפטליכע. לאגע אוןז סטרוקטו- פון דעם דאַזיגען דייטטען געביט. זייט יאָהרען האלט אן אין דייטש בעהמען א שרעקליכע ארבייטסלאָזיג קייט. דיו באפעלקערונג איז ארים און אייסגעהונגערט, וויי? דאס רוב פאב דיקען ארבייטען ניישט. דאס זודעטען דייטיטע געביט האָט פאר רער יַחכח באזאָרגט די גאנצע עסטרייך אונגאז רישע מאָנארכיע מיט פּאַיצעלאי, גלֿאז, טעקכטיל, קויהלען, אייזען, פַּא פּיר, ביער וכדוטה, הוין-דעם איז אויך געארבייט געוואױען פאר'ן אויס" לענדיטען עקספארט. איצט איז די טשעמייטע אינדוסטריע אנגעוויזען ביויז אויפ'ן הייטישען געברויך פאר 8 טיליאן איינוואוינער, וייר דער עקספארט קיין אויסלאנד איז יעצ-ז טענס, צוליב געלדישווערינקייטען אין אנרערע סבות, כמעט SYIINIVIINR N‏ ווען די טטעכייטע רעגירונג זאַל אפולן, איז ראהמען פון איחר קאנסטיטוציע, נאַבקומען דעם גרעסטען טייל פון די| דייטיטע פאדערונגען. געהמען מיר Ll‏ פון י. לערנער אויפ'ן עזשטען בייק קאן זיך דוב טען, אז מען האט שוי} אמאָל ערגע'ץ באגעגענט זעקיג אקסערראד. ער איז ברויטיפּלייציק, מיט א פיל, -נוטמוטיג פּנים. ער נאפּט דעם אנבליק פֿון. חיים נחמז ביאליה איז מעיאָר דיזענ- A% DR AN‏ לענק;ערע יאַהר. דער פאר טאקע וייזט ער אוים י אז איטער באקאנטער. און אמעריקא איז ער א פּנים חחטית, זיין נאמעז איז נאך פדעמד ביי די אמעריקאנער אי VT‏ אבער אין ארין ויטראל איז זע ליג אקסעהראד פארקניפט מיט דער געשוכטע פֿון אכצעהן יאַהר אידישע ארביטעקטור. ניטא דער ישׁוב, ניטא די שכונה און ארץ ישראל וואו אק סעלראד זא? ניט האבען געפלאנט אוז אויסגעבויט א בנין. זיין נאמען איז פארבונדען מיט די אינטערעסאנמסטע אדכיטעקטארייטע מוסטערען איז לאנד. די אינפּאַזאנטע בנינים אין תל אביב, ירושלים, פסח תקוה. זיינען זיינע שא פונגען. אבער אהער איז דער מייס טערדבויער פון אר'ן יטרא? געקומען מיט א נאניז אנדער מיסיע, אין דער צייט וואס ער האָט גע פַּיאנט און געבויט בנינים פוז מאַ- דערנעם יטוב. דאט ער גלוייכעייטיג זיר. אַפּגעגעבען מיט אן אנדער אר בייט. אן אדבייט וואס איז שויז גע וועז או! גאנצען רַמח און פאר װועל כער ער האט ניט דעדווארט קייז בא" לוינונג. ער האט ;עארכייט אויף מוסטערען DB‏ איע נתי מקדש וואס זיינע; געשטאנען אייפ'ן ח- מוריה. ער האַט געלערענט, געפארשט און לויט אידישע קוואלען צונייפגעשטעלט איז מיניאטור YT‏ פאריטירענע בתי מקרש פוז די פאר'טידענע צייטע!ז. ער האָט NN‏ געיטאפען מיניאטו-ימוסטערעג 11D‏ די שפּעטערדינע טעפפּלען, די ניט אידישע. וואָס זיינע! איוועקגעשטעלט געװאַרען אויפ'ן חד מיריה פו די דעראבערער: די טעמפיען פון דער רוימייטער, קדיםטליבער און מאבטע דאנישער עפּאכע. עד איז איצט ;עקימען קיין אמע ריקא צו אראנזטידען א ספּעציעלען פּאװיליאַז אויף דער וועלט-אויסשטע קונג צו ווייזען זיינע מוסטערעןז פוז די בתי מקרש. ער פיהרט איצט פאר האנדלונגען מיט נראווער ווהעילען וועגען אזא פּאוויליאָן. זעליג. אקסעל ראר האלט IR‏ אזא אויסשטעלונ; האט גרויפען דערציהעזיטען ווערט. בין איצט, זאָגט ער. האבען קריסטען זיר אפּגעגעבעןז מיט -עסטאוורירעז איו מיניאטור די בהי מקדש און ROV‏ בען עס רעסטאוודייט אויף זייער איי גענעם שטייגעה. ע-שטענס זיינע: זיי ;ֶעווען וועניג אינפארמירט. ויענען אמת'ז אויסזעהן פון 1 בתי. מקדיט DR‏ צווייטענס זיינען זיי געווען גענייגם. אוועקציטאכען די אידישע ארכיטעקטיריסטידען פון יענער צייט, זעקוג אקסעלראד האָט דורד זיינע מארעלען זיי אפגעענטמערט. ער איז געב:ירען געווארען אין ווי ניצע, יפאדאריעה נובערניע. ער האָט שטידירט מאחלעריי און פֿקויפטיר "מאָרגען זשורנאל" שליח באזוכט טעריטאָריע פון פודעטען נאציס אין גים איבער װאָם ער האָט געזעהן און געהערט. די בליטינע אנטיפעמיטישע האָרסט װעפעל זועד װערט איצט געהערט אין אלע שטעדטלאך. אידען און טויטזשדעק. קליימען זיך אווסי צואוואנדעדען. מון אונזער קארעפפאַנרעגט ש. י. רארפזארן בען מיט רעד נאצייפסיבאזע, אז דער וטשעך און א דבדטונא פון געזאמטען דייטשטום, איז פּיעוירענט מאסא-יק DR‏ געװער דעז זעפדעזענטאנט פון אט דער SR‏ די מעשה אענבעזג איז פבלייז א דינגערע. פון דער PNl‏ הייט. דעז YD RPN TR Ql‏ טינער כח און זודעטענדדייטשער פּראז ינ אי באווערטיגט דדיי און א קאיב. טוריאָן דייטשען, דירעקט און אונדידעסט. וועקען חוונליינס פאדעז דוננען צו דעד טשעבישער רענירונג, MR TR 28R‏ דעזצעחיט. עס איז (אבער כדאי צו רערצעהלען, וואס עם הטיט זיך איצט און די דאַזיגע דייט'טע שטערלעך איון דער בעהטיטער, מעח YL‏ און טרעזישער פּראווויץ, און טעהרויטייטענבערג,. SRR N‏ DR DWW‏ איע אנדערע, דייטשע שטעדטלאך, הענגען נאָך נייטט קיין קאקענתרייין-פאהנען, אזוי ווייט האלט TR DY‏ נישט. אָבער אויפהויבע; די הענד צום lIN oy ey‏ 9 פען "העיליהעגיוין" (אפטמאל אויך אין דער שטי? העולדחיטלער), און די ה'טובה לויטעט "זינ-יהעו?"- דאס הערט מעןז שׁוין יא!... דו הענליו;-נאציס טראנען נייטט קייק האקענקרייצען אין די הלאפּעס פון זייערע. טלבושים. אויך דאס אין נאך פארבאטען. דאגעגען האָבֿען זיי א ספּעציעיען טראכט, קוזצע ניקער הויזען, ווייסע אין גרויע זאקען, מיט קלוינע קאפעלושיעך אויף די צעהיצז טע קעפּ, אט די TRt‏ זאנט עדות, אז דער באטרעפענדער איז א מיט- N0 WSy‏ דער הענלוי;-באווענונג און יעד פאדדינט דעם "דייט'טען גחום." און די פֿאליציי f‏ איך האב IN‏ טענבערג געהאט א. געשפּרעך מיט א טיטעכיטען פּאליז ציסט PRy‏ האט מיד ערקקערט,. (אז אין דעד לעצטעדז צייט איז איהם. דאס לעבען, צוזאמען מיט דעם דינסט. נמאס ג;עוואַדען. און ער וואָלט געז' וואלט אנטרויפען פון ראנען, װי דער. ישווארצער פעפער וואקכט די פּאֵלי, צי חאט פאריוירען איהר אויטאָריז טעט. וויל צו דו אלע פּראַוואקאציעס מוזען זיי אויך שטייגען אוא באז פעהי איז דא פון פראג און אין רעד אמת'ן איז דאך די לאנע א'] העבסט קאמפליצירטע. מעק קאז ארעסטידען פונף, צעהן, הונרערט און טויזענד פּיאַוואקאטאַרען. מען קאַז אבער ניטט א-עסטירען א גאנצע שטאדט מיט דייטישען דאָס איז דאַך MR g‏ אי{ מעהרישישענבערג, נאָר איז אלע אנרערע שטעדט און שטעדטיאך און דערפער. אזוייפיעל הפיסות פארמאגט גאַר נישט דאס. יאנד, וואס וואלט נויטיג געווען פאר די מיליאָנען דייטשע שונאים פון טשעכישען פאלק און זיין ּלוכָה. כדי צו פאראליזירען דו פּאַלוטישע שמועסען אין די עפענטליכע יֹ.אִקא־ן לען, וואס ענדינען זיך ס'רוב מיט, סקאנדאלען, באליידיגונגען און פּראַז טאַקאלעןז, האבען די גאסטהייזער. ארויסגעהאנגען שיידיעך, או דאָס. פאליטיזירען איז פארבאטען, די בקטה איז בײויז DD R‏ אין דער. ווירקלֿיכקייט וועדט אין די דיי ”טיטע גאסט-"הייזער פּאײיטיזירט אויף וואס די וועלט שטעהט. דאָרט, אין די |בוערישענקען, ווערען אויסגעארבייט די סטראטעגישע מלחטהיפּלאנען צוויי שעז די דייטשעז און די טשעכען. מען מאַחלט אויס די קריעגס-אפעראציעס ןפװ בעהמען, סלאוואקיי, שלעזיעז און טעחרעז (דער דייטשער עולם האָט שטַארק ליע צו פּאליטיזירען) און מען צוגעהט זיך פון ד! יאקאיען ישפעט אין די נאכט, ביז צום מאַרגענ R AT 4 א‎ oG i e g \יְי.יֵ אנ יּיֵו,‎ o. e T i י‎ R B o SR א‎ R e 27 Vo, ששש‎ S N 62 יע. י‎ G נָּיָּ י= י 3 ייּ\ג:ךָיּ־' יעֹ.יְ:?*‎ י י‎ et פי יע‎ R G י פ-‎ S R צ י. א אי אי י‎ כ‎ 8 רענעט-קאַסטאַררס‎ -י‎ וִרֹװפוְיִױ‎ LT T T T י=‎ o /]ךְ‎ e ־י\י־ען -ו‎ אפולי אועעז ועטען ס'איז שווער צופדירענצויטטערען, קען ניט בוישטעהן‎ ריין מייך ווען 2 וועזט סעטויזט אין מחיח'ריגע רענעטיהאסטארהס. דוזע‎ זויצענדע דעזוידעט װװעען אזיר שנֶעל און לייכט צו מאכען אויח. מייטט‎ אין יעבייכע. מיחך‎ “JUNKET” RENNET POWDER ביויז אחיין‎ פין אוזער. היין באדען, היין זירען.‎ זיו זיינען אזוי לייכט צו פאדדייען אז פילע פון אמעריקא'ס גרעסטע לינדיספּעצואליסטעןז רעהאמענדידען זיי פֿאר יאהרזאקטע בייביס אזוי גוט ווי KD‏ וואקסענרע קינרעד. I‏ נערד יעדער מיטגליד פון דער פאטיליע ייבט רענעטיקאָסטאררס פפּעצועל ווען סעזווירט מיט אנציהענדע צודעקען. סאיז דא IR‏ אנדער פֿיעיויאַר, אוה אנדער קאָייר פאר יעדען טאָג. מאכט רעגעטיקאַסטארר מיט איינס פון די צוויי “Junket” Rennet Powder‏ \ךְשַׁשִׂשַׁיְיֵיְשִׂיֶךָךְחֹשְׂ זענס פּלעיװאַרס: א י י י דאנילא משאלאַלאם o‏ לעמאן י א. ארעניישׁ געבשבאָרי מעיפל י ארי ע י אדעבך L I‏ \i; ET i “Junket” Rennet Tablets‏ PR CJUNKET?‏ דער רערזטיסטריר' R‏ מיs 130 30 כארק. פון ‏קר SN‏ ',:,י.; o N RENNET‏ לאבאראטצריע. אינק, ליט? פאָ?לס נ י עבב יע ן יקקה גי יר. עא א א איז די פֿאראיינינטע שסאאטען אין י ן י י עי ן קענעדע פאר איהרע רענעט און אי י 2 י פי אי דעדע שפּױיז-פֿרארוהטען. ע. J‏ 6 י צי א י י. A i‏ י P o‏ עי בשר .’.”נֹ" אײן א. לְגּ L‏ N e el &L o*‏ אי S SRR A SR ק ד קי י. י טי ל ע י י א. כַ 9 e‏ אי ן פ עיקאנט ,_' יּ י א. /י' Nl‏ י הכשר אי זיט פיײ י י. ע י. י גע-ו= Y N‏ נ יע. SRS SRR‏ ארי געחײבען פי דטֵי א. י י BRI‏ יֹּ'.יּבֿשְׂ ראדצית. חברות. והנדח. R‏ ןי י. 7 אנוחת הובנים כ י. י JUNE 19, 1955 עטליכע שעה פאר מיין נסיעה אין דער זודעטע;ידייטטער. Bיאווינץ,' האט מען אין פדאג זיך דערוואוסט וענען א מעשהעביה פון די הענלוין-. שקצים, אס האבען און א דייטש טעהרייטען שטערטעי געיטענרעט דעם ארטיגען דענהמאַל פון פארשטארבע DY)‏ פרעזידענטיבאפריויער, טאטאס מאסאדיח... 9 שטומונג אין פּראג איז געיוען א שרעקליך אויפגערייצטע. די. צייז טונגען האַבען דאָס צו וויסען געטהאן דורך עקסטראדא:יסגאכען און גע פרעגט די רעגירונג ערימתי? י לאנג נאך װועט מען דוידען אזערבע. פּיאויאקאציעס מצד די הענלייןינאז' ציס, יואָם זיינען פון דער "פייסטע-" (סעפּטשע)יפּראָפֿאנאנדע איבערגענאנ גען צו סאבאַטאזיטיטעטיס, איך האָב באשלאסע: צי ענדערען דעם מארשרוט פון מיין רייזע. אין אנשטאט קיין דויטטזבעהמען S DD‏ קורםיפל געפאַָהרען היין הייטשזמעח רען, Vlß‏ מיט די אייגענע אוינען צו זעהן דעם ג;עשענדעטען באסאחיה דענקמאל אין מעהרייטזיטענבערג, די שטארט ליכט דעריוייטערט פון פראג מיט וואסערע שעה שנערדצוג. רייזע. און צעחײט א 1 טויזענד איינד! וואוינעד. צווישען זיי א 200 פּיאצענט! טשעכען און בלייז 36 אידיטע מיטפהות. דאס יײַמערטעל. פארמאגט א רייכע אינדוסטריע, וואָס לינט איצט מייסטענס שטיל. דו אדבייטסלאַזיג-|. קייט איז דארט נחוים איון דער ST‏ N3‏ דער אַריטער ארבייטעדשאפט N3‏ גײעסער. ר דאס טאקע און דער מקור פון הוינליינס גרויסען ערז, פּאָלג און דער MDY‏ פון זיין באווענונג איז: "וואט ערגער אלן בעסער אנגעקומען בין איך קיין טעקרייטז שענבערג YT PR‏ פֿארנאבט שעה'ן, דייֶ שטאַרט ש6יז געלעגען אין פיבער, דער DY PR DR WD‏ זשערנע איז! בערצוגעבעז קלאנגען, או ער ווערט. אויסגערופען, אויסגאהם צישטאגר| פאר'ן גאנצען שעהנבערגער באצירק, אין די גאסען פּאטראַלירען גרויסע אפּטיילונגען פּאַליציו און זשאנרארען, דער אַרטיגער מיקיטעריגארניזאַן גע-, פינט זיך אין אלארם-עושטאנר. 550 עס פעהיט בלויז דאָס אַנגעצונדע-! נע שוועבעלע, כי דער אנגעזאמער-. טער פּולװערי'טטאָף זאל אויפ"ייסען... די ט'טעכען לאַוען זיך אָבער נישט! פּראוואצירען. פארקעהרט. אין מיַך! פוז די לעצטע פאר יואכען האבען זיי!! אוויסגעוויזען די העכסטע מאס פון דיסציפּלין און סבלנות, זיי ביילען י I‏ פויסטעז פאד כעס, אז קיינער זאל? DY‏ ניט זעהן... אין מעחריטיטענבערג האט. מען געעטענדעט. און חײוב געח|' מאכט דעם מאסאריקידענקמאָל. דער העכסטער און הייליגסטער סימכאָל י פוז טשעבייטען פאיק. ן ווער זיינען די שוידינע v‏ דא הויבט זיך אן די צינישע גע שיכטע פוז די הענלייניסטען, וואס!' שרויען "באפט דעם גנב," און מען| געפינט איהם נישט, ווייל ער לינֿט בא האיטען אונטער דעם פאדטוך פון, דער זורעטע;ידייטשער פּארטיי, די' הענלייןיפּרעסע האט געהאט דעס טרויעריגען מוטה צו שרייבען, אז ניט קיין הענלייניסטען האָבען דאס חלילח; געטהאן, נאַר "מיטגלידער פון אכרע־י’ רע פארטייען, כדי צו פֿראוואצירען די אונשולדיגע הענליין-כוריטען. עס וואָלט נעיוען אוגלאֵגיש צו NS‏ הוױפּטען, אז די פֿאראנטוואָרטליכע| מיטגלידער פוז הענליינס באווענונג האבען ארויסגענעבען דעם באפעהלֹ.וִ צו שעריגעז דעם מאסאריק מענק-| מאל שולריג איז אָבער דו ערצי-| הונגסימעטאדע. פון דער העגלייןייו גענד, וואס האט אָנגעהויבען צו לע"

Page 8

This page's text is still being fetched. See the page, or reload in a moment.