Der Morgen Zshurnal, Yidishes Ṭageblaṭ = the Jewish Morning Journal and the Jewish Daily News (New York, N.Y.)
November 22, 1929

Page 1

פֿוז טאַג צו טאַן דר, מאבנעם־א־י,־ם־ ךְיִ.ים מאבער, אן ערקלערונג צו אן ערקלערונג, יא געפאהר וואָם מוז פארהיט ווערען, פון שׁ. יורסאָן דר. פאגנעס' סטייטמענט'צו דער אי דישער טעלעגראפען אנענטור. וואס אינ געוועז געררוקט נעכטען אין דער ניו יאַרקער "טאימס", וועט אהן ספק פאר" אורזאכען א שטורם אין אלע קרייוע! וואו די פראגע פון ארץ ישרא? ווערט ערנסט באטראכט. לויט"ז סטייטמענט איז דר. מאננעס געקומען צום שלוס, או למעז השלום, אז כדי ניכער צו קענעז קומעז צו א פארשטענדיגונג צווישען די אידען אוז די אראכער, איז ניט נאַר קוינט זיױ, נאַר עס איז אומבאדינגט נויטיג, אז אירען זאַלען לאוען אין SN‏ צעז איבערנעחן אויף זייערס. זאלען פארגעסעז אַז -רייסיג יֹאַהר ציוניסטישע שטרעבונגען. אַז צוועלף יאהר באלפור" דעקלאראציע, אוז אַז חלומות אוז האפ" נונגען אוז שווערע ארבייט פוז א?טע פּיאנערעז און יונגע הלוצים אוז העלפען פערוואנרלען "פאלעסטינא" אין אן אינ טערנאציאנאלען לאנד, וואו אראבער קריסטען אוז'אויך אירען זאָלען קענען לעבעז בשלום צוזאמען, אוז אויב נאט וועט העלפען די אידען, אז זיי וועלען אונטער אזא היימישען דריייבונד זיך קענעז ארויפארבייטעז אויף א שטיקעל "מרכז רוחני", אדער אויף א נאנצעז, ווי אחדיהעם. אוז זיינע נאכפאַלגעה, די גייסטיגע ציוניסטען, האָבען געוואַלט--- איז אודאי גוט, און דאס איז. דאכט זיר ארוים פוןז די כלים, אמת. שלום מיט אראבער איו דעי הױפּט יסוד אויף וועלכען דער בניז פוז ארץ ישרא? קען מיט זיכערקייט זיך שטיצען. אבער אז צוליעב שלום זאֵל מען דארפעז דעם גאנצען בנון אויפגע בען, איז אין דעם ניטאָ קיין יושר אוז ניט קיין שֵבל. מעז מוז ווארטעז אויף מעהר אייג' צעפֿהייטען ווענען דר. מאננעם' געוואג טע ערקלעהרונג. אֵהן פּרושים אין זייז סטייטמענט שווער צו פארשטעהן גענוי, דאס װאַס ער האָט אבער קלאהר ארויס געזאַנט, איז גענוג צו טהאו א סר שאי דעז אוז שטערען ניט נאַר DRI‏ ציונים טען האַבען געזוכט צו דערגרייכען, נאו אויר וואס זיי האַבען שויז דערגרייכט. ןְ דר. חונא בערנמאן, א מיטגליער פוו דעם לעהרער סטאף פוז דער העברעאיז \שער אוניווערזיטעט איז ירושלים, פון וועלכער דר. מאננעס איז דעב-בָאש. איז געקומען צו דער זעלבער מסקנא וואס דר, מאננעס. בנוגע דער צוקוגפט פוז. ארץ ישראל, ער נפויבט אויד. אז אידעז וועלען מוזען מוותר זיין א היבש בִּוֹסֶעַ?. אויף זייערע נאציאנאלע אוז פּאַליטישע רעכט. כדי צו קענען פארכלייבען. אויף. דער ערד פוז זייערע אבות. אז די איינ'. צינע פֿייזונג פוז דעם פּאלעסטינא פֿראב-. Ys‏ איז א פארלאמענט. וואו אידעז אוז: אראכער זאַלען קענען פיהרען פּאַליטיק בשותפות. אבער ער בערט אין א טאז פוז א טעארעטיקער, אַהן טעמפערא". מענט. אהן דיסטאטארישע ליידענשאפט אוז ניט מיט א טאַן פון "קבלו דעתי", או ניט וועט ניט טויגען. W‏ געזאַנט. דארף מען AN‏ ווארטען אויף אז ערקלעהרונג צו דער ערקל?עה רונג פוז דר. מאגנעס, אַכער ביז -אס וועט קומען, דארפעז די יער פוז איז דישען ישׁוב איז ארץ ישרא? אוז זייערע העפֿפער און העלפערס-העלפער, זוכעז אנדערע. בעסערע מיטלען וואס זאלען פיהרען צו א דויערנרע פארשטענדיגונו אוז שׁלום צווישען אידען אוןז אראבער. דער לופטדיעקסידענט חיינטיגען מיט" וואר אויפ'ז דאך DD‏ -ער "וואי עם סי איי" געביידע. אויף וועסט פיער אי זעכציגטע סטריט. אין וועלכען איין. פוהער איז דער'חרג'עט אוז א צווייטטר פאריואונדעט געוואַרען. צייגט נאַר אבאַל, אז פליהען איבער גרויסע שטעט, איבערהויפּט אזא שטאָדט יוֹי ניו יאַרק. האט געדארפט זיײן פארבאַטען. די שוועז' רינקייט פון פליהען איבער א געגענד וואו די לופטידרוק איז ניט גלייך, צולים' די ניטיגלייכקייט אין די NN‏ פוז -י בנינים, איז שוין פון פיעל פליהער באז טאַנט געוװואָרען און ערפאהרענע אוו" אטארס VIR‏ שטענריג געננבט אויס" צומיידעז די "קעניאַנם" װואַס די וואַל י קען קראצער בילדען. די מאיאַריטעט פליהער נעהמען אבער "טשענסעס" א שטעלען אייז ניט נאַר זייער אייגענעם. פֿעבֿען, נאַר אויד די לעבענס פון די מענז 5 שעו אונטען איז די גאסען. איבערהויפט מחועז דאס אמאטארען. וואס פליהען. איז ביי זיי א ספּארטיזאר אוז פליהענ". דע פֿאַטאַנראפיסטען. וואָס לופטיפאָז טאנראפיע איז דער מקור. פון זייער. פּרנסחה. 2 דער לופט-עקסירעגט ביי סענטרא? פּארק וועסט איז דער צווייטער פוז דעם מיז איז אונזער שטאדט. דער ערשטער. האט פּאסירט לעצטעז זומער. אויף'; ים" ברעג פון קוני איילענד. ווען אן ארי װערטייזינג-עראַפּלאן איז ארונטערגע" פאלען און דער'הרג'עט צווי? קינדער אוז פארוואונדעט עטליבע אנדערע. אמת, פאר אזא "לופטיטראפיק" ווי מיר "R‏ בען דאַ, זיינען צוויי אומגליקספאלעז אפשר ניט קיין סר. אַבער אזוי ווי דאס לֿעבען פוז יעדען איינציגעו מענשען. דארה הויך ג'--ל?אצט ווערען. האַבען בייז דע זאכעןז געדארפט פארמיטען ווערען, אי דאס פליהען, אי די אומגליקספאלע!, וואס פאר א באטרעף איז כי א פלי הער עטליכע עקסטרא מייל? ביי דער קירצסטער שיש=קע וואס אז אוויאטאר נעחײט זיך אונטער צו. פליהען,. לוינט זיר איםם אַנעולייגען עטליבע מייל,. אבי אויסצומיידען הימעליקראצער און פוז מענשעז געריכטע גאסעז. ווארום זוכען 'y‏ פליהער אויסצומיידען בערג אוו וועפֿדער. אָנלֿױינענדיג דערביי מילֿעץן. BN‏ מיילען, אבי צו קעגעז פליהעו אי בער שפענע שטיקער לאנר אויב אוויאטאַרסם אליין נעהעו ניט, ארער ווילען ניט זעהן רי עקסטרא גע-' פאהר פוז פליהען איבער אזא שטאַרט ווי נין יאַרק, דארפען -י פארשטעהער. פוז דער שטארט עס זעהן אוז נעהמען! ערנסטע שריט דאס צו פארבשטען. .....יּוָ' ד י מאָרגען זשורנאל-טאגעכלאט PRICE 3 CENTS. פאוקער געים פאר ראַטהשטיינ"ם טויט, געשיקרערט אין קאַורט "חיסטאָרישע" נעים האָט געדויערט א גאנצען מעת לעת.-- יאַטשטײן האָט פערלאָרען איבער 200 טויזענד דאַלאר און מעק'מענוס 50 טויזענר דאָלאר.--האָבען געוועט 5 טויזענר ראָלאר אויף א קאַרט.--דריי געמבלער די הױפּט עדות. האַט געוואונען ארום 285 טויזענט דאָ" לאר, "ניגער נייט" רעומאַנר האט געז וואונען איבער 200 טויזענט דאָלאר, DB‏ הייסט אלע חובות וואָס ראַטשטיון איז שׁול?דיג געבליבען. מעדיקאל? עקזאמינער טשארל?ס נא- רים איז אױפֿגעטראַטען DOR‏ עדות. ער האָט ערקלעהרט' אז נישט קוקענריג דערויף DN‏ ראטשטיין איז שווער פארוואונדעט געוװואַרען וואלט ער פונ זועסטווענען געקענט ארונטערגעהן אלע. רריי פּלאַרס מיט דער. קויל אין זייט.. ווען מארי האָט אויסגעפרענט דר. נאז ריס, האט דער מעריקא? עקזאטינער צוגענעבען אז ראַטשטיין וװואָלט געלי טען גרויסע שמערצען ארונטערגעהענדיג אלע דריי פלאַרס. די פארטיידיגונג. י באוואוסט. זוכט צו באווייזען. אז ראט שטיין איז נישט דערשאַסען געװואַרען אין האָטע?-צימער. אסיסטענט דיסטקט אטוירני דזשארדזש בראָרערס האט איז זיין ערעז פענונג רעדע צו דער דזשורי צוגעגע בען אז די באשולרינונג גענען מעק'מעז נום'ען איז באזירט בלױן אויף אומ- שטאנדיבאווייזען. דער דיסטריקט אטוירני האָט איבער ראשט אלעמען אין קאַורט מיט דעם פאלגענדרען סטייטמענט דער אָנגעקלאַנטער ווערט איצט פּראַ" צעסירט צוליעב אן אינדייטמענט װאָס איז גענען איחם אריינגעבראכט געוואַה N‏ דורך דער גרענדירזשורי. קיינער. באשולדינט איהם נישט אין ד+עם מאַרֹר פון ארנאָלד דאַטשטיין, קיין יחיד און אפילן נישט דער דיסטריקט אטוירני אויסער דער נרענר דזשורי וװאָס איז די איינציגע קערפערשאפט וועלכע האַט. אריינגעבראכט די אינדייטמענט. מיר' קומען דאַ בלױז אלֿס לאיערס פּאִרצו־\ ברענגעןז פאר אייך אלע באווייזע: װאָס, מיר האָבען אַננעזאמעלט כדי צו באה נרינדען די אינדייטמעגט. טאַוױיעט דערשטיקט פערשווערונג פון אוקראינישע טעפאראטיפטען ציאָנאליסטישען גייסט. זיי האָבען זיך פעראיינינגט אין א געהיימער געזעל שאפט. וװואָס האָט געהייסען "אוקראי נער סעפּאראטיסטישער פערבאנד". אום צו-צוציהען צו זיך די סימ פּאטיע פו} די אוקראינישע קאַמוניסטע!, האַבען -י פערשווערער אויסגעארבייט א פּראָנריאם, וועלכע ערקלערט זיך פאר אָנהאלטען די סאוויעטישע רעגירונגס סיסטעם. זיי ווילען אָבער אַבשטעלען די סאַציאליזאציע N‏ דאָרף און אָברייסען T‏ פערבינדונגען מיט מאָסקיוע. עם שיינט. אז די ארעסטירטע האַבען געהאט פערביגרונגען מיט אייניגע פיה ווער פוז די אוקראינישע פּאַליטישע אימיגראנטען IR‏ אויס?לאנד. פרוי טויט צעהנדליגע פערוואונדעט אין וואשינגטאַן אויפרייס וואשיננטאָן, דאָנערשטאג.---איין פרוי איז דער'הרג'עט געווארען און פיער אײז דערע זיינען ערנםט פארוואונדעט גע ווארען און הא?טען ביים שטארבען, 28 זיינען לייכט פֿערוואונדעט געווארען אלס א רעזולטאט פון אן עקספּיאָוושאָן B R PR‏ און 10 סענט סטאָר. מרס. עליזאבעטה דאוסאַן איז געז שטאָרבען אויפ'ן וועג צום האַספּיטאל. מרס. אנא קאָהרעל? און איהר צוויי יעהי ריגע קינר וועלכע האבען זיך גראד געז פונען אין סטאָר, געפינען זיך אין א קריטישען צושטאנ-ד. דער אויפרייס איז פארגעקומען אין א קעלער פוז סטאָר צוליב דעס עקס פלאַוזשאָן פון א "באילער". זייוויד נעירד נאשטיסט

אלס א סענאטאָר יְ פון ניו דזשוירזי י ן טרענטאַן, נוו דזשוירזי, .־אכער(’.’טאב.וַ נאַװוערנאַר מארגאן לארטאַז. פוז ניו ןרזש.יחי. האָט היינט באשטימט דייוויד. בעירד, פוז קעמדען, אלֹם יונייטעד |סטייטס סענאטאַר. בעירד וועט פארנע-ה. מען דעם פּלא פון סענמאטאָר וואלטער ערזש, וועלכער איז באשטילט געווארען. אלס אמבאסאראר קייז פראנקרייר. ן דער נייער סענאטאַר איז א רייכער ילֿאמבער סוחר. ער איז א זוהן פֿה א געז וועזענעם יונייטער סטייטס סענאטאר. וואשיננטאַן. דאַגערשטאג.--- דער סעה. נאט האָט היינט נוטגעהייסען די באה שטימונג פון סענאטאָר עלזש DOR‏ אמ באסאראר סיין פראנקרייך. ד s o‏ ן שיפסינאכריכטען: ערווארטעט היינט !"פגּורֹעסאֹביו”, פון פויטהעמפטאו. ערווארטעט מאַרנען ".וריּעְ'\\־ידִעָ;ס- ו־יְאֹר'ד*גְיג”, פון ברעמען. THE JEWISH MORNING JOURNAL AaND THE JEWISH DAILY NEWS THE ONLY JEWISH MORNING PAPER NEW YORK, FRIDAY, NOVEMBER 22, 1929. ענרליך האָט זיף נעכטען אויף אן אמת אַנגעפאנגען דער פראצעס פון חזשאַרַדזש מעקמענוס, וועלכער ווערט. בַאשו?דינט אין מאַרר פוז דעם געטכ’כָּ YD‏ ארנאָלד ראָטשטייז. דזשאַרוש נאט אוז די -זשורי האבעֹזוֶ מיט גרוים אינטערעס אויסגעהערט עטליכע עדות. וועלכע האָבען דערי צעחלט די שפּאנעגרע געשיכטע ווי אזוי ארנאָקלר ראטשטיין האָט צוויי חדשים איידער ער איז ערמאָרדעט געוואָרען פארלוירען 219 טויזענט דאַלאר אין א היציגער פּאַוקער נעים. מעק'מענוס, וועלכער האָט זיך אויך באטייליגט PR‏ דער זעלבער נעים האט פארקוירען 51 טויזענט דאַלאר. די געים האט געדויערט. א גאנצען מעת לעת איז איז געשפיעלט געוואַרען אין הויז פֿון דזשיימס מיהען אויף וועסט sטער סטריט., דעם 18טען סעפּטעמזי בער, 1928. די געים האַט דערנרייכט אוא "לימיט" או די שפילער האָבען געשטעלט 5 טויזענט דאַלאר אויף א קאַרט. דריי געמבלער וועלכע האָכען זיך בא", מיילינט איז דער געים זיינען אויפגע", וְטראִטעז אלס ערות. דזשיימס מיהען און וועמענס אפּארטמענט די פייעררינע, געים איז געשפּיעלט געוואַרען. מארטיז באו אוז סעם סאַלאַכאַן, וועלכער האָט אויך דעם צונאָמען "באַסטאַן". די אַנקלאגע װי? צייגען או אַט די געים האט געפיהרט צום מאָרד פון אר", גאָלד ראָטשטיין. די נעים האָט פארי אורִזצֶכם אנגעעניגענע באציווננֶען מיט ראטשטיין'ען. וועלבער אי שוקריג. געז בלֿובען די גאנצע סומע געפֿט וואָם ער האט פארלוירען. ראַטשטייז האט אָבער באוויזען צו בלייבען ביים גאנצען 3™ סעל? קעש וואָס האָט זיך דורכנעררעחט איז דער געים. שולדיג געבליבען איז ער פּאפירענע "איייאָייום" וװואָס ער האט קיינמאַל ניט אַפּגעצאַהלט. אזוי האָבעז די עדות דערצעהלט אויף דעם סטענד. "טייטאניק" טהאַמפּסאַ! טאָסקווע, דאָגערשטאג. א פאר" שווערונג. וואס האָט געהאט דעם ציעל? צו שטירצען די פאַוועטישע רעגיערונגֿ פון אוקראינע און אויפשטעלען אויף איהר אָרט א בעזונדערע אוקראינער רעז פּובליק, וועלכע זאָ? נישט זיין אבהענ" ניג פוז מאָסקווע. איז ענטדעקט געוואָז רען דורר די "טשעקא". די מעהרסטע פּערזאָנען, וועלכע זיי נען פערמישט אין דער דאַזינער פער שווערונג. זיינען שויז ארעסטירט. זיי ערווארטעט א הארכע שטראָף. דער רוב פון די ארעסטירטע זיינען אוקראינער סאַוועטישע בעאמטע. וועלי כע זיינען דורכגעדרונגעןז מיט X3 R‏ נאַװערנאָר יאַנג גיט איבער מוני"ס קעיס צו סטייט פארדאָן TIRND‏ סאקראמענטא, קאליפארניא, דאָז נערשטאג.--נאַווערנאַר יאנג האט דאַ חיינט ערקלעהרט איז א סטייטמענט, דאס ער האט איבערגענעבען די קעים פון טהאַמאס מוני צום סטייט פארדאָן באארדר. דאס מוינט, אז דער INTIRE‏ באַארד וועט מאכען IR‏ אױיספאָרשונג פון דער קעיס מיט'ן צוועק צו זעהן, אויב מוני איז בערעכטינט צו ווערען בעגנאדיגט. מוני און בילונג, -=יידרע ארבייטער פיהרער, זיינען געווען פער'משײַט צום טויט שטראף אויף דער בעשולדיגונג דאס זיי האבען אין יאהר 1916 געוואר" פֶען די באַמבע אין פּריפערערנעס פאז רייד פון סאן פראנציסקאָ, וואס האט פעראורזאכט דעם טויט פון א מענשען. דער אורטהיי? איז שפּעטער פערביטען געווארען אויף לעבענסלענגליכע געפענג ניס. לעצטענס איז ד' בעווענונג פאר מוני'ס בעפרייאונג ווירער פערשטארוקט געווארען. די פיהרער פון דער בעוועגונג האבען צוגעקראַגען פיעלע נייע בעיוייזע אויף צו שטיצען בעהױיפֿטונגען דאס מוני און בילינג זיינען אונשו?דיג. נוייטען זיך פאר קהלח

וואחלען אין רוטעניען (ספעשעל קייבע? ציִם "משרנען זעורנא?") בוקארעסט, דאָגערשטאג.---דער קאמ פיין פאר די חינע קהלה וואהלען איז שויז אין פולען שוואונג. צוויי צעטלען זיינען ארויסגעשטעלט געווארען פאר די וואהלען. איינער פון די ציוניפטען אונטער דער פיריערשאפט פון אליחו מעגדעלסאן, פרעוירענט פון דער ציוניסםטישער ארגאניזאציע פון יאסי; און דער צווייטער פון די אסימי לאטאָרען אונטער דער פיהרערשאפט פון באנקיר גראסוואלד. די וואהלען קומען פאר רעס 24טען נאוועמבער, ר י י. אינרוסטריע און כּיזנעס מאַגנאַטען פאר חואווער'ס פראספעריטי INDD‏ הענרי פאָרדר זאָגט וויידזשעס מוזען געהעכערט ווערען. פֿערשפּרעכט צו העכערען די וויירזשעס פון זיינע אר בייטער:-- בעטחייליגטע אין קאָנפערענין שטימען איין אָנצוהאלטען די וויידזשעס. טעלעפאַן קאָמפּאני װועט אונטערנעהמען גרויסע א-בייטס פּראיעקטען. דער מיטעל צו פֿארבעסערען די RS‏ האָט הענרי פאָרר ערקלערט, איז אַדער צו פארגרעסערען די קויף קראפט יאָדער דורך געכען בעסערע פַּרארוקטען Y‏ רעדוצירען די פּֿרייזע; פון י פראדוקטען. דערצו טאַר מעז ניט שנייז ידען קיין וויירזשעס. פארקעהרט. וויידזשעס מווען געהעכערט ווערען. |"אלעס וועט צוריק גוט ווערעז". האט פארד געזאָגט, "ווען ביזנעסלייט וועלען צוריקקעהרען זיך צו ביזנעס". מר. פארד האָט דרערביי ערקלעהרט פאר די צייטוננסלייט דאס ער YN DY‏ בערען די וויידזשעס פון אלע זיינע אר בייטער און אָנגעשטעל?טע. ווי נרויס די העבערונג וועט זיין האָט פאָרד נאָך ניט בעקאנט געמאכט. פארד האָט ווייטער ערקלעהרט. אז העכערע וויידזשעס אליין איז נאָך ניט גענוג. "מיר מוזען זעחן אז די העבע רונג אין וויידזשעס זאָל מען ניט אוועק ינעהמען פון די ארבייטער דורר העכערע פּרייזען אין רענט אָדער פּראדוקטען וועלכע זיי מוזען געברויכען. "פרעזידענט הואווער'ס איינרופונג פון די קאָנפערענין האָט געהאט די גוטע ווירקונג וואס אונזערע אויגען וועלען איצט זיין געריכטעט אויף דער הױפּט פראנע". האט פארד ווייטער עו פִּבֿעהרם זרער ךְועזיִּרעבטִ וועט זיין ימשטאנר צו ווזיוען דאס T3N3‏ +אם זַעס איז גאָר ניטאָ וואס מורא צו האָבען, און. דאס אויב יעדער איינער וועט זיך טהאָן זיין ארבייט איז די צוקונפט געז זיכערט". דזשוליום ראזענוואלד, איינער פון די בעטחהייליגטע אין דער קאַנפערענץ, האָט ערקלעהרט או חי סשֶרם ראבעק קאַמפאני, פון וועלֿכע ער איז דער חויפּט. מאכט איצט בעסערע ניזנעס M‏ מיט א יאהר i LRIMNY‏ דזשארדזש לאפלין, א שטאָה? מאג נאט פון פּיטסבור; האָט בעשטעטיגט IR‏ אלע בעטהייליגטע אין דער קאַנפע רענץ האָבען איינגעשטימט ניט צו רעד דוצירען קיין וויידזשעם, א דערטרונקען איז פארפלייפונג ניים זיד י נרעג פון ניו פאונרלענר 8 מענשען זיינען דערטרונקען געד ראנערשטאג. 27 מענשען ױינעחֹיפייָּריֶבּזר־יְיַיז יֶיֵוֶריֶאיוךְיְײַנ'ריָּביגזעךְעוֶיְ;”בּיַּיֶיֶ’ 3 יגִ זl2 v ol‏ ע דערטרונקען געואָרען בוים ז'ד כרע?, סאוטה קאָוסט, אויסער די ריודיא, זיל װאָס איז געווען פופצעהן פוס הויך,|די A‏ "דעיזי" טחוט איצט רעליעף האָט זיך א הויב געטאָן צוליעב דער!ארבייט פאר די געליטענע געגענדען. ערריציטערניש װאָס איז פאָרגעקומען! סיינט לאַורענס איז אויך פארשוואו לעצטען מאַנטאג. ומען געװואַרען דורך דער כוואליע אַבער ניין מענשען, די מעהרסטע פון זיי|קיינע לעבענס זיינען דאַרט נישט פאר פרויען און קינדער, האָבען פערלוירען לוירען געגאנגען. צוליעב דעם 1T DRI‏ זייערע לעבענס, ווען 10 געביידעס װאָס פארבינדונגען מיט די געלֿיטענע געגענ זיינען געשטאנען כיים ברעג וואסער איז(דען זיינען אין נאנצען פאראליזירט, בורין זיינען אינגאנצען אוועקגע-";קען מען נישט גענוי וויסען די איינצעל?- שווענקט געוװאָרען דורר דער כוואליע. הייטען פוןז דעם חורבן װואָס די שטאר מיער קערפּערס זיינען שפּעטער געפונען קע כוואליע האָט פאראורזאכט ביים גיןז L RIS‏ פי 'פאונדלענד ברעג. ריויגע ראַרפישע קאַמונעס ווערען געשאפען אין פאוועט רוסלאנר איינינע קאַלעקטיווען. וואס בעשטעהען פון עטליכע טויזענד אמאָליגע פּויערשע ווירטשאפטען. זיי פעראייניגען אין זיך ביז חונדערט דערפער, אזעלכע קאַלעק טייועז ווערען אנגעמיהרט דורך SRR‏ נאָם. וואָס ווערט בעשטימט פון דער סאז וועט רעגירונג. ער האט די זעלבע רעכט, M‏ א דירעקטאָר אין א פאבריק. די סאיועט רעגירונג זאנט, אז די "R‏ פונג פון אזעלכע ריזיגע קאָמונעס וועט אין גיבען שטארק אויסבעסערן די עקאַ- נאַמישע און קולטורעלע לאנע פון זייז ערע מוטגלידער. דער רוסישער פּויער איז אבער פּונקט אזוי שטארק צונעבונ", דען צו זיין פּריוואטען בעזיץ, וו' דער, פווער פון יעדען אנרערן, אוז עס קומט זיי אָפט אוים צו טרייבען אין רו קאז לעקטיווען מיט שטעקענס. אט דאס איז די ערקלערונ; פונ'ם ער ביטערטען קאמף וועלכען די סאָוועט רעגירונג פיהרט איצט אַן נעגען די קו לאקעם. יערער טאָג ברענגט נאכריכטען ווענען נייע טויט-אורטיילען, ערשט געכה טען זיינען נאָך צעהן פּויערים פערז משפּט געווארען צום טויט. אכט זיינען פעראורטיילט -ווארען אין פּאלטאווע פאר דעם מאָרר פֿון א סאוועטישען בעדז אמטען, צוויי זיינען פער'משפּט געוואז רען אין מינפק פאר פארברענען. הייזער פון ארימע פּויערים, וועלכע זיונעז אריין אי א קאַלעקטיווע. יחיייייייייייעפייעפע 09 -י חיח. לוח פאר היינט 00l i‏ יים י', פַּרֹשֶׁה וירא, י"ט חשון, L ¥YNR‏ פרייטאג, נאוועטבער 22 1929 'ן אֹ\יָפבאבּבּ -ױכָּיְo ע ע. זון אונטערנאנג 881 S‏ SAR K ן‎ SRS היינט שעחן,‎ 10 PAGES. VOL. XXIX. NO. 8552 ואשיננטאָן, דאָנערשטאג. די קאד פיטאגען פוֹן ביזנעס און אינרוסטריע אין אמעריקא האָבען זיך פאראייניגט צו שטיצען פּרעזידענט הואווער'ס פּקאן אַנצוהאלטע; פּראספּעריטי אין לאנד און \אױר אָנצוהאלטען גוטע יויידזשעס. נאָכרעם י. דער פּרעזירענט האָט Iףײבט אפּגעהאלטען א קאַנפערענץ מיט 2 פון די פּראמינענטעסטע אינרוסט ריעלע און האנרעלס פיהרער איז ארויס גענעבען געיוארען פוז ווהייט הויז אוֹ אַפיציעלער סטייטמענט איז וועלכען עס ווערט ערקלעהרט דאס די אױטאַמאַביל? און שטאַה? אינדוסטריען וועלין פארט זעצען זייער נאָרמאלע פּראדוקציאן און דאס די גרויסע יוטיליטיס קאמפּאניס וועלען אונטערנעהמען גרויסע אויס ברייטונגם ארבייט. אזוי צום ביישפּיעל וֶועט די אמעריקאן טעלעפאָן ענר PO‏ AR‏ קאמפאני ספּענדען נעכסטען יאהר ריעזינע סומען אין פארגרעסערען איהר פֿארקעהר. עס ווערט אַנגעװויעזען אויף דעס דאס איז פארלויף פון 1929 האָט די זעלבע קאָכפּאַני געספענדעט ארום 600 מיליאן. דאַלאר אויף נייע ארבייטעןז. 2 צווישען די ביזנעס און אינדוסטריעז לע מאגנאטען וועלכע האָבען זיך P2‏ טהייליגט אין דער קאַנפערענץ מיט זואווער'ץ האָט הענרי פארד נאכהער ארויסגענעבען.א קורצען פמיייּ,כּפּמענקֶשי צלָּ די צייטונגס לויט., WL TIND‏ קלעהרט דאס די ענֵנַבּטע זאך וואס מען דארף וויפען איז ראס די איצטיגע עקאַ". נאמישע לאנע איז ניט דער רעזולטאט. פון דעם סטאק עקפטשיינרוש פּאניק.וַ דער סטאק מארקעט מאכט ניט פראם-. פּעריטי. ביזנעס איז געווען שוואך וועז רי סטאקס זיינען נאָך געשטאנען זעהר הויך. די אִפּשוואכונג אין ביזנעס איז פעראורזאכט געווארען פון צוויי זאכען.. ערשטענס וואס די קעפּ פון ביזנעס אוז אינגרוסטריע האָנען זיך אריינגעלאַזען, אין סטאק ספּעקולאציעם, און צװײ־י טענס וואס די פראדוקציאן איז געווא-ה. רען עטוואס גרעסער ווי די קויף קראפט, פון אמעריקאנעם פאַלק. ניו פאונרלענד, מאַסקווא. דאַנערשטאג. דער צעכ־ן טרא? קאמיטעט פון דער רוסישער קאַז מוניסטישע פּארטיי האט אויף זיין לעצ טער סעסיע. וואס איז נאָר וואס פּאר־] ענדיגט געווארען אין כאַסקיוע, בעשבֿאֵין סען אבשאפען די יאנדיוירטשאפטיקאַ- מיסאריאטען פון T‏ איינצעלנע סאַווע טישע רעפּובליקען און אנשטאט זיי שא מען א צענטראלען אליפערבאנדישען קאַ- מיסאריאט. פון לאנדווירטשאפט. איז מאמקייע, אז דער שפּיץ פונ'ם דאַזיגען קאמיפאריאט וועט געשטעלט ווערען א' קאַמוניסט מיט מיליטערישע טראדי ציעס וועלכער וועט בעקוכען אויסער אַורענטליכע פאָלמאכטען. דער צוועק פון דער דאַָזיגער רעפאַר". מע איז צו פערגיכערן דעם אימפּעט פון. סאַציאליזאציע וועלכע ווערט איצט דווכגעפיהרט אין רוסישען דאָרף. די סְאַוֶועט רענירונג איז שוין מעהר נישט צופרירען מיט די קליינע קאָלעקטיווען, \צו צעהןזצוואנציג פאמיליעס, וואס זיי נען ביז אהער געגרינרעט געווארען אין דאָרף. זי איז חושד. אז א גרויסער טייל? B‏ די דאַזיגע קאָלעקטיווען בעשטעהען פוז נאַהענטע קרובים, און אז זיי דינען אַפט אלס א מקום מקלט פאר קולאקעס. זי ווי? פעראייני;ען רי דאָזינע קאלעק טיווען אין ריזינע דאָרפישע קאָמונעס, וואוהין עס זאלען אריינגעהן צו עטליבע טויזענר פון די ביזהעריגע איינצעלנע ווירטשאפטען. אין אועלכע קאָמונעס עט די פערזענליכקייט פון איינצעלנע טיילנעהמער אין גאנצען אָבגעװוישט ווע רדען, אוז יעמוועדער פערבינרונג מיט זייער אמאַלינען פּריוואטען בעויץ וועט אבנעמעקט ווערען, שׁוין ביים חיינטיגע; טאָג עקויסטירען זאָנט מאַסקווע אידען o‏ שיקען ניט קינרעו 5 אין אידישע שוחלען לארין ערקלעהרט אויף קאנפערענין פון אידישע כלל מוער, אז די אי דען ווילען בעפער געבען זייערע קינדער א רוסישע ערציחינג, (ספעשע? קייכע? פון נ. לאזאר:ס,. יאַנדאָן, דאָנערשטאג.-- די אידען פון מאַסקיוע שיקען ניט זייערע קינדער אין קיין אידישע שולען, וויי? זיי ווילען זיי בעסער געבען א רוסישע ערציהונג. האט מ. לארין, בעוואוסטער אידייטער קאָמו ניסט. ערקלעהרט אויף א קאָנפערענץ פון אידישע בלַל? טוערס, וואס איז אפ געהאלטען געווארען אין מאָסקיוע. לארין האט דערצעהיט. או ער האט ערהאלטען פילע קלאנען פון אידישע על טערן. אז מען צווינגט זיי צו שיקען זיי ערע קינדער אין די אידישע שולען. אויף דעם קאָנפערענץ, וועלכער איז גערופען געווארען צו באשפּרעכען די לאגע פון די נאציאָנאלע מינאָריטעטען אין מאָסקווע און ספּעציעל פון די אירען, איז באוויזען געווארען, אז די סאַוועטי שע רעגירונג פערנאכלעסיגט די מינר ריטעטען. אין מאָסקווע, איז ערקל?עחרט געווא רען, זיינען דא 173 טויזענר אידען, וועלעכע שטעלען צוזאמען מיט די אנ דערע מינאָריטעטען פיער פּראַצענט פוז דער באפעלקערונג, האלטען אירען פאן געפּליט א צווייטער סאַוועטישער פיהרער, לו בימאווא. האט ערקלערט אויף דער קאַנ פערענץ, אז דער איינדרוק איבעראל איז, דאס אלע מאַסקווער אידען זיינען נעפּי לייט און זיינען דעריבער ניט בארעכ טיגט צו. קרי;ען קיין הילף פון דער רעז גירונג, דער "עטעם" פון מאַסקווע קריטיקירט לארין"'סם שטעלונג אוז ווייזט אַן, אז ער האט אלע מאַה? פארטיידינט די אסימי לאטאָרען. די יעווסעקישע צייטונג דער צעהלט. אז מאָסקיוע האט מעקר אידי שׁע ארבייטער וװוי אידישע נעפּלייט און, אז אלע אידישע ארבייטער זיינען פאר אידייט. שוועריגקייטען פאן אונייטער אי פֿארבינדונג מיט דעם נייעם אינ דוסטריאליזאציע פּלאן. וועגען וועלכען איך האב פריהער געקייבעלט, און װעל כער שאפט ארבייט פאר אכט טויזענר אידישע ארבייטער און די גרויסע פאב ריקען, האבען זיך איצט געשאפען אונ ערווארטעטע שווערינקייטען. DY‏ ווייזט זיך איצט ארוים. אז אייז דער מען וועט באשעפטיגען די אירישע ארבייטער איז די פאבריקען וועלען זיי מוזען אונטערשרייבע; א קאַנטראקט צו ארמייטען צוויי יאהר נאכאנאנד. די ארבייטער שיקט מען ארבייטען אין די קוילען מינען לעבען וולאדיוואָסטאָק. צוליב אָט ד' שווערינקייטען ראטת דער "עמעם", אז מען זא? פאר די אר בייטען נעהמען נאר גוטידיסציפּלינירטע אוז שטארקע אידישע ארבייטער. מיינט דזשאהנס, נאָך אירען גץ'משפט יֶ די סאוועטישע צייטונגען באריכטען. ווענען נאָך פּראצעסען. וואס קומען פאר N‏ באָברויסה און אין וויטעבסק געגען אידען, וועלכע האבען זיך געשטעלט און ניט געלאָזען פערוואנדלען דיו דארטיגע. שוהלען אין ארבייטער קלאָכען. מיט א וואך צוריק איז, ווי אייער קאָ- רעספּאַנדענגט האט דאן געקייבעלט. טענדעל כאריק פון זאמבלין, פער'משפּט געווארען צו א יאהר טורמע פאר אז עהנליכען "פארברעכען". N‏ באַברויסק איז דער נבאי, לימשיץ, באשו?דיגט געווארען אין האבען גערונ-. גען אינגלאך אויסצוזעצען די שויבען פון בית המדרש נאכדעם ווי מען האט עס פערוואנדעלט אין א קלאָב. דער נבאי איז פאר דעס בעשטראפט געווארען מיט 0 רובעל. אין וויטעבסק האבען אלע אידען זיך באטייליגט אין דעם אינערפא? אויף דער פארכאפּטער שׁוהל. די גוים אפילו. החאבען ארױיסגעהאָלפען חי אידען. דער "עמעס" קלאפּט שויז טריוואגע. און שרייט, או אָט די פאלען באווייזען, ראס "אונזער קלאסען שונא, די רבנישע שטריימעל, ארגאניזירט כחות גענען סאַװויעט". דאס ערקלעהרט די שטריינ נע שטראפען. וואס די באשולדינטע קרי גען. 2 פאריזער IR‏ נלויכט איז טעגליכקייט פון שלום מיט אראכער ופפּעציעלע קייבעל? רעפעטע פון הערמאן) פאריז, דאנערשטאג. חי הינע אויסנאבע פון "נין יאַרק העראָלר" קאַ". מענטירט היינט ווענען דעם לעצטען ארטיקעל פון פּיאַפעסאַר אלֿבערט אייג" שטייז ווענען ציוניזם, אוּן די צייטונג שטיטט איין. או די ציוניסטען טהוען א וווכטינע שטיק ארבייט אוז ענטוויקלען ארין SR‏ (אַבער די צייטונג דריקט אוים צו WIS‏ צייט די מיינונג, או דער פֿארי דאכט פון די אראבער וועגען ציוניום. איז פוז דעסטוועגען פארצייהענה, און זי גלויבט אז שיום צווישען אידען. DR‏ אראבער דארף זיין מענל, י 10 זייטען חושורי געלינט פּאַלטרי "טראַסט" שולדיג; נלויז 2 פון זיי געפרייט דוטורי אייניגט זיך נאָך 27 שטונדען בעראטהונג.--63 פּערזאָן און דריי אָרגאניזאציעס די שולדיגע.--דזשאָרוט װעט בעשטימען שטראָף דעם 3טען דעצעמבער.-- קענען קריגען העכסטענס א יאהר פּריזאָן און 5,000 דאָלאר שטראף. ןריםטריקט אטאָרני'ס אפים ווען טען דארף. ארטחור סאנער אוז די אנדערע לאיערס !פון דער פערטיידיגונג האַבען ערקקעהרט אז זיי וועלען ווארטען ביז דעם גיטען (דעצעמבער צו הערען רעם. אורטחייל פון דזשאָדזש נאקס, אויב T‏ שטראפען וועלען זיין קייבטע געלדיוסמען, ווי זיי ערווארטען, וועלען זיי לאָזען זייערע קליד ענטען אונטר ווארפן זיך דעס אירטהייל., !אויב אָבער דער אורטחייל וועט ענטהאה-, טע דזשייל פאר מאנכע קלוענטען. YN‏ ךָרֹ,עזַ זיי גלייך אפּעלירען חי קעים, אין Y7‏ אפּעלאציאָנס אפּטחיילונג וועיכע (געפינט זיך אין דערזעלבער בילדונג אויף |דעם פיערטען פלאָר. און זיי זיינען זיי |כער אז דער קאָורט אַוו אפּיעל?ס וועט דעס ווערדיקט פון דער דזשורי אומוואר |פען. דער כשר פּאַולטרי פּראָצעס האָט אַנה געהאלטען זיעבען וואַכען, און איז געווען איינער פון די גרעסטע איז דער געשיכ טע פון ניו יארק. ארינינע? האבען זיך 90 אָנגעקלאַנטע בעטייליגט. 19 זיינען בעפרייט געווארען פון TR WINPT‏ ודער די קעים איז איבערגעגאנגען צו דער דזשורי, און דריי האָבען זיך אליין ןערקיֹ.עהרס שולדיג אין אָנפאנג פון פּראַ צעס. T‏ רעגיערונג האָט אויפגעבויט א ספּעציעלען "גרענר סטענד" אין פעד. רערא? קאַורט פאר דער נוויסער צאָהל?. אַנגעקלאָנטע. די אנקלאגע האָט געז בואכט 107 עדות אויף'ן וויטנעס סטענר. מעחרסטעגס ריטייל מּאַולטרי ריעלערם אוז בוטשערס, וועלכע האָבען דערציילט ווענען די שוועריגקייטען וואס זיו האבען געהאט אין קריגען פֿאַולטרי, זייער עדות זאַנען האָט פערנומען פינף. וואַכען. די פערטחיידוגונג האָט געז בראכט פינף אוז דרייסיג ערות אוז האט. פערענדיגט איהר צר אין א וואָך צייט.. היינטיגע וואַך איז געוועז פערנומען פון די שלוסירעדען פון די לאיערס פון ביירע צדרים און דאן פון דעם דזשאדוש'ס אינ סטרוקציעס צו רער דזשורי און די WA‏ ראטהונג פון דער דזשורי. וועלכע האָט אנגעהאקטען מעהר ווי א מעת לעת. אייז ניגע מאָ? וועהרענד איהר מיישב זיין זיךר איז די דזשורי ארויסגעקומען צו פרעגען דעם דזשאַרוש געוויסע פראגען וועגען געזעץ. עס האָט אויסגעועהען אז די דזשורי האָט געהאט גרויסע שוועריגקיי טען אין קומען צו א שלום. PR DY‏ איהר געווען שטארק ניט קלאַהר די פרא גע פוז איגטערסטייט קאַמערץ. וואס איז געווען דער הויפּט פֿונקט DD‏ דעם פּראָ- צעס. האי-קאַטישאַנער ערלויכט תלהאכים איינענע שלאכט חוין (ספעשע? קייכעל פון 8. גונצבירג). ירושלים, דאנערשטאג. WD‏ דושאהן טשענסלאר, דער ארי,י־י’:בראיֹ,ז האי-קאַמישאָנער, האָט אוים;ענוטען א דעפוטאציע פוז מעיאַר דיזענגאף פון תלדאביב און די דאָרטיגע צוויי רבנים, הרם אראַנסאַן און ר' בן-ציון עוזיאל, און נאר א געשפּרער מיט זיי האָט ער יערלויבט דער שטאַרט תלדיאביב צו בוען איהר אייגענע שלאכט הויז. בין די נעביידע װועט ווערען פארטיג וועט זיין הל?דאביב ערלויבט צו בענוצען זיך מיט דער גראבארניע פון לעפקאַװוין ךָאיֹ.ם שלאכט הויז. די דאזיגע געביידע ווערט בענוצט אלם שלאכט NN‏ זינט די פּאַגראַמען איז אויגוסט. דער אידישער פלייש סטרייק איז אלזאַ געקרוינט געוואַרען מיט ערפאַלג. דיעזע ערלויבניס וועגען א שלאכט הויז אין תלדאביב האט צו טהאן מיט די רייאַטס פון אויגוסט. די שלאכט הויז פאר בשֶׁר כשר איז ביז דאןז געווען 'R‏ יפו. אָבער נאַך די רייאָטס האַבען רי אידישע קעבים פון תל?דאביב ניט געוואָלט געהן מעחר אין יפו, אויס מורא פאר אראבישע איבערפאיען אויף זיי, N‏ זיי האָבען געעפענט IR‏ טעמפּאֵז רארע שלאכט הויז אין תלדאביב' וועל WD‏ איז לעצטע וואַר געשלאַסען SNV‏ רען אויף דער פֿאראָרדנונג פון דער רע נירונג, וועלכע איז געקומען אַלס רעז זולטאט פוז דער יפֿושטאַדט פארוואל טונג. די שטאָרט פארוואלטונג. האָט גע'- טענה'ט. אז צוליעב דעם איבערטראג פון שלאכט הויז אין תיזאכיב פארו לירט די שטאַדטישע קאסע פון יפו א היבשע סומע הבנסה. ווען די רעגירונג האָט פארבאַטען דאס שלאכט הויז איז תלדאכיב און דאז דורך נעלאָזט צווינגען די תלדאביב קצבים צו שלאכטען זייערע בהטות אין, יפו, האָבען תליאביב'ער אידען ער-, קלעהרט א פטרייק אויף פלייש. דאס איז געווען איז שייכות מיט דיעזען סטרייק. וװואָס די דעלעגאציע פון די דערמאַנטע דריי פּערזאן איז געקומען היינט צום האי-קאַמישאַנער. אוז ביי איהם געווירקט. אז ער זאֵיֹ.וֶ ערלויבען תליאביב צו האַבען דאס שלאכט הויז ביי זיך. "הארץ"' פאנגט אָן אָווענו צייטונג די טענליכע העברעאישע צייטונג וְ”חארץ" פון תליאביב, וועט פון זונטאג אַן אַנפאנגען ארויםגעכבען אויך אן אַווענד צייטונם י ניו יאָרק, פֿריטאָג, נאוועמבער 22, פֿײַטן יום ו', פּרשה וירא, י"ט חטון, חר"צ. פרייז 3 סענט. MOARE דושורי אין דעם בשר‎ M אַראצעס. נאך 27 שטונדען בעטראכטען‎ דדי קייס. האט נעכטען האלב נאָך דריי‎ נאכטיטאג ארױסגעטראַגען א ווערריקט‎ שוקדיג אין א קאַנספּיראציע‎ (19 צו שטערען דעם אינטערסטייט האנרעל‎ נעגען 66 פון 68 אַנגעקלקאָנטע. די צוויי‎ מיט וועלכע זי האָט געמאכט אז אויס-‎ נאהמע אוז בעפרייעט זיי, זיינען דוטא‎ נאַידמאן. בעקאנט איס "ניגער" און‎ WD עמגוא? הערבערט, איינער פון, די‎ הערבערט ברידער. וועלכע האַבען פּראַז‎ מינענט מינורירט אין דעם פּראַצעס.‎ לניגער" וועמעס ריכטיגער נאַמען איז דוטא מארקטאן איז דזשענעראל פאַרמאן פוז ניו יאָרק *איף פֿאַו?טרי טראָקינג קאכפאניע. עמנואל? הערבערט איז פאַרמאן פוז די דרייווערס פוז רערזעי ער פירמע. די דזשורי;ייט האכען אויסגעקוקט זעהר מיער אוז אויסגעמאטערט ווען זיי זיינען אריינגעקומען איז דזשורי באקס ארויסגעבען זייער ווערדיקט. עס איו אויף זיי דייטייך געווען, אז זיי האַבען א גאנצע נאכט ניט געשלאפען. א טויטע שטילקייט האָט געהערשט איז קאַורט. נאכהער MY‏ מען האט אויסגערופען זייערע נעמען, האט דער רזשאַרוש געז פרעגט' אויב די דזשורי לייט האָבען, זיך געאייניגט אויף א ווערריקט. "יע", ---האט געענטפערט דער פאָרמאן אױפ־\ הייבערניג זיך. דער דזשאַרזש האט דאן אויפגעלייזט די דזשורי און בעקאנט געמאכט, אז דעם גען רעצעמבער ווֿעט ער בֿעקאנט. מאכען זיין אווטהייל. ער האָט געבעטען יעדען פיז די וואס זיינען געפונעז געווארעז! שולדיג זאַלען צוגרייטען אינפארטאציע. ווענען זיך. ווענעז זייער ביזנעם און פאה. טיקיע. און דער הזשאַרושׁ האָט גע זאָגט. אז די אירטהיילע וועלען ניט זיין ג:ייך פאר אלעמען. ער וועט זיך רע נענען מיט די אומשטענדען פון יערען פון די אָנגעקלאַגטע און װי גרויס זיין ראלע איז געווען אין דער קאִנספּירא־וֶ צוע. מר. איזראע? אִזיאס. דער אָנקלע נער אין דעם פּראָצעם. האט דאז אנאַני סירט, אז ער איז צופריעדען צו לאזען די אלע וואס זיינען געפונען געווארען שׁולדיג אונטער דעם זעלבען בעיל י ביז יעצט. אחוץ ארטחור. אָדער "טוטז מי". הערבערט. דעלעגאט פון דער שאַז פערס יוניאָז DN‏ א חוין טשארלס הער בערט, דעלענאט פון דער שוחטים יונ יאָן, פאר וועלכע ער האָט געפאָרערט כפּעציעלען אוימזיכט פֿו זייער לאָז יער, אום מען זאָל זיי קענען רופען אין אר'ץ-ישראל קאַורט או' אפילס פארלייכטערט. שטראף פון אראכער. (ספעציעיע קייבע? רעפעשע פון ג'נצכורהו ירושלים, דאנערשטאג.---דער אפעי בֿאציאָנס געריכט פון ארויישרא? האָט באשטעטינט דעם אורטיי? אויף די אכט אראבער, וועלכע זיינען פאראורטיילט געװואָרען צו צוויי MR‏ געפענגעניס האר פּלינרערען אידישע האָב אין גוטס, וועהרענד די אוינוסט רייאָטס אין חיפה. אין צוויי אנדערע פעלע אָבער האָט דער אפּעלאציאָנס געריכט רעדואירט די שטראָף. איין אראבער, וועלכער איז פאראורטיילט געװאָרען צו זיעבע; יאַהר, האָט דורכ'ן אפּעלאציאַנסיגעריכט געז קראָגען די שטראָף רעדוצירט צו צוויי *אָהר, און א צווייטער אראבער, האט נעקראָגען זיין שטראָף פארכיטען פון TR MY AR N Ay‏ צוויי אראבער וואם האָכען געפּלינ" דערט ?עצטען אויגוסט אירישע האָב N‏ נורס איז חולרה. און זיינען TIND‏ אורטיילט געוואָרען דערפאר צו ציויי טאַנאטען פּריזאָז, זיינען איצטער אויף דעם אויפטראג פון אפּעלאציאַנס V3‏ דיכט איז גאנצעץז באפרייט געוװואָרען. et Ge‏ נרויסער עולם ביי קאורט נרייעל פון אינד. ארמייטער רינג וכפעציעיע טעלענראמע צום מארנען זִשׁיובּאלְ.)יִ באָסטאָז, דאָנערשטאג.--דער פערהער, וועגען דעם אינדעפּענדענט ארבייטער רינג איז דאָ היינט פאָרגעקומען פארלִ מאסטער טאָבי אין דער אנוועזענהייט פון א ריעזיגען עוים, וועלכער איז געד קומען הערען דאס עדות-זאָגען פוז דעם געוועזענעם געשאַנא? טשערטאז הורוויץ אוז פוז ווילסאַנען. ביידע ערות האָבען ערקיעהרט, או די הרערענשאל קאַפּיטעס. זיינען איכ’ער’ אפּאַינטער געוואַרען. נאָר אויף דטר קעצ טער קאַנװענשאַן אין שיקאנאַ זיינען זיי טרוועהלט נעוואָרען. דו מעמבערס פון לינקען פײינעל האָ- 133 אין אבענר אָפּגעהאלטען א מאסטיז טינג, וואס איז אדרעסירט געוואָרען פון זאלצמאז. סילווער, שִיף. קאספאר. שאי N2‏ קארסעקי DN‏ אלֿפּערן.

Page 2

¥RIDAY, האלט איחר מיים ארינערנעהטג /N‏ ן או 2 5 פי קרוכים פון איראַטא? b צבש י דאן, אַנשטאָט צו שיקען געלט און פֿארלאַזען זיך אז זיי זאַלען זיך. אליין באזאַרקען מיט. טיקעטס, קויפט, ליעבערשט, פאר זיי דאַ, ביי אויך אין שטאָרט, א באצאָהלטען טיקעט פון קונארר ליין אנענטען, אוים איינעם פון זייערע מאַרערנע עקספּרעס דאמפפשיפען. דאן קאַנט R‏ זיין ריחיג, אז זיי וועלען האבען אן אוגענעחטע רויזע, מיס אלע באריהמטע העפליבע. ק ונ א ד ח VTN‏ פועיע קינארד ליין אפיכעם אין אייראַפּא װעזען נערי אװעזע החובים באדורפוג זיין אין יערען פע. ן הונארר סטיסמערס בֿאהרען אַס ן'*ךְי,יַּ עטליבע אַל א IBN‏ פון JI( !“1 יֶ; י אייראפּא צו רי יונייטער סטייסס "‘\EH-“;‏ 2 נאראט זיך מיט אייער 'j'‏ 9 נאקאלען קונארר. אבענט, -י י י אַרער שרייבט דירעסט צי יף פִּ 4 א CUNARD LINE L gl‏ il ALI ‘9 \\‘\‘w‘ ‘l‏ R att‏ ט בּ'ךְו' '!ןהַ(.יּפָיֶיָּ\־ BROADWAY‏ 25 s i L D‏ י| 4 *חֹחגְ אֻ\יָ\וֶ\\רֹרֵ NEW YORK‏ f יו!וְו'\יַיַ\ייּ\ןיְ' -י RS 0‏ -יסייס-יסי יס -יס י--ס ייסי-סייסייסי-סייס-יפ -יפ ייס-יפ-יפייס -יס -יס י-סי-סייס--סייס -יס -יס -יסייס יס -יפ יים-יס.-oייס-יס-יס.-סי-ס-יסייס---= בע"ה יצא לאור ספר י המסיים כל מסכת שבש"ס N IN‏ ומשובח, מלא תדוש בחידושים, פּלִפּולים, ביאורים וחיחודים חפּותח שער להרכה סוגיות חמורות בהלמוד בבלו וירישלמי, המחדש והמבאר כמה דברי קדושים ראשונים ואחרונים לעומקא של הלכה. חבונה שימות כהירות על יפיד הסרת פּלוגתות רחיקות, י יש בו גם כמה דברי דריט, הדרן על שתא פדרי משגח בראשיתו וסיומא על חמשה חומשי תירח באחריתי. חוב ר ט את פינחם יעקב באאמיו יחודא זללה"ח גערבער, רב דבית הכנסת פועלי צדק זביקור חולים שבקענאן סטריט רויד, לוענחין, א. מחירו עם המשליוח 8 דאַלאר לפנות א ן הרב פ. גערבער, 139 קענאָן סט. רויד, לאַנדאָן, א. Rabbi P. GERBER, 139 Cannon Street Road, E. 1,.‏ נַּ Phone Royal 0944, LONDON‏ ANV נֵּ צֶ 4 M ריע א I אר יּ 2 A 9 7‏ 5 ל 0 א. 7 3 א. יֶ -ײ g‏ S e‏ ן g י;,וָ[יִן\ו C‏ בעקעהרט זיך צו 4 העטלטאר p‏ 2 ע y‏ נעהמט העלטאר, לייגט עס צו צו איערע ליפּען, פאררויכערט עס, ציהט עם אריין, נעהמט אריין דעם אראַמאט, אַטעמט איין און M‏ אַטעמט אויס, ראַלט דעם רויך און שנעלט אראַפּ די אש אויף יעדען שריט וועט איח פיהלען די זעלטענע קוואליטעט פון העלמא און דעם גרעסטען פארגעניגען, צופרידענקייט און הנאה װאַס א סיגארעט קען אייד פאתִשאפען ם ווען איהר ווערט מיער פון T‏ יֶ,% געוועחנליכע באַקערט זיך צו 7 NS‏ 2 Q&/ 5 n N NN די. קענינין פון בערימטע פינארעטס י י בֹפַּפָּדְּיֶ’\/’יְ/שׁ’\ T‏ י R N‏ o‏ שֵׁתִּיַּפָּ\וֶיֶבְּבֶּ\\ פעט י נ און כי יקי לל ן ק אי געבען עס אַ גוטען טעם. צוקניימשט ווערען. /'י.// \\יֶ\ י g‏ יונגע פארכברעכער 'S‏

ניו יאָרק מעחל י ךָארדִאִפּעלט זינט 1515 ווהיילען זאָגט, אז פארברעכענס אין אלגעמיין פארקלעגערען זיך אין ניו יאַרק און ארעסטען ווערען גע מאכט מעחר, פארברעכען אין אלגעטיין. גנבה אוז רויב האָבען זיך פארקלענערט אין ניו יאַרק, אוז ארעסטען האַבען צו דער זעלי בער צייט זיך פארמעהרט. האָט נעכטען ערקלערט פּאַליס קאַמיטאנער WO‏ יֶוֶא.ייריֹ א קאָנטשעאַן אין האַטעל מע-ז 'קאלפין, װוהײילֿען האט דערביי אנגעוויזען, אז פאבברעכענס צווישען דער יוגענד האָ V3‏ זיך שטארק פארמעהרט. זינט 1918 איז די SNy‏ יונגע פארברעכער געוואקסען אויף 114 פּראצענט. ער יןפאהרעכע פארברעכער ווערען אלץ ווע נינער אוה עס קומען אלץ מעחר (יונגע און אונערפאחרענע פארברע כער, ואָס, קאַנען ניט סאכען דעם :דזשאב שנעל און גוט גענוג און זיי פא". זִפֿֿעז אריין אויך גיכער אין די הענט פון |דער פֿאַליצױי. ן פארברעכענס אין אלֿגעמיין פארקלע גערען זיך, זאָגט ווהיילען. בעת אין די :ערשטע צעהן חדשים פון 1919 זיינען |איז ניו יאַרק פֿאַרגעקומען 88,000 פאר ברעכענם, זיינען פאר דער זעלבער צייט (אין 1928 פאָרגעקוטען 81.000 און יחיינטיגען יאָחר 838,000 פארברעכענס. ווהיילען זאַגט אויך, אוז נע'גנב'עטע אייגענטום ווערט אלין מעחר און מעהר יאָפּגעזוכט. אין 1927 האַט ניו יאָרק גע יליטען אין רויב די סומע פון 1,861,000. |דאלער און איז 1929 די סומע פון 1,300,677 דאַלער. אין 1927 DN‏ מען צוריקגעקראַגען גע'גנב'עטע זאכען, פאר 221,000 דאַלער און דעם יאַָהר. י271,000 דאַלער. דער פּאֵליס קאמישאנער זאַנט, אז די צאַהל פון מאָרדען ביי האַלדיאַפּס האָט. זיך פארגרעסערט דערפאר, וויי? צו די’ האַלדדאַפּס נעהמען זיך אונערפאהרענע. פארברעכער, און זיי שיסען אַפט אוים. {פון רעוואָלווער מעהר דערפאר, ווייל| |דער פינגער האָט געציטערט. 3R W‏ יזיכטליך. eel R ציון ראיאן קאַנפערענ'ץ

אין פיטסכורג זונטאג (ספּעציעלע טעלעגראמע צום פארנען זשורנאל.) פּיטפֿבורג, דאָנערשטאג.---די דריטע ויעחרליכע קאַנפערענץ פון מינפטען !ציוניסטישען ראיאן וועט אפּגעחאלטען ווערען זונטאג, דעם 24טען גאָוועמבער, {אין דער הינער י. מ. ה. א. געביירע. 28 /קהלות האגען שוין געלאָזט וויסען, אז יזיי שיקען דעלעגאציעס צו דער קאַנפע רענץ. לואים ליפּסקי וועט זיין דער גאסט IR‏ הויפּט רערנער פון רער קאָנפערענץ. די קאַנפערענץ וועט זיך שליסען מיט א מאסמיטינג זונטאג אווענד אויף װעל וכען עם ועט זיך אנפאננען דער היגער "ראַ? קאָל" קאמפיין. לימסקי וועט אד רעסירען דעם מיטינג און עמי? שטיינ באף װעט זיין דער פארזיצער. JEWISH MORNING JOURNAL דער ליבאַװױיטשער רכי אין נענל פון טשעקא' ארעסטאנט DR‏ באלד איז דער אױיטאַ- טאביל געווען אויפ'ן וועג צו דער שפּא לארקע. ניי דע טשקקא אין די נענעל די פאמיליע איז געבליבען איז טויט שרעק נאַכקוקענדיג דעם פארשווינדענ דיגען אוױיטאטאַביל. אין עטליכע מינוטען שפּעטער איז שויז דער רבי געווען ביי דער "שפּאז לארקע". א נרויסע. גרויע נעביידע, פון וועלכער טיהר אוז טויער זיינען פארמאכט. האט, PR M‏ דער נאַך האלב נאכטינע פינ-! סטערניש אויסגעזעהן מורא'דיג IR‏ 33= היימניספאַל?, א ווירקליכער טייפלישער! פֿאלאין, I‏ נאחומסאן איז ארױיסגעשפּרונגען פוז! אויטאמאביל. איז צוגעלאָפען צום טויער! אוז האט אַנגעהויבען קלאפּען. קיינער האט ניט געענטפערט. נאחיִמ־[ סאו האט אנגעהויבען פלוכען. N DY‏ אויסגעזעחז M‏ אריינצוקומען איז דער. "שפּאלארקע" איז גאַחיניט אזוי לייכט. זְ "אפשר איז עס גאר א שטיקעל ארבייט. פוז די יעווסעקען אויף WM‏ איינענער. ירעכענונג איז געוועז דער פרעהליכער געדאנק װאָס האט געמוזט דורבלויפע! 1 דעם רבי'ן. באלד האָט זיך דער מוער געעפענט וּאוו נאך לאנגע אונטערהאנדלונגעז צווי שען נאחומסאַז אוז איינעם פון די סא?- דאטען. וואַם האט געצייגט. TR‏ עפעס איז מען דאָרט נאַך נאַר ניט געווען אזוי צונעגרייט פאר דעם גאסט. איז געקומען די ערלויבניש דעם רבי'ן אריינצונעהטען אינעווייניג. עס האַט לאנג ניט גענומען אוז דער רבי איז שוין געווען אין דער "שפּאז לארקע" דער גיהנס פון לענונגראד. די פּאסירונגען דאַרט, ווי דער רבי איז געפּייניגט געוואַרען. װוי ער איז גע ווען געצוואוננען צו ערקלעהרען א הונ [נער־סטרייק אוז װוי מען האַט איהם שויו נעהאט פאר'משפּט צום טויט און דאז איהם פארשיקט איז קאסטראמע. ווי אויך די אנדערע פּאסירונגען ביז וואנען ער איז ארויס פון רוסלאנד, וועלען מיט אלע איינצעלהייטען דערצעהלט ווערען נֵזונטאב אין "מאַרגען זשורנאל". B e

אידישע לעגיאַנערען גענען‎

דאנדלונג פון דר. מאננעם די געוועזענע אידישע לעגיאַנען האַ" בען אויף זייערען א מיטינג. מעטוואַר אבענד, אַנגענומען די פאַלגענרע רעזאַ- RS‏ אדרעסירט צו דר. יחודח מאגד נעם, דיעז פון ירושלים'ער אוניווערויז טעט "א גענעראל? מיטינג פון די אידישע לעניאנערען, אָפּגעהאלטען אין ניו יארק, מיטוואד אבענר, דעם 90טען נאַוועמי ער. האט באשטיטט צו פארראמען אייער טאקט?אזע אוז ניט געבעטענע אריינטישונג איז די ארץ ישראל אננע-. לעגענהייטען. מיר באטראכטען אייער, געפעחרליכע פראפּאגאנדא פוןז אונטער-, געבען זיך צו די אראבישע עפענדיס. אלַם א פערראטה צו די היילינסטע אי־יָּ דעאלען פֿון אונזער פאַלק איז די MY‏ טויזענר יאֶחר פוז אונזער גלות. אייער. האלטונג שטעלט איזִוֶעפאחר עקזוִם־ן טענץ פוז אוניווערזיטעט. אוז מיר פא דערעז אייער רעזיגנאציע". דער מאַרגען זשורנאל-- 2 זיין אדעסט פון דער טשעקא, זיינע ליירען אין דער "שפּאָ- לארקע", זיין פאראורטיילונג צום טויט, זיין פאדשיקונג קיין קאָסטראָמא און זיין באפרייאונג. אן אָטעם פארכאפּענריגע געשיכטע פון מארטירערטום פאר חזוק היהדות. נקלער. דור לייב מעק פון טראלע פיגור איז דער טהעטיגקייט איז. סאוויעט רוסלאנד פאר חזוק היהודות. פאר דער פארשפּרייטונג פון תורה. זיין ישיבה האט מען ניט געקענט אונ-. טערדריקען ניט אלע שפּיצלעך פון די. ויעווסעקעס. אלע פארפאלגונגען פון די. אידישע DR‏ ניט-אידישע קאַמוניסטען. האבען ניט געקענט מאכעז א סוף צו דער. (ארבייט וואָם דער רבי האָט אנגעפיהרט, אין איינקלאנג זאַנאר מיט די סאַיױעט ]געזעצעזִ; פאר דער פארשטארקונג פוז. אידישקייט. בּ האט דארום דער יעווסעקישער כעס נעגעז איהם קייז גרענעץ ניט געהאט. ןהאִט מעז געוואוסט. אז זיי וואַלטען גרייט געווען איהם מטש אויפצועסען א לעבעדיגען. עם װאַלט קיינעם ניט אי (בערראשט אז די יעווסעקען זאלען צוז |גרייטעג גענען איהם געפעלשטע קלאגעז פוז קאַנטר-רעוואַלוציע און איהם זאַנאר גַּלַאִזעז חינריכטען איז א מיטען נאכט ווי ומעז האט שויז געטהאָן מיט צעהנדליגע ךָא:רערע אידישע און ניטדיאידישע פיה רער. l‏ איז דערפאר די שרעק פוז דער פֿאמי זֶליע געוועז אזוי גרוים יענע נאכט. ספּע יציעל? ווען דער ארעסט איז געקומען אזוי פּלוציס. דער רבי האט זיי אבער אלעמען גע טרייסט און זיי געבעטען זיך צו האל טען רוחיג. I‏ "פארלאָזט זיך אויף נאָט האט ער (געזאַגט. דער רבי האט געהאט געלאָזט וויסען די טשעקא אגענטען. או ער קען ניט געהן צו פום איז דער "שפּאלארקע". Y‏ בין צו שוואך. איח ביןז נאַך א קרענק. אגב בין איך דאך ניט קיי פריי-. װילינער באזוכער דאָרט. איחר וילט מִיר האבען דאַרט. רופט ארויס IR‏ אויטא". האט ער געזאַגט, און דאס איז. געטהאַז געוואַרען. געבענדיג דעם רבי'ן דערוויי? צייט צו פארבריינגען נאַד איי-, ניגע מינוטען מיט דער פאמיליע. דער אויטא איז שוין אָבער נעווען ביים טיחר. דער רבי האט זיד געזעגענט מיט דער. פאמיליע. באוואפענטע סאלדאטען האה בען איהם ארומגערינגעלט פוז אלַע זיי־וֹ טען. "נעהמט דאס פּעקעל !7 האט נאחומ-, סאַן א זאָג געטהאַז צום רבי'ן, זעהענדיג. אז ער לאָזט עס איבער. "דאָס זאָל נעהמען איינער פון די סאַ?דאטען". איז געווען זיין ענטפער., TR‏ נעה דען צו אייך אלם פרייווילו-, גער גאסט "דאן בלייבט עם אין חויז האַט. נאחומסאן א זאָג געטהא!. "איך האלט אייך אַָכער ביי אייער. עהרעזדװואַרט אז איד װעל קענען האַנען מיין טליות אוז תפילין מיט זיר", האט דער רבי איהם דערמאנט. נאחומסאןז האָט דערזעהען אז ער IR‏ אריינגעפאלעז. "גוט, איד ווע? נעהמען אייער מַּעז. קעל", האט לולאט אונטערגעכאפּט מיט. יְשׁפּאס. "אויב מיין טאטע פלעגט אמאל. טראַנען פּעקלאך פאר אייער טאטעז וועל. איד עס טהאַן ביי אייך". און ער האָט גענומען דאס פעקעל. דער רבי האָט דאס פּעקע? ארויסגערי-. סען פֿוז זיין האנט. "ניין, מייז הערר, אויב דיין טאטע האַט נעטראגען פּעקלעך ביי מייז טא טען איז עם געווען דאמאלס ווען דיין יטאטע איז גענאנגען דארט וואו מיין טאטע איז געגאנגען און געוואלט געה!. דו וילסט אָבער טראַגען מיי| פּעקעל וועז דו צווינגסט מיר צו געהעז וואו דו ווילסט. lIN‏ דאס קען קיינמאַ? ניט זיין". דער רבי האָט איבערנעגעבען דאס. פּעקעל צו איינעם פוז די סאַלחאטען אוז איז צוזאמען מיט די טשעקא אגענטען ארויס פון הויז. האבענריג-אויסגעווירקט או די פאמיליע זאָ? איהם כאטש קענען באנלייטען ניז אונטען, א זאד וואס נאז חומסאן האָט לאנג ניט געוואָלט ערלוי-. בען. אונטע! איז אויטא האָט שוין דער רבי, געפונען זיצענדיג אן אנדער ארעסטיר טען. או אינטעליגענטען DRV AV‏ DN‏ געזעסען א דערשלאַגענער. וויסענ דיג וואס מען קען ערווארטעז איז דער "שפּאלארקע". דער רבי האט זיר געזעצט לעבעז דעם ךָךאַ האָט איחר נייעס, נואַרקער! סקוויביס שעיווינג קריעס גיט אייך א דאָבעלט ווירקזאמע שעיוו אדרבה, פּרובירט נעמען א שעיוו Dl‏ דיעזע שעיווינג קריעם. װוי אנדערש YT‏ שעייו וועט זיין! עס איז א פאָל שטענדיג נייער שעיון, עם איז BT R‏ בעלט-ווירקזאמע שעיוו און אלץ צוליעב דעס אייגענארטיגען שטאָםּ א באלזאם פַאר דער הויט וואס איז ניט לאנג צוריק פארפאַלקאַמט געװואָרען אין די סקוויב ?אבאָראטאָז ריעם. עס האָט צוויי בעזונדערע וויר קונגען. באמערקט צוערשט וי לייכט און גרינג אייער ראזיר מעסער גלֿיטשט זיך איבער אייער פּנים. ווען איהר זייפט עס איין מיט סקוויב'ס. דאן נאך וויכטינער בעמערקט װוי אייער פּנים פיהלט. עס איז נאטיר ליך בעקוועהם מעהר געגלעט, Y3‏ רוהינט DR‏ ערפרישט ווי ווען פריהער. ווייל דיע'?ע נייע שטאָף אין סקוויב'ס ברענגט צוריק צו די הויט די בעשי צענדע אוױילען. נאטור האלט אייער פּנים פריש און געזונר מיט דיעזע וויכטיגע אוילען װאָס זיינען נויטיג פאר אייער הויט. זיי בעשיצען די הויט, lIN‏ ניבען עס ווייכקייט און בעקעווהמ פֿיכקייט. די ערשטע ווירקונג פון זייף איז צו בעזייטיגען דיעזע וויכטיגע אױילֿען צו בערויבּען אייער פָּנִים פװ' איהר נאטירייכע 'בעקוועהמליכקייט. אָבער סקוויב'ס האָט דאָס בעזיעגט. די דאָבעלט ווירקזאמע שעיוו האלט אייער פּנים גענלעט און ווייך.. אויפ'ז זעלֿבען אופן װי די נאטור אליין האלט עס, דעריבער איז דער סקוויב שׁעיוו אזוי פאָלשטענריג אנדערש. קויפט א טיוב סקוויב'ם שעיווינג קריעם היינְט אַווענט. מעסיג געפּרייזט צו 40 סענט א טי אין אלע דראָג סטאָרס. 1929, by E. R. SQUIBB SONS סקוויב'ס. שעיווינג קריעם שרעק אוז פארצווייפלונג ניט y'vm'nx‏ צייגט. ער אט נאַר פערלאננט פון די טשעקא. אנענטען. אז זיי זאַלען ניט מאכען קיין טומעל און ניט ריידען צו הויך אום ניט אויפצואוועקען זיין אייניקעל. דאס קונד פון זיין טאַכטער אוז איידעם הרב גור אריה, װואָס איז געשלאָפען אין א דער בייאיגע; חדר. ?איצט וועלען מיר מאכעןז א הוין זוכונג". האט נאחומסאן געלאָזט וויסען. "אויב איהר זוכט דא געהיימע קאַנטר רעװאָלועיאנערע דאָקומענטען. וועט איחר זיך ענטטוישען". האָט דער רבי געענטפערט. "איך האָב ביי זיך גאַר ניט וואַס קעז צייגען מיין אומלאיאלי טעט צו דער איצטיגער מאכט. איד האָב בכלל ניט צו טהאָז מיט קיין פּאַליטיק. מיין רעליניעזע טהעטינשייט איז אלע מען גוט בעקאנט. איך טחו ניט קיין זאר אַס איז אונגעזעצליך. איף האָב זיך מיט נאַר ניט פארזינדינט. סיידען איהר האָט געפעלשט א קלאגע נעגען מיר". נאחומסאז און לולאוו האבעןז דאן אַנ געהויבען געחען צום טיהר פוז רביז'ס גרויסע און באריחמטע ביבליאַטעק. וועלכע ענטהאלט די זעלֿטענסטע כתּבי יד און ספרים וועלכע זיינען א יקר המציאות און זיינען אָפּגעחיט געווארען פאר פיעלע דורות. דער רבי האט זיי פערכאפּט דעם וועג. אויב זיי געהען זוכען איז ביבלֿיאַטעק האָט ער געוואַלט זיין דערביי אוז טאקע אליין זיי צייגען, אז דארט איז ניטאַ קיין זאך וואס איז אנטי-סאַוועטיש. קיין פרעמדע הענט און דער הױפּט אזוינע ווי אייערע, וועלען זיך אַן די TR‏ לינע כתבים און פּפרים ניט אַנריהרען", איז געווען זיין שטאַ?צער און פעסטער ענטפער. נאך א ל?אנגען זוכען האבען זיד די יעווסעקישע טשעקאדאגענטעןז ארומנעז זעהן. אז זיי האבען נאַר ניט וואַס קען בעטראכט ווערען אלס "טריף". ?איצט גרייט זיך צו מיט אונז מיט צוגעהן". איז געווען נאחומסאו'ס קאלי טער באפעה? צום רבי'ן. איז הויז האט זיך ווידער אָנגעהױבען א יללֹה. די טעכטער האָבען אנגעהויבען בעטען רחמנות ביי די יעוופעקען. "דער טאטע איז קראנק. לאַזט איהם אַפּ". האבען זיי גע'טענה'ט. "אויב יא IR‏ ארעסט איז עס דאַדר אודאי אויף א שקר בלבו? אָרער נכֿאט א מיספארשטענדניס. דאן האלט איהם אונטער ארעסט אין הויז ביז וואנען איהר וֶועט זיךד איבערצייגען אין דער פאלשקייט פון דער קלאנע". האָט פאַרה. געשלאָגען דער איידעם הרב גור אריה, נאחומסאן אוז לולאון האבען. אכער. פון גאַרניט געװואַלט הערען. זיי זיינען, זאַנאר געוואַרען דראַהענדער און געד ;זאִגט; אז אוים מעןז וועט א סֹד ריידען וועלען זיי אלעמען לאַוען ארעסטירע!. וֶ איינזעהענדיג די נוצלאַזיגקייט פוז טענח'ן מיט די פערהארטעוועטע אגענ-. טען, האט זיך דער רכי באלד אַנגעהוי-. |בעז צונרייטען מיטצוגעהן אין דער. "שפאלארקע", די גוט-יבעוואוסטע או!, מוראדאניאגענדיגע געפענגנים פוןז דער טשעקא אין לֿענינגראד. "איך באשטעה VAR‏ אויף אייז זאד, אוז אַחן דעם YN‏ איך זיך גיט ריחרען, פון ארט", האָט דער רכי געשטעלט א. פאַדערונג, "איהר מוזט מיר ערלויבען. מיטצונעהמען טלַית און תפילין מיט מיר". נאחומסאָן און לולאוו האבען זיח איז בערגעוואָרפען מיט בליקען װוי זיי וואֵל טען איינע צו די אנדערע געזאַגט "געהערט א נארישקייט איהם ליגען נאַר אזוינע זאכען אין קאַפּ". דער רבי איז אבער געווען ענטשלאַ", NN YD‏ נאחומסאַן האט קיין אנדער, ברירה ניט געהאט י צו נעבען די ער-, לויבניש. פאר'ן רבי'ן איז באלד צוגעגרייט געז װואַרען א פּעקע? איז וועלכען עם האבעז{ זיך געפונען די פערלאנגטע טלית און תפֿולין,. אונטערוועש און אנדערע קלֿיי-, נינקייטען. דאָס געזעגענען זיך DR‏ הויז האָט זיך ווידער אַנגעפאנ גען א יללה. דער רבי האָט זיר אָנגע הויבען געזעגעגען מיט זיין הויז-געזינט. אלע האָבען געוויינט. אלע זיינען גע ווען איז נרויס שרעק. חמיון קינד! מיין סהייער קינד!" האט געוויינט די אל?טע רביצין. "טאטע. טחייערער טאטע!" האבען געוויינט די טעכטעה, הרב נור אריח איז געשטאנען א פאר נליווערטער, דורכגענומען מיט צער אוו צאַרן. ווער האָט געקענט וויסען מיט וואס דאָס וועט זיך ענדיגען. געפיהרט ווערען אין דער "שפאלאר קע" איז געוועז פֿארבונדען מיט לעבענס געפאהר. וויפיעל פון די וואָס ווערען דארט גענומען דערלעבען צו זעהו די ליכטינע וועלט צוריס 4 דער שרעק פון דער "שפּאלארקע" איז בעקאנט ניט נאַר אין לענינגראד, נאַר איבער נאנץ רוסלאנד. אהיז בריינגט מען יעדע נאכט צעחנד דליגע ארעסטירטע. דאס זיינען אזוייגע רופענע "קאַנטר-רעוואַלוציאַגערען". אוו אלע אנדערע געגנער פון דער סאַוועט רעגיערונג, אמת'ע און בפֿױז פאנ- טאסטישע. איז דער "שפּא?ארקע" האלט מעז! הונדערטע געפאנגענע. דאָרט פיהרט מען דורך צעהנדליגע אוז הונדערטע הינריכ טונגען. גענומען צו ווערען אין דער "שפאלארקע", מעג מען אפילו זיין אומ שולדיג, קען מען שוין פארשפּאַרען ארויסצוקומען א לעבעדינער. חאַט מען געקענט וויסען וװואָס פאר בייזע כוונות די טשעקא האָט איז דעם ארעסט פון ליבאוויטשער רבי'ן דער ליבאוויטשער איז פאר די דריי יאהר וואס ער האָט זיך אויפגעהאלטעו אין לענינגראד געווען אונטער דעם שטענדיגען שאטען פוז רער טשעקא. אנטקעגען דעם הויז וואו דער רבי האט געהאט זייז וואוינונג האַט גע וואוינט א בעוואוסטער טשעקא אגענט און עס איז פאר קיינעם קייז סוד ניט געווען. או ער איז דאָרט געזעצט געוואַ- יּרעו אום צו קענען שטענדיג בעוואכעז דעם רבי'ן אוז ניט נאַר איהם, נאַר TR‏ אלע װאָס קומען צו איחם, איז דאַך דער רבי געוואָרען די צענ" די סעריע "פון לובאוויטשער רביז'ס חויף", וועלכעס דער "מאָרגען זשור גאל" האט איצט אָנגעפאננען דרוקע!. פארדיענט די ספּעציעלע אויפמערקזאמ קייט פון דעם לעזער. עם איז אז אויז [סערנעװעהניֹ.יכע סעריע פאר וועלכע דער. מאטעריאל איז געזאמעלט געוואַרען אױ.ייּ\י אז אויסערגעוועחנליכען אופן, די היסטאַרישע עפּיזאַרען, רי מעשה’־* לעך, די תורח-ווערטלעך אוז די חסידות. וקומט פוז רביז'ס אייגענעם טיש ביי ’װעיֹ.כעז דער שרייבער איז א באזוכער. |אוז א צוהערער פֿוו דעם וואס ווערט. דארט געזאַנט אוז דערצעהלט. ן צונויפזאמלענדיג דאס װאָס דער רבי\ |האָט געהאט צו זאַנען איז זיינע וֹשטועםעז ביים טיש אין א משד פון א’ יּפֿֿעט;ערע צייט, צוזאמען מיט"ז יואונ דערקיכען און אַרינינאלען מאטעריאל? יּווּאִם דעם רביז'ם איידעם הרב שמריהון ינור אריה. אליין א נרויסע און אינטע־\ רעסאנטע פּערזענליכקייט. האָט פריינר ליך ארויסגעגעבען פוז דעם רבין'ס באה ריהמטען ארכיוו"ביבליאַטעק, שאפטזיר\ אזוינם װאָס האָט קוים זיין גלייכען. דעם ליבאוויטשער רבין"'ם אייגענע (מארטירער געשיכטע איז די אינטערע-, |סאנטסטע וואָם איז װועז דערצעהלט גע-, װאַרען. זיין ארעסט, פארשיקונג און באפרייאונג פון סאוויעט רוסלאנד איז בלֿױז אייז אינצידענט אין זיין לעבען. די פאקטען זיינען אטעם-יפמערכאפּענ דיגע. דער "מאָרגען זשורנאל" קען איצט יצום ערשטען מאָ? די ראַזיגע פאקטען פארעפענטליכען מיטאלע זייערע איינ ;צעבֿהײטעזִ. i‏ דער ארעסט עס איז געווען דאָגערישטאג ‘mx;n:‏ דעם 14טען יולי, 1927. דער ליכאווי טשער רבי האט דאמאלס געוואוינט איז\ (לענונגראר. האָבענדיג זיין וואוינונג איז גרויסען הויז װאָס האָט פריהער געהערט. צום צאר'ט מקורב פּלעלאנאוו אוז וואַס. ובעפינט זיך אויפ'ן ווינקעל? פון פּאנטי-. לעיאווקאיא אוז מאכאוואיע. דער רבי האָט אַקאַרשט געהאט געה ענדיגט זיינע שטונדעז פון "יחידות",, DY‏ הייסט, דאָם אויפגעהמען חסידים. וועלכע זיינען הונדערטערווייז געקומען. צו איהם מיט פארשידענע בקשות. דער רבי האָט געהאט באשטימטע. {שמונדען ימאר דעם אוז האַכענריג פאר ענדיגט יענעם אווענט די "יחידות", האט ער זיך מיט זיין איידעם, הרב. שמריהו נור אריח און זיינע צוויי טעכ יטער (די דריטע איז דאמאלס איז דער. חיים ניט געווען) זיך געזעצט צום טיש. ועםעז. דער לֿיבאוויששער איז געווען מיעד. ער איז אויך ניט געווען מיט אלעכען, האַבענדיג געליטען פון אן ערנסטע חלאת. מיט אמאָ?ל קלינגט דאס טיהריגלעקעל. "דאָס זיינען אגענטען פוןז דער טשע קא", האַט דער רבי געזאָגט איז יא טאן |פוז זיכערהייט, װוי ער וואַלט איןז פאר" |אוים געוואוסט 1T TP‏ שפּעטיגע אומ יגעבעטענע באזוכער זיינען. די ארומיגע ניים טיש זיינען געוואַ- רען דערשראקען. דער T‏ האט זיי אבער געהאל?טען איז בארוחינען. "ווער זיי זאָלען ניַט זיין און וואס זייער צוועק זאַ? ניט זיין". האָט ער גע ißt‏ "איך פארלאז זִיך אויף השםיּ יתברף. וואָם עס איז זיין ווילען דאַס זאַל געשעחן". אוז באלד איז די טיהר געעפמענט געז |װואָרען מיט קראפט און עס זיינען ער ;שינען צוויי יונגע לייט אין ציווילע !קליידער מיט עטליכע באוואפענטע סאַ?- ]דאטעוְ הינטער זיי. דער רבי האָט נעטראפען. דאס זיינעז וגעווען אגענטען DD‏ דער טשעקא. אַדער :"גערפּע-או". װוי די דאַזינע מוראדאַניאַז (נענדע אַרגאניזאציע פון סאַוועטישער !נעהיים פּאַליציי ווערט אַנגערופעז. חמיר זיינען נעשיקט געוואָרע! פון |דער געיפּעזאו" האָט דער ערשטער אוז קענטיג פֿיהרער פוז די ניטיגעבעטע ינע באזוכער ערקלעהרט, א יונגערמאו !פון חויכען וואוקס מיט ברילען אוז מיט א פּנים װואָס האט געציינט שטרענגקייט זְאבער אויך אינטעליגענץ. "וואוינט דא יוסף יצחק שניאורסאן. וועלכער איז בע |קאנט אלס ליבאוויטשער 72939 ן "אויב איהר וואלט ניט געהאט דעם נאמען און אדרעם וואַלט איחר דאר }אהער אודאי ניט געקומען. היינט צו וזאַם פרענט איהר איז געווען דעם רבין'ס קאלטער און איבערלענטער ענט |פער. o‏ "איהר װױפֿט ניט ענטפערען האט (אונטערגעמאפט דער צווייטער. א נידעז דינער אוז שווארצער יונגערמאנטשיק. /איך ווייס ניט אויב איך ביז מחויב אייד צו ענטפערען, וויי? איך ווייס ניט מיט וואָס איד האב זיך פארזינדיגט. אז ךְרי ?געיפּע-או" זאַ? צו מיר שיקען איה דע פארטרעטער אין אזא אומגעווינשטער שטונרע די האלטונג פון רבי'ן האט קענטיג. 4*די צוויי טשעקא אגענטען ארויסגעז בראכט פוז געדולד. "דאַרט", האָט דער ערשטער אויסגעז רופען מיט כעם. מיינענדיג מיט דעם די טשעקא. "וועט מען אייך שוין מאכען צום ריידען". "איך האָב אייך געזאָגט. אז איך האב נאָר ניט װואָס צו בעהאלטעז אוז וואס מורא צו האַבען", האָט דער רבי געזאַנט געלאסעז. "אויב איחר מיינט אָבער. אז איהר האָט פאר מיר צונעגרייט א פֿאסטקע און געמאכט גענען מיר שׁקר בלבולַים, דאן פארלאז איך זיך אויפ'ן אויבערשטען. אז ער וועט מיר בעשיצען װי ער האט מיר די נאנצע צייט באז שיצט". דער ערשטער פון די אנענטען. וועז מעס נאמען איז געווען נאחומסאן, א אידישער יונגערמאן. דער ווהן R NE‏ פֿובאוויטשער חסיד, האָט דערוויי? גענע בען א באפעהל צו די סאָ?דאטען צו פארנעהמען אלע ארויסגאנגען און צי היטען יערעז פענסטער. דער צווייטער פון די אנענטען. ווע מעם נאמען איז געוועןז לול?אוו. אויךד א זוהן פון א ליבאוויטשער חסיד, האַט דערווייל געהאלטען אין כבעטראכטען דעם רביז'ס וואַהנונג. חמיר ערקלעהרען אייך אונטער ארעסט", האט נאחומסאָן געלאַזט ווי סען. איז הויז האט זיד אָנגעפאנגען א ילַלֿה. די טעכטער האַכען געוויינט. דעם רביז"'ם מוטער. די אלטע ליכאוויטשער רביצין. וועלכע איז געשלאפען איז א צווייטעז צימער. האט זיר אויפגעכאסטט אוז איז אריינגעקומען, אוז דערוויסענ דיג זיך וואס עס האט פַּאסירט. האַט זי זיך געווארפען אויף איהר זוחהז'ס האלז. Y‏ האָט זי געהאל?טען איז בא רוהינען און האט אויך בארוהיגט די אנרערע פון הויז-געזינט. ער. אלייז PR‏ געווען ערנסט אבער האָט קיין צייבע! 1 NOVEMBER 22, 1929. טשיקאווע

ק 280 י געװאָרענט אירע הינט און טויטעט זיך מרם. מארגארעט באראָן רעיוויס, א צוירם, פערציג יאחר אלט. פון 201 וועסט 89טע סטױיט, האָט מיטוואִר’ נאכט געװאָרעגט. איהרע דריי הינט,! אז עס זאָל זיי חלילה קיין זאך געשעהן,| דאז האט וי זיך אליין געטויטעט. די פרוי האָט איחרע דריי חינט איינ געשמארט אין א בעזונדער צימער, האָט| מיט פּאפּיער און שמאטעם פארשטעקטוֹ אע? שפּאױינעס אזוי, או דער טױטבֿי־וְ בער נערוך פון געז זאָל אהין ניט אריינ קומען. דאן האָט זי זיך אוועקגעזעצטן אויף א שטוה? בייִם געז אויווען אין. TP‏ האָט געעפענט אלע געז קראנען אוו. PR N‏ אזוי זיצענדיג אויסגעגאנגען. מר. דזשיימס ט. רעיוויס, דער םרִוי’סיָ מאן, איז געווען ביי זיין באשעפטיגונג.| ווען ער איז אחיים געקומען שפּעט Nl‏ האלבע נאכט, האט ער די טראגעריע. ענטדעקט. i‏ שכנים פוז חויז האָבען פריהער דער-, שפּירט א שטארקען גערוך פון גֶעז און, זיי האָבען גערופען דעם סופּעראינטענ-, דענט, וועלכער איז ארויפגעקומען אין! דעם רעיוויס אפּארטטענט צוזאמעז מיט, א פּאָליסמאן. ווען. זיי האָבען נעעפענט, דעם צימער. וואו די הינט זיינען געווע!. איינגעשפּארט, זיינען די חינט זיי בא-, פאלען און האָבען געהאט א שװערענָּ שטיק ארבייט ביז זיי האָבען די כלבים, בייגעקומען און ארויסגעפיחרט פון הױזךְ.וּיֹּ די זעלבסטמערדערין איז געווען IR‏ געטהאַן אין איהרע בעסטע קליידרער.. נעבען איהר טויטען קערפּער האט מעזזְ געפונען דריי בריעף. איינעם צו איהר, מאן, איינעם צו מים רוטה ראם. פון, 2 וועסט 71טע סטריט און דער ררי־ו טער צו א פריינר 'R‏ סאוטח אמעריקא. PR‏ דעם בריעף צו מים ראס. בעט די זעלבסטטערדערין אז זי זאָ? אכטונג גע כען אויף די הינט און זעהן אז עס זאָ? זיי גאָר ניט פעחלען. מר. רעיוויס זאָגט, אז ער האָט קיינ מאַ? ניט פארדעכטינט אז זיין ווייב זאַל?ן זיך ארומטראָגען מיט זעלֿבסטמאָרד בע־] דאנקען. עם האָט איחר, זאָגט ער, קיין, זאך ניט געפעהלט און זי האָט ניטבֿ געהאט קיינע אורזאכען צו זוכען דעם, מויט. קען ניט שיסען פריינד ID‏ 193 יאִחרוֹ רייטענדער פּאַליסמאן וויליאם 5. זואוד. האָט זיעבען יאָהר כסדר גע ברויכט איין פערד. זיעבען קײפֿֿעבריגעוֹ יאהר האָט וואוד טאָג איין טאָג אויס געריטען אויפ'ן רוקען פון "שוגאר" יּ”לֹ אזוי האָט געחייסען זיין פערר, "שוגאר", האָט מען איהם גערופען צוליעב דעם,, זויי? ער האָט ליעב געהאט צוקער, אוז וואוד פלעגט עס איהם זעחט אָפט גע בען. ער פלעגט מיט איהם צופאהרען צו א רעסטאַראן, קריגען א פּאַר שטיקלאך צוקער אוז אריינווארפען דעם פערד אין מויל אריין. וואוד איז שטענדיג געווען אויף זיין פּאָסטען אין טעאטער געגענד און מען האָט איהם אוז אויך זיין פערדר נוט{ נעקענט. די איינוואָחנער פון יענעם גע-. גענד, T‏ ביזגעםלייט, די טעאטער אַנ געשטעלטע און אָפֿטע טעאטער געהער,. האבען פון ווייטענס רערקענט "שוגאר"ז" און זיין רייטער, וועלכע רעגולירען דעם. טרעפיק אוז פערהיטען צוזאמענשטויסע אוז אנדערע געפאהרען אין סטריט. מענד שען פלעגען "שוגאר'ן" גלעטען אוז. צערטלען און זיין רייטער האָט דערפון. געקליבען נחת. מיטוואָך נאכט האָט וואוד געריטען. אויף זיין פערד אין פיער און צוואנציג סטע סטריט, צווייטען פינפטע און זעק סטע עוועניוס. דער פּאָליסמאן האָט דער-. הערט עפעס א טומעל אין א דערבייאיה גע קלוב הויז. איז ער ארונטער פוז פערד\ און איז געגאנגען זעהן וואָס דאָרט האָט. פּאסירט. "שוגאר" איז שטענדיג גע-ז. וואהנט געווען נאָכצופאָלגען זיין ווירטה און ער איז איחם איצט אויך נאָפגעגאנ-. נֶען. דערווייל איז אַנגעפאַהרען אן אויז טאמאבי?, חאט א זעץ געטהאן דעם. פערד אין זיינע ביידע פאַדערשטע פיס DR‏ ביירע פיס זיינען צובראָכען נע־וֹ זוארען. דער פּאַליסמאן האָט זיך תיכף אומ־נֶ געקעהרט צוריק אוז דערזעהענדיג וװואָס, עס האָט פּאסירט. האָט ער אָנגעהויבען, ברעכען מיט די הענט און האט שיער געוויינט. א גרויסער עולם DR‏ צוזאז מענגעלאָפען און אלע האָבען בערויערט דעם פיעריפיסיגען אויטאַטאָביל קרבן, וואָס איז געלעגען אין גאס און זיךד ניטיֹ געקענט ריהרען פון אָרט. DYONB‏ קאָמישאָנער ווהיילען איז נראד געווען אין א טעאטער. וועץן ער איז אוויסגעקומען און געזעהן דעם פערר מיט די צובראכענע פַים, האָט ער געזאָגט צו פּאַליסמאן וואוד "ווארום דערשיסט איחר איהם ניט? ווארום גאַזען די אוכגליקליכע באשעפעניס מאטערען זיך /"איר קען ניט"---האט וואוד. 33" ענטפערט---"איר קעןז ניט שיסען מיין פּריינד און קאָכפּאניאַן, DX‏ האָט מיט מיר צוזאמען געדיענט זיעבען יאַהר צייט". און מען האָט געמוזט הייסען אן אנדער פּאַליסמאן ער זאָ? דעם פערר דערשיסען. קנעפלאך פּיק"פֿאקעטס נוארק, נ. דוט., דאָנערשטאג.--האָט אימיצער ווען געהערט אז קנעפּלאך זאַז YA‏ זיין גנבים אדער פּיקיפּאקעטס דאס איז א טשיקאווע זאך, אָכער IR‏ אמת'ע זאך. א פאקט. מר. הענרי קאהל?. פון 811 קאוטה. Bטע סטריט. PR‏ נעכטען געקומען איז זעקסטען פּריסינקט. פּאָליס סטיישאָן, און האָט "פארקלאָגט" די קנעפלאך פון זיין אויבערימאנטע? אלס קעשענע צנבים. מר. קאה? האט איז פּאַליס סטיישאַן איבערגעגעכען א גאָלדענעם זייגער? און קעיטעל? מיט א גאַלדענעם קליינעם מע טערעל. װאָס ער האָט געפונען אַנגעז טשעפּעט אויף די קנעפּלאך פו! זיין צאנטעל. ער האָט דערצעהלט "איך בין ארויס פון א באָס אין מייפּל עוועניו אוז דערזעהן ווי אָט די ביסעל נאָלד שלעמּט זיך כיר אויף די קנעפּ- לאך. צו וועמען דאָס באלאנגט. ווייס. איך ניט. איך וויים נור, אז ארויסשפּא". רענריג זיך פון באָס. איז א ריקער IND‏ צעשטאנען נעבען מיר פערגאנרערגע ישפּיליעט און איך האָב זיך שטארק געך, /דיבען אַז איהם. איך גלוים, או די קעיד טעל פון זיין זייגערי? האָט זיך YD DY‏ טטעפעט אַן מיינע קנעפלאך און עס איז ארויסנעשלעפּט געוואַרען פון זיין {קעשענע. נעהמט עם צו, מיעלייכט עט דער אייגענטימער קומען, וועט איחר עס] אֵיהַם אוועפגעבען",

Page 3

FRIDAY, אונפארגגיינכאר א'ז f. PITSE‏ ט 2 פון -ע י עי י י י ךָבֶ\נֶ ךְ'ייּ ראדיאָ 3 יִיַּ ךְ,יּ{;ױ'וֶנָּ;' 2 e i‏ עַ- כ i 8 NB‏ ארער 8

רערַארךס י. י |2 ן T‏ י. X P אי די נייע ו 8= il‏ i} i‏ עף יֹיֹּ i,‏ עפָּעקטרישע 6 ע א י g o y‏ ליסט פרייז זיקטאַר ראריאַעלעקטראלא 00 9275 b‏ אויסער פֿיובס אויב איחר האט נאך ניט נעהערט דיזען וואונדערבארען אינסטרו מענט דאן. פרענט אייער וויקטאר דילער וועלכער וועט מיט נרוים פארננינען פאר אייר דעמאנסטרירעז דיזע זעלטענע מאשין. איהר וועט ערשטוינט ווערעז פוו דעם נאטירליכעו טאַז וועלבעס איח האט היינמאל פריהער געהערט פון קייז אנרער מאשיו. שפּילענדיג די רעקאררס וועט זיך אייך דוכטען אז דו ארטיסטען זיינעה מיט. אייד לעבעדינע איז רעם זעלבעו צימע-. די ראדיאָ מוזיק איז אבסאלוט קלאר אָהנע שטערוננען. די רעקאָרדם אָרער ראדיאָ קאנען געשפּיעלט ווערען שטי? אַדע שמארק. לייכט צי קאנטראלירע!. לויט יערענס געשמאק. הערט דעם נייעם רעקאַרר י פון בערימטען קינסטלער ר abn‏ %200 9 צ e‏ ]4 ן SRR SRR SRR‏ י. NG‏ א י יֹּשַׁ?אֹ“פֿֿ 6 איהר קאנט זי י '..אַ גוטע ווייבעלע" ?יֵנֶ( יֶיַּוֶיֶ' 10 אינסש רעישרר 15 סענט יֵ טעלעקשאנס פוז ,111 ווייבס געליבטעי' -י י זאַזץ'ם פאלהס טעאמער ארקעסטער, 2 2 3 טְ א. ב. עלשטיין, קאספּאוער דיזע נומערז מוזיק זיינען די בעסטע פון שיינע רח? סימקאף'ס קאמעריע ,ךָ,; 2 יֹּ#צֶ זיין ווייב'ס געליכטער 2 וועלכעס ווערט יעצט געשפּיעלט גשָ%\יּ זֶ g‏ מיט גרוים סוקסעם אין S e‏ 4 זאץ"ס פאלקקס טעאטער W;Wmm‏ /סא-י 10 אינטיט /שפּיעלט כלי זטרים'לאך" 0 אינט 2 ן .שווער צו זיין א איה" D7s‏ בעטי אוז רושייקאַב דזשייקאָבס פון אלשאַגעצקי'ם .די איינציגע נאכט* 1 די ראדיא טײת.רֹ“ 0 אינטש TP Wk sy‏ 53 ד .די פּרימאדאַנא* 275 DY‏ לעווין פוז רומשינסקי'ס די ראדיא מיידע?" זיזע רעקארוס קענט איחו שוין קוינען כיי אלע וויקטאר דיעלערס י איהר קאנט נאר יעצט אריין געחז צו אייער ספBּ נשעל װיקטאַר דילער אוז איבערבייטען אייערע ספּעשערֶ אלטע רעקאררס פאר נייע. דיזע פּריוועלעניע עגרינט זיך יאנואר 1-טען, 1980, V.‏ Victor Talking Machine Division‏ RADIO-VICTOR CORPORATION OF AMERICA CAMDEN, M. J.‏ o‏ ’"&;"“*\0 2 טי י V we‏ Bl (50 B‏ 3/ 2 f R 2 X‏ 2

אַקינדטאֵר מען נים נאַרען 1N b 2‏ צן איך האָבֿ געשיקט מיין באַי צו אייך אין גראָסערי, ווייל איך האָב אליין קיין צייט ניט געהאט. יעצט IR DI MR P‏ ניט מיר צוועטאָטשני משאי

די טהעע וועלכע ארי געברויר שוין אַזאַ לאַנגע צייט, ווייל עס איז רייז געשמאַק, עס שטעלט צופרירען מיין גאנצע פאמיליע. די טהעע װעלֹכע איז דורכאוים טחטע. די מרוי איז גאַטירליך גערעכט. די באלעבאַסטע, וועלכע איז פֿאַרטיקןלאַר וועט קיין אנרער טהעע ניט נעמען. צוועטאַטישני טשאֵי איז צו באקוסען איז אלע נראסעריס “.‘fl‏ נאַנץ אמעריקע, צונעשטעל?ט פוןז דער עלטסטער אירישע פירסע ויעלכע פֿואַדועירט די 4 באַריסטע סאַרטען טהעע װי: צועטאָטשני טשאַי, קאַלאָממיא, װוהאַיט לאַילאַק און דאַרמאַ טחטע. Columbia Tea Company‏ CONSOLIDATED TEA CO., Inc., Successors‏ S. ZECHNOWITZ, President‏ Division Street, New York, N. Y.‏ 185 והאַים לאַילאַס קאַפּע. והאַיט לאַילאַק דאַסט קאַסט. ידער אטעריקאנער" --ושוo. אינעראל ן Ja‏ ןשרײב־םיש איך און ווילי זיינעי כאר ניט אזעלכע פייגלינגע מיר זאַלעז /לינען בעהאלטעז וװוי מייז אין. שיקאנא איז יוילי אויך צוריק געקומען האָט בעק געפרענט. געווים וואס דען מיר האַז בען פארשפּיעלט אונזער געלד אין קארטען אוז קיין "רזשאב" האָט זיך רָאר אזוי ניך ניט געמאכט. זיינע מיר געקומען צוריק אהער. אוז איהר האָט נאַר קיין מורא ניט פאר די דעטעקטיווס. וואס זוכע אייף ארום 4 האָט קלייטאָן איח. !געפרעגט. פייגלינגע האָבען מורא 1 ן ---נו, מסתטא ווייסען זיי דאך וואס טחוען 5 האט בעק אריינגע .lL'E‘mn‘‏ ן געוויס יוייסען. מיר וואס מַיר טהוען האָט ביל? זיך אַנגערופען {(און פאררויכערט א סיגארעטעל מִיר האָבען דא איז ניו יארק א פאר ןרײכע קרובים. וואס וועלען. אונז גע בען גענוג געלד, ביז מיר וועלען מאכען א דזשאב... נו, אויב אזוי איז עפעס אנ רערש האָט קלייטאן תחס'עיואטע זיך אַנגערופען אָבער יערענפאלם דארפֿט איהר זעהר פארזיכטיג AT‏ א שטילקײיט האָט עטליכנע סעקוני דען געהערשט ציוישען זיי. עס האָט אויסגעזעהן וו( זיי װואַל?טען ניט געפונען קייז ווערטער די שטיל קייט אַפּעוברעכען אָבער באלד איז דער ליעבהארציגער גאסט ארויס מיט ל. און IR‏ פרענט NI T‏ :ײ.י.וִ פריינד. YN‏ אונזערע קרובים ;w:"r‏ TN IR AT‏ ני, אז איהר פרעגט! ניט, װועל? איך אייך דערצעהלען יער זיי זיינען איינער הייסט מיסטער| קלויטאן אוז דער צווייטער מיסטער בעק י נעפעהלען אייךד אזעלכע קרובים 4 ביירע שותפים האָבען זיך איבערגעז ווארפען מיט בליקען, (פאַרטזעצונג פאַלנט) דענדראָף פארשווינרט, נייסעניש פארקנריגט ווען זימאַ ריהרט אַ דעם סקאלט בא־. שמירט אייער סקאלפּ מיט קיהלענדע.! היילענדע. ריינינענדע זימא און רײבט' שטארק איין. װי טויזענדער אנרערע! וועט איֹהר זיך וואונדערען ווען דענדן דראס וועט פֿארשווינדען און די בײסעיי נישׁ וועט אויפהערען. געברויכט דיזען! מערקווירדינען. ריינעם, פאמיליע אנ-; טיסעפטיק פריי. עס איז דער בעפטער וועג Bּטור צו ווערען פון דענדראָף אוז; בייסענרען סקאלפ. האלט זימא ביי דערן האנט. זיכער און פארלעסליך פאר! אלערליי פאַרמען פון* בייסעניש פון חויט און סקאלפ. 88 ס.. 60 ס., אוז SI.OO. (אדוו. יֶיָ־־־י־־:־.:-יֶיָּ־־־-:י ן A\‏ י אי 11 ;s i‏ \f 2 3 א ’יּ 'l"‏ ט Y‏ ח A 5‏ -א: NG F 4 :4 לֵ LY‏ g‏ ן י 3/ g‏ ט{ י אָ? g Yt SB‏ י ן {f‏ וִ M‏ 5 00 ט. 2 4 N‏ 8 ךְזִ יֹּ/ o‏ ימ I‏ ע ק W Vi‏ י י י ע י י 28 /9’/ A‏ וןיִּ,יִּיְ'מ {|י ן ’4 L{%' /;I///'{’/fl}/‏ 7 .'//v‘ 3 -2 ךְבּשׂךְיְיֹּיךְ’יּאֻ !.\:יְגֵ’// 5י ’יְ// d 4‏ רֹ־'י מִ’”\י' -7 ‘;]//y// /‘9 ‘P RS‏ י י א Y W L L ס il‏ אלֹעס װאֵס 'G’;/;"‘ "V‘T‏ י/ 2 נאַמען בעדייט W X 7‏ L BN/ e‏ i‏ ען ע r”t{/" B‏ N 8 WASHINGTON‏ צ v‏ י ן פ י וואשינגטאַן עי. יּ/ O‏ יְיי' ך ע פָּ ר ש א ם APPLES‏ פ ודאי האָבען די עפּעל אינספּירירט דעם נאָמען איחר איבערי צייגט זיך אין דעם נאָכ'ן"ערשטען ביסען פון א וואשיננטאָן דעלי- שאָס עפּעל. איחר ךְעךְקענֹט עם פון דעם מילדען, פרוכטינען טעם װואָס איז אויסערגעוועהנליך ענטציקענד, פון דער פרישער קרוכלעקייט ואָם בענענענט אייערע צייהן. פון איהד שמעקעדינקייט, דופטיג ווי וויינגערטנער אין אָקטאָבער, וואָם דרינגט דורך דורך די גלאנציגע AN‏ ליכע הויט. בעמערקט די פ5 נריבלעך וואָם בעצייבעגען די ענדע פון דער קאָרע--נאטור'ם צייבען אויף די "דעליטאָס" עפּעל. איהר וועט געחן נאָבאמאָל און נאָבאמאָל צו דער באקס, ווען איחר וועט נור האָבען אייני מאָל פארזוכט דיעזע פיינסטע דעזוירט עפּעל פון די בעריחמטע סאָדען _ י פון וואשיננטאָן סטייט. קויפט "דעלישאָם" עפּעל ביי דער באכם פאר דעזוירט און פאר פרישע סאלאדם. פאר געזונד און פאר מחיח'דינען מטעם איז א וואשינגטאָן "דעלישאָס? די פיינסטע "רויהע שפּייז" יואַם איחר קענט עסען ---רויהע עפּעל זיינען אס בעסטען ווען מ'עסט זיי הָאֵלְנו-- WASHINGTON BOXED APPLE BUREAU‏ -י י. Ranke Building‏ 609 |י 3@( TR Seaztle‏ -י -.d“'‏ ל A WASHINGTON APPLES‏ יּמֹ/;לַ) 6 קויפט זיי ביי דער באסס איהר ווייכט וואַס איהר קויםט וועז איחר נאחומט וואשינגטאַן עפַעל אין באתסעס. זיי זיינען P‏ פאַרויכטיג נעוואקסען. נעקליבען. געוואטען, אייננעוויקעלט איז זייר פאפיער צו פא-רזיכערען fi A it‏ דוינליכקייט MR‏ אויפהא?קטען זייער טעם, און געפאקט אין האָ?צערנע באקסעס װאַס האקט א נ 2 ננ בארוועמע קוואנטיטי פאר דעם געברויך פון דער פאמיליע. אויף די ברענעס פון יעדע בארכ איז ATk‏ געצייכעגט וואס פאר א פאָרט עפּע? עס איז, וואס פאר א קוואליטי און וויפיע? עפּע? עם זיינען עננ י א עי עי ד אי אסס ע ינ יר קיי אי פעס אי העכקמע עקמטן א פענ צי ממענ פזעקסע אבער עס איז פעחר עקאנשמיש פאר איגעמיינעם מאמיליען געברויד. שדער" 55 פארן r‘/‏ יֶער מאַרגען זשור-נא*- JEWISH MORNING”JQURNA!_‘‏ רעכענט געווארען האָט בעק זיך אַנ געזופען. -י אוז דאס וואס קווינאַווסקי, לֿויט י צייטונגען שרייבען. האָט דערצעחלט אז זיין יוייב האָט איהם געבראכט די NN LD‏ ער האָט דערמיט געמאכט א בראבע אויף יולאצלאיועק'ן, געפעהלט מיר גאָר ניט... זי איז דאך שויז פאר". כאקט איז געפענגניש אלם ניפטמישע-. רין. און או ער האָט אױסגעזאָגט אויף איחר. פאר וואס זאָלען מיר ניט 35= בען. אז ער וועט אויסזאַגען אויף אונז? ר-- איך האָב דאך אייך שוין גע יאגט האט בעק זיך אָנגערופען---. N‏ עס איז נאָך א גרויסער צווייפע?. אויב ביו? און װילֿי האָבען איהם דער-! צעחיט. אז מיד זיינען די אונטערנעה-! עד און זיין אריינשלֿעפּען זיין װײ:י אין א קנאפּער בעווייז, אז ער וועט אויך, אונז אריינשלעפּען. ווייל איז בעצוג צו| זיין ווייב איז עם אייפערזוכט, אוז אײייּ פערזוכט האָט שוין א נאנץ אנרער בעז הלוא? זא? זיך גוט אױםבֿאִזעזִי 'דערפון האָט קלייטאָן א פער יכטירעטער געזאַָנט מיין הארץ\ שרעקט מיר איצט מעהחר POR MY‏ בי.אלֵ...וְ א קלאפּ אויף'ן טהיר פון דעם פַּריי) וואט אָפים, וואן זיי האָבען ביירע צווישען זיך געשמועסט. האט זײנען יעצטע ווערטער איבערגעשלאָגען. בעק איז צוגעלאָפען און די פערשיֹ.אֵ־] בענע טוחר געעפענט. האָט ער פאר זיך דערזעחן א הויכען שלאנקען שוין געקליירעטען, רױיט-האַ- ריגען וונגענמאן. בֵּ א. ביל? האָט ער כפעט מיטן שרעה ארויפגעיטטאמעלט אוז איז נעזן בייבען שטעקן יוי א צוטומעלטער. י וואס שרעקט איהר זיך אזוי האָט בי? איהם געפרעגט סוממן אריין, ווארום שטעהט איהר אויף'ן! שװועל ניט אהין און ניט אהער ער האט בעק'ן כמעט ווי אריינגע-| שטופט 'R‏ קאבינעט און די טיהר נאריֹ זיך פארמאכט. קײייטאַן האָט פון זיין שטוה? זיך| אויפגעחויבען אוז אומרוהיג א קוק גע-). טדאן אויף'ן גאסט. איהם האָט זיך געדאכט, אז ער זעהט ביל'ן אָבער ער האָט זיינע אוינען! זיט געגלויבט. וואס קוקט איהר מיך אזוי או.| אלטער פריינט. האָט ביל איחם גע"ן פרעגט א קורצע צייט מיר DY‏ געזעחז און N‏ דערקענט איחר מיף|! 2 ןו ניט צ אבער אום חימעל'ס ווילען ווין. PARL DR DR PR BBY‏ חאַט קלייטאַן געשטאמעלט, DN 2 ניו יארק איז צו קפֿֿײזןי, אז זי קען D‏ ניט ארייננעחמען חאַט בי? האלב סארקאסטיש איהם נעד|, פרעגט. אָבער איך מיין די אומשטענדען. ווער קוקט אויף אומשטענרען ?וְ! האָט בי? װי זיך געוואונדערט אווי\ T‏ אוועק;עזעצט אויף א שטוה? ביים!! חויב אַז ליידען מיר איין דורכפאל נאר"ו עיוייטען פין דער עדפינרונג איז MU‏ אָפּגערעדט. זי בלייבט פלין"ם, פון יעם מיליאן דאלאר אוים זייזיגעלד האָט ד אױסגעלאָוט א נעכטינער טאָג, און איצט, אז מיר האָכע. געוואַלט זיך בעז פרייען פון קווינאַווסקי'ן טאַמער וועט י אוים אַלען. אז על איז יעווען אונז ער שליח נאך'ן מיליאן טאַלער, איז אַר פערג פטעט געווארען יוכאצקאוועק!. l‏ דאס איז מיר אונערקלעהרליך! האָט קלייטאַן ווייטער זיך בעקלאַגט. oY TR BT PR DR מיט! יאײערע אומגעלוכפּערטקייט האָט |בעק איהם פארגעווארמען איהר האָט ואומזיסט זיך געשראקען טאָטער פּקויז. |דערט קווין עפעס אויס. און עס איז געווען נאריש וואם איהר האט זיך בעז קענט מיט זיין שותף וולאצלאוועק PR‏ זיין געמבלינג חויז איז דערמיט געקרא-ז בען PR‏ א צווייטע געפאהר טאַמער וועט וװיֹּיִאצלאיִועק אױספּלוידערען,. אז. מיר, האבען צוגעשטעלט די ניפט אָבער איצט דאכט זיך איז עס בעסער MY‏ ]פריהער... מיט וואס איז עס בעסער ווי פרי-: (הער וולאצל?אוועק איז איצט טייט. האַבען מיר שויז קיין מורא ניט טאַטער |דערוויסט מען זיך. אז מיר האָבֿען אוחם. ]דורר דאקטאַר ראבערטסאן צוגעשטעלט MR YR MY‏ קרום איז עס געווען פון אנהױב אוֹ. ווייל פאר קווינאָווסקי!' יֹהאֵ:עו מיר גאַר קיין מורא ניט געך, רארפט האָבען טאָמער זאָנט ער אויס: |אז. מיר האַבען, איהם געמאכט פאר א| שליח נאַך'ז מיליאן טאַלער ערשטענם., וויי? עס איז נאָך א גרויסער צווייפעלן אױב די אנטיאַסענע ביל און וויקי! האָבען איחם נאָר דערצעהיט, אז. מיר. זיינען די אונטערנעהטער פון /15D‏ |קידנעפּינג, און צווייטענס האבען מיר דאך שוין געוואוסט, אז קווינאיוסקי איז! וִעטליכע מאָ? שוין דורכגעגאנגען די' טחויררדדיגרי פון די דעטעקטייום אוז! זיי האָבען פון איהס גאָר ניט געקענט. ארויסקריגען, האָבען יר ניט בערארפט צווייפלען טאַטער פּילױדערט ער אוים, וועהרענד וולאצלאוועק'ן האַבען מיר. יוייניג געקענט און עס איז DR B‏ געווען א געפאחר טאָטער פּלוירערט ער יא אויס אָבער איצט, או ער IR‏ v‏ טויט. דארפען מיר פעל רוקיגער זיין װוי פריהער... עס בלייכט טאהע, MY‏ פריוהער. אז M‏ ליגען ביי קיוי- נאַווסקי'ן אין מויל? אויב ער ווייס דירך ביל און M IR ON‏ זיינען דו חויפט אונטערנעהמער געווען אין דער TR‏ פֿונג אָבער איך בין אזוי ניט ייי זיכער. אז זיי ווערען פון דעם פארביבע- נעם פּאַקיאק גאַר ניט ארויקֶ־;ריְני;דַ. מיר זיינען סאידווי צופיעל פער-. קראכען האט קלייטאָן כבעטריבט:. געזאגט פון אנפאנג האָט 13317808 אויסגעזעהען א קלייניגקייט אָבער!' איצט איז דערפון ארויסגעקומען א| בארג און גענאַסען האָבען מיר (N 3‏ ניט... אלצדינג איז שלעכט אויסגע":: חכּקרות א זאַטע?! ’L‏ פפֿאוענוער ר א ח או ןיָּ ױ פוו טאַרערגעם לעבשטו פן מ. דאָליעקי פארטזעצונג) מיין ליעבע. זיסע מאגדא, TR‏ בון דיינער אויף 2R‏ איז "חרב" ח' העריטעלע איהר ארויפגעפאלען אויף'ן (האלז אוןז MR‏ אַננעהויבעז צו לייטען. װארט ניט כאפ האָט חי "הויליגע" נאָנע איהם אַפּגעשטייז כען אז דו ווילסט מיט מור חתונת חאבען אַלס בינאמיסט. מוזטו בעזארגען מיין צוקונפט ווייגיגסטענס מיט א פינף האון ציואנציג טויזענד דאָלאר... דו מיזט יעס טהאַן אויב דו ווילסט אויסמיידען ןאזַ אונגעהויערען סקאנדאל.... אָבער מיין הייסגעליעבטע מאגדא. TN האָב דאד מיט דיר חתונה אוז דאס {אלוין פערזיכערט שויז. דיין צוקונפט.... אַ. ניין, ניין אלטער קומפּ מיידן \נעי האָט זי שארף איהם געענט-, פערט פינף און צוואנציג טריזע:ר] |הדאַלאר מוז איך איינלייגען אין באנל, וָאויף מיין נאַָמען איידער מיר געחן צו א'! מסדר קדושין... מור דארפען גאַר ווייט |ניט איועקפאַהרען. אי א ציוייטער :ייִיֹ ייארקער גאס וועט שוין דער מסדר קדישין ניט וויסען ווער דו ביזט אָבער ר שא! פארשטום. לוטפ ליינסטי) איין פונף און צוואנציג טויזענד דאַלאר ךָפאר מיר, אַרער דו ווילסט א סקאנדאל, וואס די וועלט האָט נאָך ניט געהערט?!! גוט, איך טחו עס מיין ליעבע| \טא;דא א כרירה האָב TR‏ אויב אזוי לאָמיר זיך צוקושע!!| און ביידע היילינע האַבען זיך ארומ"ן גענומען און זיך צוקושט. אוז אוים, דאס איז געווען א "וישקהי" מיט פּיג-| טעלאך דאס וועלען מיר שפּעטער זעחז.| 3טער קאפּיטעל f‏ ווען שותפים שטומען ניט קלייטאַן און בעק. ביידע מיליאנער-| סקע ריעל-עסטייטניקעס. די פערשׂיועז רער קענען אדראם פַלין. זיינען איבערז דאישט געווארען זיך דעריויבענדיג פון די צייטונגען. אז אנשטאט יאהן קיוין, אדער קווינאָווסקי, PR 081 DR‏ דייּ טוײס פערניפטעט געוואדען פֿאװעל! יולאצלאוועק, דער איבערברייגנער פון! יער גיפט צן קווינאַיוסחי'ז, דאס איז דאך אוב:יערשׂטענרבֿיך!יֹּ האַט קלֿייטאַן אין א געיויסען IND‏ געזאָגט צו בעק'ן עם האָט זיך דאר אױסגעלאָזען פארקעהרט ווי מיר האָבען געפּלאנט. דער טייווע? קען עם פארשטעהן! דאט קײַח זִיד אַנגערופען פוז אַנ 3 איז געלונגען צי פאננען דאס וואס די האַסט ליעב... טי וועז איז עס דער. וועלכער איי דא עטיואס פריהער געווען אוז מיר גע בראכט א גרויסארטיגען מאַלֿצײיט! ע האט מיר געיאגט אז ער איז עשו אי איד האם איחס געבענשט.., פטעד!! האט עשו אייםי ריפען איז דאס מענל ד W 2PV IR‏ ביי מיר אויס;ענארט די ברכח 4... נייי עס קעי נישט זיין!! דו האסט דא איהם זיכער געבענשט מיט מיין ברכה ר-- יע. מיין זוה' האט יצחק גע זאגט דיין ברודער האָט מיר אפּגע ינארט ער האט מיר געביאכט שפּייז און ע'ר האט מיר געזאנט דאס ער איז געשי װי אווי אבער פאטער ראָט ער חיר געקענט אפּנארען. קענסטו דען נים |אז TR‏ בין א האַריגער אוז ער איז א נלאטער... ווען ער האט אנגעפאנגען צו ריי ידען. האָב איך אויף איהם געווארפען א זַחשר אוז איך האָב איהם דעריבער נע הייסען קומען געהענטער איך DR SR‏ בעטאפּע!.., INT האסטו דאך זיך אובעדצייגט אז ער איז נישט עשו צו מיין גרוים באוואונרערען זיי גען זיינע הענט און האלדז געווען הא [ריג. איך בין געווען זיכער אז ער איז TR NN WY‏ האָב איהם געבענשט... אעי יעצט פערדריסט מיר ניישט וואס. ןאיר האב עס געטהאַן, וויי? איר פער־ךָ IR DYDY‏ דאס איז געווען דער ווילען פון| |גאט... זא? ער טאקע. פערכלייבעה P‏ |בענשט װי עשו האט עס דערהערט. האט ער אױסנעבראַכען איז א יאמערליבען אי:’ ביטערען געוויין... ער האָט גענוימען ריי-| סען פוז זיך די קלֿױידער און געיטריע!| דריקענדיג מיט זיינע פויסטען און ר..י-י־ן צענריג מיט די צייהן. פאטער, אַ פאטער! האט 193 מיט ערשיטערונג געזאגט צוויי ביאִיֹ.וֶ האט מיר יעקב אפּגעגארט, אייכביּאחפֿֿן האט ער ביי מיר אויסגענארט די בכורה| אוז יעצט דיין ברכה! איר בעט! דיר פאטער שילט איהם און זא? אויף| איהם נישט מקויים ווערען די ברכה וואס! דו האָסט איהם געבענשט MY‏ ער האט! דיר אפּגענארט... נוין. מיין זוחן, איך זעה [DRT IR‏ איז דער רצוז פון גאט... וויילע ווי נאר| יעקב איז צו מיר צונעקומען אוז איד, האב איהם אנגעפאנגען צו בענטשען.! האָב איך געמיהיט IR‏ כייין בע:ײםטע־וֹ רונג שטיינט אין מיד און איךר האב די' ברבה פערלענגערט... אבער פאטער, האט (DB IY‏ אויפגעהערט צו וויינען האַסטו דע!! געהאט בלױן איין ברכח! נענטש מיך! דאר אויך ן איך האָב דיר שויז נישט מיט װאם] צו בענטשען. ווייל? איך האָב יעקב'ן גע בענשט מיט אלעס... איך האָב איהם גע־וּ טאכט פאר דיין האר; רייכטהום אוו. גליוק האָב איך איהם אַפּגעגעבען אוז; פרוכטבארע אוז פעטע לאנר האַב איך איבערגעגעכעז אויף זיין חלק און וואס קעז איך טהאו מאר דיר גיעב מיר וואס פאר א ברכה דו וועסט מיר געכען! האט עטו זיך| געבעטען. בויג איין דיין קאפּ און איך װעל דיר בענשען האָט יצחק געזאגט. עשׁו האָט טרויעריג איינגענוינען זיין IR BND‏ יצחק האָט ארויפגעלענט זיינע! הענט אוז זיך אפּגערופע דו זאלסט אימער בעגליקען אין| דיין יאנד, דו זאַָלסט זיין נעזונט און| שטארק אוז וואס דיר וװועט פעהלען איז נייסט זאלסטו עס אפּמאכען אין דיין קערפּער. אויף דיין שווערד זאלסטו לע-, בעי, אבער דאַד וועסטו דארפען דינען! הייז ברודער... עטו האַט זיך אויפגעהויבען פון פּלא'ן אוז זיין פּנים האַט געפלאמטט פון אויפ רעגונג אוז כעס. ער האט א קוש געטהא!. זייז פאטער און פערשעהמטערהייט זִירן ארויסגערוקט פוז צימער. ער איז געבלי-| בען שטעהן איז דרויסען איז גרויס פער-| ןיֹ.ענענהײט... וואס זא? ער יעצט טהאַז i?‏ W‏ וועט ער זיך נאר קענען בעווייזען פאר זיינע פרויען... זיי וועלען דאך אפּ־] |לאכען און אפּשפּאטען פון איהם...| יהודית האט פאראויסנעזאנט או די וֹערשטע ברכה וועט אריינפאלעז צו יעקב'ן... און ער האט אויף דעם געלענט |אזוי פועל? האפענונג... ער איז געיוען זי |כער אז די ערשטע בוכה פון זיין פאטער יוועט פערריכטען זיין טעות וואס ער !האט געמאכט ווען ער האָט פערקויפט יעקב'ן זייז בכורה פאר א טאפּ לינזעז... !יעצט אבער, איז אלעם פערפאלעו! יעקם איז דער בכור. זיין ברודער האָט געקראגען די ערשטע ברכה. ער וועטו |הערשען איבער איהם! "ניין. איד וועל, ןעס נישְט דערלאזען האָט WY‏ געד| מורמעלט צו זיך אליין דריקענריג מיט זיינע פויסטעו..." איך ווע? איהם טױ־’ טעז P Sy TR‏ מיט איחם אפּרעכעז נעו פאר זייז בעטרוג... מיט א געכויגענעם קא און נירער |שלאגען האט זיר עשו קוים דערשלעפּט w!‏ זיין הויז... א היבשע ווייל?ע איז ער |געשטאגען געבעןז אריינגאנג פוז הויז אוז |ביי זיד נישט געקענט כעשליסע! צו זאל? ער ארייננעהן צו זיינע פרויע! אדער אפשר זאל ער גאר איועק;עהן צו זיייע חברים אוז זיך נוט אנשיכור'ן. פערטרינ קען זיינע צרות... TIOR3‏ איז אכער אנגעקוײען אליפז, זיין עלטטרער זוהן. אוז מיט פארוואונ דערונג רקעטראלט זיי| פאטער. פויזײַר. וואס האט פּײיחירט 2 פאר (ויאס שטיזהסטו אזוי געכײַן טיחר 22 ניישט געזונט. קיח אריין איז הויז, עי האט אנגערוקט זייןז זוהו מיט זירוישחייץ. אויזטי. אקער ער הזימ. ייר ויַאך אלט ניטי געריחײט פיז זייי RSB‏ פאטיַר! האין אליפו אוים;ע ישריען איך זער אי עפַיס איז ;ע ------1T Y 1 שוויינעה POV‏ |מיר זשהר.. איך YN‏ געהן ארויסרופעון ™M‏ טוטער... ווארט!! איז חשו צו זיד יַ- יהיײע’ װוער געפינט זיד יעצט איז הוין? מייז מומער! האַט אלַיפו געז ענטפטרט. און יהודית האט עשו גע פרעגט, זי איז איז פּטלײ מיט די שאף דער. פֿאסטוד איי פּלוצלונג קראיק געיוארעז... ןהא.י. אי געוואלט פערנעהמעו זייז PRSB‏ |האָט מיר יהודית נישט דעטרלאזיוי ווײייל /זי נפויבט אז איד ביז יאר נישט פעחיג אכטונג צו געבעןו אויף די שאף... אכער. אויב מיין פאטיזר פערלאנגט. על איךר ישנעל אוועקלוימען איז פעלר אוז איהר רופען אחיים. Wy‏ האט איהם נישט געעיטפערט.. PR w‘‏ מיט שווערע לאננואסע טריט. גענאנגען צו דער עפענונג פוז זיין TP‏ צעלט אליפו האט איהם נאכיעפאלנט.. יאוז ווען זיי זיינעז אריין איניוייניג. איז. יאיהם ערה ענטקעיעןו גענאינע! און מיט. א פרעהליכע שטימע אויסגערומען 2 גמאוימועצונג פאַלנט) NOVEMBER 22, 1929, אברהם'ם אייניקלעך אַריגינעלער ביבלישער ראַמאן פוז דער צייט פון די אכות פון שאול ספּיר Copyright by Saul Saphire, 1939‏ (פארטזעצינג) יעקב האָט זיך איינגעבויגען און יצחר חאט ארויפנעלעגט זיינע הענט אויס יעקב'ם קאפ און איהם געקושט נאט זא? דיר געבען פון דו NP‏ פון דעם הימעל און DB‏ דאס בעסטע פון יאנד, דיון לאנד זאל זיין פחיבטבאר און זאַ? ארויסברייננעז פיעלע ראר און וויין, פעלקער זאַלען דיר דינען. און (אצואז נען זאַלֿען דיר אבטען און זיך ביִקעז צו דיר. דו זאַלסט זיין א הערשער צו ריינע ברידער און די קינדער פין דיין מוטער זאלען זיך צו דיר ביקען. פערטאלטען זאַלען זיין דו יעניגע וועלכע וועלען דיך. שילטען. אוז די וועלבע בענשען דיר זאז לֿען זיין נעבעניטט... יצחק איז אויף אוויילע שטיל געבלי בען, זיינע הענט זיינען גאך אלץ געלע גען אויף זיין זירו"ם קאם. יעקב האט געגלויבט או MY‏ פאטער האט איהם. ישוין געענדינט בענטען אין האָט זיך דעריבער געוואלט אויפשטעלען אבער. DAY‏ האט זיך אפגערופען ווארט נאך מיין זוחן. איך האב. נאד כיין ברכה צו דירעיישט געענדיגט.... "א נאט פון מיין פאטער אברחם". האט יצחק פארטגעזעצט "דו בער. 'עפער פון אלע ברואים. אייביגער הער ײײַער פוז דער וועלט. דו האָסט געבענשט גייז פאטער מיט אל? דאס בעסטע. רוא ראַסט איינגעווילינט צו געבען מיר אײעס ויאס איך פערמאג דו האַסט אויך צו געזאגט מיט דיין נרויס גנארע צו בעשי צעז טיינע קינדער אוז זיי געבען נאר גדעסערע זענונג דעריבעה. אַ נאט. בענטיט דיזען זוהן און ערפי? צו איחם אלע דיינע הבטחות וואס דו האָסט געז מאכט צו מיין פאטער אברהם אוז צו מיר. זיי WA‏ צו דיוזען זוהן פוז מיר, בעשיץ איהם פוז אל? דאס בייז... גיעב איהם א גליקליכען לעבען און זאל ער געניסען פוז דאס בעסטע און שעהנסטע וואס דו קענסט געבען מיט דיין נוטער האנד. זאלען אלע זיינע שונאים ציטערן מאר איהם אוז אלע זיינע פרייגר זאַלען איחם ליעב האָבען און אכטען"... איך האָב געענרינט דיר בענשען, יעצט קענסטו געתן. אוז זאל גאט צו הע רען צו מיין תפלה איז אויף דיר מקיים DYSR Mt‏ מיט וואס איך האָב דיר גע בענשט. יעקב האָט נעקושט זיין פאטער, ער האט איהם בעדאנקט און אי!ז אוויס דורד דער טיהר וואס פיהרט צו רבסח'ס צימער... ךָ עשו האָט פערבראכט א היבשע צייט איז פעלד. ביז וואנען איהם האט געלינ גען צו פאנגען א סאַרט עוף וואס זיין פאטער האָט ליעב געהאט... מיט גרוים שמחה האַט ער דעם עוף געבראכט צו זיך אחיים. זיינע ביידע פרויען האבע! M0 T‏ גענומען צוצונרייטען א גע שפאקען מאלצייט פאר יצחק'ן... עיטו האַט פון זיי נישט אפֿנעטראַטען. ער איז זעהר אומגעדולדיג געווען אוז האט זיי נענומען אונטעראיילען... ווען דאס עסען איז פארטיג געווארען. האט עשו דאס אריינגעטהאָן אין די כיים אוז איז שנע? אוועק צו זיין פא טער... אי דער זעלבער רגע ווען ער האָט געעפענט די טיהר פוז דרויסען, האַט יעקב פערמאכט די טיהר וואס מיהרט צו רבקה'ס צימער. הינטער זיך... איך האָב דיר געבראכט דיין מאל צייט. פאטער! האָט עַשׁו אויסגערו פען, װוי נאר ער איז אריין אין צימער. ---ווער ביזטו! האט יצחק אויס זעשריעו. PR כי דיין ערשט געבארענער זוהן, עשו! שטעה אויף פאטער. אוו עס פוז דעם נוטען געריכט וואס דיין MY‏ האַט פאר דיר צוגענרייט כדי דו זאַלסט מיר נאכהער בענשען, ווי דו האפט מִיר פערשפּראַכען. יצחק איז נלאס געווארען און האַט גענומען ציטערע! וואס אי דאס 4 ביזטו נאר טיין זוהן, עשו! בַמטו דען נישט עטוואס פריהער נעווען דא ניין. מאטער האָט עשי געזאנט מיט א שמייכע? איך ביז נאר וואס אריינגעקומען... דער פאנגען האָט מיר היינט זעהר לאנג געדויערט... אבער מיר e וואם טאַנט‎ מענער ניין?‎ _. איהר ווייסט MY‏ אַזוי דאס איז. ווען מען דערשלאפט ניט, איז מען בייז דעם נעקסטען טאָג. אנגעצויגענע נערווען. אַ מירער קאַפּ---און אויפי גערענטקייט פאָלגען, נאטירליך, נאָך. דאס איז דער רעזויטאַט פון קאָפע פאר אַזױ פיעל מענטען. עס ענטהאַלט קאפעאין דער דראָג, וואס שאדט דעם שלאָף און רי 3= יֶוען. עס איז דאָ אייז קאפע אבער, וואס יאָזט אייך שלאָפען. קעפפיי העג איז 076 פריי פון האפעאין. O3‏ דער דראָג איז באזייטינט נעך וואָרען. שיהר קענט עס קיינמאָל? ניט דערקענען---אויסער דעס, וואס איהר שִלאָפט בעסער און פיהלט בעסער. געשמאַקע קאַפע! א כך בעסער ווי שלעבטע סאָבסטיטיוטס. ביי נראָסערס. װוי בעבלאך אדער געמאָלען. פולער פונט--16 אונה צעס אין יערער קען: יעצט אַ ן’שׂ פּראָרוסט מ י= KAFFEE LN 85ח U 7 ניט קיין סאָבסטיטוט M)‏ אמת'ע קאפע אָהן קאפקאין

Page 4

FRIDAY, rl‏ ר-- י י י י י חַחא פ חחי. ־יֶיָח.־צב;ךְבבָּ:יְײ־יּ;ךְ;: |טף6== G Y o‏ פּ טף בוִכו עט חַ מ נ ל טעט אי |ן‘; 14 עוֹ M‘ /D‏ e אח בולדער פון רי גרעסטע אידישע פיחדער 118 קי. די שופטים ביז דער געגענווירטינער ציי:ו חנֶ\ ר |פן צבי הירש מאסליאנסק,/-2 אוריאל אקאַסטא און בחוך שפּינאַזא

אורואל. אקאסטא'ס עכטערען זיינען געווען DN DIDUN‏ ישפאניען. ער איז פון; זיין קינחהייט או געווען אן אוטרוחיגער באראהטעז פענטיטענטאל WY‏ יזיין פאטעה. וערבעז PN‏ געווארען אן איבערגעבענעד זאטאליה. ער האט !יֹ.יע: געהאט דאס סכפּארטזלעבען ווי אקע שפּאנישע אדערזרייט ער האט גע ךָטטורירט יוריספּרודענין און צו 22 ואחח, ווען זיין 3 DR‏ רייז געווארען, |האָט ער אָנגעפאנגען צי לוקען קויטיש אויף דער קאטאויעעד דעליניע. אוז }האֵכְ! פייגט באקומען די נייכטליכע. ער האט זיך פארטיעפט אי דער ביבעל וועלכע ער האָט געשטודירט באחאיטענערהייד. דער פּראפעטישער נייסט האט וֶאיהם דורכגעדרונגען N 2‏ ער האָט אָנגעהייבען רעספּעקטירעק ידעם אידישעז *יּ,גיֹ.ויבעזְ W I‏ האָט בעטקאסען אומצוקעהרען זיך צו דער אידייטער AN‏ |וועלכע זיינע עלטערנ'סדערטערען האָבען איבער צוואנג פארלאזען. רוחיגערחייט האָט ער זיין סוד צו זיינע עלטערען ענטדעקט איון האָט אויף נַזיי אויך געווירקט, אוז דו גאנצע פאמיריע אקאַסטא האָט שטייערחייט פארז קאַזען שפּאניען און אנטלאָפען נאך דער פרייער אמסטערדאם און אין 1617 זיינען זיי גע:ואָרען אידען, אָבער דער פלאמענדער אקאכטא האט ניט געפונען קיינע באפריריגונג אויך אין דער אידרייטער רעליגיע. ער האט געהאפט אז אין אמסטערראם וועט וֹער געפינען א לויטערע ריינע אמונה נאך דעם גייסט פון משה אוז רי נביאים יאון ער האָט אָבער אויף דאַרט אויסגעפונען. או חי רבנים זיינען ווייט פוז די אמת'ע אידעאלען יוי ער האָט זיך זיי פארגעשטעיט אין זיין רייכער פאנטאזיע. ךְער האָט ניט געקענט פארטראגען דו דווקזם פון די אלע דינים אוז טנחנים, אוז ער האָט זיך אַפען אויסגעדריקט או די רבנייטע תירה איז גאנין ווייט פוז מישה'ז {און די נביאים. יֹ די רבנים זיינען שרעקליך אויפגערעגט געוואדען וואס קאח זייער גרויסען |מסירת נפש פאר זייער הייליגער אמונח קוטט גאד א פרעטדער יוננערמאן אוז \צושטערט זייער גאנצען בנין. זיי האַבען ראָס ניט געקענט פארשווייגען. בע יזאָנדערס וועז זיי האָבע; זיך רערוואוסט אז אקאסטא איז טחלת ששבת בפרהסיא, (און או ער רעדט צו דו יונגע לייט ציוישען רו אנוסים. או זיי זאיען זיך רער (ווייטערען פון אידענטום. זיי האַבען איחם כיתרח געווען ער זאל תיטובה טהאן, אָבער ער האָט זיי ניט געפאָלגט. ו דאן האָט זיך 0T M2‏ פרוטע אידען. דחי וואס זיינען אהארשט ארויסגע |טראטען פון דער קאטוילישער קירכע און זיך איז האלאנד טגייר געוען, דער וועקט דער קאטוילישער פאנאטיזם. זייער הארץז האָט ניט דעריאזט דאָס צו פארשווייגען און זיי האבען אקאסטא'ן מנרה געווען און אויסגעשטראכען איהם פון זייער קהלה. אקאָסטא מיט זיין יונגען הייסען טעמפּעראמענט חאט זיח ניט אונטער געגעבען אונטער דער רבנייטער דיסציפּלין און ער האט זיך גערייצט מיט זיי DN‏ זיינע פרייע געדאנקען אַפען אױסגעעפּראַכען. די רכנים האַבען איהס איז חרם אריינגעלייגט און זיין אייגענע פאמיליע האָט זיך אפּגעזונדערט פון איהם (און ער איז פארבליבען עלענד. איינער אליין. דאן האט ער ארויסגעגעבען זיין אפּיקורסישען בוך איבער "השארת הנפש", געגען דעם פרובען ספר "טאטר #עיֹ. מציאות הנפש" פון דעם פרומען געלעהרטען האָקטאָר יטמואל דע סילווא. T2 u’xnaspsfi‏ האט אויפגעשטורעמט אויך די פרוטע קדיכטליבע פארשטעהער און די אמסטערראמע.י שטאַדט-ירעגירונג האט איחם ארעסטירט אויף אייניגע 'יְטעכ און שטראפירט מיט דריי חונדערט פראנק און זוין בוך איז פארברענט גע VN‏ וְ אקאסטא'ס לאגע איז געוװואָרען שרעקליד. איזאַלירט פון דער נאנצער וועלֿט יארום, איז ער געזעסען פארשפארט איז זיין צומער: די האַלענרישע שפּראך איז יאיהם געווען פרעטר הייראטען האט ער ניט געקענט, ביז זיין געוויסען האט |איהם געראטהען אז ער זאָ? זיך אונטערגעבען צו די רבנים און צו זיין "אז (אפע צווישען די אפעןז" (נאָך זיין אויסדרוק). אזוי האָט ער געטהאַן. ער PR‏ |געגאנגען צו די רבנים און האט זיך מקבל געיוען צוּ זיין א איד גלייף מיט איע |אידען אכער לאנג האָט ער דאָס ניט געקענט אויסחאלטען, און ער האט יוירע ךָרערצאִרעכט די רבנים מיט זיינע אויפפיהרונגען. ן אקאָסטא איז ווידער איינגעלאדען געוואָרען. און זיי האַבען איהם צום ןדריטען מאַל נאָך שטארקער מחרִים געווען, אוז ער איז ווידער איזאַלירט גע [װאֵרעזִ אויף זיבען יאָהר. די אידען האבען איהם פארשפיגען, און זאַגאר זיינע {איינענע ברידער און קרובים האָבען איהם צרות און ביושים אנגעטהאַן, ווייפֿ /זיי האָבען גערעכענט אז מיט דעם וועלעז זיי איחם ציריק צום אידענטום אומ !קעחרעץן, DR MR DN‏ געשעהן. י אוריא? אקאסטא האָט שוין האלב יאַהרען זיינע אָפּגעלעבט אין טרויער זְאװ אין צאָרען. ער האָט זיך נאָך אמאָ? אונטערגעגעבען צו זיין שיקזואל איז BN‏ איינגעשטימט ווידער צו פֿאָלנען די רבנים. דאָס אידענטים וויים ניט פוז דעם סאָרט "ת'שובח בפרהסיא". רעד הלמו זַאיז גענען דעם יעניגען וועלכער ערקלעהרט אפען זיינע פארברעבען "מאן ן.־ביפּרש חטאיה". װי ער דערקיעהרט פון דעם פּסוק "אשרי נשוי פּשע כסיי |חטאה". די אמת'ע תשובח איז א שטילע. א רוחיגע "בצקון ?לחש" (ברכות ל"ר), s;‏ חרטה אין הארץ אויף דער פערגאנגענחייט און א תשובה אויח דער צוקונפט. {אָבער די אײַסטערדאטער רבנים האָבען צוגעגרייט פאר אקאסטא"ז א תשובח, א שרייענדיגע. א שטורטדיגע, לויט דעם גייסט פון דער שטורטדיגער אינקוויזי ציאָן פון וועלכע זיי האָבען זיר גערעטעט. און דאָס איז געיוען דער פֿדױר פון אקאסטא'ס תשוםח: ווען ער איז איז שוחל? אריינגעגאנגען. האָט מען איחם אויף דער ביטה ארויפגעבדאכט און ער והאֵט זיינע חטאים אויסגערעבכענט: "איך חאָם פאר'טוועכט דו היילינקייט TR‏ האב געגעסע; טדיפות איךר האָב געלייקענט אין די פּרינציפּען פון רעליגיאָן איף האָב אראָבגעפיחרט מענ שען פון נאָט'ס תורה". נאַך זיין ווידוי האָט מען איהם האלב נאקעט אויס געטהאן און איחם געשלאגען ניין אין דרייסיג מלקות. נאכהער האט ער זי אויף דער ערר געזעצט אוז די רבנים האַבען דעם חרם אראַפּגענוטען פון איחם, ארויסגעהענדיג פון שוח? האָט מען איהם אויף דער שוועל זוידער אנידערגעלייגט און די גאנצע ערח האָבען אויף איחם מיט די פים געטראַטען. אט די טענרליבע ערנידריגונגען האָבען א פלאקער פייער אנגעצונדען אין זיין חארי מיט האס אויף די רבנים. און יויסענדיג אז ער וועט שויז מעחר קיין קרעפטעג ניט הא-ז בען צו קעכפּפען מיט זיי. האָט ער בעשלאָסען צו מאכען א כוף צו זיין קעבען. פאר זיין טויט האט ער אָנגעשריבען א גיפטיגען פּאטפלעט גענען די אירען איון T‏ רבנים. ער האָט צוויי ביקסען צוגענרייט. מיט איינער האט ער געשאסען אויף איינעם פון זיינע בלוטיגע שונאים און האט איהם געטראפען, און מיט דער צווייטער האָט ער זיין אומגליקליכען כעבען געענדיגט lIN‏ דעם יאתר 1647. דער גרויסער אוטפערגלייכליכבער און אוטשטערבקינער אידחישעז פוקאַזאַז ברוך שפּינאָזא (געבאָרען אין שפּאניען 1682, געשטארבען אי דאַקאנ- A1677‏ איז געווען אַלס קינד איינער פון די תלטידים פון רער אמבטערדאטער תלמוד תורה. נאכהער האָט ער געלערנט ביי די אטסטערדאטעל -בנים רבי' SR‏ מורטירה און רבי מנשה ב; ישראל. ער האָט נאה אים רנח אויכגעצייבענט מיט זיינע געניאלע פעהיגקייטען און שארפען פערשטאנד אין ניט זיין קאגיה. שען דיינקען. זיינע גרויסע פרוטע לעהרער האַבען וועגען אוחם געהאפט עטוואס גרויסעם פאר דעם אידענטום. אלס יונג קינח האט ער שוין שטידייט דעס "אבן עזראים" ספרים, ומב"ם"ם IR‏ קאראשקע"ם "אוד חשב". נאנהער האט ער געלערנט פערשידענע שפּראבען און פועל וויסענשאפט. ביבדעביוייז האט ער זיך אָנגעפאנגען צו דערווייטערען פון אידענטים ועלכע איז באזירט אויס אמונח. זיין גרויסע פילאַזאַפישע נשמה האט זיח שטאדר ציגעבידען צו דער פילאָזאַפיע, וועלכע איז פריי פון גלויבען. ער האט יִי דעזוייטערט פון רעז ליגיאָן אוז האָט זיך באפרייט פון אלע חיקים אין קצוית און האט זיינע פרייע אידעען געפּרעדיגט צו זיינע הברים. דער תמצית פון זיין פֿולאַזאַפיטע לעחדע אי אי זי נאטהייט און די נאטיר זיינען איינם וועלכע קענען בשום אופן ניט צוטוירט ווערען. דאָס איז דער "פּאנטעאיזם", און אז OT‏ וועלט א קיינטאד ניט באשאפע: געווארען. אזוי װי נאט איז ניט באשאפען געוזארען. DY‏ אי אחן אַנחייב און אַחן סוף. גאָט איז איבעראל און עס גיט ניט קיין גענענשטאנר AN‏ גאט, און אזוי ווי ער לֿעבט און אלע צייטען, אזוי איז ער פיד און איע עריטער. 51 DR DY‏ IR Y‏ צייט און איין אַרט און אלעס איז גאט די אמסטערדאטער קחלה מיט איהר ראבינאט האבען זיין לעהרע פון דעם ריינעם אידישען שׁטאנדפּינקט ניט געקענט חולדען. זיי האָט דאס שרעקליר וועח געטהאָן צו זעחן. או זייעז בריך, דער זעשענן אויף וועלכען זיי האבען געהאפט אז ער וועט אויפריכטען דאָס אי-ענמום. איז AT DD Nl‏ &‘2”‘l)}’ תורח אוז אמונה ארוינטער, אוז זיין לעהרע צוברעכט דאם אידענטום פאר וועלכען זיי האַבען זיךד אויפגעאָפּפערט. זיי האָבען פדובירט ריידעןז מיט איהם, או ער זאַל אם וועניגסטען אַפוצועל זיין איינער פון זיי, עס האט גאר ניט געהאַלפען. ער איז פון זיי איועק. ער דאָט די שוה? ניט באזוכט, ער האַט מחלל נע ווען די שבתים און ימים טיבים. ער האט פון כשרות ניט געהאלטען. דאַ האַז בען שוין די רבנים דאס גערולד פארלארען און זיי. האָכען שויז ניט געקענט זיין טאָלֿעראנט צו איחם. די צוויי רבנים רבי שאול מורטירה אוז רבי יצחק אבוחב (רמי מנשח בז יעראל איז דאן א'ן לֶאֵ;ךאֵךְ געווען) האבען זיך ניט געאיילֿט צו בעשטראפען איחם. וויי? זיי האכען איהם געליעבט אוז געשעצט און וייל ער איז געווען ריהינער פוז אקאַסטא'ן. ער איז געווען זעהר באשיידע:, האָט געפיהרט א מאראלישען לעבען י א הייליגער נזיר. האבען זיי איהם איינגעלֿאדען צו זיד. אבער ער האָט זיר ענטזאגט זיי צו פאלגען. דאז האבען בֶזִװ איהם מנדה געווען בלויז אויף דרייסיג טעג אום ער זא? זיך אין דער צייט באדענקען אוז קומען. אכער ער איז צו זיין ניט געקומען. די רכנים האַבען פּרובירט איהם צו פארשפּרעכען אציעהרליכען געהאלט פוז טויזענר גולרען, ער Sy‏ באזוכען די שוהל. דאָס האָט אויך ניט געהאַלפען. א פאנאטיקער האָט איהם איינמאַ? באפאיען מיט א מעסער און האט איהם געװואַלט טויטען. ער האָט זיך אַכער גערעטעט און דאס מעסער האָט בלויז זיין ראק באריחרט, דאן יְ (פאַרטזעצעג. אויף געקסטער פֿיירוש) BeN LR יע‎ sy LR חפון חיימ"ם גוטיזאגונג. האט ער דאַ די בעסטע געלעגענהייט. ער רארח 33™ איניועסטירען א פופצעהן הונדערט דא". לאר. די סומע וואַם איז נויטיג אויף. איינצופוהרען עלעקטרישע באלייכטונג. איז ראדינער ישיבה. אוז עס איז אויד| רעכט. אז עטקיכע גדבנים !אַלען. בשותפות נעהמעז אויף זיך די דורכפיה": רונג פוז דעם דאזיגען פּקוח נפש'רי:ען. תקוז איז דער יטיבח. אַבער צוריק צים הויפּט פּונקט. חפי חייט'ס גייסט אוז‎ oy איע.‎ MR BN T השפּעה שפֿינעלט‎ דרכים פון דער ישִיבה. קודם איז דער!‎ לייטדמאטיזו איהרער פון אומער אַ געד;‎ בקיאות. קיארקייט אין ש"ס. בריי",‎ 13 טע ידיעות אינ'ם ערשטען מקור איז;‎ שטענדיג געווען און איז נאַר היינט די|‎ (IR הױפּט אמביציע פוןז די בחורים.‎ דאָס איז צו פארדאנקען דעם חפין חיים.‎ וועלכער איז אלייז איינער פון די גרעס"ן‎ טע כבקיאים פונ'ם דור און ער לייגט די|‎ שטארקסטע. כאטאנונג אויף כקיאות.|‎ דאד אַכער האט דער פֿארשטאַרבענער|‎ ראשדישיבה ר' נפתלי ז"ל, וועלכער איז,‎ געווען א גרויסער גאון. א חריף. אויך,‎ אריינגעבראכט דעם דרך פוז טעהר פאר-,‎ טיפונג און מעחר ענטיויקלונ; איז הבנה.‎ אוז דער דאזיגער דרך ווערט פאִרטגע־[‎ DM זעצט אויך היינט אין פֿאראלעל‎ \רעם אלטען גאנג פֿוז בקיאות. מעז רעדט‎ איז לערנען. מען צוגלידערט סוגיות און‎ ןמעז זוכט אריינצודרינגען איז דעם לא-,‎ גישע! תוך פון יערען ענין. אוכטער דער,‎ לויטונג פון די ראשידייטיבה: ר' משה‎ לאנדינסקי, וועלכער איז א לעכעריגער.‎ ארכיוו פון אלע תורהזצוויינען אוז א טִי־[‎ פער בעלזהבנה; ר' מענרעל זאקס. דעם.‎ חפין חיימ"ם איידים אוז 9/ בריך פייז!‎ !וועלֹזאִז, וועלכע זיינען ביידע גהולי-|‎ |תורה, חריפים. און ענטיויקלער פון‎ |כשרונות. _ וְ‎ דער מנהל רוחני, וועלכער פיחרט אז|‎ וֹכייט דעם למוד פון מוסר. איז אליעזר!‎ (קאפּלאן, אן אייניקעל פון חפון חיים אוז!‎ |אליין אויך אן אדם גדול. און זיין שניט,‎ מוסר איז טאקע שטארק אינספּיי|‎ PN רירט פון דֶעם זיידען, דעם חפין חיים.|‎ ער באמיהט זיך איינצופלאנצען איז די'‎ ובבי חישיכבה דעם טיפען בטחוז אוז דעםן‎ לוכטיגען אַפּטימיסטיטען בייק אויפ'ן!‎ יעבען פונ'ם. חפין. חיים. וועלכער איז!‎ |טאקע, י זיין מחבר'שער נאמען: א|‎ באגערער פוז לעבען. א ליבהאָבער פונ'ם;‎ װעבען אויף דער ערד, מיחמת די גרויסע,‎ (גילֿעגענהייט, וואס עס גיט דעם מענשען.‎ זיך צי דערחויבען צום חיטעל דורר תורה‎ אוז מעשים טובים. יָ‎ אינ'ם ראדינער מוסר איז ניטאַ דער; מאמענט פון עברות. ער ציהט מעהר צו| עבודה מאהבה איידער מיראה. דעם דאַין זיגען איינררוק האב איךד באקומען בא"ן אבאבטענדיג דו באנעמונגען. פון די; בחורים אוז קומענדיג מיט מאנכע פוו; m‘‏ אין נאהענטע. באריהרונג. אוז. מיר! דאכט, או דאס קען טען אויר מערקע! אויף זייער אויסזעהן. זיי זיינען א' זעהר אַרימער עלעמענט. זיי ":וייקען", זיך איז דחקות, דאַד געהען זיי נעט גע", קפֿיידעט מיט ווייכע. ווייסע אַרער קאַ"! ךירטע קראגענם. מיט. מאדערנע גע"ן נייהטע אנצוגען. אבווא? פוז פּראַסטעז,, ביליגען שטאף אוז מייסטענס אִפּנעקראֵ־ךְ כען. אוז איז צונאב צו דעם אויסגעליי-| טערטע, ליכטיגע פּנימ'ער. פאראן, נא"; וֶטירפֿֿיך. אויסנאהמען. אבער דער דורב-| שניט זייערער לייקענט אָפּ דעם אר“,טע:; 553 אז "דער פּנים איז א מסור". דאס פּניִם פון א ראדינער ישיבה-יבחור, דערצעהלט אייך ניט קיין "שרעקליבע. געשיכטעם", זאָגט אייך ניט אויס וויפיל?, האלבע אַדער גאנצע תעניתים איהסיֹ קומט אויס צו פאסטען א וואל... אוז פאראז איז ראדינער ישִיבה, ויי, איז כמעט אלֹע אנדערע ישיבות. א היב-| !שער פּראצענט בחורים. וואָס פארמאגען א געוויסען באגאזש בילדינג און היּ::כפֿֿה,וֹ אַס זיי האבען ערווארבעז ניט איז דער, ישיבה. נאַר איידער זיי זיינען איז איהר, אריינגעטראטען. איז איז ערשטען פלוג, פאפּט איהר נוטה זייז צו דענקען. אז זיי, שטעהען אפשר אויף דער זעלבער מדרגה פון דעם באקאנטען אטאליגען טיפּ ישיבה-בחור. וואס האט בגנבח פארזובט א קאפּעלע פונ'ם "עץ הרעת", אוז וואס האט אויף דעם סמך שויז געפיחלט. אז די פיער איילען פוז בית מדרש זיינעו צו ענג פאר איהם. דעם משכיל, דעם וועל?ט לוכען... אבער באקענענריג זיר נעהענח טער מיט זיי איבערציינט איהר זיך. אזו דאס איז א גרויסער טעות איז פּשט. קייז, T PR (פארטזעצונג אויף נעקסטער פּיירוש) (פעליעטאָז) פון ר. דרוק אוז ואָ? סטריט האָט געמאכט דעם, (חורבן. און אלע אונזערע פריינד NN‏ גוטע פרוינד, וועלבע מיר האבען נעכטען געח; קענט. פאר גבירים, זיינען היינט פאר"ן אַריטט. פערציג יאַהר האט מען געהארעוועט| און אָנגעזאמעלט רייכקייט אין דו; שייערען. קֶ און אין איין טאָג האט זיך אלץ אַפּי! געמעקט. יֶ א גאנצער דור, בלױז אייז דור, DN‏ |געגלאנצט און דאָס אויך נאַר צום סוף,. ;רע:יּאִלִט ווען מען דארף שוין "רוטאיה. ירען". ניט אין דער יוגענד ווען ביען קען |א סך גענוסען און ווען עס שטעהט נאר, (פאר א גרויסע צוקונפט. דֶען קיין רייבע. וָירושית האַבען זיי ניט בעקומען. oY‏ איז ניט געווען פוז וועטען צו בעקובען., oy‏ זיינען געווען די ערשטע בויער, חי. YOly‏ שאפענדע וועלט. איצט איז געװואָרען א מחיצה. די אלטע וועלט איז שׁוין "ניט דאָס". מען דארף ערשט אויצט אַנחויבען פון דאס ניי. און דאָס איז שווער. R DY‏ Ny‏ ניטא קיין ס צייט, מען האלט שוין בוים "ריטאירען". מען דארף, נאטירליך. ניט אריינפא-. 15 און שלעכטע שטומונגען. פאראן נאָך גענוג געלעגענהייטען אין. (אונזער גרויסער מרינה, דִי וועלט געהט TB‏ גיט אונטער. די| יוֶועלט האט זיך קיינטאַ? ניט בעיוענט. QN3O IR N PN‏ עס TR‏ אלע מטאָ? געווען "אפּ" אין. "דאוז". אָבער איצטער װעט בען עס כווען, |איבערלאַזען פאר אנדערע, פאר דעם. ינוועם דור, דער. אלטער דור האָט זיין ארבייט. -אָבגעטחאן. ער האט זעהר פיעל אויפ". (געטהאָן. פאר זיך, פאר אנרערע, פֿאר| /דער וועלט, און דאס איז דאס שעהנסטע וואס. דאס אמעריקאנער אירענטום האָט געלי פערט פאר דער וועלט, אמעריקאנער אידענטום האט אויפ-". /נעקאלטען אוית זיינע פּל?ייצעס אלע אי |דען PR‏ אלע וועלט-טיילען. עם איז אכער געווארען מוטהל?אז. נאַר א נייע וועלט קומט. R זי וועט פערריכטעןז די מעהלערען &פו: פריהערדינען דור. ר עוֹך ױמ וֹאֶ רגען ושורגאל. JEWINH MUKNING JOURNAL‏ דעם חפין חיים'ם ישיבה ופון דער סעריע "טיין רייזע איבער פּוקען און ליטא אין 1020( פון אפרים קאפּלאן דער וועלֿט'ם זיילען, זי העלפט עס אונ־י טערהאלטען די געזעצען פוז הימעל אוז, ערד, צוליב איהר זכות בלייבט די ערד, א קאַמפּאקטע מאסע אוז ווערט ניט צו-, שאטען צוליב איהר זכות לייכט די װזן און לייכטען די שטערען אוז דער גאנצער "באשטאנד" בלייבט אימער שטעהן אויף זיין נאטירליכען "מעשי בראשיה’־] דיגען" שטאנד. אינטערעסירט עד זיר מיט ארזֶע{ פּרטי-פּרטים, וואס געהען אַז אין דער ישיבה. קימערט איהם דער מאטעריע-. פֿער מצב פוז די בחורים, פּונקט DY M‏ קימערט איהם דער גאנג פונ'ם לערנען נופא. ארט איהם. ווען א ישיבח-מאז האט צוריסענע שיך. ווי וועז ער SNT‏ מערקען אין איהם סטנים פון א צוריסע נע נשמה. אדער ניט-גאנצקייט אוז איז בערגעבענקייט צו דעם גרויסען ציועק פון פמוד חתורה. און דאָס איז ווייט ניט רחמנות אליין. ווארים רחמנות האט ער דאָך אויף יעדען אַרימען, ניט באשוכטעו אידען, וואס ליידט קעלט. רא אבער איז פאראן נאַך א וויכטיגער, Nl‏ א העכערער מאָמענט. דער בחור קען זיך ערקעלטערען, קעז ניט געזונט ווערען און געהינדערט זיין פון לערנען און דאס וועט פּוגם זיין אין דעם זיי?. דאס וועט שעדיגען דעם עמוד התורח. וואס איז געשאפען צו העלפען אויפהאלטען דעם קיום פוז דער וועלט. NN‏ די זאַרג ווענען דעם פיזישען וואוילזיין פוז די ישיבח-לייט מאניפעס טירט זיך מאנכעסמאָל איז אזעלכע פי קאנטע האנדלונגען זייטענס דעם חפין חיים! וואַס דעמאנסטרירען אן אונגעז הויערע ברייטע פּלייצעסדיגע תקיפות, וועלכע שיינט צו זיין אינ'ם שארפסטען װידערשפּרוד מיט זייז זאַנסט נוואלדי נער עניוות. אט האָט, צום ביישפּיל, פאריגען ווינטער, PR‏ איינער פוז T‏ לענגסטע נעכט. פּאסירט אזא 1( טערקווירדיגע זאך: צוועלף אזייגער, ווען צעהנדליגע בחורים האַבע; זיך אקארשט געהאט פון ס'ניי פאראנקערט. ביי די סטענדער' מיט ענטשלאַסענהייט דורכצוזיצען א "משטר" ביז טאָג. האט דער DY PR‏ שטיל זיך אריינגעכאפּט PR‏ דער ישיבה אוז האט טיט זיין גרויסען שטעקען אַנז געפאנגען אויסלעשען די לאַכפּען, צו דער דעראָטוינונג. פון די בחורים. זיי האכען, נאטירליך. ניט געוואגט צו פרע נען קשיות, אָבער זיי האָבען ניט געקענט פארשטעחז, ניט געקענט באגרייפעו אזא רעטעניש היתבן, דער חפ'ן חיים זאַל קומעז מבטל זייז פון לֿערנען אבער YT‏ רעטעניש איז באיד פאר IT‏ געלעזט גע ווארעז טאקע דורך איהם אליין: "איך האלט. אז איהר דארפט ניט, איהר טאַרט ניט זיצען "משמיורים" פאר אזעלכע לאַבפּען." האט ער געזאָגט. "דער ריח פוז די קעראסין איז שעדליך גענוג, אז איהר זיצט פאר די לאַמפּען די לאנגע שטונדען ביז צוועלף. שפּילט זיר ניט מיט אייערע לונגען. געווים איז התמדה א גרויסע מעלה. געוויס איז א מתמיד א גרויסע זאד. אבער דער אמת'ער פּשט פון "מתטיד" מיינט איינער. וואס לעז רענט כסדר, היינט אוז מאַרגען און איז בערמאַרגען און יעדע װואָך, יעלעןז חודש אין יאהר, אַהן א הפסקה. ווען איינער אבער איבערכאפט די טאס איז ער עלול, חלילח, קראנק צו ווערען און זיין געז צוואונגען מבט" צו זיין פון לערנען א D R D‏ טעג." און דער חפ"ן חיים האט מבטל נעז ווען די משמורים פאר אזוי לאנג יוי T‏ ישִיבֵה וועט ניט האַבען קיין בעסערע. קיין געזינטערע באלייכטונג. דאס איז ווייטיבליקיגקייט פוז א גרויסען מענשען DN‏ דאס איז אויד די העבסטע צרקות, וואס רוהט אויף לומדות. איז טאקע דער ענין פון די באלייכטונג אז ערנסטע פּראַז בלעטע פאר דער ישיבה. די קעראסין לאַמפּען מיַט זייער שטינקענרען גערור גראבען אונטער דעם געזונט פוז מאנכע בחורים. וועמעם לוננעז האָבען ניט געז נוג ווירערשטאנדסיגבורה. 8T TN S‏ טאקע זיך אפּשטעלען א קאפעלע וועגען דעם און מאכען אויםז מערקזאם די לעזער. אז אויב עס געפינט זיך צווישען זיי א וואוילהאבענדער איד, אס איז א בעלן אויף א וועקסעל אויף א פיינע שטיק עולם הבא. מיט דעם די דייטשע אידען זיינען געווען די|לער, מיט באנדם, מיט מאָרטגייחויטעם. רייכע, די בעלידצדקה, די מנהיגים, ועבּעס אלין אזוי שטארק און פעסט איינה, די מזרח-אייראָפּעאישע אידען זיינען {געפונדעיועט. געווען די אַרימע ליים. די ארבייטער, די נאנצע וועלט האָט געקיקט אי די פּעדלער, די נייהערס, די מאסע. גאונזער קאנח מיט בעיואונדערונג און, זיינען זיך אזוי יאהרען געגאנגען. 'בעזאנרערס אויף אונן 'יּיְ\יךְיָ,ידֵ/;ײיֶךָיֶבּי.יָּ',כּ’! יאָהוען נאָך יאהרען און מען אי זיינען און קיין מחונח נוט אזי. גים א פאַרװוערטם ניט גענאנגען. איינצעלנע י דא. איז געלונגען זיך ארויפצורייסען פון| אואַדעריבער אויב מען האָט ראַרטען, נעטא. אבער ווייטער װי הארלעם איז |אויף יענער זייט ים, עפעס געדארפם. ער שוין ניט דערגאנגען. פון וועסט ענד!האט מען זיך געווענדעט צו אונז, צו, עוועניו, פון ריווערסאיד דרייוו און פון |אונזערע אמעריקאנער אידען. פארק עוועניו האָט מען אפילו טרוימען! קיין "אידענטום" האט ניט געקענט ניט געקענט. |געבען. "אמעריקאנער אידענטום" האט, האַט זיך אַבער פּלוצלינג דאָס רערעל| געקענט געבען אוןז געוואַלט געבען אוז. א דרעה געטהאָןז. איבערנאכט זיינען אי האָט אייך געגעבען. רען געװאָרען נגידים, גבירים. מען האט געגעבען פריוואט, מען האט. פון יחידים האָט די מאדאם רייכקייט!געגעכען פאר'ן כלל, מען האָט געגעבען, גענומען געהן צו די מאסען. !פאר דאַרטיגע שולען, תלמוד תידית,, די געטאַ האָט גענומען זיך אויסלעד ישיבית, האַספּיטעלער מען D™ LT‏ דונען. נייע געגענדען זיינען אויסגעוואק- געהאיפען אויפבויען דאָס "אייראַפּעאי. פען. נויע פּאלאצען זיינען נעבוירען יִשֶׁע אידענטים". געוואָרען. דאָס אמעריקאנער אידענטום איז געז אידען זיינען אוועק יוייט, הויך. ווען א וואינדערבארער דור פאר זיף. כזרחיאייראָפּא האָט אנגעהויבען פאר". געקומען אַהן געלד. געהאַרעװעט, גען געהמען דעם אויבעןראן. מזרחיאויראפּא ליטען. אבער געמאכט געלד. געוואדען האָט גענומען געבען געלד. מזרחדאייה רייך, פעסט. זאט. ראפא האָט גענומען שפּילען א ראַלע. קיינער האָט דעם "אטעריקאנער איז די נאנצע מענטאליטעט DD‏ "אמעך דענטום" ניט געחאָלפען פון דער DN‏ ריקאנער אידענטום" האָט זיך אומגעד אליין מיט אייגענע כחות האָט ער זיךר ענדערט, אויסגעבייט אין א קראפט. עם איז אויפגעוואקסען א אידענטום, און זיין אַפֿטימיזם איז געווען DM‏ וועלכער האָט איבערראשט די וועלט. .ער האט געגקויבט אין זיך, אין לאנ-ה. עס איז אויסגעוואקסען א אידענטום ער האָט פאַלקאַמען איבערגענומען פאר וועלנען די וועלט האט זיך געד דעם אמעריקאנער "אַפּטיטיזם". דעם בוקט. יאמעריקאנייטען אָפּטימיסטישען בליק אמעריקאנער אידענטום איז געוואַרען. אויף"ז רעבעןז. א פירמע. א רעפֿלע פירמא, א וועלטין ס'איה "אל ראיט", אלע מאַל "אַלז פירמא. ראיט". מיר, דא, האַבען שטאָלצירט מיט זיי. און ער איז געווען צופריעדען, דער זיי האכען געבויט שולען, סענטערס, ראַזינער "אמעריקאנער אידענטום". האט תלמוד תורות. ישיבות, האספּיטאלען. דען בעסער געדארפט זיין סאָסייעטיס. נאר דער שטן איז געשטאנען חינטער 4 אלץ נווים, PSR‏ מיט דער פולֿער; זיין רוקען און חוזק געמאכט. האנדר. א מיליאָ;דראַלער'דינע שול, א| דאָס איז שׁױן ניט דאס ערשטע מאֵל צוויי מיליאָן דאַלער'דיגער סענטער. א|ווען דער שטן מאכט חוזק פון דעם פינף מיליאַן דאַלער'דינער האָספּיטאל מענשען. עס איז אויסגעוואקסען א מאכט. ניט| דער נענש איז נאַר ניט שולדיג אין אזוי פאר דער אויסערער וועלט, װוי פאר אלֿין וואס איהם טרעפט. דאָס איז גאַר זיך נופא. אידען האַבען זיך נעפיהלט| דער שטן. דער יצר הרע. פעםט, איינגעזעסען אוױיף'ן באָרען.| דער יער הרע רעדט צו צו אלע שטארק און זאט מיט ריע? עסטייט. מיט| תאוות. ניזנעס, פיט דזשולערי, מיט באגקיביב"! רייכקייט, מאכט, גלאנץיי ניט אומזיסט רופט זיך די רארינער. ישיבה אויף דעם נאמען פונ'ם חפץ חיים ער האט אויף איהר זיין, שטעמפּעל געלעגט אוז זי שטעהט DR‏ גאנצען אונטער זיין השגנחה. אלט אוז שוואד וװוי ער איז, אזוי שוואר. אז עס געהען אַפט אוועק טעג. וואס ער האט ניט בכח צו באזוכען די ישיבה. PRID‏ דעם װאַס זי געפינט זיך בלויז עטליכע, טריט פון זייז הויז. ציהט ער פונדעסט ווענען א מינוט ניט אָפּ זיין אויפטערה־, ךְאמקייּט פון איחר. פֿונקט װי ער איז מקום דעם "והגית בחה" אין באצוג צו' תורה בבלל, אזוי איז ער אויך מקים דעם. זעלבען פּסוק איז באצוג צון דער ישיבה. בפרט. זי איז ביי איהם די אויגען אין קאפּ. זי איז זיין חיות. זיין לעבען. איז איהר און ארום איהר זיינען קאנצענ טרירט אלע זיינע חושים. די צערטליב סטע מאמע ציטערט ניט מעחר איבער איחר איינציג קינד, װוי ער איבער זיין ליבלונג, די ישיבח. די טיפע. די שטארקע אטונה זיינע איןז תורה, וואָס אַטעמט ארויס פון זיין ייערעז דבור. פוז יעדען רירעקטען אַדער אונרירעקטעןז ווארט, און וואס ענט ןפּלעקט זיך מיט איהר נאנצען ברען אין רעם פייער פון זיינע מערקווירדיגע סו ןגעםטיװע אויגען, DR‏ פלאמט אויף בעת ער רעדט זיד פֿאנאנדער וועגען אי ןרישעייט אַט די דאַזיגע אמונה מאכט איהם זעהן איז יערען מקום תורה, איז \יעדער ישיבה. איינעם פון די זיילען אויף ועלֿכען כימש די גאנצע וועלט. ניט בלויז רי אידישע וועלט. האלט זיך. ער איז, ווי איך האב איהם אינ'ם פֿאַריגען ארטיקעל? גערופען: /"דער מחנגד'ישער גוטער איד". אבער זיין "גוט אידישקייט" איז דורד אוז דורר פּשטות, איינפאכע אויפפאסונג, איינ פאכע אויסטייטשונג. ער מעג האבעןז אויך איר אין קבלה, איז "נסתר", אבער ער שפּארט ניט אָן ביז "פּרדס" אוז רייסט זיד ניט צו זעהן, וואס עס מוט זיך איז די "אחחורי הפּרגור'יגע" רעגיאז גען, הינטער די קוליסען פֿון די מיסטי-. שע ספערעז, אדער "עשר ספירות". טיט. אנדערע ווערטער. הייסט עם, אז ער זוכט ניט קיין שטיין-פּונקט צו זיינע. אנשויאונגען איבער אידישקייט אין די סורות אוז רמזים, וואָס ליגעןז איינגע וויקעלט אין די אותיות, אין די נקודות DN‏ די תגים פוז דער תורה.. איהם זיי נען גענוג די קל?אָרע, דו' דייטליכע פּסוקים אוז מאמרי חז"ל. אויף זייערע יסורות איז געבויט דער בנין פוז זיינע איבערציינונגען, געבויט שטארקער, פעסטער טויזענד מאל, װוי אלע פילאַזאַז פישע און זאַגאר מאטעמאטישע בנינים איז דער וועלט פון אלגעמיינער קולטור און ציוויליזאציע. איז עס ביי איהם מעהר ברור ווי צוויי טאָ? צוויי, או "אם לא בריתי חוקי שמים וארץ לא שמתי". אלע פרו מע אידען גלויבען. אייגענטליך, אזוי, אבער ביי זיי איז דער דאזינער גלויבען ניט אזוי איינגעזאפּט אין די מארר אוז. ביינער פון זייער אינערלֿיכער דערקענונג, DR DY MY‏ ביי זיי קענען זיך אמאַל אריינ'גנב'ענען סקעפּטישע כחשבות. ווען זיי באטערקען, YN‏ עם באלעבא-. טעוועט אם שטארקסטען איבער דער. וועלט. איז זייער האריץ קענעז אכאל. באפּען נאָגען ספקות. ווען זיי זלהען ווי אלע וואַכעריגע חכמות און נארישקיי-. טען שפּאנען איבער דער ערד מטיט אזא גרלות. מיט אזא שטאַ?צען אינפּעט lIN‏ רייסען אויף די וואַלקענס פֿון רוהם אוז פיהלֿען זיר אין זיבעטען הימעל. וועה רענד די תורח. צוליב וועמעם זכות סיי די ער. סיי די וואַלקענם. סיי דער היז מעל. זיינען געשאפען געווארען. איז אזוי עלֶענד. ארים אוז דערנידעריגט. ביי איהם אָבער זיינען אזעלכע ספקות ניט געמאַלט. ער האָט א בעסע רען קאפּ פאר יענע אוןז איז אויך פי לֿויכט מעהר דענקער, ווי זאָגאר א סר פוז די אס שט'ען אלם אזעלכע, וואם האָבען דעם רענקען אין פּראַפּעסיאַנעלע! מאַנאַפּאַ? גענומען. אבער ער איז בא פּאנצערט מיט א צדקות, וועמעס גלוי כען מען דארף זוכע! אין די אל?טע, אלטע דורות. קענען דעריבער צו איהם ניט צו קומען קיין צווייפעליפיילען. איז די ישיבה ביי איהם איינער פוז. m————————————————————— ן! פון TRTUNR‏ ן!; be s

פּרעזידענט הואווער נעהמט זיך יעצט. אונטער צו רעארגאניזירעןז די אמעריקא-. ןנער פּראַספּעריטי. דֶער שפּייזער פוז חונ-! ןנערינע פעלקער ווי? פארזאַרגען אז אמע ריקא זאַ? אויף ווייטער זיין אומשטאנד ןצ.י שיקען רעליעף צו די הונגעריגע. אייראפּא דארף זיין די לעצטע זיך לוסטיג צו מאכען איבער'ן יעצטיגען (אמעריקאנער NN‏ סטריט קריזיס. די ערשטע צו ליידען דערפון וועלען זיין די לענרער וואס זיינעז געוואהנט צו בעקו-. וְכ?עז רעליעף פוז אמעריקא. k% ן די נעהמער טאַרען זיר ניט פרעהען איבער א פארלעגענחייט פוו די געבער. 1 א אי WT PR WTWMH R‏ סאוטה, וועלכער איז געווען פאראורטיילט צום עלעקטריק טשער איז פון לינטשערס געהאנגען גע װאַרען. עס אין לייכט צו פערשטעהו. ווארום דער מאב האָט אזוי געהאנדעלט. זיי האבען ווארשיינליך געגלויבט. אז רער מאז איז אפשר אונשולדיג. ךָ א 4 א דער אטעריקאנער געזעץ פארוועהרט שטרענג יערע שטערונג פון האנדעל צווישעןז פערשידעגע סטייטס. אויב אזוי ווארום ערלויבט מען די סטאק געמבלינג איז וואָ? סטריט 9 אר א א די אַל סטריט כפּעקולאנטען האלטען זיך װוי קינדער. ווי נור זיי דערהערען א בער פאלען זיי אריין אין א פַאניק. sk‏ א סאַװויעט רוסלאנד האלט אין ארגאנו זירען די מוזשיקעס אין קאַאַפּעראטיווע פארמס. דאס לאנד איז שוין באלד אין גאנצען סאַציאליזירט. די איינציגע פראגע וואָס עס בלייבט איז וואו וועט מען נאך דיזע רעפארמען נעהמען ברויט k% די עלֿטקשאַן איז מעקסיקא איז שויז פאַראיבער. דער רעזולטאט איז שׁוידֵלֶ בעקאנט. אליץ װאָס בלייבט נאַך איז ספק, איז. וועז וועט קומען די רעוואַלוציאן %k ֶs‏ פֿאולטרי דיעלערס רייפען זיך װי די, העהנער, שוחטים שלאַגען זיך כיז איז. בלוט, פּאַרק דיעלערס האנדלען ווי| חזרים. שוסטער געהען באַריועס און אַנ דערטייקערס ליגען איז דער ערר יע דער מענש שיינט צו זיין א קרבז פון זייז פּראַפעסיאז. א א 4 דער ניו יאָרק פטאק עקסטשיינרוש. זעהט יעצט אויס װי א שיקאגא סטאס. יארד, א א א די ביזנעס פון לאנד האל?ט גוט. ניט. אכטענריג אויף די RN‏ סטריט פּאניק. פרעגט. צום ביישפּיעל?. ביי די ביטלע גערס. א‎ ak מיר לֿעבעז איז א צייט פון "רעקעטס". מיר האכען שוין געהאט א טשיקען רע קעט. א מילך רעקעט. א ביער רעקעט,. אוז יעצט האכען מיר א סטאק רעקעט. א אין טאנכע פּלעצער האַבען מיר זאַ:אר מיוניסיפּא? אוז סטייט רעקעטס. ¥k sk “NIEYIND [VIND IVONIIND (N 2 1Y כנען דעם פּרעזידענט אז זיי וועלען אַנ-‎ פאנגען א טהעטיגקייט, װאָס מוז בריינ-‎ גען א סד ביזנעס אין לאנר. א וואונדער‎ די ניו יאָרק אינטערבאָרא און די ב. מ.‎ ט. האָבע; זיך נאַך ניט אָפּגערופען.‎ 3k די גאנצע צרה איז װאָ? סטריט איז בעשטאנען אין דעם וואָס די פּרייזען זיי נען געפאלען. דא זעהן מיר אז די אינ טערבאַרא און די ב. מ. ט. אוז די טעלע פאז קאמפּאני האַבען געהאט רעכט מיט זייער פּאַליטיק, זוכענריג העכערע פַּריי זען. וועז פּרייזען פאלען איז שלֿעכט, דארף מען זעהן העכערען די פּרייזען. &k אוז אויב איחר זייט א פּאטריאַטישער סיטיזען, וועז אייער לענדלאַרד וועט קו מען צו אייך דעם נעקסטען מאַ? פאר דענט. זייט אזוי גוט און דערלאנגט איחם א רעיז. עס וועט העלפען די פּראַספּע ויטי. וועלט א נייע b‏ מיט דעם פאלען פון DR B0 SB‏ מיטגעפאלען אויך א גאנצע וועלט. נִיט יחידים, איינצעלנע פּערזאַנען, זיינען אָבגעיוישט ;עווארען, נאָר א גאנ צע וועלט. דער "ברייק" האָט געמאכט א שארפע טחיצה צווישען צוויי וועלטען. פריהער א רייכבע, א זאטע, אן אַפּטַיז מיסטישע, פו? מיט לוסט אוז דורשט צו פערשיוענדונגען. איצט א פעראומערטע, א מוטהלאַזע. און איינגעהאל?טען. איהר קענט פּשׁוט היינט ניט דערקעז נען אייערע פריינד. אָט מיט א הודש, צזויי החדשים צוריק. זיינען זיי געווען בעריהמט. בעקאנט, האַכבען געלעבט ווי קיסרים, געספּענדעט געלד, געגעבען צדקה, מען האָט זיי געגעבען באנקעטען אוןיטען האט וועגען זיי געיטריבען אין די פּיפּערס. D R‏ זיינען זיי געווען. איז בראנקס, אין הארלעם, אין וועסט סייד. איסט הַייד, אין באָראָ פֿארק, 'R‏ פלֹעכבּיָר”.', N‏ איסטערן פארקיועי, אין בענסאַנה הוירסט. אומעטום וואו איהר זייט געז קומען, האָט איהר זיי געטראַפען אט די דאַזיגע אידען. די דאַזיגע אידען זיינען ניט געווען רייך פון דורות. עס זיינען קיין דורות ניט געווען. יעדער איד איז נאך געווען א גרינער, צו ער איז געקומען מיט 40 יאָהר צוריק, צו ער איז געקומען מיט צעהן יאר צוריק, און דאַס װאָס זיי האָבען פּערמאָגט איז געווען פון זייער אייגענער ארבייט, פון זייער אייגענער ענערגיע. קיינער האַט ניט געבראכט קיין געלד, קיין גרויסע סומען געלד פון אייראפא. פרענט, א טשיקאוועס. ביי אייערע רייכע פריונד וועלען זיי אייך דערצעה wfv‘‏ מיט וועלכע קאפיטאלען זיי זיינען אראָב אין "קעסעל נאררען". i‏ מען האָט געפעדעלט און מען האָט געארבייט. און אין דער אלטער היים פלעגט מען שיקען "לעטערס" אוז "פּיק טשורס". געלד וועניג. עס איז ניט געז ווען. מען האָט זיי געדארפט שווער אויס האַרעווען. עס איז נים אָנגעקומען אזוי לייבט צו מאכען געלר אמאָלגיע יאָהרען. עס איז געווען אן אַרימער אירעג" טהום. 4 0N THE JEWISH MORNING JOURNAL‏ שפּעקי?אציע, וועניג סטאק דער סך הכ? וואָס איז איצטער געז לאכט געוואָרען פון אלע סטאקס. מיט וועלֿכע מען האנדעלט אויף ניו יאַרקער סטאק'עקסטשענדזש. אוז.פון דאס געלַר DN‏ מען האָט אויף זיי געבאָרגט, ווייזט אז אמת'ע ספּעקול?אציע, אִדערן וואָם מען בעטראכט אלס פּשום’עוְ געמבלינג אויף "מארדזשין" איז געווען. קלענער ווי מען האָט זיך פאַרגעשטעלט. דער ווערטה פוו אלע סטאקס וואָס זיי-| גען "געליסטער" איז דעם ערשטען PN‏ טאַבער געווען אין רונדע ציפער 87 ביליאן דאלאר און אין פערלויף פ.\זבֿ חודש, אָדער אין די לעצטע וואָך פון, חודש, ווען דער קראך איז פארגעקומע, זיינען זיי אזוי פיע? ארונטער אז דעםיּ ערשטען נאַזועמבער. זיינען די זעלבע, סטאקס ווערטה געוועז נור 71 ביליא!.. אַױער 16 בילֿיאָן וועניגער, אָבער דאָס מיינט ניט אז מענשען האָבען טאקי פערלֿאַרען, ארער אז אנלערע האָבען| פּראַפיטירט, גאנצע זעכצעהן טויזענר. מיליאָן דאָפֿאר. א נאנץ נרויםעריֹּ טהייל? פון -י פערלֿוסטען זיינען געווען פֿאפֿיערענע דער ווערטה איג געפא־ו לֿען איז דורכשניט 19 ראַלאר א שער, פון 89 אויף 64, וואס מיינט, אז איי־וֹ נער וואָס האָט געמיינט אז ער האָט 883 אוז האָט עס טאקי געקענט קריעגען ווען ער װאָלֿט פערקויפט פאר דעם פּא"| ניק, האט איצטער וואָס איז װערטהו 4. אָבער ווען ער האלט די סטאק האָט ער גאָר נישט פערלאָרען פון פַּאי קעט און קען עס נאָך צוריק געווינען אויד. די צאהל? מענשען וװואָס האבעז געז שפּעקולירט מיט געבאַרנטע, אוןז האבען טאקי פערלאַרען אמלת'ע געלד, ווען זיי זיינען אויספערקויפט אַדער אִפּנע־נֶ ווישט געווארען, איז געווען זעהר גרויס.. אַבער דער פּראַצענט פון אלע סטאקס. מיט וועלכע מען חאט. אויף אזא אופן שפּעקולירט איז פיע? קלענער ווי דער עולם האט זיך פאַרגעשטעלט. דאס געלד. וואַס אלע בראַקערס צוזאמען האבען געז. באַרנט צו העלפען זייערע קאַסטאמערס קויפען סטאקסם אויף וועלכע זיי אליין האבען איינגעצאַהל ט ניט מעהר ווי צעהז-פופצעהז אדער העכסטענס צוואנד ציג פּראַצענט. איז געווען וועניגער ווי צעה! פּראצענט, גענוי געזאַגט, 9.82 פּראצענט פוז דעם ווערטה. פון איע סטאקס. אויף סטאק מיט וועלכע מען שפּעקולֿירט. באַרנט מען ארום 80 פּראַ- צענט, אַבער מעחר ווי אכט צעהנטעל ID‏ אלע סטאקס זיינען N‏ די הענר פון לויטע DR‏ שפּעקולירען ניט אוז באַר" גען אויף זיי ניט, און נור צוועלף-פופ צעה! פּראַצענט פון די סטאקס זיינען געווען איו די הענד פון די "גאנצע וועלֿט" וואס האָט שפּעקולירט. דאס איז גענוג צו ערקלעהרען פאר וואַס דער פֿונדאמענט פוז ביזנעס, אפיל?ן פון די ביזנעס פין סטאק עקס טשענדזש איז געכליבען פעסט. די וואס האבעןה אייגענע ספֿאקס, פערקויפען אויך, אוז די וואס האַבען געלד קויפעו, איינצאַהל?ענדיג די גאנצע הונדערט פּראצענט, דאס איז די רעגע?מעסיגע ביזנעס פון א בערזע, דער פַּלֹאיז וואו איינער וװאַס האָט עטוואס צו פערקוי פען. קען שנעל קריגען געלד, אוז וואו דער וואס דארף קאפּיטאל פאר ביזנעס, קען אױסבריינ!ען נייע וװערטהיפֿאפּירען. אהן אזא געלדימארקעט איז מאדערנע ביזנעס אונמעגליך, אוז ווען דער מסחר מיט װערטה-פּאפּיערען איז נאַהעגט פון ניין-צעחנטעל געזונד, דארף ער זיך לייבט ערהוילען. עס מאכט ניט אויס וואַם SN DY‏ ניט פּאסירען מיט די שפּעקולאציעם מיט א קליינעם טהייל סטאקס. שמחה כיי היגע אידישע פארמער דער אידישער לעזער האט איז די כֿעצטע צייטעז וועניג נחת פוז די נייעס וואם מיר קענען איהם געבען פון אידי שע ערדיארבייטער. די קאַלֿאַניסטען איז. אריזדישראל זיינען מוטהיג אוז מאכען, אז אויסערדאַררענטליכע אנשטרענגונג צו איבערצייגען, אז זיי זיינען ביי זיך ניט אראפּגעפאלען DD‏ די אונרוהעו פון לעצטעז זומער, אוז יעדער װואַס רערט, אדער שרייבט וועגען דעם ענין פיהלטקַ זיר פערפליכטעט צו שטיצען: די האַפּ" נונג אויף א בעסערע צוקונפט. אבער די שטימונג וועגעז -י לאנע איז א גערריק טע, זאנסט וואָלֿט די ווינשענסיוערטהע שטרעבונג אלֿעם צו פערגלעטע: ניט געד וועז אזוי נויטיג. די DY‏ וװואַס ה.י:יטן או וועגען די קאַלאניזאציע איז רוסלאנר מאכט אויד ניט אלע מאַל אב:ענעהכ’ען געזע-שטאָף. אוז ווען מען הערט פון ארגענטיגע. ווערט דער נוטער איינדרוק פּערדאַרבען דורך די אונאויפהערליכע טענות צו די יק"א. עם איז דעריבער אן אמח'ער פערגעז נינען צו הערען פוז א יוםיטוב פוז איז דישע פארמערם, איז אונזער נאככבאר סטויט, ניו דזשורזי. וואס וועט זיר אַנ פאנגען איז אֵלֿד ברידזש NN‏ וועט זיך ענדינען אין ניי בראַנזוויק. ד! אידייטע פארטערס פוז יענעם טהייל? סטייט יעד לֿען דינסטאג האַבען א טאסעויפערזאמיז לונג צוז זיך בעטהיילינען אין א "פֿאולטרי טור", און וועלעז הערעז DY‏ אזא עקספּערט. ווי פּראַפעסאַר יעקב ליפטאן, פוז ניו דזקורזי אנריקולטורעל, קאלעדזש האט צו זאַגען וועגען זייערע אנגעלעגענהייטעז. אונזער טיטארביי טער. מר. יפח. פוז די דאַרטיגע עקספּעה רימענט סטיישאן פוז דער סטייט רעגי רונג,. וועט זיין איינער פוז די מחותנים אויף דער שמחה, און זיין בעריכט וועט ניט זייז אזוי אומעטיג װי אידישע אגז ריקולטור נייעס פוז יענער זייט ים. ן פיר מיינען דערמיט ניט צו בעהויפּ- טען. אז דער היגער אידישער פארמיער איז שוין גליקליד, אָבער גליקליכקייט איז זעלטען אפילו אין שטאדט אוז איז די בעשעפטינוננעז איז וועלבע דער "IN‏ טינער אידר פיחלט זיר מעחהר היימיש. נור אזוי ווי איז אלעס, אזוי איז אויך איז דיזער בעציהונג, דא איז דאס לעבן ליים טער אוז די מעגליכקייט פאר א פרייע, נאטירליכע ענטוויקלונג אַפענער ווי אנ-, דערשוואון. און די וואך פון "טהענקס-. ניזוינג דעי" איז די פּאסענדע צו דִער\ טאהנעז ביי יענער'נעלעגענהייט, אז DY‏ איז נוט צו זיין פריי פוז די פורא פאר פֿיינדליכע שכנים, פאר אייגענע יעווסע-ה. קעם, אַקער פאר א מעכטינע פיבֿאכטרא־’ מישע אַרנאניזאציע. וועלכע האט זיך קיינטאַל? ניט גענומען -י מיהע אוימצו קומעז פריינרליד מיט די לייַטע װעמעווַ יים R‏ איחר אוימנאבע צו העלפען, NOVEMBER 22, 1929. THE ONLY JEWISH MORNING PAPER FOUNDED BY JACOB SAPHIRSTEIN i Established 1885 i Published every day except Saturday יזָכֹּ‎ the Journal-News Corporation. Israel Friedkin, Pres., A. L. Malkenson, Sec'y mnd Treas. Address 77 Bowery, New York. דער מאַרגען זשורנאל‎ רי איינצינע אירישע מאַרנען צייטונג גענרינדעט פון יעקב סאפירשטיין און יידישעס טאגעבלאט געגרינרעט 1885 OFFICE 77-79 BOWERY, NEW YORK‏ TELEPHONE. 8400 ORCHARD‏ Entered as Becond Class Matter at the‏ N. Y. Post Office‏ ,יַּזיַּ'\ "זְיַּ SUBSCRIPTION RATES East Middlewest to Missisaippl River and Scuth to Texas One אי צ‎ 0 Bix Months .......$4.00 Tlxm M0nth5...52.25 Oné M0nth........ .76 Texas West of Mis. River, Pacific Coast, Canada, Mexieo and Cuba One Year...... 59.00 Six Months. ...$4.60 Three Months..s2.so One Month..... .90 In Forelgn Countries also for Manhattan and Bronx PAYABLE IN ADVANCE One Year..... 512.00 צ‎ M0nth5.......56.00 סובסקריפשאַן פּרייז: איסטערן DR‏ סיד??י וועסטערן סמייפם ביז מיסיסיפי ריווער. סאוט ביו טעקסעס: VR‏ 08. .....SB.OO זעסם מאנאטען..s4.oo דריי מאַנאטען ..62.25 איין מאַנאט....7sס. טעקסעס אוו וועסט פון מיסיסיפי ריווער, פאר סיפיק קאוסט, קענערע, מעקסיקא און קיובא: איין יאַהר......00. זעקס מאַנאטען..so. דריי מאַנאטען..2.so} 1 םזונאם..,.ספס.ךָ IR‏ אייראפא, אר *שרא?, אויען, אמריקא, ארער אויסטראליען, שויך אין מאנהעטען אוז בראַנקס צשהלבאר אין פאַראויס איין 8" ....$12.00 זעקס מאַנאטען. .00.סע F_RIDAY, NOVEMBER 22, 1929. VOL. XXIX. No. 8662.‏ מִּ פוייסען װיל אווים פון כיזנעם רי אידעע אז פּרייסען זא? אין גאנ-, צען ארויס פון ביזנעס אַלס א בעזונ דערע מרינה, אז זי זא? אפּשאפען איהר אייגענע רעגירונג אוז זאַל ווערען. א שטיק פון אן אמת פעראייניגטע. רייטשלאנד, איז געווים א גלייכע. דאָס. װואָלֿט געווען א גרויסארטיגער סוף פון. די "קאַנסאַלידאציע" פון 1871, ווען די דייטשע אימנפּעריע איז געשאפען :ע־ךָ װאָרען. און דאָס איז דאמאלם אויך געווען ניט מעהר יוי א רידאַרגאניזאציע,, ווייל רייטשלאנד איז געווען פאראיי-, ניגט אויף פערשיעדענע אופנים אין די, לעצטע טויזענר יאָחר, כיז דעט סוף פון זעכצעהנטען יאַהרהונדערט ווען עסטרייך איז געווען די וװיכטיגסטע מדינה און איהר קייזער איז געווען דער פאַרשטעהער פון א גערמאנישע אימ פּעריע. די מעגליכקייט אז מען האָט איצטער אויך עסטרייך אין זינען ל?אָזט זיך שי קען. דער "אנשלוס" אָדער דער פּראָז יעקט צו פעראייניגען די איצטיגע קליי נע עסטרייך מיט דעם דייטשען רייך, װואָס וואָלט שוין קאנג דורכגעפיהרט געוואָרען ווען אנרערע לענדער וואַלטען ניט געוועז דאגעגען, וואָלט אפשר געז ווארען לייכטער אָדער וװואָלט ארויס גערופען וועניגער געגגערשאפט ווען עס זאֵל פערשווינדען יעדע אורזאכע פאר די מורא אז די אלטע דייטשע אַררנונג קען זיך אומקעהרע; צוריק. ווע; פּרייז סען הערט אויף צו זיין א בעזונ-ערע מדינה ווערט די אויסזיכט פון די האָז הענצאַלערן דינאסטיע צו קומען צוריק אויפ'ן טראהן אין גאנצען פערניכטעט. עם איז גענוג צו וויסען אז וױילהעלם האָט ניט געקריעגען קיין סעגט געהאלט אלס דייטשער קייזער: זיינע ריעזי גע אייננאהמען זיינען איהם געקומען אלם קעניג פון פּרייסען, DR‏ ווען עס װועט ניט זיין קיין פּרייסישע מדינה האָט ער ניט צו וואָס צוריקצוקומען. קיינער וועט ניט ביינקען גאָך דעם פּרייסישען לאנדיטאג, ניט נאָך די בעז זונדערע זאקסישע, בייערישע און וויר" טעטבורגער הויפע; אַדער קאבינעטען, נאַך די צעהנרלינע לאַקאלע רעגיערונגען פון וועלכע מאנכע זיינען אזוי קליין אז זיי זעהען אויס י א נארישער פּאַז ליטישער שפּאס. און ווען די איינצעלז 1 רעגיערוננען און געזעצגעבענדע קער פּערשאפטען וועלען פערשווינדען אין עס וועט מעהר גיט זיין װי איין גרויסl דייטשע רעפובליק מיט א צענטראלע רעגיערונג אין בערלין, וועט דער פּראַ- צעם פון פעראיינינונג מיט עסטרייך אויך קענען זי'ן איינפאך. מיר :קלייבען אז שפּעטער װעט די פעראיינינונג לייכטער דורכגעפיהרט ווערען, חאָטש עס וועלען זיך געפיקען פיעלע װאָס וועז לען דענקען אז פאר בער מינוט ווערט דער אנשלוס אפעשר גאָר נעמאכט שוועז רער. זֶ וועט אזא מעגליכקייט עפענען א װעביּ פאר די פערשמעקצונג פון אונזערע, סטייטם און T‏ אָפּשאפונג פון סטייט| רעגיערונגען און לעדזשיסלייטשורס l’@‏ אין א ווייטע צוקונפט איז אזא זאך| מעגליך, אָבער אין אונזערע צייטען איז, וועגען דעם DN RO‏ צו ריידען,,| אפילו אויב די רייטשע פערשבזעבֿיִצונבגָ זאַל באקד דורנכגעפיהרט ווערען. די ־.י־* גע פעראייניגונג איז אן עקטערע, אוז! זי איז אויך מעהר נאטירלין. דא האָט| די גרעסטע סטייט אין בעפעלקערו:ג, ניו יאַרק. ניט מעהך װי א צעהנטעל פון. די איינוואָהנער פון קאנד, און י גרעם", טע איז פּלא'ץ אָדרער פֿא:.־־א.ײ:ערבּי:עכע,וִ טעקסאס, ווענינער װוי א צעהנטעל. אין. דויטשלאנד האָט פּרייסען VNN ORI‏ דריטע? פון ביירע זאכען, אלע אנדערע, מיטגליעדער פון דייטשען רייך ויינען פיעל וועניגער ווי א העלםט פוןז די אימ פעריע און מוזען נאָכגעבען װואָס זי וויל. די מאַדערנע פערבינדונגען מאכען. אזעלכע פעראייניגונגען אַדער. פער-| שמעלצונגען פּראקטיש. אמטא? האָט. מען געמוזט אויסקקייבען צווישען TND‏ קאלע אונאבהיינגיגקייט אַרער CNEDYT‏ .ot‏ עס האָט גענומען וואָכען אָדער חדשים ביז מען האָט PR‏ א גרויסע מדינה געקענט וויסען וואָם די הויפּט שטאָדט וויל, און אויב די איינוואַהנער פון פּלאץ האָבען ניט געהאט קיין דעה איז דער פערטרעטער פוז די צענטראלע מאכט געווען דער הערשער. ראמאלס האַבּען נור קלֿיינע מדינות אַדער איינ צעלנע שטערט געקענט זיין פריי. היינט הערט מען אין צעהן מינוט פון די וויי טעסטע שטאָדט אין לאנד, און מען איז אין שטענדינע בעריהרונג מיט ערוועהל- Yo‏ רעגיערונגען. "סענטראליזיישאַן" איז נִיט מעהר געפעהרליך פאר פֿריי DR DT M R‏ געווען אין אמאַלינע צײטעזי

Page 5

-י ST‏ קע -י By‏ פארזיכערט אייער פאמיליע די אינטערעסען און צוקונפט פון איי ער פאמיליע פאַדערען איהר זאַלט זיך אינשורען. TN DR PN‏ און פראקטישער מענש דארפט איהר ארויסנעמען א פּאליסי ביי דער ערשטער און איינציגער אי דישער אינשורענם קאַמפּאני אין דער וועלט די "דזשודעא לאיף" אינשו רענם קאַמפּאני, װואָס גיט ארויס אלע פאַרמען פון לאיף אינשורענס לויט סטענדארד-רעיטס. געטטארטערט. אונטער די גענעצען פון דער 14 יאַרק פטייט רעגירונג אין אויטאַייזייט אין פיעדיע אנרעיע סטייטס פִּין כאנר. JUDEA LIFE N INSURANCE CO. Home Office 2. 44-60 EAST'23rd STREET A Sk NEW YORK, N.Y. 4 0 נַּ בי- 3 4 L --a‏ 2 \וִד בּי ,f/,,‏ NS‏ 2 י L A&‏ י ר דעם =ן י ;זיחחח 2 ן ,]ן י. א 4 g‏ ן ילָּ i‏ v ’.f-/ "‘.fl נֶ י 7 G 2ם L/‏ /‘l o (1‏ עִיֵיֵ;י 2 /:7‘ ;ךָפֶ ;יָּ: 7 RS YAP v‏ 'יָּזֵזִייפֿוֶ..יֹנֶשַׁיֶ ־"י:גֵ־\יִ’\:י\ 354 PN 3 י װאָס איז דאָס פאר אַ גוטע פהעע סטחווי"ה איו די פראמי װאָס טיסערווירט אין די פּראַטינענטע קלונס אױבּ איחר וואָלט דורכגעגאַנגען רי גרויסע, רייכע דיינינג רומס אין די באַרימטע קאָנטרי קלאָבס אין אַמעריקא, װאָלט איהר באַמערקט ווי פיעלע פון די געסט שמועסען איבער פיינע קאָפּס טהעע... אַ געוועהנליכע טהעע געפינט זיך קיינ מאָל גיט אין מלעצער וואו עס קומען זיר צוזאַמען אַזעלכע אַריסטאַקראַטישע מענד שען... בײױז דאס בעסטע איז גוט גענוג.. בלױיז רי מיינסטע טהעע פון אַלֿע וועט מען דא ערלויבען און דיזע טהעע איז אינדיאַ טהעע. פילייכט דענקט איהר אַז Nl‏ טהעע ריוער צייכען איז רער קאסט 88.00 אַ פונט. דעם אמת געזאַגט, עפבלעם פון רי סהעע אינריאַ טהעע קאָסט ניט מעהר ווי געז .פלאַנצער. פון אינריא וועהנליכע טהעע, נאַר געוועהנליכע טהעע קען בשום אופן ניט געבען אַזֹאַ רייכען געשמאַקפולען טעם ווי אינדיא טהעע. צו אינדיאַ געהט די עהרע פון פּראַדוצי רען די פיינסטע טהעע איז דער נאַנצער וועלט... טהעע פון IR‏ אויסגעצייבענז טען אַראָמאַטנעם טעם. װען איהר קויסט פַ דערקוויקט זיך און אייער גאַנצע פאַז פעקערוש מהעע ווכט מיליע מיט אינדיאַ טהעע. פרעגט אייער רי טאַײַץ פון אינריא. גראָסער פאַר אַ פּעקערזש וואַס טראגט די לאַנרקאַרטע פון אינדיאַ (װי מיר ווייד זען דא אַ; 1% AR (DP9‏ דעם לעיבעל. דאס איז אייער גאַראַנטי אַז דער VB‏ קערוש ענטהאַלט עכטע אינדיאַ טהעע. יBee NN e e‏

אינדיאַ פּראַד:צירט די פיינסטע I‏ טהעע אין דער וועלט וֶ וויננטער רעזאַרטס New York,‏ ײ Ontario Western‏

Railway‏ ר מאונטעיז ספּאַרטס קומט אָדער שרייבט נאַך אונזער 1929-1930 לֹיכֶט פון ווינטער האַטעלס און באַארדינג הייזער וואַס געז פינען זיך אין די בערג פון אָלסטער lIN‏ סאָליווען קאונטים, 1. י., וואן געזונט, סארגעניגען און גליק עריוארטעט אייך. ייינטער עקסקוירשאָן טיקעטס WP‏ יעצט פארקויפט צו שטארק רעדוצירטע פרייזען װאָם זיינען גוט פאר 30 טעג. פולע אינפאַרטאציע אין די פֿאָלגענדע אַפֿיסעס John St.—4 West 33rd St.—ll4 West 42nd‏ 17 St.—Cortlandt St. Ferry—West 42nd St. Ferry‏ Pierrepont St., Brooklyn—Weehawken‏ 155— Terminal, N. J. or write W. M. Tiel, G. P. A,,‏ N. Y. 0. W. Ry., Dept. “A”, Room 3724 Grand‏ Central Terminal, New York.‏ נויעף צום רעדאקטטַר י העברקאיש אין רי קאלערוטעס ;ווערטהע-ר רערדאקטאָר נים קאנג צוריק איז ערשיענען אין דער אי |דישיענגליטער מּיעסע א באוינכט, אז עס האט יֹכּבריברעט א קאָמיטע פון אנגעועהענע [בּע.-ױ,וֶ;י,\כקװט'מ אין דער אידיטער ניו יאַרק, פעראגאַגען. שריפטשטעלער און כ?? טהוער, DY oo‏ צוועק בעאויפמראנען דיא ניי ןיּאַרקער באַארר אָף עדיוקיישאַ; ווענען ארייני ן;עהמִען העברעאיט אין דער מראַנראם פון היייסקוהלם און קאלערזשעס. די הויפּט איניציאטאָרין פון דער בעווענונג איז די אטעריקאנער ציוניסטישע סטורענטעןי ]אִרגא:יזאצי'; "אבוקה", וועלכע האט זיף שֵׁוין פון לאנג קונה שס געוועזען מיט איהר מוןכט באוער טהעטינקייט אויף פערשיערענע געבי" טען. עס איז געויס א ערפרעהענדע נייעס פאר יאלע וועלכע וילען זעהען די אויפלעבונג פון |אונזער איטיניער ששראף נישט נור אין אוני זער הייםילאנד איז ארץ ישראל, נור אויך אין נלות, אַבער מיין ערפאהרונג מיט אידישע בא" וועגוננען האט מיור באוויזען, אז עס נעפינען M‏ טרוימער אין דער אירישער נאס, ווירק" ליכע "חולמייהגיטו" י אונוער קלאסיקער זאנגוויל האט זיי אַנגערופען. וועלכע בלייבען בײ זײערע טרוימען און פארווירקליכען זיי קיינמאַ? ניט אין לעבען. מעהרכטענס איז דאס ניט די שולר פון Y‏ ןסרו\\.זער נור פון דרי וועלכע זיינען צו וואַכעז, 3N‏ און צו פראקטיש. אוז ווילען ניש צוטפּיע-. לען אביסע? זייער פאנטאזיע און אריינבלי קען אין דעס פענסטער פון דער צוקונפט. מיט עטליכע NN‏ צוריק, נעדענק איך, האט |דער נאָט זעלינער באראַנרעס ע"ה בעאיינפלוסט די באַארר אַף רידזשענטס צו אגערקענען ןהע:רעאי'־.־ און גיבען קרעדיט רי יעניגע וועלי כע האבען ידיעות אין איהר, אוןו מיט גרוים ומיה איז דאס איהם געלוננען, וואס איז אָבער געוועזעז דער סוף, עס איז געווארען א זויפען ךָבי,וֶז פון דער גאנצער באווענונג, װייל עס הא" ובען זיף ניט געפונען גענוג קאנריראטען, וועלז כע ואלען האנכען די נויסינע העברעאישע יריעות, אום צו קרינען קרעריט פאר זיי, װעט דאס זעיכע פּאסירען מיט דער יעצטיי גער אוֹנטערנעחמונג הנסתרות ?ר' איקינו. עס איז בכל? אומי \םענליךְ פאראויסעוזאַנען װאַם די צוקונמט וועט ברענגען פאר אנרערע נאציאנא? אירישע וִבע.יועבו:;עזִ: WA‏ מיר דארמען לערנען P9 R‏ פאָן פוז דעם עבר. איך גלויב או דער פירהערי דינער דורכפא? פון דער אידעע צו גלייכבא"י רעכטינען אונוער נאציאָנאלע שפּראך, צוגלייף מיט ?אטיין, גריכיש אוז אנרערע שפּראכען איז דער רעזולטאט, דער פוע? יוצא, פון א משונה'דינער אפּאטיע און קאלטער צאציהונג NS DY‏ מצד רי ואַנענאנטע אגענטורען פאר דעל ענטוויקלונג פון יורענטהום, וועלכע מעה WY IY‏ לעצטענס ביי אונז, נוֹר וואס איז נ(אָף מעהר פאררריסליך---אויד כצר די נונעים בדבר, די סטודענטען װעלכע האבעו א חוץ א אלגע מיינע בילדו;ג אויד גענאָסען א העברעאיטע בילדונג. פיעלע פוז זיי זיינען געבליבען נלייכגילטיג צו דער וואונדעונארער אירעע און האבען זיף ניט אַנגעחאפּט אין דער געלע גענהײט י דער אמעריקאנער זאגט, דארום איז ראטהזאם איז יעצטיגען משמענט ווען דער אוד מע? טאש האַט אננעהויבען ברע;ען, זיך אויסדריקען מיט מליצה, װען T‏ אבוקה האַט שוין יא אונטערגענן מען אוא היסטאָרישע אוז װינטינע מיסיאַָן טאַרען רי VIR‏ איבריגע נאציאנאלע יונענר אַרגא:יזאציעס, העכרעאישע בילרוננס אנ:שטאל" YD‏ פוז בעסערען סאָרט, העברעאישע קולטור \םהוער אוז משכילים ניט שטעהען פון ווייטענס \א\ן צוקוקען װי געקליעבענע קרעפטען אינדיי װירועלע אירעאליסטען כלענען מיט נרוים מיה א פונדאמענט צו א היסטאַרישען בנין, וועלבער קאן מיט דער צייט וװוערען א ?ייכטיטורם פון העברעאיט אין אמעריקא. i‏ שמואל ליבמאן, נוארק, ניו דזשוירזי. ווען די נירען ;wpw‏ שלעכט, נעחטט זאלץ זאָגט, PP‏ שמערצען קומען אָפּט דערפון, וואָס איהר טרינקט ניט גענוג וואסער ווען איהר שטעהט אויף מיט רוקען שמערצען און שטארקע איבעלקייט אין דער זייט פון די נירען. קען זיין, אז איהר האט געגעסען שפּייז וואָס שאפען זויערשטאף. זאַכט א באריהסטער אוי טאריטעט. אן איבערפלוס פוןז אזעלכען זװיערשטאָףּ שטרענגט איבער די נירען WML PR‏ טעטיגקייט צו ריינינען עס פון בלֿוט און זיי ווערען ווי פאראליזירט און טעמפּ. ווען אייערע נירען ווערען פארשטאפּט אוז באלאדען. מוזט איהר זיי באפרייען, פּונקט אזוי ווי איהר באז פרייט אייער אינגעיוייד. אויסליידיגענ דיג דעם קערפּער פון יעדען אורין-אַפּ- פאל, א ניט האָט איהר רוקע:-שכערצען, א קראנקען קאָפּ. שווינדעלקייט אייער וַמאֵגעו שטערט אייך, די צונג איז באז ךָײגט DR‏ ווען דאָס וועטער איז שלעכט, האט איהר רוהמאטישע שטעכונגען. אייער אורין איז ניט קלאָר און פו? מיט אָפּגעשטאגענעם אינהאלט. די קאנא לען טוען אָפט וועה. דאָס וואסער בריט און איהר זענט געצוואוננען אויפצו שטעהן צוויי אדער דריי מאָל אין פאוז לויף פון דער נאכט. ענטווידער איהר דארפט זיר באלר באואטען מיט א גוטען פארלעסליבען בֶּראִקטאִר. אַדער איהר דארפט קריגען ביי אייער דראָגיסט אונגעפעהר א פיער אונץ דזשערזזאלץ נעהטט א פולע עס לעפעל אי א גלאַז וואסער פאר'ן ברעק פעסט אין פארלויף פון א פּאַר טעג DR‏ ןאײערע נירען וועלען דאן ארבייטען נוט. דיזע אויסגעצייכענטע זאלץ איו געמאכט אויס דעם זוערשטאָףּ פון גרעיפם און לעמאָן-זאפט אויסגעמישט מיט ליטיא. אוןז ווערט גענוצט זייט א פר יאַהרען צו העלפען ריינינען און סטימולירען באלארענע נירען, אויך צו מאכע: נאַרמאל די זײערשטאַפען אין קערפער. אזוי אז זיי זאַלען ניט שטע רען, דאס העלפט אָפט אייך בלאָז קראנקהייט. דזשעדיזאיץ איז ניט טייער. קען ניט שאדען און מאכט אן אנגענעהמען ברויזענדען לוֹטיא וואסער טרונק. טרינקט א סך ווייך וואסער. Ty‏ e מילאַנען מעחר מענשען הערען "o אימט אייף. אייננינעהמען 5 מעדיצין פאר פארקיהלונגען בעסערע אויסערליכע בעהאנדלונג געזיינט נייע געברויכערס איבער דער גאנצער וועלט מיט יעדען יְאָהר זינט יויקס וועימֿאָראָב איז צוערשט בעקאגט געוואָרען, האָבען אלץ מעהר און מעהר טענשען אויפגעגעבען דעם אלטהמאָדישען אופן פון אייננעהמען מעדי צוין פאר פארקיהלונגען, און האָבען זיך גצי ווענדעם צי דיזער מאָדערנער אויסערליכער מעטהאָדע. היינט צו טאָג, איז די גאנצץ רוכטונג. פון דער מעדוצונישער פֿראקטיק אויסעומיידען דו נוט"ג:יוטוגע מעדיצון איונגעהמונגען. מוטערם פון יונגע קונדער הו!פּטזעבליך שעצען וויקס, ווייל עס איז גאָרנישט דאַ צום שלינגען, און, פארשטעהט זיך, גאָרנישט װאָס זאָל קאלוע מאכען ו- איירעלע מאָגענם. בלויז אָנגעריבען, געהט ארויס פון וווקס א מעדיצירטע פארע דורך דער היץ פון קער ער. און ווערט איונגעאטהעמט דורעקט אין| די לופטדרעהרען. און דער זעלבער ציים. ווירקט וויקס דורך די הויט וװוי א קאָספּרעס, אַָרער פּלאסטער, "ארויסציהענדיג" די שׁמייפ-| קייט און דעם ועהטאָג. l‏ מיט יעדען וְאַהר האָט זיך די באריחטס"| קייט פון וו'קס פארשפּרויט פון נאכבאר 13 נאכבאר און פון סמייט צו סטייט, ביז ווא נען עס ווערט איצט געברווכט פאר די פאר קיהלונגען פון רעדװאקס(ן&נע אזוי גוט ווי פון קינדער אין אובער לענדער. די שטענדיגיוואקסענדע נאכפראגע אויף דיזע מאָדערנע מעמהאַדע צו בעחאנדלען פארקיהלונגען ווייזט זיך אוויס אין דײַם נעקאנטען וויקס שלאגוואָרט. ווערענדיג בא ריהמט ווען וו'קס האַט דערגריוכט 177 מילואָן, דזשארס געברויכט יעהרליך", שפץה טער געהעכערט צו 217 מיליאָן", ווערען דיוע ציפערען איצט ווידער געביטען, ווייל ךָם ווערען איצט "איּב,ר 26 מיליאָן זשארס געברויכט יעהרליך"'-- אין די פֹער איינוגטע שטאאמען אליין, 'י דעך מאַזגען זשור-נאל --מBאאתטסנ סאזאאסות JEWISH‏ דעם חפ חיים"סישיכח ו ייע (פארטזעצונג פוז עדיטאַריעל פּיידוש) יזאך איז ניט מעהר פרעכד צו זיי װי יעד ינער השכלהיגייסט. אדרבה. דעם קלעז {נערע אַדער גרעסערען קאפּיטעל השכלה וואס זיי באזיצען פארברויכע; זיי אויף Y‏ באקעמפען דעם אלטען. װוי דעם ניי עם השכלהיגייסט. לאַזט זיך נאר אריין (מיט זיי אין א שמועס מכח די פֿארשי |דענע לינקע ריכטונגען. וועלכע ריכטלען PR T‏ דער אידישער נאס. אוז מיט אלע מאדערנע ליטערארישע טערמינען. מיט IR‏ ארגומענטאציע. וװאָס ענטבלויזט א וועלטלידדראדיקאלע! זין פאר געשיכטע, וועלען זיי אייך אויפצייגען. אז יענע ריכטונגעז מיינעווען אונטער דעט אידי יטען קיום אוז פיהרען די אידישע אוכיה |!צו SINCWOIR‏ איינער פוז דעם דאַזיגען מין בחורים. האט אויף טיר אן עקסטרען איינדרוק, ינעמאבט אוז ער קען דינען אַלס די כיאם־\ געבענרסטע אילוסטראציע וװוי אזוי ה'יכ־{ יטיגע ישיבהילייט געהען ארום דעם "עץ. ]הרעת”. זיי עסען די יאדרע און װאר־ן !פען די שאַלעכץ". דוד איליער. איז זיין ינאַמען. זיין עלעמענטארע ערציהונג. |האט ער געקראַגען אין א ”תרבות”־’טו־וֶ וַיֹ.ע. ער איז א גוטער העברעער מיט לי-| טערארישע כשרונות. ער שרייבט טא קע פאר א געוויסען העכרעאישען ארגאן (ֹאיך האָב פארגעסען דעם נאַמען). NN‏ זיין נאנצע וועזענטליכע אויסערליכקייט, |דריקט אוים פייז געַשולטקײיט. ־אִכעדנַּ דוקא ער צייגט ש%ארסע אבוריסטישעי טענדענצען. טואַץ זיינע ציוניסטישע |סימפּאטיען. איך האב מיט איהם יֹ.אבבךְ ןפארבראכט. שבת בייטאָג איז ער געקו-, מען צו יר אוז מיר האבען געמאכט א| שפּאציר הינטער'ן שטעדטע?. האָט ערן זיך ווי ענטשולריגט פאר מיר פאר די, גאטור-ארימקייט פון דעם רדאדינער, יֹארום, פון דער סביבה'דיגער וואלדלאַזיג-| קייט און האט מיר פארגיטיגט מיט שייֹ.־; ןדערונ:עז פון דֶעם ישיבה-לעכען און איז, ןדיּ ראַזינע שיידערונגען איז געלעגען ריוֶ נשמה פון א יונגען בחור"ל, וואס זעהט, ניט קיי העכערע קאריערע, ווי די פון! תורה, ניט א קאריערע פון רייכטום. פוז, וועלטליכען גלאנץ. נאַר א קאריערע פוז אידעאל, פוו קלעטערען אויף דעם ליי טער פוז לומדות לשם לומרות. און זיין באציחונג צו די ראשי ישיבה. שוין ניט ריירענדיג צום חפץ חיים דער פיינסטער סטורענט פוז אוניווערזיטעט פיהלט ניט אוא איניג סטען רעספּעקט צו זיינע פּראַפּעסאַרע!. און זיין ליבע אוז גינצינקייט צו די חברים---שווער צו געפינען איהר גבֿייכעזן ביי א שילער פון א וואכעריגער שׁולַע. IR‏ ביינאכט. ווען אין הויז פונ'ם מנהל. הרב ר' אליעזר קאפּלאן, איז גע פּראוועט געװואַרען א כלוה מלכה אוז TN‏ האָב געהאט די געלעגענהייט צו בא אבאכטען דרי ישיבה-לייט איז דער צייט פון אונטערהאלטונג. האָט דער איינדרוס איז מיר זיך געשטארקט, אז דער ראדי |נער קבוץ כאשטעהט פוז א נאַר שעהנעם |מענשען מאטעריאל.. די רעדען או! דער וגעזאנג, י די "וואלאזינער" טענץ זיי נען געווען פוז מענשען. װואָס זיינעז "R‏ זעעלט כיט אן אירעאל. מיט'ן אידעאל?. פוז תורה, און כיי וועמען עכטע טרארי ציאנעלע אידישקייט איז די זאוויעסקע יע. ארום ועלֿכער עס דרעהען זיך אלע (זייערע חלומות. אלע זייערע אינםפּירא־ז !ציעס. די צאָהל? פון די N 33‏ הישיבה איז אריבער צוויי הונדערט און פופציג., א חוין פופצעהן; פּרושִים. פארהייראטע יונגע לֿייט, מוסמכים. גרולי-תורה, װעל כע פארפאַלקאַמענען זיך מעהר אין הוראה און ניבען זיך BN P2‏ מיט לערנען סדר קדשים אונטער די השמּעה פונ'ם חפין חיים. וועלכער וויל. אז וועז משיח וועט קומען אוז מען וועט דארפעז באנייען עבודה איז בית המקדש זאַלען זיין אידען. וואס ווייסען ווי אזוי מען דארף ארומגעהז ארום דעם. פאראן אויך א מכינה. א קלענערע ישיבה פון זעכצינחזיבעציג אינגערע בחוריט'לעך. די הוצאה פון דער ישיבה שפּארט או ביז דריי טויזענדר דאַלֿאר א חודש אוז די הכנסה העננט אויף נסים און TR‏ מעהרסטעגס אַנגעוויזען אויף די אמעריקאנער אידען. און די לאגע איז א זעהר קריטישע, שוין א דריייפערטע? יאַהר י די בחורים האכעז ניט געקראַנען קיין געלר שטיצע אויסער ברויט און די אנדערע סאמע נויטינסטע הצטרכות'ן אויף אוים" צוהאפֿטען די נשמה. דער פינאנציעלער מנה? איז הרב ר" יהוישע לעיוינסאן. וועלכער PR‏ פילייכט א גרעסעיער עקאַנאַמישער געניע. RO‏ פונאנ/דמיניסטער פון א גרויסער רעגי רונג.., פון א נעים זמירות דער גלות איז שווער דיין ברודער, אראכערל וויל זיין דיין מקבר"ל, גיט דערלעבען וועט ער אידעלע, אידעלע, פאַהרסט צום יריד'עלע, צי פֿאָהרסט שוין צוריק האיועסט און האנדעלסשי, ייאַגעלסט און וואנלעלסטו און וואו איז דיין גליק אידעלע, אידעלע, ביזט דער וועלט'ס חידה'לע, די וועלט שמוינט און קוקט גיסס'ט און לעבסט נאַך אלץ, מינטער מיט שטריק אויף האלז, אין דאָך ניט פארצוקט אידעלע, אידעלע, 27 וואן איז די מידה'לע צי מעסטען דיין קראפט א פאַלק א צושאַטענער ציייטען ריזען א קטן'ער, און גרויסט זיך און שאפט. אידעלע, אידעלע, לאם-טאם, טאם-טידעלע, ביזט שכיר, צו װאָס קאַנסט אויף די פיס ניט שטעהן, און דאַך טהוסטו ווייטער געהן אין שפּרײזט גאָר אַחן א מאָם,.. ניט געקענט געבען אוז ער האָט ניט געיואוסט ווי דא צו האנדיען. מיט אזעלכע ווערטער קען גאַר ניט ריידעז א פרוי וועמעס געוויסען איז ניט ריין אוז זי איז א זינדיגע... דער כיאן אָנער, איז דאך ביי איהם געוועז אוז ער האט מיט טרעהרען T PN‏ אייגען געיטוואָרען, ייי ער האט מיט זיינע אויגען געזעה; ווי זיין MID‏ אַט די וועלכע לייקענט איצט אזוי פעסט אוז שטייף אלעם. האט זיך געקוישט און געקאלזט מיט א פרעטרען יונגען מאן וואָסיזשע טחיט זיך דא איז וועמען קען מען אוז מעג מען גלױיבען אַבער ר' זעקלדליב האט אי די קורצע סעקונרען ביי זיר בעשלאַסען. אז ער וועט נאָך דערווייל ניט, ארויסזאנע: זיין מיינונג, ביז ער וועט נאַד אמאַ? ריירען !בייט'ן מאן און איחם מעהר איז גרינטלֿיכער אויספרענען ווענען דעם וואס ער װוי ער בעהויפּטעט האָט געזעהן אוז געהערט. עטעל! האָט ער געזאָגט צו דער פרוי און איז זייז שטימע איז נעלעז נען א סך ווויכקייט, מיט א נט געהט עס ניט אזוי שנעל װוי איהר דענקט. עס זיינען נאָר פאראנען א חיבש ביכע? שוועריגקייטען און הינרערניסען. ביז מען יקען קומען דערצו. וַ און אז די NN BT No‏ איהם נעקוקט מיט אזא רחמנותיפּנים, גלייך ער וואלט זי איצט געוואָלט בערויכען פין איהר גרעסטען גלֿיק, האַט ער א קוק געז יטהאָן צום אנוועזענדען ר' וואלף מאַהר, גלייף ווי ער וואלט ביי איהם געיואַלט בעטען א הסכטה אויף זיינע ווערטער, און דאן האט ער צו דער פרוי א זאג געטחאָן TR וויל?, עטעל. אייך נאָר אַנווייזען אויף איין שווערינקייט וואָס DR‏ פאראנען ביים נט: ווען. ימשל. דער גט זאָ? היינט. אדער כארגעז. צושטאנר קומען. וואָס וועט געשעהן מיט די קינדער אייערע, וואו אוז ביי וועמען וועלען זיי פארבלייבען מיינע קינרער בלייבען ביי מיר! האָט זי אויסגערופען מיט א העפז טיגער שטימע. דאָס זעלבע װעט אויד אייער מענרעל זאַגען. האט דער בעל שֵׁם צוריק געענטפערט מיט אז ערנסטער מיענע. און איחר, עטעל, קענט דאַל ניט יייקענען אז ער האָט אויך א רעכט דערצן N‏ פרוי האָט איצט אַפּגעזיפצט און ניט געהאט וואַס צו ענטפערעז. קיין גרויס פערגעניגען איז דאָס נט'ן זיך ניט, האָט ר' זעקליליב איצט ווייטער גערערט, ווען ער האָט געזעהז װואָס פאר א גרויסע ווירקונג זיינע ווער טער האַבען שוין געהאט אויף דער פרוי, ביי א נט שפּיעלען ניט א ראַלַע Ms2‏ דער מאן און דאָס ווייב. נאַר אויך די קינדער, געוויינליך פיהרט זיך, או א העלפט קינדער נעהמט דער מאז און די ציוייטע העלפט די פרוי. וואָלט איהר דערטיט געווען צופריערען עטעל האָט געשווינען א פּאַר מינוטען. דאן האָט זי געזאגט דאָם איז זעחל הארט פאר א מאמע. אָבער ווען עס קען אנדערש ניט זיין, מוז איך דערטיט אויך זיין צופריערען. וואָס נאַר פאר א שוועריגקייטען זיינען פאראנען ביי אוא גט עס איז נאָך רא גענוג האט ר' זעקל-ליב געענטפערט. אָט, למשל, איהר האָט זיבען קינדער. צוויי, די עלטסטע, זיינען שויז פערחייראט אוז קענען זיך שׁוין באגעהן AN‏ אייך אַרער אייער מאן. בלייבען נאָך פינף קינדערלער. ווייזשע קען מען פינח קינדער טיילֿען אזוי או עס זאַל אויף איינעם ניט אויס קומען מעהר וו' אויפ'ן צווייטען דערצו איז טייז שכל צו קורץ, האט די פרוי געענטפערט מיט א שוואכער שטימע. איך יוייס טאקע ניט װוי אזוי מען קען דא אויסקוטען עס איז דערצו אָבֶער אויך פאראנען א מיטעל. האָט ר' זעקליליב געזאָנט מיט א פיינעם שטייכעל. אָבער דערצו כוז מען האַכעז א היבש ביסעל צייט און דערפאר ווערט דער גט. אין אזעלכע פאלען, פערהאלטעז אויף YRR R‏ טערע צייט... ביז עס קומט צו נאָר א זעקסטער D‏ און דאמאלס קומט שוין אויס אויף יעדענס חלק גלייך. צו דריי קינדער אָבער איך הער אז אימיצער געהט איז דרויסען. עס מוז אוראי זיין אייער מענדעל. אויב איחר וויט אייך מיט איהם דא ניט צוזאמענטרעפען, זייטיזשע אזוי גוט. עטעל. און געהט אריין אינ'ם צווייטען צימער. רארטעז וועט איהר טרעפען בייין פרוי. רי רביצין, זי וועט אייך נוט אויפנעהמען און געבען עפעס צו טרינקען. איהר האָט דאַס זיכער נויטיג, נאַד די גרויסע אויפרעגונגען פונ'ם היינטיגען טאָג. עטעל. וועלכע איז געווען אזוי מיעד אוז צובראכען פוז דער גרויסער אויפ רעגונג, האָט דעם רבי'ן אנגעקוקט מיט דאנקבארע אויגען. און זי איז אוועק אינים צווייטען צימער. דא זיינען בלויז פארכליבען דער בעל? שם מיט ר' װאַלף מאַהר. און זיי האָבען איצט געזאָלט זיך גרינדליך דורכרערען מיט מענרלען, כדי פון איהם נאָך אטאַ? צו הערען די שווערע בעשויריגונגען וואס ער האט שוין איינמאֵל געמאכט וועגען זיין פרוי.

וואָס עס האָט ווייטער פֿאסירט אוז וװוי אזוי דער דאזינער פּלאַנטער איז ענדליך ראָך אויפגעבונדען געווארען צו דער צופרירענהייט פוז אלע צררים, ראָס וועלען כיר אויספיהרליך דערצעהלען קומענרען פרייטאג, איז אונזער נעקסטען ארטיקעל. פון גדעון ביז הערצל (פאַרטזעצונג פון עריטאָריעל פּיידוש) האָט ברוך פארלאָזען זיין היים אין אמסטערדאם און איז אוועק יואַהנען אין א דאָרף ביי א קריסט ניט ווייט פוז שטאדט. דאן האָבען די רכנים ביט דער נגאנצער עהה אידעז זיך צוואמענגעקומען PN‏ שוחל איןז NN‏ 1656, און האָבען איהם מכחרים געיועז מיט דעם גרויסען חרם. דער שרעקליכער חרם איז פארגעלעזען געוואָרען אויף דער בימה ביי או אָפענעם ארון קודיט. ארויסגענומענע ספרי תורות. אַנגעצונדענע שווארצע ליכט, די רבנים איז די טלַתים מיט זייערע ווייסע ימים נוראים'דיגע קיטלען און מיט אלע צערעמאניעס וועיכע שמעקען מיט דעם ריח פון דער אינקוויזציע. ישפּינאַזא איז דערביי ניט געווען. ער האַט פון דערווייטען אויפגענומען די ידיעה מיט רוהיגקייט און געלאסענקייט און האָט קאלט אוז איבערלייגט געענטפערט "זיי האָבעז מיך פארטריבען פון זייער לאנער: יעצעט וועל איך מיר זיצען איינזאם איך וועל? מיין ארבייט טהאן אהן שטערונג". זיין ספּעציעלע ארבייט פאר זייז ערנעהרונג איז געווען גלֿאַז-שלייפעריי פאר ברילען. און פאר אנדערע גלאָז אפּאראטען. ער האָט געלעבט זעהר שפּאר זאם. IR NN‏ ארימקייט האָט ער פארפאסט זיינע גרויסע ווערק מיק וועלכע ער האָט איבערגע'טטיגען די אלע גרויסע פילאַזאַפען פון זיין דור און פיעלייכט אויך פון די שפּעטערריגע דורות. ביז זיין לעצטען טאָג (ער איז נעשטאַרבען בלויז פינף אוז פערציג יאַהר W OBN (DR‏ געלעבט אליין. ריין אוז מאראליש. ער האט קיינמאַ? ניט געזובט צו פארנעסערעז אַדער צו פארלייכטערען זיין מאטעריעלע לאגע. ער האָט זיך באנוגענט מיט זעחר ווינציג. ער האט געהאסט כתנות אוז ער האט קיינטאַל זאָגאר פון זיינע אינטימע פריינד גאָר ניט גענומען. ער האָט זיין גליק געפונעי איז זיין טיעפען דענקען און זיין גרויסער פיל?אזאַפישער סיסטעם. אָנער סיי אוריאל? אקאסטא וועלכער האט נאר די פענסטער פוז דעם אידישען פאלאין צובראַכען און סיי שפּינאַזא וועלכער האט א נייעם נייסט אריינגעבלאַזען דורך די צובראכעגע פענסטער. האבכען ביידע ניט געמאכט אפיל?ו קיין צעהנט חלק שארען דעם אידענטום ווי די מיסטיקער. רי פאר פיהרטע פֿארפיהרער מיט זייערע שווערמעריי איז דעם נאמען פוז דער קבלה האַבען צושטערט דעם אירענטים אויף דורות פאנג ביז היינטיגעז טאַג. א גוט שבת אייך! נור ס'פעחלט א טראַפּעלע און דו ווערסט א גײ!... אידעלע, אידעלע, וואו איז דיין פידעלע, וואו הענגט זי IBN N‏ 2 אויף סטרונעסם צוריסענץ, יוינטען פארביסענע זיי פייפען גאָר צי אידעלע, אידעלע, וועט אקער און רידעלע געזונט מאכען דיך די סאַװועטישע גליקעלעך די יעווסעקישע שטוקעלעך M‏ טייגען צום ריח אידעלע, אידעלע, איעדער גלידעלע, טחוט וועה טהאַן ביי דיר דאָך ביזט זשוואוועדיג זעבעדיג, לאוועדיג א וואונדער פאקיר אידעלע, אירעלע, גרוים א נקידה'לע דוּ ביזט אויף דער ערד.. און דאָך איז פול מיט דיר וועלט װוי א שוהל מיט דיר ביזט שטארקער פון שווערד שפּיעל מיר א לידעלע אידעלע, אידעלע, אידעלע, אידעלע, זינג מיר א לידעלע דיין תכלית איז וואז! מאגנעס ווי?. פרידען גיך, איסישקין טהוט זידען ניר, און וואן איז דיין ריה אידעלע, אידעלע, ישפּיעל מִיר א לידעלע ןווי ווייט איז דער קין דאָ דעקלאסירט מעץ דיך, |דאַרטען פארפיהרט. מען דיך יא וועלט פון חאַ העין יאידעלֹע, איד'כַיְ.’יְ,י, |יואו א מרידה'לע |ביזט דאָרטען דערביי פעלקער באפרייען זיך מיט שאַסען בכאנייען זיך און דו קריגסט די בליי אידעלע, אידִ:;לֹעֲ, שפּיעל מיר א לידעלע זיין‎ DY DN N N גוי'אישע םטיִדעבטצֶלעך צעלאַזען די הענטעלעך זעהר עדעל און פיין

אידעלע, אידעלע, זינג מיר א לידעלע אמעריטשקע, אי !...י ביזט דאָ גוט אָפ'עלץ ‘\7‘ יֶחֹבַ\יַּבּי פֿנַּי.יךְ 5 ־װך רֹ־וְטם מ ױ\כו לִי LR e‏ דער נעלשם פון מינעלשטארט. }איבט;יר;יםאנט;' טעשיות וועגען א גרייכען. אַבער וועניג-בע:יאוסטען, רבוין פֿון דייטשלאנד פון 20 מארגאשעס 86 רעס אומזיסטער חשר אז די פרוי וועלכע איז געקומען צום בעל שם פוז מיכעלשטארט. ר' זעהי חיב. וועגען א נט פון איחר מאז. האט זיר אביסעל אכגערוהט פוז איהר שטארקער אייפרענונג, האָט זי ווייטער אַנגעהויבען צו. ריידען און צו דערצעהלען PR אנפאנג וועןז איך האָב טיין טאז געהאט חושר געווען, אז ער איז e‏ אראַפּ פון זינען און דערפאר זידעלט ער און בעליידיגט מיך אזוי. האב איך אָבער דערנאָך איינגעזעהן אז איך האָב א טעות און אז ער איז געזונד אין ביי אלע חושים װי די אנדערע טעניטען.. האב איך דאן אַנגעהויבען צו קלעהרען, אפשר האָט ער זיך ערגעין. דירד די לאנגע יאהרען פוז וואכרערונגען. אבגע:וכט אן אנדערע, א יונגערע אין א שעהנערע פרוי וװי איך בין. און דערפאר ווי? ער דאס פון מיר אזוי ניך בַּטוּר ווערען. איך ווייס אליי; גאַרנײיטט 1Y DN‏ טראכטען יואָס מיט איחם איז געיטעהן. אבער אז מיר קענען מעהר ניט לעבען צוזאמע! איו אז עס מוז צווישען אונז קומען צו א גט. דאס איז זיכער און ווענען דעם קען מעחר קיין צווייפעל ניט זיין. די עטליכע אידיטע פאמיליעס וואס האַבען אמאֵל געוואַהגט אינ'ם דארף, זיינען אלע פין דארט איועק, עס איז נאַר פארבליבען איינע פון זיי, איז מיט דער לעבען טיד אייך גיט אזוי פריינדליך װוי איז די פריהערע יאהרעז. דערטיט וואָס מיין ראנע דאט ייך דערנאָך פארבעסערט. זייט מיין מאן האַט מיר אַנגעהוי" בען צו 'שיקען גערר און איך האב מעהר ניט געדארפט צו זיי נאָר עפעס אַנקוטען, דאס האַט זיי פון כיר וואָס אמאָ? מעהר אבגעפרעמרט אוז מיר זיינען איצט ניט מעהר פריינדליך איינע צו דער צווייטער... און כאטש מיר זיינען זיך ניט קיין אפענע שונאים. געהען מיר זיך אָבער ראַר אויסעזיוועג. אוז דערפאר העז איר זיי ניט רופען פאר עדות. אז איך האָב מיך. דורך דער נאנצער צייט פין מיין מאן'ס אבוועזענהייט. שטענדיג אויפגעפיהרט M‏ עס דארף זיר אויפפיהרען א אידישע טאָכטער. אומזיסט איז געווען מיין מיה. וועלכע איך האָב איועקגעלייגט. ריידענריג מיט מיין מאן. או ער זאָל? מיר זאַגען אין אַס עס באשטעהט טיין פארברעכען געגען איהם אוז מיט וואס איך האָב מיך פארזינריגט, ער האלט זיר כסדר ביי דאס זייניגע אז איך בין ניט קיין עהרליכע פרוי DR‏ ער האלט יטענריג איו איבער'חזר'ן די ווערטער, אז דאס װואָס זיינע אוינען האבען געזעחן איז פאר איהם גענוג, און אז איך בין איצט ביי איהם נאך מעהר פערהאסט און פאראומז ייירדיגט, ווייל? איך האב נאָך די הוצפּה אַבצולייקענע; דאָס וואס ער האט 1108 געזעהן. דאָס איז אלעס וואָס איך האָב ביז איצט פון איהם געקענט ארויסבריינגען. אָבער אין וואָס מיין זינד געגען איהם באשטעהט, דאָס ווייס אי ביז איצט נאר אײַץ ניט. אי בין VAN‏ נאָך גענוג שׁטאַלץ. אז איך זא? מיך ביי איהם ניט דארפען בעטען און דערפאר נעהם איך אַ זייז פערלאנג און וויליג אייז אויפ'ן גט... דער בע? שם האט טיט נרוים געדולד און ערנסט די פרו' אויסגעהערט אוז זי מיט קיין איין װאָרט ניט אונטערבראַכען. WIN‏ אז ז' איז דאך פארטיג געז װאָרען מיט איהר ל?אנגען געטפּרעך. האט ער זי שארף אַנגעקוקט מיט זיינע אויגען lIN‏ צו איהר געזאָגט פֿאָלֿגענדע ווערטער, אוז דערביי האָט ער זי גענוי בעטראכט. כדי צו זעהן וואָס פאר אןז איינדרוק זיינע ווערטער וועלען אויף איהר מאכען... אייער מענרעל האָט מיר אפילו געזאָגט, אז ער אליין האט אייר גע כאפּט ביי עפעס א מיאוסער זאך. איך האָב איהם אָבער ניט געפרעגט וואָס דאס איז געווען און ער האָט מיר וועגען דעס אויר מעהר ניט געזאַגט... אבער אויב דאס זאַ? זיין אמת. זייטיזשע אזוי גוט און זאַנט מיר װאָס עס איז דארטע: פארגעקי מען. איהר מוזט דאָך דערפון וויסען אם בעסטע!... TR שׁווער ביי מיין לעבען און ביי דעם לעבען ND‏ מיינע קינרער האָט די פרוי אויסגערופעז מיט א כמעט ווילדער און זעהר אויפגערעגטער שטימע אז דורך דער גאנצער צייט פון מיין פערהייראט זיין. איז קיין איינציגער זינריגער נעראנק דורכגעלאַמען מיין מח .אוז כבפרט אוים איד האב B T‏ עפעס פערזינריגט געגען גאט אוןז מייז מאז אָבער אויב מיין IND‏ באשולדיגט מיך איז אזעלכע שרעקליכע זאכען. איז עס אויף איהם א פליכט דאס צו באווייזען. אדרבא, זאָ? ער זאָגען און אַנרומעז א נאָמען, מיט וועמען איך האָב מיך פארזינדיגט אודאי וועט ער דאָס מוזען טהאַז. האָט דער בע? שם געענטפערט, כרי די אזוי אויפגערענטע פרוי אכיסע? צו כארווחיגען, איך האָב איהם דא אהער בעשטעלט אוז געהייסען קומען מיט איין שטונדױע שפּעטער ווי איחר. ווילט איהר, אז איך זאָל? איחם אויספרעגען איז אייער געגענווארט ניין האט די פרוי אויסגערופעז מיט אזא וױילֿרער און אויפגערעג טער שטימע. או מען װאַלֿט נאָר ניט געווען געקענט גלויבען אז זי איז דערצו פעהיג, ניין איך ווייס ביי מיר TR IR‏ ביז ריין און שולד?אַז. WD DY MY‏ נאַר זיין א אירישע טאַכטער. אוז אויב מיין טאן בעהויפּטעט אנדער'ט און ער זאגט, אז ער אליין האָט מיך געכאפּט אַרער געזעהן ביי א זינר, איז ער א געמיי נער ליננער און א פערלוימדער. טאָמער איז דאס אכער Nl‏ או אויסרייד. דורר וועלבען ער ווי? פון מיר לויז ווערען. וואסיזשע וועט איהם אַבהאלטען אַנצן שטעלען פאלשע ערות ועפֿכע וועלען זאַגען און אויך שווערען;, דאס וואס ער וועט זיי הייסען זאָגען... ניין! מיט אזא מענשען TR SN‏ מעהר ניט האָבען צו טהאן אָבער אויב איחר. רבי. ווילֿט זיין אזוי גוט, זאָגט מיר ווען עס קען פֿאַרקומען דער גט ר' זעקל-ליב איז איצט געשטאנען פאר א רעטעניש. ער האָט זיך קיי; עצה דעך בעוואוסטער אָבפיהרימיטעל רעגולירט דעם מאַגען b חד און אין דער זעלבער צייט גיט ער אייך א קלאָהרען קאָפּ, שטארקע גערווען PN‏ ריינע בלוט. ער פליסט אריין מוטה,. לעבעדיגקייט lIN‏ עגערגיע. אין אייער גאנצען קערפער, גוט פאר די גאנצע פאמיליע, גרוים אין קליין, עקסילאקס 'R D‏ פארם פוז "טשאָקאַלאה" אין "פינז פלעיוואר" (פייגען), אין אלע דראָג סטאָרס, יי-ײט יר י ף עקוימא האַט פארקריפּעלט די הויט און בא w-—ny s‏ 3יְ רויבט פון שלאַף. אויסגעהיילט מיט קוטיקיורא "איך האָב געהאט צרות מיט עסזימא, װואָס האָט אויסגעבראכען איז דער פֿאַרמע פון פּימפּעלס און פייִעקענָ. מיין הייט איז געווען זעהר הארט און מיט פלַעקען. שפּעטער זיינען די פלעקען פארשוואונדען און איבערגעלאָזט א שמעריז אויף זייער פּלאץ. ראָס האָט פארקריפּעלט די חויט, געביסען געברענט אוז ניט געלאַזט שלאַמען. יאיך האָב פּיובורט פארשידענע רפואות, אָבער אַנשטאָט עם זאָל בעסער ווערען, איז גאַר געוואַרען ערגער. איך האָב געלייענט TR‏ אדווערטייזמענט וועגען קיטיקיורא זיי און אָינטסענט אין געשיקט פאר א פרייען סעמפעל, איך בין באלד געהאָלִפען געוואָ- רען. האַב איך געקייפט מעהר און און 5 וואַכען צייט פֿולשעטנדיג קירירט געוואָ- רען". (אונטערגעשרובען) דושאָרדזש ע. קארבעט, דושוגיאָר, 8232 ליטל סט., העיזעלי וואוד סטיישאַן, פֹּא, סערץ 20, 1929. זייף 25ס. אינסטמענט הע אין Dso‏ פאלליַּייס D26‏ פארקייסט אִיבעראל. כעֹיכ'י';“ךְס פריי. שרייבט: “Cuticura Laboratories, Dept. H., Malden, Mass.”‏ SR‏ יקומיקיורא" שייוינג סטיס 25 SF oo‏ ד י י י י י י י י י י י י e e‏ RRO AR A A TR Ses eT s SL B D‏ י ר י ף ל י ח ר דחהייטשער ספּ ע ציא DD‏ -יַ א כלארער קראנקחייטען. מאַעען, גערערים, פאר ,WI«MY‏ 3 רען, הארץ און לוננען קראנקהייטען עקס רעיס איינשפּריצונגען בעהאנדקונג פוז הויט און געלענקס קראנקהייטען גרינדליכע אונטערזוכונג סאַרערנע הייל מעטהאָדען נוטע רעזולטאטען אין א קורצער צייט. פרויען קראנקהייטען אינערליכע קראנקהייטען. קאטאר. געשווירען רר. מאקס באכראך געוועזענער ארצט פון איוניויערזאיען קליניק. ווירצבורג, ציריך. בעריין צווישען 2טע און 5 איסט 86טע, סטריט גטע עדע ן 'סתײַ!יִּ 0 אוהו פריה בין 0 8“( צווענר. וונטשעס. ט ניו אוהר. NOVEMBER 1929.

Page 6

FRIDAY, ךָ אינפטיטושאַנט e חיְ ONY‏ פערזינען געשטיצט לס פסס ף S װערע\

נית יחומות פר nSI e 1 ה י אין ירושלים הובב"א דער וויכטיגער בות יתומות עזרה פון ירושלים, אונטער די אויפזיכט פון דעם ינאון וצדיק הרב ו' וועלוועלֿע מרנליות שליט"א. וועלכע ניט א חיים און ער ציהט דחי אוטגליקליכע. עלענדע יתומות פח ארץ ישראל אויך איינגעוואנדערטע |פון רי. מקהמה לענדער, אפֿעלירט. צי VTR YR‏ פריינדליך אויפצונעמען יזייערע כיטולחים IR‏ קאלעקטארם. און vy‏ געבען די פולע הילפע. Office: 139 East Broadway New York City I‏ RSO SRR, P 7 o Sy‏ ךָ י QS muy‏ ישיבת בר יוחא די ישִיבת בר יוהאי וביות מייטב יזקנים בטירון. א"י, וועמעס נין יאַרקער DY DBEN‏ גנעפינט זיך איז 202 איסט בראַדיוויי. אפּעלירט צו נחובים אוז חברות N‏ אמעריקא און קענערע אויפעוגע-- מען פריינדליף זייערע משולחים און קאַיעקטאָרס אוז זיי באהילפיג זיין ויי PO oy‏ אין זייער היילינער אוז ווייכטיגער ארבייט. Office: 148 Fast Broadway‏ New York City ן i‏ ג"ח עזחת ירושלים פאר ארץ יערא? השס די אנערקענונג סון רי נרעסטע רבגים און פערזענליכקייטע! אלס IR‏ י איכנסטיטוטאַן, װעלכער העלפט אלעטעו @D‏ |סטרוקטיוו, שהנע אונטערשיער צו העלכע אַנ" |שויאונג פען בעל?אנגט, אפעקירט אויפצונעמען 'זיערע משולחים UMD‏ און העלפען אי APt‏ ויכסינער ארכייט. נשיא המוסר איז: הרה"ג הישיש ר' ב. ב. נוסה. SOQOUARE EENT Centre and Roberts Sts. PITTSBURGH, FA. י‎ די כאאפעראטיויע הונסטרער געיעלעאפט‎ ek e i 7 י גרויסע ערעפנעגןץ‎ פײײיטאָג אווענב, שמת. מאטינע‎ און און., 22טען און 23טען נאָין.‎ אויפגעפיחרט. װעזער זי ניויכע‎ BIN נימעדען געואנג‎ B K מויססע חייע חק מיט‎ פךְיַּ א נט‎ פון פשה ריכטער. רעדזשוסטדירט פון לואים‎ -אלָ':ױ}'יֶיֶ; \ננָבּסיָּיייֶדיָן'י';ירי־.'יִיִ הערי האַמענבערג.‎ מיט דער. מיטוירחועע. פון אונוע-‎ הונסטזער פּערכאַנאל‎ ראועטא קשהן. דעגינא בערגען, בעסי פאניז‎ יק יעסקאַ, אוויא זינמאנד און אדעוא שווארץ,‎ מישא בעסעראבאוי, ואים באקשיצקי, קיי‎ איס אראנאַ:וייץ. חערי רזטאַרדאן, מרדכי‎ שוארץ און יעהב בירנבערג.‎ אַווענט, דעס 24טען נאָון.‎ R 0 ךְ‎ וועס דיּי נאנצע קינסטלער קאַמַפּאני‎ i אי דעם נחייםען‎ 2}',‘l“ יְ יִיְװרֶעלֹט ט עאטער‎ די נזייםע פיזוקא? קאטעריידראפא‎ פון איזידאַר זא?אטארעפסלי‎ |דיקראפט פון‎ חיעבע‎

נאַטיס צו סונסקריינער‎ נאֲמִים צו סונסקרייכע!‎ מופט ארער ווען איהר‎ VR M| געפינט אוים. אז דטז אדרעס פוג אייער‎ ניט ריעטיג פערלאָזט זיך‎ R BRI יניט אז דער לֿעטער קעריער וועט צו‎ !דעם אטענדען. בישע מעלדעט אונז וועז‎ ינעז דעם דירעקט וװוי אס שנעלֿסטע!.‎ מיר נעטען אונזערע געעהרטע סוב"‎ SV סקרייבערס גיט אַפּעוהאלמען די‎ זענרע אגענטען מיט די צאַהלונגען און‎ -עקאַמענוירען זיי צו שִׁכנים און פריינר‎ ימיט דער אבזיכט זיי זאַלֿען זיך איך‎ ישליסען אַן אונזעל פכובסקרייבער"‎ משפּחח.‎ יערע געפעלינקייט, וװאָס ווערם‎ :ארויסנעציינט צו אונזערען א פאַרשטע-‎ זער ווערט אנערקענט און געשעצט פון‎ אונזער רעראסציע.‎ מיר מאכען אויפטערלואם אונוערע‎ 'סובסקגייבער פאר'ן "מאַרגען זשורנאל-‎ (טאגעבלאט" אוז "אמעריקאנער"גא"‎ וזעטטען", אז אונזערע. פארשטעהער‎ (פײהרען יעעט ארום קאַלעקטען אין רי‎ וְפאִפֿֿבעכרע געגענרען‎ ס. סעקיילער אין טעננעכו אין‎ (וועסט וויררזשיניא.‎ דיד חשמוגאי-כאסמאן און‎ |דזשאָררושיא סטייט.‎ וְ פ. קראווע'ן אין וואטיננטאָן,‎ יח. ק.‎ ישראל רעי, ביים פּאסיפיק קאוסט,‎ i פּֿריידסאַן אין מאסאטשיד‎ 3 D ןזעטם. רהאַיד איילאנה. ניו העמפּשיער,‎ קאָגעקטיקוט און מעין.‎ DI א. מ. שאפּיראַָ.--אין 'שיקאנא, איל‎ און אומגענענד.‎ מאיר ברעזינסקי אי סקרענטאָן,‎ וווילקעסקאר, פּא. און אומגעגענר,‎ טעקסעם און‎ 'k יעקב שאפּוראַ.‎ אָקלאהאמא.‎ יעקב שאפּירהַ--אין סעינט לואיס,‎ טיזורי און אומגעגענה;‎ ש. בעילי איַן יצחק סאַקאַ:אָוו‎ |איז. קאַגעקטיקיט. ס בזיש,‎ -8 א. וו, טאַלצעס און זוחן איז‎ (טעריא/ קענעדע.‎ פ. בלאק איז לאנג איילאנד.‎ שאיל שאפּי"ם. אין סיינט פּאןו? און‎ נארטה‎ IR 'מינעאפּאַליס. מינג;עפאָטא‎ וֹ.'־אִקאטא.‎ לאַקאלץ סוכסקריפֿטאָן סאָליסיטארם:‎ נייע סיבכקריפּשאַן אַרדערס פיר'ן‎ "מאַר.ען זשורנאל-טאגעבלאט".. ווערען‎ אַנגענומען ביי פאַלגענדע ?אַקאלע קוב-‎ סקר פּשְאַן אגענטען‎ באלטיטאָר--ביי יצחק רובינשטיין.‎ איסט בא?טימאַר פט. טעלעפאז‎ 1 וואולף.‎ 3 8422 קליוולאנד---ביי ה. הורוויץ,‎ איסט 139טע סטריט.‎ 4988 שיקאגאַ--ביי א. שאפירא.‎ נאַרטה קעדזי עוועניו. טעלעפאַז קיסטאַן‎ 9593 פּיטסםבורג ביי מר. יצחק אל-‎ בערט. 8104 לייאָן פטריט. טעלעפאן‎ שענְלי, און ביי סאָקאל?אין און‎ 8 ראֵזענטהאלֶ, 2 מעלאַן סטרייי,‎ מאַנטרעאַ?---ביי א. וו. מאַלצעס,‎ האַטשיסאַן סטריט, שעלעפאצז‎ 6 אטלאנטיק.‎ 8 סט. לואיס. ביי יעקט שאזירא,‎ מאקמילאן עוועניו. מעלעפאז כא-‎ 0 114753 vy פילאדעלפיא ביי מר. פ. קרא-‎ וועטץ. 2227 נאָרט 33טע סט., טעל‎ דיימאנר..‎ .1 דיטראַיט ביי רכי ז. א. שאַסטאק,‎ ,6189 מעלעםאװן, לאַנגסעלע‎ .4 באלטימאַר אַפּיס 14( חי-יי י 3 א// מאַרגען זשורנאל" און "יירישעס טאגעבלאט" Jewish Daily News‏ איז איז

0 עסקוויט סטריט טערעפאָן וואוקף 5039 AISQUIT ST.‏ 140 TEL. WULFE 5039‏ VIR‏ סאַרטען אדווערטייזמענטס. און סובי סרריפּיטא.ם ווערען דא אַנגענימען. מאור דיויאי. מעגער!יטער, A i et e U T 1 ee e W e באלטיטאַר אַפּיס‎ פאר כובסקדייבערם פון‎ 'מאַונען זשוונאל-טאגעבקאט"‎ חיח אוז י--‎

אמעריקאנער" Jewish Morning Journal‏ and Daily News‏ איז PR‏ EAST BALTIMORE ST.‏ 1801 Telephone Woife 4425‏ סובסקריפּיטאגם פאר'ן "טאָרגען זיטורנאליטאגעכבלאט" און "אמעריקאגער" וועדען דא אנגעשמען, (אויד די געז העריגע פּרעמיוטס). 01 איסט נאלטימאַר סט, יצחק רובינשטיין, אגענט נאקטימאר T‏ נאלטימאר “ALWAYS ON TOP”‏ י י ע 7 ע י י ן ן g J,VAN,“?LCG;’‏ A4‏ פי י י עי י י פרענט און אוויער גראלעיי ד א" פאר חי בערידומטע ווארלילל פרעזערווס 749-51-53-55 West Prati S. כאלטימאַר ט יע מצבות ע שעהגע. או שיסטישע ארי בייט. צופריז ענחיים גאי י אנטירט. סמיר האבען א סטאט פון די בעשטע או: שעהנסטע כארבע? אין B‏ יֹ בֿראיָ'טי ".’ט“יָ'יֹײויְן )יַּי\יֹיָ י י אייסהארטירטע שטיינע. 2 2 דעם גוט בעקאנטעו S B עקקוויט סט.. נאלטימאַר, מר.‎ 5 Telephone, Wolfe &7TIO א "gcyes e‏ אליחן זאלודקאַווסקי"ם נייע גרייסע װערק די קו/טור-טרענער פון דעח אידישער ליטורגיע געפינט זיך שוון און חריק vz W M‏ 2 ביך איז 93.00 פיט :ט,”ך’,ךָי־, מען זִיך REV. E. ZALUDKOWSKY W. Euclid Ave. 2067 Detroit, Mich.‏ מאגיפעקטשירער פון פ ר ך רֹ ’/8 }l7|

L I]‏ 5ס ט מענטעלאך און חופּות אינפּאַרטער. פון ספרי תורות, סילק און וואָהל טליותים, כלי קודש, תפולין און מזוזות J. LEVINE,‏ 26 Eldridge Street, New York. RSN SRR PP R ספרי תורה‎ \ו\“וִרו תישוי וִװיוִ מייטו-‎ -י יֹּםוְ ת- וֹז\תן i/‏ יֶ אי אוערקיי ספרים בילינער װי איבערא?, כי י= ספרי תורה געשריבעג פון די בעסטע סופרים פון יוישש. 16 אינטש 90.00 !20 אינטי 120.00. 17 אינטש 100.00, טע אינטיט 180.00. 18 אינטיט 110.00: 23 אינטיט 1150.00 נביאים 9299.00 חפטירות (62.06 חמיש טגילות 28.00, טחיתים, זיידענע אין װיאַזענע 1 בעסטע רוואליטי--צן YT‏ ביליגסטע פּרייזען ש"ם י. משניות'ן, עין יעקב'ם, מדרשים,! שו"ח. פפרי דחוש. בוקיגער יוי איבעראל! ZINBARG‏ .1 NORFOLK STREET‏ 89

NEW YORK‏ eS PR lO‏ רגאניזאציעס! פאר אייער ייבילעאוםיקאַנצערט, צרער באנקעט, קענען פמיר אייך בעואַרגען מסיט פאסענרע ארטיסי טען- מיזיקער, זיננער אקטיאַרע} פון דער אירישער און עגגליטֶער בֿ'חֹבֿ.עון ח\זִזְ;'םו כאַרען, אצרקעסטערם, ן it esl R‏ ew‏ אר י-- י. באלטימאַר משה שור'ם באלטיטאַר אידישער עמבאסי טעאטער באלטימאָר סטריט. געבען געי. טעלֿעפאַָן קאיווערט 5831 g '־-*פֿֿ;קַיִךְךְ-יּי אין בנימין JDFJ;\‘T’Z‏ :לֹוילִע מוזיקאה פּראַראר אי פרייטאַג אַווענט, שבת מאטינע און אַװענט, 22טען און Bטען נאַװועמבער צום ערשטען מאָל חי גרויסע מיוזיקאל פּיאַראריטאן א מלכח אַחן א טלך פון לילוען. מוזיק פון ב. בלאנק. מוזיק רירעקטאר אב. נרויטסאַיי וואשינגטאַן, י. ס. וואשינגטאַן, ר. ס. בעטטי פרענק צוזאטען YT LM‏ גאנצער קאָמפּאני מאַנטאג אַווענר, דעם 24טען נאַוװעמבע -9 י= ףף אין וואשינגטאַן אוידיטאַריום קאַרפּאַריישׁאַן פֿוטע און אי סטריט און ניו יאַיק עווענין די פרעחליכע מויד בעזאַרגט זיך מיט טיקעטס בעצייטעגס צי באקיומען אין די געוועחהגליכע פדעצער באלטימאַ- RTINS‏ i‏ די אַפּיסערם איון מעמבערס פון יט רף sיס רֶױבי רי B otoénn‏ ציון קאַנגרעגיישאַן -ר ח פארק חויטס אין חולדייל. עוועניוס לאדען איין אלע אידען פון באלטימאַר און. די אועװזאַחנער פון פארק הייטס בפרט, צו דעך איונסטאַליישאַן 10 W‏ נווזערוועהלטען רב יחרנ מִינַאל שׁמעון CPDONPDN‏ יאָם וועט פֿאַרקומען דיזען זונטאָג, דעם 24טען נאַוועמכער 0 אוחל נאַכמיטאָג שארפּ פאָלגענדע בארימטע פֿערזענליכקייטען וועלען זיון די רערדגערם: חרם יעקב איסקאָלסקי, דער פּאָטער פון 99 29| חרב דח. דובער דעוועל, ראש ישיבה ר' יצחק אלהנן חרב י גדלי סילװערסטאָן, פון ואשינגטאָן, ד. oD‏ חרב ר' רפאל מדדכי בארישאנסלי (האַמלער רב) I‏ פון וואשינגטאָן, ס. כֵ שמואל ל. זאר, רעדוטיסטראר פון ישיבת רי"א i‏ און רבנים פון באלטימאָר. E‏ WS‏ חון פון שוח? רעוו. שמחה גרינכערג. עט זינגען פאסענדע מזמירים נאָך דער אינסטאַלײשאָן עט געפייערט וערען דעל i‏ י ו: סו-יעחוינער יונילעאום פון שערי ציון שול. מיט א באנקעט און קאָמיזניטי האַל פון שוהל, אום 6:80 אַװענה. פי באלטיטאַ וואשינגטאַן -י AN‏ 1 ר דײװידסאָן טדאנספער און סטאַריירוש קאַ. אַפים 34 סאוט יוטהא סט., באלטימאָר, מד. מיך זיינען שטענדיוג גרייט צו מופען אלעס װאַס איחר דארפט. טיס אף +יו י מיוו מופען אייער פויוניטשוו אין שטאָט און אויסען שטאַט M7 PR‏ בעסטע.. מאדערנע "פּערעט". טראַקס, מיט חי בעסטע צופרידענהייט IR DN‏ מעסינע פּרייזען. יעדע. NN‏ פאַהדען איונזעדע. טרדאַקס TBl‏ 13 יאָרק, פילאדעלפיא, וואשינגטאַן, ריטשמאַנר, נאַרפאלק און אנדערע שטערט. איז אונזערע סטאָרעירזש אין ויערחייזער קענט איהר סטאָריידושען אייערע פױירניטשוה, פואנאס איז אלע אנדערע זאכען אין בעסטעי אָרדנונג און צו מעסינע פֿרייזען. קיי י ן i STohiGe o.‏ י= PACKING סאנטסאא| 884 ייע \י עי י T‏ 5 :פָּ:יָּיָּוֶיְיָיְא טי י י י י ע פּ PR‏ י י י י י קוײטט אָדעד דיפט בייב טעלעפאָן די DAVIDSON TRANSFER STORAGE 00‏ Telephones: Calvert 2459, 2460, 2461‏ Night Phone: Liberty 0063‏ MAIN OFFICE: 34 S. EUTAW ST., BALTIMORE, MD.‏ Washington: 1117 H St., N. W., Tel. Main 9220—-9230.‏ ALSO OFFICES IN NEW YORK AND PHILADELPHIA‏ טיעישעשיע. עי עי ק א 670 ו*!.יּו.ווייָ.י.. *ײאֱיֹ אלע קלאַנען קומען פון i‏ oA‏ י 24 9 י טי 1 אַ שלעכנען e‏ (1)/0269 1 סאי 908 אי אי 5 MN, זולעוסטער מיטעל o‏ 4 טלעכט; פאר שנעל פטור צי N‏ סין ״סאֱןןפָּאֹ ן“ 4 עכטער פאררייאונג, דיספעפסיע, הפי oo e‏ 4 נרענונג, זוי ריספע DUNEVSINDED weys‏ P4‏ ־ריָיֶתציז' יֵשׂרערען מאָגען, שלעכטען אָטעם nfl::g’g’g@?fl?a:"‏ גרעפצען, שויינדע י א הַ= ע- R‏ י Y‏ און אנדערע קַךְיֶיֶסיָײךְ קאָט, קאָפּ וועחשאג פאר אונפערריאען 4 שׁבֿעבּטִ;';זְטעו.“יְבּבּ קומען פו! ם־י־“’־י־־־ V.‏ -סאַוולפן" "R‏ ײ':’ע;’טאפטמֶאֻ“צֶ!יְ מעַ. אֱןןלֹיּ ן“ 5 עצ האנט אין דו זיך. צוזאפעגנעשטעלם, דאט שׁוֹין סויוענר e 24‏ פרייז פון אַ ב טענטען געהאלפעו' :4; oY‏ אַטעַל 5 ״םאװיאי” שיקט א רי גענט בי 265 און 1 דאָלע-. D‏ !ש אי '--s“‏ אַ בשטעל סאוויאן.. ט אייער. שר רעס אין אותר סוויְם א O Inc :y";.'ci'b.-“‘::'_,',x‏ זייך MR W‏ אחיים. D4‏ יף צוניץ B Q D DRUG C o ‘l‏ י יעי B TOWI?)S\EN (Grove Hall)‏ -ר 13 JEWISH MORNING JOURNAL דער מאַָרגען ושוינאל-- 6 וֹרי אידיעע מאפען. זיינע ליערער ווערן. ןגעזךנבעז איבערא". דער קאַנצערט בעז, |שטעהט פון פילע נומערען געזאנג, יערנסטע און פרעהליכע, דאם יעצטע וואס שמו?עוויטש האט געיטאפען. עס איז צו ערווארטען. או באקטיטאר אידען וועלען קומען איז מאסען אוז וזעהז; אז דיזער קאָנצערט זא? זיין א גרויסער ערפאלג. זיין אכצעחן יאַהריגע טאַכטער דאָ" ןראִטחי. א בעריהמטע סאפּראנא זינגע רין, זי מיט'ן פאָטער וועלע! זינגען דועטען, סאַלאָס און פרעהליכע נומערען. צום שִלוס א מוויקע? קאמטדיע איז איין אקט.---טיקעטם צו דיזען קאַנצערט ן־בּיו בעטומען אין טאָג פוןז שפּיעלען אדער T PN‏ אדווערטייזטע פּלעצער. R 5 4 2 2 י b;;'.-‘ §-t 5 I‏ \בּאֱ\גֶ\ דֵ?יּזֶךָ 9. יֹּ\ א ‘7“.' b@ \רְיּ\\ אי‎ R "‘l.‘ =A\ A נָּ‎ יBיך \בֹ יֶ\\\\ \יֵ\יִיֶ*יֶיִ\ .יּ,שָׂ ?יֵייּ וָ \פ. מִ\ \שְׂ 2 b c.‏ עs N2 Y (L‏ 2 50 522 8 בֿ’יּיֹ־'טַ'"יִבֿיֹ;'יִ,“'ייּ A‏ 5 ‘?‘l )יק ‘w RN‏ 4 ־ךְי s TR‏ עי ע ן 1 L‏ 1 בָי־יֶ 2 W‏ 7 \\אֹ/יּשֵׁ’ קְ 4 \יָשָּׁ ע)00 SB% ¥4 A‏ by S P Ao ot‏ ;פָּ’וָ י, S N‏ יֹּ; פ e‏ el e |0 1‏ i‏ ינע צוויי נ ;ן)/ i s‏ יֹ.נָ'־יָוָ 1 7 יֵיי! e‏ רײבוֶ “וּיצְיּ כָ־יָ.י' י ט vy‏ צי T.vi‏ יין דִּ-סי,ייִ'.־.יײַ יִו יּיֹיּ LG v‏ יַ 1- 2 קעא דער אַנדערע פ ע האַלטען אנגע 3 Ay‏ ןך טשׂ־עיַּ-ךְזִ\\ באלעבאַסטע .LU BN‏ .;'יֹּ& 4 צ מאָל דיזע ודער אין באָן. אר דײַם י ר3 אַמי פּאַידער זֶען ציהט זי פאָן א גרייט באָן שפּיגלען ציה עדערדיגע יף L s 2‏ פארפען י-- י'י עק י R dy-’}"fi-;;s. 2‏ איךָ די בא/ױ 3 ’יָ.םיוִװדְ“;קטע ריֵ;יּ ורוִ י י יחי פּאֲרָ\ 2 'li e -SJ:\--‏ -י ייעֹ’ ירֹיי: ט בֹ ’טנשַׁוֹ י י־אִניסס יְיֹאֵ'-י ח. s‏ 3 וֶט\יֶזְ; קאן פאר יּיּז קסעס N‏ §1 מיקראָבען דֵויָ'וֶ\וֶ י' A‏ אי וִיְה“ייְ-וֹ, טי פלאָרס, א זיב. קראַנק דער ™A‏ צ..:לְ\בֿי, א צו געברויבען ניט אין דע י נֹיָּבייֶ האבען קיינט 'י־“יֹטעז ריין ם ייג'זִ דאס איז זֵ-'י'יֹיּ 3 ווערט געהאַל (ם רייניגט. י אי מֹיְיְ.זִ ..\;לִיֶע ווערט אֶ’יעז וואם עם י אזא ליבלונג ביי 56.1:1 DT T I אי מפי o}‏ שאַנעזעט די ז י= באָן אַמי איז ן 3 (רזאַכע ווארי 7 יאה-. S‏ 3 THE B די לעצטע‎ W I}, ON AMT זיים -י‎ YN so פֶ‎ ביּ i‏ פרווען CcoOM‏ ע PANY, NE o|‏ ד בֶּזיּיֶ אפסאצ ף פאוךע־ -יצִיֵפּ SBי‎ %יְ. 7 Y‏ י י. 233 אןויי .ו\יּ ניֹּיּ’ו /-י-:;יֹדחבֹ; ל שטיק :5" י 2 2 2 א ”0,0 י יח י בֿ,יָּ,".־ Ant! ‘l‏ יס רא יעדע ד'יֶ... Yy‏ .‘.’t"‏ 2 !>4[(_“.,.| אי 'ז] יארף ביי 4 Ry n:J N יוי:יֶ'יֶ יטִ' ע עמי יְ!יֵ‎ ויֵיֹּי’ י יָּיֹיּ.‎ 4 i j :;-fi% .t" וֹיּווו\; 2 \־י\אֱ‎ 423 y R e o.o‘ A 2 ik o :ע‎ B o רֹאצט 5 יאר‎ ::1‘ NS 0N N האט‎ 6 5 נָּ; ח הא‎ e NETOCO פרוטנקקין פארק גטאטטו AVE— DORCHESTER-OPPOSITE FRANKLIN PARK STATION 4%‏ 06 234.. Telephone TALBOT 5900—5901‏ איזיראַר האָלענדער, דירערטאר 1217 L 'PDONDN‏ מוזוקאק דירעקטאד הערי גאַרדשטייז, ריכטרירב בענערזטער, הבעמיעל פיינישטייג, מענעדזשער :’?”f",“;fif‘,‘,’,fi:’_’r’"" D‘l:vli‘.‘f‘‏ .טִאי ()יֶיֵ\.חװ כ'יַ\יֶ:';'בֿלֶ יֶ:חֹ!יַּ.יָּ.,כ’א: זינסאָג 37. י 9 ױײַף 5 ך לֹ ר ר B‏ פֿרדייטאָג אַווענט, שבת מאטינע און אַווענט דעם sטטען אייְיו’י.בֿ’;טיעזְ נאוועמבער .y G -b ווידער נויעם! חנח האַלענרעל וידער נייעס! אין איזידאָר האָלענדער'ס מוזיקאלישע פּראָדאָקשאָן "אמעריקאנער גרינהאָרנס" ו

ייברעטא פון ווילואם סיגע-. מוייר פון אינאלד פּערלמוטער אראנזשידט ביי רובי אסאַפסלי טענץ. פון פעניא רוסאהאף גייע קאָסטיומען. 40 מענטען אויז דעז ביחנע. N‏ רעהאַ-אציעס. צום ערשטען מאַהל זונטאג מאטינע און אַווענט, 24טען נאַוועמבע איזידאַר האַלענדער'ם אויפפיהרונג פון אווידאַה לידייענ'ם האַמעדיע דראמע N2 PN MR P‏ 0" טאנצמאן ע פארנעסט ניט, שבי זונטאג בייז טיֶ:באיִ:זער טכפּעײ.'־;זֵ. יֶוָכּט':יֶ;טוֶרֹיייִעֹ־ 035 0 075. אװ SIOO m‏ S S _,‘m‏ אין בית מסחר ספרים 'ער"" l איז צו בעקומען אן אויסוואה? פון 10 טויזענר העברעאישע ספרים. די װאָס זיינען געשאפען געווארען פאר די לעצטע הונדערטער יאַהרען, עתיקים ויקרי המציאות. וואָס איהר געפינט ניט אין גאנ'ץ אמעריקא. כמו: ביאורים ופירושים על תנ"ך. דרושים. והספּרים. מדר'טים, זחר, ילקוטיִם. ספרא. פפרי ספרי קבלה ומחקר. חסידות מוסר ומידות. פּרקי אכות ותהלים עם פּירושים שונים. פּוסקים, רמב"ם. טורים וש"ע, ספרי פּלפּן?. שאלות ותשוכות. תלמור ירושלמי, אגרות. מליצה ושירים. מכחבי עתים, תפלות. מחזורים, סדורים, משניות, עין יעקב, אלפסי. ועור.. ועוד. רובם. מדפוסים עתיקים, וגם ספרי קקראים. קאָנטרי אַרדערס פּוצַקטליר אטענדעט. EDEN BOOK COMPANY, Inc.‏ Rutgers St., cor. E. Broadway, N. Y. Tel. Orchard 6864‏ 3 ריום קאַאַפּעריישאָן, 19 אוז איי סט. i“:‏ יארק עוו. און זעהען די ”פרעהלַיכעוֹ מויר". משה שור קומט פון זיין באלטי-, מאר עמבאסי טעאטער מיט די גרויסע. קיגסטל?עריז בעטי פרענק. צוזאמען מיט. דער גאנצער עמבאסי טעאטער קכּיִּ:י.־בֿ פּאני. טיקעטס פאר דיזע פּאִרשטעכוביי גען שוין צו בעקומען איז די בעװעהביֹ,י־וְ כע פּלעצער' וואו עס ווערען אלע מאל, פארקויפט און אין טעאטער אין דעם. טאג פוז דער פארשטעלונג, יֹ..ל וַשַׁלֹמחֹ שמולעוויטש אין באלטימאָר, דעם Bטעז דעצעמבער וועט איז ברית שׁלום האַל שטאטפינרען דער קאנג ערי ווארטעטער קאַנצערט, שלמה שׁמולע-, וויטש איז בעקאנט וייט און ברייט צו| א װאָך אין באלטיטאָר פון חיים לאַנדאָן טשערמאן פֿיטערארישע קאַמיטע. רפאל בארנטיי?; חברות'ישע קאַמיטע, חנח חימעלפארב; מעמבערשיפּ קאמיטע. סילוויא שיינבוים. 20.00 דאָלאר האט דער קלאָב געזאמעלט פאר'ן עלויר דושענסי פאַנד אוןז 830 וואס איז גע בליבען פוז א דענס, איז אַפּגעשִיקט געי ווארען צום נאציאנאל פאָנדר אויף חאנד' ךָבעיֹ.ר איינצושרייבען דעם קילאָב אין גאלרענעם ביד. רי רענעלע מיטינגען ווערען געהאלטען אלע זונטאג אום זיי בען איהר אבענה. אין מעדיסאַן עווענין סינאגאָג חייז, אַק אר אק חון א. סעלסקי גרייט זיך אויף א גרויסען הנוכה קאַנצערט אין שערי תפלה שוה? פאר זונטאג דעם 99טען רעצעמבער, מיט א געקליבענעם כאַהר פוז די בעסטע בא?טימארער זינגערס. דער חן LYY‏ אליין דיריגירען DY‏ כאהר אוןז ער פארשפּרעכט צו געבען עפּעס אזוינס וואם באלטימאר האט נאר ניט געהערט. אר אי טהאַמאס ליפּנוק איז ווירער עלעק טער געווארען פאר פּרעזידענט פון דעוי מערילענד. פאַרניטשור. קארפעט און אפּהאַלסטערי אסאַשיאיישאָ!. א אר אין פּתח תקוח שוח?, דענמאד עוו. זאָגט רעוו. אברחם שאפּיראַ א פּרח חומ'ט אלע פרייטאג אבענד, PR‏ י. ט. ח. א. אַרגאניזירט זיך א בייבעל? קיעס צו שטודיורען TSI‏ דעס תנ"ר. דער יונייטער אַרדער אַוו טרו סיס טערס האט איינגעאַררערט א לייברערי אין מאַונט פּלעזענט סאניטאריום (עפּ- שטייג'ס האספּיטאל), די ליידיס האבען אנגעטהאן אויף די ביכער. כפּעציעלע קאַװוערס. און יעדעס מא? ווען א פא ציענט נעחמט ארויס א בוז, קריעגט ער א נויעם קאַיוער. X‏ א מאריס סטאלעבטמאז האט רעזיגנירט אלם משגיה אויף דעם חכנסת אורחים דעפארטמענט פון דער בעגעוואלענט סאַסײיעטי. ער האט אַנגענומען א שטעל אין דעם נייטען מארקם אַרפאז אסיילום פוז שיקאגא. א דאָפּעלטע שמחה. N‏ ערי ציון שוהל?. פארלק חייטס עוועניו, וועט דעם זונטאג זיין א צוויי פאכע שמחה. עס וועט 1T T‏ אינסטא ליישאן פֿון דעם ניי-ערוועהלטען רב, 291 מיכ? שמעון איסקאַלסקי, און עס װעט געפייערט ווערען דער צעהןדיעה ריגער יובילעאום פון דער שוחל, די אינסטאַליישאַו וועט זיך אַנהױיבען האלב נאך צוויי. די רעדנער וועלען זיין הרב ר' יעקב איסקאָלסקי פון נוארלק (דעם רב'ס פאטער); הרב דר. דיבע רעוועל. ראש ישיבת ר' יצחק אלחנן; הרב. ר' גדלי' סיל?ווערסטאון און חרב רפאל מרדכי בארישאנסקי פון וואשינג טאן: דה. י. בריל; שמיאל ל. זאר, רערזשיסטראר פון ישיבת ריא"ג און רי היגע רבנים הרב רא"ג שווארץ, הרב ר"ש הורוויץ, הרב ר"ט ראביגאַוויץ DR‏ הרב דר. שמואל? ראזענבל?אט. חון ש. גרינבערג װעט זיננען פאסענרע מומורים. לכבוד דעם יאהרעספעסט וועט זיין א באנקעט אום זעקס אוחר אבענהד, איז. קאַמיוניטי האלל פון דער. שוהל. עקס פּרעזירעגט דזשייקאָב א. פליט וועט IT‏ טאוסטמאסטער. סיימאן לענר איז טשערמאן פוז דער אינסטאַליישאַן קאָ- מיטע, און איזידאָר ראזענשטאט ווייס טשערמאן. דער טשערמאן פוז באנקעט קאַמיטע איז מאקס ראם' אוז מרס. ריי מאַנר סמיטה ווייסיטשערמאן. א שעהגע עראינערונג איז פארבינרונג מיט דער גרינדונג פוז שערי ציון שוהל, מיט צעהן יאַהר צוריק, איז דער פאקט. דאס די חכנסה פון דעם ערשטען מניז וואס דח אירען האבען געמאכט פאר ימים נוראים. איז אָפּגעגעבען געווארען אין גאנצען פאר דו מלחמה קרבנות איז יוראָפּ, באלטיטמאַר נעחמט אייף די באליעם טע שוישפּיעלערין בעטי פרענק מיט שטורעם. מיט דעם אַנקומען פֿוז בעטי פרענק PR‏ היגען אידישען עמבאסע טעאטער, צוואר פאר א קורצע צייט, איז שֵׁיין אריינגעטראַנען געווארען א נייער אינ טערעס ביי די באל?טיטאַר אידען צו זייער אידישען טעאטער.---אוןז דער גע-. שפּרעך איז שִטאַדט איז בעטי פרענק. יערער האט ליעב בעטי'ן און יונג און אלט קומען צו איהרע פֿאַרשטעלונג. פאר היינט פרייטאג אבענד, שבת מא-ז טינע און שבת אווענד וועט בעטי פרענק אויפטרעטעג צוזאמען מיט דער גאנצער שטענדינער קאמפּאניע אין בעטי פרענק'ס. סוקסעס אַפּערעטא "א מלכה R lO‏ מלךד", פון א. ליילען. מיט מוויק פון בנימין בלאנק (איהר מאן). וועלכע איז דער מוזיקער פון אלע איהרע פּיע סען. עס איז ראטזאס זיך אַ:צוגרייטען מיט טיקעטס בעצייטענס. צז בעקומען יעדען טא איז באקס אַפיס פון טעאטער. וואטינגטאַן ד. ס. די וואשיננטאַנער אידען וועלען זיכער קומען איז גרויסע מאסען דיזען זונטאג. נאַװועמבער דעם 24טען איז אוידיטאַ. י א שיף מיט גרינע אזוי איז P‏ דער מז? פון אונזער וַפאִלִק יישראל, זיי איז שׁוין בעטערט אלע! מאַ? צו זיין נע ונר כיז זיי געפינען א' מקום מנוחה. דערזעלבער גורל? איז אויך אויסגעפאלען אויף "דזשייקאָב'ס קינ דער" נא איידער וואס וועז שטעזען. שוין דזשייקאָב'ס קינרער אין וועג By‏ די שטעקענס איז די הענד און די פּעק אויף די פּלייצעס. ווייסט איהר DY NN‏ האָט זיי געגעבען דעס דרך נישט קיין אנדערע T N‏ "אמעריקאנער גרינ האַרנס" װאַס זיינען אנגעקומען פון אלע עקען פון דער וועלט אוז זיר כעזעצט אין דעם שעהנעם פרענקליז פּארק טהעאטער. זײַ זינגען און טאנצען אוז קעהרען וועל טעז' זיי קעהרען שיער איבער אכעריקא מיט דעם פרענקלין פארק צוזאמען. M‏ מאכעו זיך שנעל? היימיש אין נייעם לאנר DR‏ איהר ענרזשאיט זייער קאמפאני און זיי וועלען עמפּפאנגען איע לאנדסלייט מיט געזאנג. דו 'אמעריקא ונער גרינהאַרנס" איז א מוויקאלישע פּראַדקשאַן מיט 20 נומערען געואנג, 40 מענשען אויף דער ביחנע. מיט חנה האַ לענדער אין זעהר א קאמיטע ראַלע. קומט אין מאסען פרייטאג אבענר, שבת. מאטינע און אבענר דעם 22טען און 98*, טען נאַוועמבער איז דעם פרענקלין פּארק טהעאטער אַפּצוגעבען שלום עליכם די גרינע און נעהמט אפּ א גערוס פון אייער אלטער היים. י NOVEMBER 22, 1929. איבער א מיליאָן געזאטעלט דער באלטימאַר קאמיוניטי פאַנר האט לֿעצטע וואך דורכגעפיחרט א קעממפּיין פאר א מיליאן מיט הונדערט פופציג מויזענד דאַלאר אויסצוהאלטען די פער* שיעדענע ניט אידישע טשאריטי אינ סטיטושאָנם פון שטאָדט. די טהוערס פון קעמפּיין פיהלען זיר א ביסעל ענטז טוישט וויי? י נאנצע וואך שווערע אר בייט האט נאַר אריינגעבראכט עפעס מעהר ווי א מיליאָן דאַלאר. דאס PR‏ טאקע פאר זיך אליין א גאנץ שעהנע מטבע. אָבער רי סומע וואס פעהלט גאָך, אויב עס זאל שפּעטער ניט ארייגקומען, װועט זיך לאזען פיהלען איז דער ארבייט פון די פערשיערענע אנשטאלטען. עס איז די אלגעמיינע מיינונג, אז דער קעמ פּיין האט ניט דערגרייכט די קוװואַטא צוליעב דעם קראך אויף דער בערוע. אמילןו פאר אזעלכע וואס האבען אליין ניט דירעקט געליטען פון דעם חורבן TR‏ סטאק מארקעט, איז דאס אויה געוועז א גוטער הידו'ן.

די באוועגונג פאר א קאקעדזש, קאונסילטאן וויליאם ג. אריְברעכטץ האט אריינגעכבראכט א פּֿראַיעקט איז סיטי קאינסיל, אז רי שטארט זאל איינ-, פיהרען א צוויי יעהריגען קאלעדז'ש קורס. PN‏ פארבינרונג מיט דער באִיִם האי\ סקוה? (סיטי קאלערז'ט).. מר. אלברעכט, האלט, אז די פראגע איז איצט זעהר דרינגענד צוליעב דעם וואס דזשאנס האַפּקינס יוניווערסיטי, האט שׁוין אזוי ;וט װי אָפּגעשאפט די נידריגע קאלעדוש קורסען און שניירט זײז צי ווערען א סקו? פאר פארטיגע לומרים וואס קעז נען שׁוין, אזוי צו זאָגען. לערנען "פאר זיך". איז שטאדט אוז ארום שטאָדט איז ניטאַ קיין אנדער קאלעדזש װי דער פון קאלעדז'ט פארק (יוניווערסיטי אי מערילענד), וואס איז א היבשער מחלר פוז באלטימאָר. פאר א געמיינעם בענז שען צו לאַזען דעם זוחן, אדער די טאָכ טער, וואהנען אין קאלעדז'ט פּארק און נאָר צאַהלען WY‏ לימוד אויך, איז אביסעה צו שייער, אביסעח צו שיוער, איצט קומט צו נאַד או אימ'טטאנד וואס מאכט דעם ענין פון קאלעדרוט חורסען פֿאר די "בני עניים" פאר א ברענענדיגע פראגע. לויט דעס געזעץ מיז איצט יעדער איינער SO SN DR‏ טען לאה האבען דורכגעמאכט א חאי סקוח?. אבער די יוניווערסיטי אַווּ מעז דולענד איז נאך פרומער T M‏ קאָורט אוו אפּיעלס. און זִי פערלאנגט פון יערען קאנדידאט אויף ?אַיער צוויי יאַהר קא יערזש. טענה'ט דארים מר. אלברעכט, אז אויב די שטאָרדט וועט ניט איינפיה רען די פאַרגעשיאגענע קאלערזש קיר סען וועט זיין אונטעגליד. פאר אז ארי מען איננעל צו שטודירעז לאה. ער אלייז, חאט שויז געהאט די פּראקטיקע מיט זיינע אייגענע באָיעס. ביי זיין קאַנװעגשאַז פֿאַרלעצטען זונ טאג האט דער קאַונסי? פון אונזערע אַרטאַראַקסישע שוהלען אַנגענומען א רעזאַטושאַז צו אונטערשטיצען מר. אכ־\ ברעכט'ס פּלאן. ok %k‏ זונטאג אבענר דעם 15טען דעצעמ בער וועט זיין א באנקעט פאר די אידי שע קלעגיאַנערען איז מעריסאן עוועניי טעמפּעל. די סעודה ווערט אראנזשירט פון ציוניסטישעןז דיסטריוקט. די הכנסח וועט זיין פאר דעם פאַנר צו קאַלאַניזי רען לעניאָגערען אין ארץ ישראל. קאָל. דזשעסע ראַזענפעלד איז טשערמאן פון דער באנקעט קאָמיטע. אר 4 דער לואיס מארשאל? קעמפ פון IB‏ דער בני ציון האט זונטאג געהאט א מוז טונג אין י. מ. ח. א. אייניגע נייע מעמ בערם זיינען צוגעקומען. דער קעכפּ ריכט זיד אינגיכען צו האלטעו א מעז פאַריעל? מיטינג צום אנדענקען ID‏ 5 איס מארשא? ע"ה. דער קעמפּ וועט זיך צוזאמענקומען דעם ערשטען רדאַנער שטאג פוז אלע מאַנאט, אוז די עקזעקו מיוו קאמיטע וועט האלטען מיטינגען אלע צוויי וואַכען. א k %k‏ דעם זונטאג אבענהד, וועט דער העב רעאישער שְׁרֵייבֶער שאו? סאפּערשטיין חאלטען א לעקטשור ביי דעם "השומר" סאַסייעטי, אין די י. מ. ה. א.. ווענען די ציוניסטישע פּואבלעמען אינ'ם ליבט פון די געשעהעניסען אין ארץ ישראל?. "חשומר" קלייבט זיל צו געבען דעם ווינטער א סעריע ?עקטשורס אין העכרעאיש. און צו געה-יען אנטהייל 'R‏ דער "ראָלל קאָלל" ארבייט. טעג דעי פארין געצייג קאמפּיין די קאנפערענץ פאר דעם געצייג קעמ ּיין לטוכת די אידען פון רוסלאנד מאכט פאַרבֿערייטונגען פאר א טעג דעי שבת אבענר. דעם 80טען נאַוועמבער, און זונטאג דעם ערשטען דעצעמבער. א נרויםע צאָה? וואלונטירען האכען זיר שוין פערשריבען און נאך ווערען ער ווארטעט. 3 ערב עלעקשאַן ביי סד 28 אמת, זונטאג איז געווען נאמיניישאן פאר אפיסערס ביי די חסד שׁ? אמת סאַז סייעטי, אין זייער בילדינג, 1136 איסט באלטימאר. די עלעקשאַן וועט זיין ST‏ טאג דעם ערשטען דעצעמבער. אום צוויי אוחר בייטאג. דער איצטיגער פּרעזירעגט איז פריינק הורוויץ. פאַרלויפיג הערטן זיך ניט פוז D‏ אַפּאזיציע. ן א א אי PR‏ דער שאַדאַטער שוה? ערת יּשור.ידֵו PR‏ יצחק וויינער ווידער ערוועהלט געז ווארען פאר פּרעזירענט. יעקב :”‘_,‘,[ וויים פּֿרעזידענט; שמואל יחודה אפּעלד, שטיין. טרעזיטורער; יוםף= האַפמאן! סעק.; נבאי ראשון פון חברה קרישא.: פֿױבע יעי האָפמאן גבאי שני| נמתקי אלטשו?; שמש ראשון, ישרא?! קאפּלאן. א %k‏ ביי דער אינסטאַליישאַז אַוו אַפיסערס, פון מזרחי, PR‏ הויז פון פּרעוירענט! בענדזשאמיז שוואר'ן. וואו עס איז איז! דער איינענער צייט געפייערט געווארע;! דער פופצינטער געבורטסטאג פון מר. שווארץ--איז. 3 /T‏ מרדכי ראבינאַ-, וויץ געווען טאוסטמייסטער. און רעדעם האבען געהאלטען הרב ר' שמריה חורז וויץ. הרב כ"ש איסקאַלסקי איז י. א. לעוויז. k %k כי די עדת בני ישרא?, 4 נאַרױ ברארוויי. וועט הייכט אבענד ריידען משה סינעל, א מעמבער פון דער חברה. רעוו. שמעון קליוואנסקי. חזן פון רוסישע; שׁוהל, װועט זיננען זמירות אוז חונ'ישע זאבען. י א א מאיר בארנטייל איז דער נייער פּרע זידענט פוז באלפור קלאב בנומין פיש פאן, וויים-פּרעזירענט; אסתר האַפמאן, טעק. סיליע דרייזען. טרעזשורער:

Page 7

FRIDAY, פיכס 0 o 7R‏ ן Ns 26 RN\ 4 3\‏ 6 (S‏ צַ USHER‏ o Y/,‏ פַ 6'; Y,‏ י AL‏ א 2 י WAL‏ NGO 6 5‏ 5 ייִּ% CAN‏ ’4 1 י RTHODOk /י 1 BR3P‏

עLA LTV NN‏ כשר פלייש פּראַרוקטען _ \\יֶ/, ט Wy‏ W oW DN N‏ ייע י. פראגע ואייאכי “/י ײ l'\\‏ "יּ,/ יקי״ז'־כֶ וואס קאכט מען A\ TR‏ היינט \יֹיּ’ 4 \״וְ סיֹ יַבּן.יִּ, י\פָּנָּ )\’לָ 2 2 /יּ 2 י!, 2 _ נֶיֶנֵ[, י i A ()Y 0 Al'E.’:' N f s‏ \\י\אֱ קא יר g‏ סאלאמי, פראנקפורטערס, באלאניס, קאַרנדיביף, צונגען, פֿאסטראמי, אלע פון די בעסטע טיילען פלייש, צוגעז e‏ ריכט מיט דער רעגירונגס השגחה אין רעךר ריינסטער, ליכטיגער זונען- i‏ קיטטען. גאָוערנמענט אינספּעקשאָן נומער 34 בכשרות און קו'ן”אלֹיטי גאראנטירט 100-פּערסענט תהעו דה כל מאכלי ומעדני מבית חרושת קריינין.ס פוד פּראָדוקטען נעשים בהידור יפה ובהשגחה מעולה וכשרים המה אף ליראים ןס ומחמירים בהסכמתנו, ו| אגודת הרבנים האורתודוכסים דאה"ב וקנרח. oy 1‏ ק ע י יע אַרדערט קריינין.ם כשר פּלײישפּראָדוקטען {ך' 2 און קענד גודם פון אייער דיעלער C‏ אַדער דירעקט פון אונז ק קן. I N N-‏ -ע. PRODUCTS, e/‏ מסס 5 5 2 KVSHER 15 RIVINGTON STREET KVSHER‏

NWALIY, New York, N. Y., U. S. A. UALIT‏ ______—_‘—___________—__——____—' י י י. י י ,;,ךְלֹ,יֹי*'ז:“ -יַ י י יר אי יֵא',, טא י רי. s '-,"((/;i."_\‘:;;j.‘" 4T‏ R‏ ’.וֶ';יִנֹיֹ“ י ט ז*יְךְ ’שָׂ א צי e‏ יל TR R‏ י kM‏ -עא י ש?ד. ey‏ 8 מוסטער איענרוט קאלאניע =ק-י S O,‏ 4 יַּיָזְי עהרע פון נייטען שטראום אי P e‏ 2 לֶצְלָלֶ שענסטען געגענט פון אךזְיַּושַׁךְיֶוַ .'«'".’f"."'..'»*'z,,‏ A‏ ירז!! קכי י,O עא. BRI 4 N,‏ QPN‏ 'י"ייָּיְ פלאַ: רענך Rl‏ דאָי י; (/ךְ,ךְ’/ךְ,.";' L")X A‏ צי אף אר יאן צרעגרוש פלאנטט- -ֶא wh l}f"“\”@’”q‏ טל לייכטע אַפּצאָלונגען ךָ״יֵ“שִׂזֶ;־כָּיָ\י אע פואַנצען אַו אַרענרזש פלאַ;טאציע אין QR‏ ,\יִלֵיֹיִּיֶיֵנַּ/עָרֶ.;;יּיָ־.:?& 4 {ךְוֶיִמֶ -נהגיה" מייגט אַ זיכערער R A A‏ וֶיֶצֶיְ;:# גוט-באַצאָלטער אינוועסטמענט ;יֵיּיָדֵיֵ.’יָּקַ,יֶלֵ־ויֵ;פֶבּפֶיֹיֹּהְ PR‏ יע די .בני בנימין" באַנק ןייְ’יֹ;)',יְ,יְבֿבֿיָּךְ.י,־פֶיֵרֹי ש 2 .:j‏ נֵּיָךְ,יְ,וְ;.{ גאַראַנטירט די זיכערקייט פון ןי,’נָּזְיֶיָ Yo‏ אֱ עײ אייער קויף י י רָזֶשָׂוֹיֶ פאַר מער;גּכַיָּיָיֵנָּיֶכיֶגו מרעגט: 4 יְיֹּפַּילָקַיֶיַ'יְ,”;יֹ./ן/ןוֹ/וק יָ\ A 3 7 ע 0 י 602 Fifth Avenue. Koom‏ 111 י /ייֶייָנָּ?יֹּזְיַלָּ’ 2 New York City 264‏ @)%י R‏ 3 וְ" ’%4 é’ “f'i'?r‘,':":;‏ יָ)וֹוֹ] נָּשֶׁ.י;’/ י;"־;ךְ*יּיֵיֶךְ:;;יִיִּ.'ךְוְ ot i; N‏ Ao‏ 3 י אכרד טי ?:יָוֶוִ יּ\פֿֿ r'\‘,.),é{'f,fi};f s‏ A‏ אי -י ל י. עי. %’יּיּגִלֹ י י B‏ \יֶיַ’??.יֹ"" מ R‏ 7 ע -י אי אק י קי א Y 3L \y R‏ o b e e e IR e‏ מערידען ליידענדע!{ 1 פארשווענדעט קיין צייט מיט צווייפעלהאפטע מעטהאָרען און עקספּערימענטען. געברויכט אונ- י זֶער אימפּאָרטירטען מערידע; זאלב פון דייטש- לאנר. עס מאכט א באלריגע ענרע פון װעהטאָגען אוז איז די בעסטע קוריר מעטהאָרע פאר ביו- IR YYD‏ בייסענדע מערידען. פיזשורס, פאר- rq‏ שטאפּונג אוז בויך ווינדען, געשווירען, פיסטולא, הויט רייצונגען. פארפעהלט קיינטאָל ניט. איבער 00 קליענטעןז געברויכען אונזער זאלב קאסט 81.28 אויב סי. אַ. די. 81.88. קיינע X‏ רראָג סטאָרס פארקויפען אונזער זאלם, דירעקט א 4 פון י י 4 VECHELDE IMPORTING CO.‏ -ח קא =|ן V 590 East 166th Street, New York‏

T קךְמעךְ אייניגע אויײַ פערמאגענט וויואס איינינע o VDD T YIR DRI DIEDIN MR‏ BN‏ איהר ווילט געהסען א לציער אין וואשי:נטאן, וװאַס זאַ? העלפען אייערע קרובים אין יוראַם ען קריגען אימינרייקאַן; אדער ויזיטאָרס וויזעס, :עהסט לאַיער לואים ם. גאַטלין אַיער לואיס ס. גאַטליעם און ווען איהר ווילט ארויסקרינע! פאטענטס, טריירימארקס, וערזשיסטריישאָן, קאפירייסם {}4 yumu.;?u‏ געועצלינע ראַקוטענטען, וװואַס האָבען צו טאָן מיט דער רענירונג אין וואר שיג אַרער אונוערע !םעֹרייָכַ%פְּכּ־בָּפְּ.סי\יךָצַ\כַע;רײַיֶוָט'וֹנֶואוֹ ווענדעט זיך הייגט, בּכְ“ר, 1. לאַיער לואי לי 4 e‏ לואיס ס. גאַטליעב 4 קאָנעקטיקוט עוועניו. נאָרטה וועסט. וואשינגטאן, די. סי. 3 סעלעפאַנירט קאַלומביא 1697 די טויוענדרער קליענטען פו! אמעריקא און יוראָפּ, וואָס האבען נענומען ?איער גשטל?יעב'ן, 4:- אז ער זאַ? זיי דינע! אין אויפסאכען פעטיציעס צו ברעננען קרונים פון יוראָפ. אַדער 3 קעפסען פאר די איסמיגראנטען וואָס זיינען מאראורטיילט גע!יִאָרען צוריק צח שיקען, וועלען-} מיט פארגעניגען אייך ענמפסערען: "ווער IR‏ װאַס פאר א (?אֵיער גאַטליעב איו". \ױבּיעוֶ עיפאָלג ער האַט אין קייסעם, או! פאר וואַס זיי רעקאַטע:דירען צו זייעוע פריינר, און באקאנמע, IR‏ ווען זיי האָבען או איסיגרייעאָן אַרער אירגענר וועלכע קעיסם Imwmm‏ צ ואַלען זיי נעהמען לאַיער בֿ%גּטִ ל י ע ב. װיי? N‏ גאִס;'עבּ פראקטיציר SN‏ או! חאַט א רעפיוטייטאן אלס איינער וואַס ה'נַּ מ און איו א RS‏ װואָס איז צופרידענשטעלענר ע; א חתונח זאָלט איהר מאכען; אין דעם נרויסען SR‏ שעהנעם האָל פון קליימער סטריט שוהל, קאָרנער בערפאַרד עועניו, ברזקלֿין.. מעלדעט זיך צו הרב שלום ראביגאַוויץ:י 9 בערפאַרר עוועניו. ברוקלין, י\יָּיְ' קיי ייע י 5 =1 1 רגאניואציעםס!! פאר אייער יובילעאוסיקאַ:צערט, אָרער באנקעט, קענען מיר אייך בעזאָרגען מיט פּאסענרע ארטים סען: מוויקער. זינגער אקטיארען פון דער אידישער און עננלישער|, ביהנע, חזנים, כאָרען, אַרקעסטערם, א. אז. וו. י National Artists Bureau‏ West 44th St.. New York‏ 156 Phone, Bryant 8750—8751 T‏ י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י י יעי י עי עס בעטהייליגען זִיך יעקב בן עכיּי,זְ בערטא גערסטין, מישא מישקאַוו. רות' געוויאש. משה רודינאוו, אסיא עלֿקיז! און לאזאר וויינער. עס וועלען אויך זיין באבריסוכגעזִ’אהוֹ פארויצער וועט זיין דוד פּינסקי. נ דער אַווענט וועט פארקומען אין סיי| וויק רעפּערטאָרי טעאטער, 14טע גאסן און 6טע עוועניו, זונטאג אבענד דעם! Bטען דעצעמבער. י בילעטעז שוין צו בעקומען איז אָפיס! פון קולטור געזעלשאפט 799 בראדוויי' oy‏ 206. איז רעראקציע פון "טאג", און אין אלע אידישע בוכהאנדלונגען. DN‏ געווינען דוון דיע I‏

איינפאכע מעטהאָדע דאָקטױירים זאַגען אז די זויערענרע| ניוועץ אין בייבי'ס פארדייהוננסטראקט איז געוויינליך פעראנטווארטליך דער ]פאר װאָס בייביס געווינען ניט אין גע וויכט לויט װי זיי בערארפען. און דער בעסטער בעווייז. דאָס איז א פאקט, IR‏ דער שנעלער וועג װוי אזוי שוואכע. ביי זע. ברעקלאך עופה'לעך בעסערען זיךר ווען מען רייניגט זייער מאַנען IR DR‏ קעם און ברענגט זיי אין אַרדנונג מיט א פאָר דאזעס פון ריין-וועדזשעטייבעל, אנגעגעחםיטעם'ינע פלעטשערס קאסטאָ- וריא. דיזע מילדע, אונשערליכע פּרעפַּא" ראציאָן קומט דאָס ערשטע אוים'ן זינען פון יערען דאָקטאַָר צו ערלייכטערען אזעלכע קראנקהייטען פון בייביס און קינדער ווי קאליק, געז, פארשטאַפֿונג.| !רייעריא, פארקיהלונג. א. ז.וו. זייט נור| (זיכער אז איהר בעקוּמָט רי עכטע קאס-, טאָריא איז"'ם באטעל? װואָס טראָגט די* פלעטשער אונטערשריפט. (ארװ.בּ אן אויסערגעוועחנליכער איבעראשענדער ספרים סייל בלויז פאר 1 חודש פון נאַוועמבער 2טען ביז דעצעמבער 21טען לע זייגען איבערצייגט פון רע עט ספרים סייק אי "בית מםחר ספרים פּרדס" איז א וועלטליכע איבעראשונג S N‏ װאָס האָט צו זיך קיין גלֹײכעדְ ניט. אויסער די רעדוצירטע פּרײזען םפעצ"עלֹ פאר דעם םײלֹ, גיבען מיר אויך ,309 עקסטרא דיסקאונט פאר אלעם וואָס דער נית מסחר ספרים פּורדם נאזיצט. די אידישע געשיכטע ניי בע. ארבייט נאַך פּראַפעכאַר נרעץ, סיט א פאַררעדע פון הלל צייטלין, פון דער אוראלטער צייט, בין קעצטען Bוטען יאַהרהונדערט. 7 בענדער גרויסארטיג נעבונרעז PR‏ קלשטה ספּעשע? פּרײיז .................6.00 די אידישע פאַלקס געשיכטע נשַר פֿראַטעסאַר גרעץ, מיט'ן ביקר פון מחבר מיט ביאַגראפישע נאַטו A‏ פון זינד אידען זיינען נעווא רען א פאַלק בין דו השכלה צייט, 4 בענדער זעלטען שעהנער 30 ספּעשע? פּרײז .................3.50 געזונד און לעבען, L&‏ דובאַווסקי, פראכט געבונדען. פּרײן s''. ליעבע און לעבען, פון היים מאליץ. פֿרייז .........:.........60. פאבלען, פון ד. הירש, זעהר אינ טערעסאגטע, צוגעפּאסט צו יערער צייט, זעלטענע משלים, נויטוענ דיגע פאר יערען רערנער, 200 זיי טען, פּראכטפאַלער בונד, גרויסען פארמאט. פּ רײיז B0 os‏ פאָלקס רעדנער, א זאמלונג פון רערעס צו פערשירעגע אנגעלעגע:י הייטען פון הרב משה צבי ראכי נאַויץ. פרייז ..................28. מערכות ישראל, נהשם והממפירים מאת הרב הורשן ר' אליהו גאַרדאַן, מחבר הספרים דברי A‏ אליהן ב"ח, דמעת העשוקים, ישרא? בעמים, 200 עמודים פורמאט נדו? א ספעשע? פּריין אַנשטאָט $3.00 בלויז .........................1.00 מעשה אלפֿס קאמפליט אין 3 בענדער, רייבזיניגע רעדעם פאר ימים נוראים, ימים טונים װי אויך פאר א נאנץ יאַהר, דער מעשה אלפם איז ניט נור וויכטיג פאר רבנים, דרשנים ומטימים נאַר יעי דער קאַן נעפינען פיע? טייערע געראנקען, נוצליכע צו יערער צייט. פּרייז פאר 3 פּראכטפאָלע ק?אטה בענרער ........................4.00 מן המצר, א שמודיום איכער דאס לעבען פון דער אידישער נאציאן Kk‏ נליק אין דער צוקונפט פון אידען און אידענטום, פון גדליהו בובליק, פֿרײז ..................1.75 דער סך הכל אין אמעריקאנער יורענטום. אז איבעױבליק אויף די ריכטו;גען און יודענטום איז דער צושטאנר פֿון אידישקייט איז אמע ריקא, פֿון גדליהו בובליק. פּריין../1.25 מיין רייזע אין אר'ן ישראל פון דעם זעלבען כחבר. פֿריין אין א פּראכטפאַלען בו;ד ..........1.00 דער ים רויטט. ערצעהלוננען און כקיצען פֿון תלוש. דער פּריין פון בוך איז בלויז..................1.00 געזאמעלטע שריפטען, פוו יונה ראַזענפעלר, און 6 פּראכטמאַלע בענדער. פֿרײז .................4.80 אלע ווערק פון גין דע כאָפּאז סאן. אינערזעצט פון לעאָן קאָבי רין 'R‏ 185 פּראכטפאַלע בענרער, פרייז ........................12.00 דברי ימי ישראךו טאת ד"ר צבי גרעטץ. עשרה כרכים מכורכים בכרכת דע לוקם, פראכט. המהיר נעטא ........................17.80 פּרקי אבות עם תרנום יהודי, מאת יהואש ועם תרגום אנגלי מאת ר"ר בן-ציון הלפר. פראכט בונד. פּרייז 1.00 דרש אב, מאת הרב הנאוז האמחי זקן הררשנים ר' א. א. יודעלקע וויץ.' 8 כרכים דרשות אויף גאנץ חמשה חומשי תורה אין די צעהנר ליגער צום קליינען, אַנשטאָט 412 בלויז (נעטא) ..............5.00 אהל יעקב מהפניר מרובנא, 8 פראכטפאלע בענרער, אנשטאם 45 פרייז בלויז (נעטאַ) ............2.60 שאילת דיד, טאלת ותשובות מאת הוב הנאון ר' דור מקארלין, אנשטאט 88.00, פּרײז, (נעטא)....2.00 עס איז אינמעגליך אויסצורעכענען דעם גאנצען לאגער אין דער רשומח. מיר בעטען אלע פּאטראַנייזער און פארעהרער צו באזיבען אינזער בות מסהר ספחים און זיך איבערצייגען. װײך ווענרען מיט בּעשַׁטעיִּדִבנעזְ צום בית מםחר ספרים פּרדס של י. ז. בוכבינדער--28 קאנעל סטריט PARDES PUBLISHING HOUSE, 28 Canal Street, New York, N. Y.‏ +HE JEWISH MORNING JOURNAL פון "פאוווארפען ווינקעל"" l‘S‏ דע גוויסער כרייטער וועל L‏ דער בעיואוסטער דראמאטורג. דער מחבר פון דער אידילישער קאטעדיע "פארווארפע; ווינקעל?", פרץ הירשביין, mm}‏ זיך אומגעקעהרט פון 1 רייזע! |איבער RS‏ אוןז איז איצט אינ-! זער גאסט אין ניו יארק. הירשמייו האט! פארלאַזען דאס "פארווארפען װ\:נ־::בּ’יִ”] מיט שעחנע עטליכע יאהר צוריק אוזוְ האָט געמאכט רייזעם איבער פאר-! שיעדענע לענדער, פון וואנען ער הצט! אונז געבראכט גרוסען. מיט פינה, יאר צוריק האָט ער זיך געלאַזען אויף. א רייזע איבער דער וועלט. ער האט: בעזוכבט במעט אלע לענדער אויףז! ערד קונעל. אומעטום האָט ער געשטו-| דירט און געלערענט דאס לַעבען פון! פארשיעדענע פעלקער אָבער דער עיקר| ןהִאִט ער זיך לאנג פערהאלטען אין רוס", !רַאנ.־ און פאלעסטינע. וואו ער האָט |גרונטליך געלערענְט ראס אירישע לע-, {בען וואס ווערט איצט געבויט אויף. |נאניץ נייע יסודות. ער האָט פיע? צו; |דערצעהלען פון דאס נייע לעבען דארט,. א לעבען פו? מיט פּיין און פיע? פרייד! פון האָפנונג און שאפונג. לכבוד דעם ליבען גאסט. ארדענט! |איין IT‏ אידישע קולטור געזעלשאפט א. (פייערליכען קבלת פּנים. ביי וועלכען! |הורשכיין װעט אונז דערצעחלען וועגען, |אלץ וואס ער האָט דארט געזעהען, IR‏ יגעהערט. קיינער, וועמען עס איבטערע־וֹ |סירט דאס אירדישע לעבען איבער דער, ,װעיֹ.ט וועט ניט דורכלאַזען דרי בעיֹ.ע־וֹ גענהייט צו אפּנעהמען א נרום פוז. הירשביינען פּערזענליך. l‏ עם ווערט אויף צוגעגרייט א רייכע, קינסטלֿערישע פראגראם. אין וועלכען! די הסכמות פון די גרעסטע גאונים װי ר' יצחק אלהנן ז"ל. פּריין....oo. דת ודעת רעליניאן אוז וויסענ שאפט 6 העפטען פון ב. צ. נוצליך פאר יעדען מטיף און דרשן, זיך בענוצען אלס א וויכענשאפטייכע וערק, צו קאנען האבען טאסען שטשף צו רערען. מחיר..........50. ערשט ערשינען! o‏ י הורה בחרווים אלע חמשה חומשי הורת איבערגעזעצט אין גראמען אויף אידיש פון אלכסנדר PO‏ הורווין, סאז אנטא:יא, טעקסעס, אין צוויי פּראכטפאַלע בענדער פּריז $5.00 מלאכת מחשמח, סאת חרב הגאון הפילוסוף רביגו משה חפ'ן זצ"ל, דרושים על חמטה WO‏ חורה, בשגי הלקים בכריכה נהדרה, 400 עמודים. יקר המציאות ......2.00 הליפת שמלת בנומין מאת הרב הגאון הדרשן המפורסם וואַ?ף זוסי מאן סופר, דרשים על פּרשיות החורה ודרשות קר"ח, ש"ש, יוה"כ, כוכות, שמחת תורה, שבועות, ועוד. במרבר דברים, כ? כרך...........2.00 א ויוינץ ווערק אין. קנגליש פֿאר רבנים, דרשנים ומטיפים Sermons and Addresses By Leo Jung M.A. (CANTAB) PH.D. (LONDON) דער ספר ענטהאלט רעדעס אין‎ ענגליש פַאר: ימים נוראים, ימים‎ טובים, תנאים, התונות, בר מצוות,‎ פארטיס, הספּרים, רעדעס צו מצבות‎ אויפשטעלען, צו הנוך הנדר און אנרע-‎ רע אלערליי אנגעלעגעגהייטען. אלעס‎ געשריבען אין א שעהנעם פראכטפולען‎ ענגליש, געררוקט אויפ'ן בעסטען פאפּיר‎ אין פּראכטפאַלסטען באנר. עס איז אי‎ בעריג צו ריידען ווענען דער נרויסקייט‎ און פּערזעגליכקייט פון הר ד"ר יאַנג,‎ װועלכער האָט זיך שׁוין קונה שם געווען‎ מיט זיינע פריהערריגע פינף ספרים ווֹי‎ אויך מיט זיין בארימטקייט אויף דעם‎ געביט פון אידייטער כל טועריי. זייגע‎ א דעדע װאָס ער האלט ציהט טויזעגר‎ טער צוהערער און פמיר האכען געפיהלט‎ אז א בוך פון זיינע גלענצעגרע דרשות‎ װעט האבען א גרויסען ערפאלג. מיר‎ האַבען דורך פיע? אנשטריינגונג געז‎ פועל'ט ביי הרב ד"ר יאַנג ער זא? פאר‎ אוכן צוזאמע:שטעיען אזא בוך. עוד קא‎ בא כבשם הוה,‎ 43.50 פּרייז בייז‎ דער בוך ענסהאלט איבער 400 זייטען‎ איז דעם פּראכטפאַלסטען איינבאנר.‎ הגויטי 27 מאת הרב זלמן דוב‎ רא'טגולין, יכלכ? סקירות קערות‎ על ענינים שׁונים וררושים ?מועדים יכמח שבתות השגה ובסופו NP3‏ יצת הערות והארות בדברי הלכה. מחיר הספר בכריכת בר נהררה....1.25 דרשית, רעדעס און לעק י. טשורס, פון חיים מאליץ. פּרייז 1.00 פּאַלק און לאנד, פון נתן מילוו ראויסקי. רעדען און פאַרטראנען W‏ פערשיירענע געלעגענהייטען. פּיאכט געבונדען, פּריין .........1.00 ךו־.טךח מהרצ”א מהרב המטיף ר' צבי הירש אַרליאנכקי, מכורך טוב 60. דרשות מהרצ"א חיַס שני, 20 המטיף הנ"?, מכורך בר פראכט ...................1.80 די וואונדער מעשיות פון רי נחמן ברעפלאווער א וי כענטאפטליכע אויסנאבע פון די אזע וואו:רערליכע סמּורי מעשיות פי ר' 2חמן ברעסלאווער, נעדרוקט איז א גרויסען פאַרמאט און געבונ דען אין א שעה;עם, פלעקטיבל או:בונר. ענטהאיט איבער 300 זייטען. פ רײז .................4.850 וֶאויסנעשלִ”אִסעךְ געווארען. נור "געד; שטעלט געווארען מחוץ למחנה" און דאס| אויך ניט פאר זייער שטעלונג צו פאז לעסטינא, נאַר פאר פעלשען נייעס. צוז דרעהען פאקטען, פאר אַפּשפּאָטען פין T‏ פאגראם קרבנות און פאר פארליוט רונגען קענען דעם אידישען זעלבסטין שוץ. דער טעקסט פון דער "היינט" קייבעל לייענט זיך ווי פאָלֿגט "צום אידישען שרייבער פאראיין איז, ניו יארק, "מיר פּראטעסטירען זעהר שטארק קעגען דעם וואס איהר האָט אָנגענומען רעזאַלוציעס ווענען IR‏ אנגעלעגענהייט, וואס איהר זייט ניט ריכטיג אינפאר מירט, מיר קעמפּפען ניט געגען די אירי שע וועלטליכע שוהלען. פארקעהרט, /מיר אליין אונטערשטיצען אזעלכע שוח יּפֿֿעז און העלפען זיי בויען. דער קאכיפף איז געריוכטעט ספּעציעל געגען דעס בונד און זיין אנטידאירישער ערציהונג, וואס ווארצעלט אויס ביי די קינדער (דעם אידישען גייסט און פאריְסם’ט{ זייערע הערצער מיט שנאה צו אלע איז רען וואס זיינען ניט קיין בונדיסטען; און ןקעגעז פּאלעסטינא. l‏ "דער שרייבער פאראיין, וואס האט. אױסגעשלאַסען מיטגליידער פאר זייער פאררעטהערישער שטעלונג צו דער קאר טאסטראפע אין פּאלעסטינא, דארה. פארשטעהן אז אירען ווילען ניט אועלכע. |שוהלען, וואו די קינדער ווערען ערצוי נען אבזיכטליך אין דעם גייםט פוז אזא. פארראטה. "מיר בעטען אייך. פארעפענטליכט. ןראם אין די צייטונגען. ”ךעך הײבטװ.\ דער ספר וועלכער האט אויפגעשט!י רעמט די גאנצע אַרטאַָדאַקסײטע וועלט מיט זײן שארפקייט און למרנות און מען האָט פאר איהם געצאהקט פון 510 בין 515. רי אוצ" טינע פּרייז בלויז ..............2.00 מנחם שבת אייף פּרקי אָכית מיט דעם רמב"ם'ס מירושׁ צו משניוח. מענטען האָבען געי װאַלט זיך יאוען קאַָסטען יערען פּריין אבי דעם כפר צו קרינען. ער איז אַבער גיט געווען, אַז? מטוק הספרים. קויפט איהם היינט אין "פררם" פאר בלויז ............2,00 דער אידישער רעדגער, פון הרב הדרשן המפורסם ר' יהודה לייב קאזאראָוו. דרשות פֿאר ימים נוראים, שבת שונה, יום הכפּורים און צו אלע אנגעלעגענהייטען, װואַס א מענטשען קען פאַרקומע; צום ריי רען אין די צעהנדקיגער דרשות אויסעוקלייבען, קויט סדר העין יעקב. פריין ....................2.00 ענציקלאַפּעדיע פון אידישע ויצען. פון זעיבען מחבר, וויצען לויט די סדרות אוז אויר אלגעמיינע אירישע וויצען און חסיי רישע ווערטלאר, פּראכטפאָ? נעבוני רען. &רייו oß‏ משל ומליצה, מאת הרב הררשן המפורוסם אכרהם גאלאנטי, מכורך פּראכט. המחיר ..........1.00 הגיוני ושרעפֿי, ררישות על חמיטה חומשי חורה ספר בראשית, מאת הרב הנאוןז הדרשן המפורסם צבי הירש דאנכאווי, נעהמ"ח פּרי שלמה. המחיר .................2.00 מועדים לשמחח, מאת הרב אברהם נפתלי גאלאנטי, דרשות מועדי השנח, ולעבתי הר' פּרשיות להזכרה נשמות, חנוכה זעוד. המחיל ...................2.00 ספר הדרשוֹת רער מארערנער אידישער מאַלקקסירערנער פון הרב הדרשן המפורסם שמריהו ליב הוױ וויץ, דרשות פאר ימים גוראים, שבת שובה, סליהות. תשעה באב, עשרת ימי תשובה, יום כפּור און אע אידיטע ימים טובים און נאַך פארשירענע אגרערע אנגעלעגענהייז טען. פֿרײז ....................1.80 אוצר הדרויש וההטפה, פין הרב הדרשן המפורסם DY‏ ראד בינאָווי'ן, דרשות פאר דער בימה, קויט רער פררה מיט כאמרים און משלים, אַס זיינען שייך צום ענין הדרוש. אייז און צוואנציג סררות זיינען בעפאַר ערשינען, איצט איז ארויס פון ררוק נייע זעקס סדרות אנהויכענריג פון פַרשת תצוה IR‏ פארענריגענדיג גאנץ ספר שמות. אויך נעפינען זיך דרשות מארבע פרשיות, פראנטפן? געבוגרען, פרייז ................,..........1.50 דברי מהר"ז. דרושים על חמשה חומשי תורה, מאת הרב הנ' ר' זלמן בארער. המחיל -י ע.. זהר תורה, דער טעקכט פון "והר" צוזאמען מיט א העברעאיטע פּינקטי ליבע איבערזעצונג, שורה געגען שורה, פארפאכט פון דעם בעוואוס" טעז רב אוז מחבר הרב יהודה יור? ראזענבערג. 5 פּראכטפאיע בענדער, המחיל ............6.00...........2 נפלאות הזהר. אלע וואונדערלי כע מעשיות פון זהר הקדוש פון דעם זעלנען מחבר וואס השט אי בערזעצט דעם והר אויף לשון הקודש פון הרב ר' יוד? ראועג בערג, געדרוקט אויף א פראכטפאַי לען פּאפּיר און גרויסען פארמאט. אַנשטשָט 8100 בלויז ..........s*. אוצר מנהגי ישרון. ערקלערט רי קוועלען, אכשטאמונגען פון איע אירישע מנהנים. טראריציאָנען פון וואנען זײי זיינען גענומען געוואי רען, און די טעמים, פארוושס מען טוט זיי. מיט איין תוכן העגינים, וואם עס אין יייכט יעדעם צו געז פינען. פראכטפאלער קלשמה באכר. פון הרב הירשאַװיץ, וועלכער האָט דער מאָרגען ושורנאל 7 וואדשעווער 7R3N‏ וואן ע ע פּראטעסטירט געגען נין י -י קער שרייכער פער. ערקלעחרט א דער י, 2 PR‏ שריי בער פאראיין איז ניט אינפאר מירט און אָט דעריבער ניט גץ טאָרט נעהמען קיין שטעלונג צו דעם קאטפּף וואס דער *היינט" פיחרט אָן געגען די אידיש-יועלט ליבע שוהלען אין פּוילען. איץ א קייבעל דעפּעשע וואס אין יאנגעקומען צו דעם ניו יארקער י. ל. פר שרייבער פאראיין האָט די וואר N‏ טעגליכע צייטונג. רער "היינט", /ראטעסטירט גענען דער. שטעלונג פון דעם י. ל. פרץ שרייבער פעראיין צו דעם, קאמפף וואָס דער 'היינט". פיהרט אזִיּ קענען דו אידישיוועלטליכע שוהלען אין /פוילען. דער "היינט" ערקלעהרט. אז דער י. ל. פּרץ שרייבער פאראיין האט ניט געטאַרט נעהמען קיין שטעלונג צום| |האמפּף, ווייל ער איז ניט אינפארמירט, וועגען דער לאנע אין פּיילען. ביֹ,ייכ־ו |צייטיג ווייזט ארויס דער "היינט", אז ער איז ניט אין נאנצען אינפארטירט' וועגען דער לאגע אין ניו יארק, ווייל! ןי'־.ויט זיין אויסטייטשונג קומט אויס,וַ ןאז דער שרייבער פאראיין איז ניו יארק, האט אױסגעשלאַסען די קאמוניסטישע, |:יּיטבבֿיערער פאר זייער "פאררעטהע-ן רישער" שטעלונג צו פאלעסטינא. דאס זֶאיז אָבער ניט ריבטיג. רי כייטארבייטערי וֶ:װ דער "מאַרגען פרייהייט" זיינען ניט דעת דברי חכמים, מאת ד"ר מישעל. דושות לכ? עתות השנח, בהסבר נפלא ונעים מאר וכאופן מודרני, מפוג? 7כ? רב ודרשן בישרא?. הממיפים הנורעים בעם והנואמים היותר כעדרנים הפּיטוהו וררשהו ומרוצים הין לשלם את אר יושת עליהם איזה מחיר טהוא, DAY KRN‏ 137 הקופצים ע? ספר זה. המחיר ....................2.00 *המפתח", מאת משה אחרן ש א צקעס. הססווסם בעוים הררשנים וחובבי הספרות העברית. הספר בארבעה ח?קים, בשני כוכים, ר ע.. 8.00 כור לזחב, מאת. החכם המיפיג וחודא איר? שערעשעווסקי, ז"? כאור ע? כמה מאמרי חו"? הישר, ורחוקים מדוך קרעת והחבונה. המחיר ................8.80 דברי חכטי"ם, מאת ד"ר מישעל, ספר חדש העולה פי הרבה ע? ספרו המפורסם הראטון ש? הפחבר הנ"ל, הספר נשי? דרשות געימות קכי עניני החיים והצבור המעגינות קכ אייש מישראל. פחירו רק.........2.00 דרשות אל עָמי מאת חרב הררשן המפורסם ר' ARH‏ אביגדור עמיאה מאנטוורפן. חלק א', לתקופה הימים הנוראים. המחיר רק......1.78 הלק ב', יתקופת שלש רגיים, המחיר רק ....................2.00 חלק ג'. המחיר רק...............2.50 ספר הגיון 27, מערכת עניני הספה שונים, מאת הרב. הדרשןו המפורסם יהודא ליב ב"ר משה חיים צירקסאָן. ראב"ר רק"ק קעשינוב והגלי?, המחיר בכריכה נהדרה....2.50 פּרי שלמה, מאת הרב הנאוו צ. ח. דאכאוויץ. הספר הזה מכיל בקרבו דרשות ?מוערים, לימים נוראים ולכ? עחות השנת. מעטיין בחוכנו העשיר, בסננונו היפה והמודרני, וביחוד הניונו הנעלה, מכורך בר, המחיר, במקום 0ח.51 רק.........15, פתנמים מחוכמים, פאת הענך בערנשטיין. הספר מני? יותר משלט מאות מהתלות וחדודים מַגדולי האר'ץ זחכמיה, ושיחת חוקין ל תלמידייחנטים מעוררים צחוק והיוך. המחיר, בסחים 79ס. רק....(40, ישראל. באדס, יר המציאות, דרושים, על היי קוים היובי ופּעלת ישרא? בארם. מאת חױם הדרײַן המפורסם ר' יופף גוטסן, אכ"ר בפֿאװיאַנראד, פיך יעקאטערינש-ר סל?אוו, המהיר בכריכת דעילוקס, פראכט TR‏ ישמח משה, ררשות עי כי פרשיות השנה' בשני כוכים מהודרים. מהרק הצדיק הגאון ר' משה טייט?בוים זצ"?, המחיל ...................8.00 חניא חזיון", מאח הרב הנאוו הררשן חמפורסם מו"ה אברהם וואכסמאגן, משעווענינען (האי לאנר), הספר הוה כשמו כן הוא, חזיונות והשקפות על תקופות ההיים בישרא?, לרוח התורה והעדק. בו ימעאו הנואמים {המטימים דרשות געלות ונשגבות כפי רוח הופן באופן מודרני. המחיר ......=..........1.26 אש דח מאת החכם הספורסס משׁת החיי רובונשטיין, דכהי דריש ומהקר על מקראות התנ"ך ומאמרי הז"? אשר מטשכים את הײב באופן מודרני. המהיד .................1.28 הספר אש ות כבד אזי מן שוק הספרים ועכשיו ישׁ רנו רק מספר פצומעס. דודאי ראוכן, ררשוח sy‏ כי פּרשות התירֹה ככדרן פאת הוב הנאון ר' ראובן כ"ץ. אבר"ק סטאוויסק. הפחיר /.............2.00 דבריי חיים דרשות לכ? עתות השנה. פֿוין דעם וועלט בעריסטען נאון אוז דרשן ח. י. פלענסבערג דער זעיכער מהבר פון די ספרים דברי ירסיהו בראשית און שמוח. זונטאג רער SIOO בי י= נאנקעט פון טושב זקנים כית בנות יעקב -י י ע e e דער גרויסער הונדערטידאַיערדיגער;! באנקעט פונ'ם מושב זקנים בית בניות| יעקב, 161טע סטריט, צווישען טעלער! און פינדלי עוועניום, װעט פאָרקיבעז, חיינטיגען זונטאג אבענר אין האטער אסטאָר. דער באנקעט. איז געװואָרען אוַ יעחרליכע אינסטיטוציע און האט בא", קומען א באזונדערען כאראקטעריכטיד שען פּנים. דער באנקעט פוז טוטב זקנים, בית בנות יעקב איז געיואָרען דער צווא". מענקונפט פון חי שענסטע איריטע בערי, הבתים אין ניו יאָרק. אלע פולאנד טראָפּישע סהוער. פון אונזער ריזיגער, שטאָרט קומען זיך צונויף M Dl‏ IM‏ יוםיטוב פון מוטב זקנים אוז די. אטמאָספערע. וואָס ווערט דאָרט ;'NL"L’.‘«‏ מען. איז זעהר א געהויבענע און דורב", אויס אידישע. דער באנקעט. היינטיגעס יאָהר וועט, זיין זעהר א פייערליכער און עס ווערט, ערווארט, אז דער גרויסער אידישער, עולם. DN‏ וועט זיך פארזאפטלען אין! אריסטאָקראטישען האַָטעל אסטאר, זאַל. זיך פיהלען אמתידערהויבען. טטערטא!, פון באנקעט איז פיליפּ וויינשטייז.ן עהרעןיטשערמאן---רוטאָדוש ראַזאלסקי, ווייסיטשערטאז קאַנגרעסטא; סיראַ וויטש, טרעזשורער-- יאזעס זעלענקאַ. און סעקרעטער מאָזעס דװואָרסקי. די פּרעזירעכט פון אנשטאלט, DT‏ פיטער דזש. שווייצער. האָט דערקלערט אז דער אָפּרוף פון די העכערע שיכ טען צום באנקעט איז זעהר א יוארעטער. כמעט אלע טישען זענען שוין פארקויפט, וויי? אלע זיינען דורכגעדרונגען מיט'ן באוואזסטזיין, אז דער מושב זקנים איז דער בעסטער אידישער אנשטאלט און מ'דארף איהם העלפען. ל ירושלים האָט מאנגעל אין נוי-ארנייטער אלע בוי-ארבייטער זיינען באשעפ טינט נאָך איידער די געפּיאנטע גחויסע בוי-טעטיגקייט האָט זיך אַנגעפאנגען. ירושלֿים, (קפא"י.--- כאטש די ער ווארטעטע נרויסע נוי-טהעטינקייט האט M‏ נאך ניט אנגעהויבען איז ירושלים, פיחלֿט מעז דא א טאנגעל אין אידישע בוי-ארבייטער. די הונדערטער אידישע בוידארבייטער פוןז ירושלים זיינען אלע איצט נאשעפטיגט. די אלע ארבייטער זיינען באשעפטיגט. אויף בנינים, וואַס מעז האל?ט ביים פאר ענדיגען, צווישע; זיי די רעגירונגס גע ביידעס אוז דער גרויסער האַטעל. הונדערט אידישע ארבייטער. וואס זיינעז נעווען באשעפטיגט בי אראבישע בנינים. האט מען לעצטענס אַפּגעזאַגט, אבער זיי האָבען שנעל געמונען ארבייט ביי אנדערע געביידעם. פועל אראכביטע בוייקאנטראקטארסם באשעפטיגען נאַרּ איצט אויך א גרויסע צאַהי אידישע אױז בייטער. ביים בוי פֿוז גרויסען האַטעל? איז ורושלים זיינען באשעפטיגט 180 אי דייטע ארמייטער אוז עטליכע אראבער. כיים בוי פון פּאלאין פאר'ז האיזקאַמיז שאנער, יעבען חילפּיות און מצפּה ירוישלים, זיינען באשעפטינט 140 אראז בער אוז 20 אידען. א צאַה? אידרישע ארנייטער. DR‏ האָבען געארבייט ביי דעם היי-קאמישאַנער'ס פֿאל?א'ן, האבען אליין אוֹ פגעגעבען די ארבייט. יוייל זיי האבען געקראָגעז בעסערע ארבי!טסיבאז דינגונגען ביי אנדערע בנינים. איז תל-אביב ווערען איצט געבויט פיעל נייע הייזעך. א גרויסע בוייטהע טינקייט געהט אַז כיים פארגרעסערען אלטע געביידעס. א ס בעלייבתים בויען איצט צו נייע עטאזיען אויף זייערע געז ביירעס. אן אווענט געווירמעט דעם איד"טען פאָלקסיליער אן אַווענר געווירמעט ראָס אירישע, (ליר. וועט פאָרקומען שבת, דעם [IVD23‏ נאָוועמבער. 8::40 אין אָווענד, אין דער| !”כרעטיצביּע פון דער גרינער מכשפה"ן (גרינוויטש אין). 08 איסט ווטען |גאס. ניו יאָרק. 1 ביי דעם צוזאמענקונפט וועלען זיך! PR|‏ דעם קליטערארישיקינפטיערישען, פּראָגראם באטיילינען די פאָלגענדע: י.| כהן בעקאנטער פאָרשער פון פאַלקס| ליר וועט רעדען איבער דער ענט-| יויקלונג פון אידישען פאָלקסיליר די! (אוינלייטונג צו דער אירישער געשיכטע,| געזאנג און פאלקיאר מיט אייניגע רעדן מאָנסטראציעס וועט האלטען דער בא-| וואוסטער געלעהרטער און מוזיקער פּראַפעסאָר מיטה גילחין; ביי (W‏ פואנא מאדאם גותדין מאדראם בערטא קלינג װעט זינגען אידישע פאָלקס היין דער; א. ליטווין וועט דערצעהלען איז| דישע וויצען; א באוואיסטער בײחן) וועט דעטאָנסטרירען ווי מען פלעגט, באזעצען א כלה אין די קליינע שטערט-, ילאך אין אייראָפּא. דער בדחן וועט זינ-! גען גראם מיט דער באגלייטונג פון אז! אלטען אידישען כלויובַר. י א. לודוויג זאין שאפט א נייעם װויקטאַר י 2 אידישער קינסטלער" A רוחטיג זאטט האַט יעצט געמאכט א יֵיְיֵבֿ ע מיעם װיקטאַר רעז א קארי פון רער ערי! י. פאיגרייכער מוזיקא-. י ט י'טעה תאמעדיע :בֶּצָפָּ יָּ חזוין ויייב'ם גע“.':־בַ ק יעטי UL Y‏ װאַָם װערט י ;גָ%בֿצָפּ יעעט נעשפּייט איז, צָ”%“ זאע'ם פאַזרם .טעא'ן “יֹּ טעה, גיו יאַרק. דער רעראַיר ענטי יָּיְ\ךָ 'יַּוֶ ראיט צוויי נימערען. י י 1 אויף VR‏ זייט דער Y 0 7 4‏ "איהר קענט “’:r‘x‘n:wsn אייך‎ B M i oS R HE‏ ךָכר. מאקס ראם, דע- מענערושער פון דעם איז NRY CL‏ דישען דעפארטמענט פון דער ויידטאר קאַמפאה. יְי ניט איבער, איז דאָס נעהר א געלונגענער; Members N. Y. Stock Exchange‏ רעראַרד, BROADWAY Ground floor‏ 7-9-11 אורטיילענדינ פין רעם גהייסעןז עיפאלג, וואס בזענטטעס: (דיעזע פּיעסע האָט געמאכט אין ניויאַרה, אי באב רס 2 ווניאן כיווע- בּגאַר קיין צווייפעל גיט, אי רועזע רעקאררם I;'..;"', \v:y\-}' '.'.'li‘! i‏ מערחויפט. ווערען אין חו טיויענטער. סט אק אים. לל e s QA‏ איז פון שסענריג געווען רער קיעבי. apiaa .00 BN 44‏ לונג פון אירישע טעאטערתעהער. אבער איז לעטערם אַ קרעדיטואאג אכט זכטע סטריט, דוענער קאַמערוע שיינט ער אין זיין גאנצען VU TYIBDID st‏ פּראכט. די wuy‏ נומערען, װאַס ער האָט געמאכט' Mme. SANANDRES‏ !אויף דיעזען רעקאַרר, זײַנען די בעסטע גער! גוט בעוואוסטע שטומע אונטעררוכטערין; זאננסינומערען פוז דער גאנצער קאַמעריע. אין. האַט געפוסט איהר כטוריש איז |די מעיאַדיען פון דיעזען רעקאַרד שפּיגעלט EAST 166TH STREET‏ 590 זיד אפ דער גרויסער איינענארטיגער טאלאנט עעהמט אַו שויער אויסעליסייד ייירים פון יודויג זאץ. די מווי? פאר ריעוע גוטעז W e‏ צ יאַהר אוז "יטער איז געשאפען געװואַרען פוז איהם אקייז, לעסאַנס 43 בעראטונג D‏ און איז אלגעמיין איז ריעזער רעהאַרד זעחר אךְ\ אַפען טעגייך אויסער זו:נטאַג פון 10 ביו פ|ֹ געלונגעזער, און וועט יאינניכבעז זיך געסינען בײין ןאוע אויטאַריזירטע װיקטאַר ריעלערס, ףחֹ NOVEMBER 22, 1929. Ne R e י י יֹיֵפֿֿלָ;;;בֿיְי-לָיִלָ“יִ?יִיִּבֿלָיֶ:יִזָיַּ.‎ RN TR עי‎ 5 e י י א‎ Gl ":"’@'""’7‘-5 S O B על יע יעי אמט ד צ‎ ייע -ע‎ R A S אע. א.‎ Pl א‎ L 3 e e A עט צי‎ R SRR T יֹּיּ’“”\,יְבּ; יי‎ א אי‎ R R יעי‎ אי י י י י י י יאר‎ אי א א י י אי‎ י. אס‎ י יר‎ B Gy י. ק אר י י י‎ SRR י י י י א ן‎ A R -י ארי י ע י‎ א. י י י י‎ וְפֶ\.צֶלָ:ךָ:יֶ י‎ B ן ייק ייע‎ Shovsmiey עיע י. פאאי.‎ R O פל ן י י ימע י י י י יעי אי‎ יי־ןײ\־ ט י כ‎ IN שוואך נאַר‎ ױ א י ר יײייי‎ י‎ אל כּ \\ג‎ *י -י ייו-‎ ארום פונף נאנאט צוריה נאם‎ אן אפעראציע פאר אפענדיכיטיס,‎ גני'ע געפראינעה געניג‎ PN האָב‎ קראפט ארוטציגעזן. טי מוטער‎ און שוועכטעז זאנעג מיר געראד‎ TR טען צי נעזטען היריא אי‎ -א:’: וועזיה ַדי רקיזיפאייר‎ איך האָב גענוטען פינם באטעלס‎ אין אע ע אי צו‎ ווערען שטאדה אזיי. אז איצט קען‎ איך טהאָן טל קייזזארבייט. איר‎ האם עס רעואטענרירט צו אייניגע‎ פריינחינעם. װעלכע זיינֶען געווען‎ ”n ey BN Y שוואל און אפּגעצעחרט.. מרס.‎ אָסהאר אֵטום. באקס 444, טהיעף‎ ריווער פאָקם, טיינעסאטא.‎ Lydia E. Pinkham's Vegetahle Gompound רייניגט 2 Q“‘N‘T—-—'‏ וואסער גוֶשָּׁחֵוֹ״נֵּי קלאועט זא Gosetbod] 150"‏ \יּ' ol‏ גיֹאֹי י S‏ נַּו 73“‘ ':'.:.“'3. ’יֹּ יֶיָּךְיֶגֵןוָפֿיֵטִ ’יַ :כריָּבָּריּ,יֶםךי v:;'‏ פּרעמיער פאלאץ fi‏ פסוטטער עוועניי ברוקלין, ג. י. טעלעפּאָן גלענמאָר 1899 אייגער פון ריזֵבֶ.דֶכדֶטע, ליכטיג סטע און באקוועמליכסטע האָיס, וועקכע איז אויך באוואוסט אלם די בעסטע און פיינקטע קיך. נעהמט אַז באשטעיונגען פאר חתונות, כנאנקעטען און שמחות אויסשליסליך אין איחר אייגענעם אַפיס 5 סוסטער עוועניז, ברוקלין, ג. י. כשרות אונטער דער חשגחה פון הרב ר' יחיאל מאנטעל בעזרת השם יתברך, אשר רצון יראיו יעשה ביז איר משתוקק זיך צו בעזעצען N‏ אונזער הייליג האנר. יל איך פערקויפען טי בריק הויז, סיין 28 M)‏ 128, איע אימפּרואוומענטס, שטעהט IN‏ שעהנסטעו סעק'טאו ביים פאונטיין אין וויליאײַסבורג, 3 בלאק פון ברידזש לאקאל. 12 יאַהר א געוואוסטע שוהי, פּאסיג פאר א O‏ א רב. א שמש. אויר פאר אנ דערע צוועקען. קומט. זעהט. אוז מִיר ווערען רורכקומען. א בעוויוז פון טיין שטרעבען נאר ארץ ישראל, שוין 24 יאהר װוי איך ביז איו אמעריקא. אוז האלט דאס לאנה פאר א ישִיבת ארעי, האָב ניט געוואָלט בעלאנגען צי קייז שׁום חברה. יצחק ספּיוואק 8 געופאָרד עווענין, נרוקלין טערעפאַן סטעג 7716. זיים 1881 יְי י י= בֿא;יְ,־י ok‏ ה’י־לַיֹּ 8 איז באיואוסט אקס W‏ ייבערסטעה אי ריינס" WL‏ מיטעל פאר בייטען NN‏ צו א נאטיר" J‏ זיכעל קאַדיר, י East Rroadway New York City‏ 211 Y‏ באקובען אין אלע דראַג סטאַיס. HABER MFG. CO.‏ שורט ת5 סענט אוך כטעמפס פאר סעספעלסם

Page 8

FRIDAY. L L Lo פין דײַר סערוע יאונזערע חבמים די י=‎ ד פון גרשם באדער‎ e, ד‎ e e eet e eo e e י.ע::,ךָ\.יִרי,יּ דעם חוב, צו דערמאַנעז רעם Iy‏ "יציאת מצדים" סיי ביייטאָג DN‏ סיי בויינאכט. דאגענען האָט בוזווטא נויטט געקענט פארשטעחן. צו וואס מעןז וועט דארפען דערמאנען דעס ענין פוז "יציאת מצרים"? ווען ממשיח וועט קומען. ביז די חכטים קאַכען דאס ארויס;ע'חייט'עכט פון דעמז זעלבען ווערטעל "כה" (זעה ברכות. דף י"ב, עמוד ב') תופפתא ברכות. פרס א', און מבילתא בא. פּזשח ט"ז). בויזוטא פלעגט האבען א "ווערטעל", וועלכעס ער האט גאנין אפט ויידערי קאַלט:. WNY‏ קען געהאקטען וועדען פאר קלוג וװוער עס קערענט 11D‏ דען מענשען. װוער קען גערעבענט וועז רען פאר א שטארקען? ער עס באז הערשט זיינע ליידענשאפטען. WD WY‏ גילטען אלם רייך? DY W‏ איז צי פרירען מיט זיין דערגרייפונג. ווער דארף געהאלטען ווערען אַײס א בבבוד'י גער מענש ?DY WM‏ האלט אנרערע בכבור (אבות. פּרק ח', מ'טנה א'). אין אז אנדערען אַרט איז צו דעם דאױיגען "ווערטעל" פוןז בוחוומא נאר צוגעגעבען דאס פאַלֿגענרע!: "ווער איז דער באטיידענסטער 23 2 דער DRI‏ איז אזוי באטיירען װוי משה רבנו. אוז B‏ איינע- באהערשט זיינע. ליירענ" שאפטען, איז דאָס גלויך ער זאַ? האָבען פארבאפט א שטאדט מיט גבורים" (אבות דר' נתן. פרק ב"ג). עם ווערט אױך דערצעהלט. אז ווען 9 יהושע 12 חנניה איז אמא? געגאנ נען אויפ'ן מיייטערישען וועג. האט ער ךְאֵרט באנעגענט בזיזומא'ן, וועלכער איז (געווען אזוי פֿארטראכט. אז ער האט |אזש נישט כאמערקט זיין רבי'ן אוז על האט איהם נישט באנריסט. האט איהם (ר' יהושע אַפּגעשטעלט און האט איהם געפרעגט "פון וואנען קומסטו MR‏ זְװאו.־.יו געהסטו. ב!יזומא?" האט ב:- יזומא געענטפערט: "איך האָבֿ מיד פארח טיפט צו קוקען אויף דו אויבעריטטע אוז אונטערשטע וואסערען אוז איך האב {אויסגעפונען, אז T‏ לעדיגער רוים {צווישען ביידען איז נישט מעהד ST MY‏ פינגער ברייט" (חגעח, ר חפ AV‏ ןעטור א'). אוז וועז ר' יהושע האט דאס געהערט, |האט ער א זאג געטאַָז צו זיינע תלמידים: חאיחר זעהט? בןחזומא שטעהט נאַל אויסענוועניג!"... עס ווערט אויד צוגע געבען, או עס האָט דאן נישט לאנג געז LW‏ איז בזזזומא געשטאַרבען (תוספתא חגיגה, מיק ב'). M 3‏ אז אנדער געלעגענהייט ווערט 'דערצעהלט. אז בו-זומא חאַט אמאל געז זעחז א מאסע מענשען צוזאמען האט ער געזאַגט: "געלויבט איז דע אויבערשטער. דער חכם פון אלע היימניסען. וועלכער האָט באשאפען אזא ומאסע מענשען, װואָס זייערע מייניננע? ןזייבעז נישט גלייך צו די אנדערע און זייערע פּנימ'ער זיינען נישט נלייך איינע /צו די אנדערע, אוז פונדעסטווענע: וויים /ער, וואס עס טחוט זיך י. איטליכען איז הארצען, און די דאזיגע אלע מענשעז האט ער באשאפען. מיד צו באדינען גלייכצייטיג האט ער רעמאלט =PI‏ ]װאוברערט דעם מענשליבען פריאגרעט און ער האט אזוי געזאַגט: "לאַמיר וזעהען, ווימיעל מיה ארם הראשוז האט /נעהאט, ביז עס האָט זיך איהם איינ ןגעגעכעז, ער זאַל קענען עסעג א שטיקעל ברויט. קודם האָט ער געאקערט ראס זֶפעיֹ,ר, דערנאך האט ער געועעט. די |תבואה. געשנויטען די זאנגען, געבונדען איז בינטלאר. געדראַשען,. TROBYI‏ עט. איבערגעקליבען די קערנרלאך, TP‏ |מאַלען, געזיפט דאס מעהל, געקנעטען (דעם טייג, געבאקען און ערשט דערנאַר נענעסען, אוז איר שטעה אויף איז דער (פריה אוןז איך געפון דאס אלעס צוגעד |גוייט פאר מייגעטוועגען". אז אנדערש מאַ? האָט ער געזאַגט ("לֿאמיר אקארשט א קוק טהאַז. וויפיעל מיה אַדם הראשוו האָט געהאט. ביז ער האט געקענט אַנטאַן א מלכוש אויף זיי קערפער. קודם האַט ער געדארפט אַפּי ישעהרען די ואָ? פון די שאָף אַרער “BN‏ רייסען דעם פלאקס. דערנאַד האט ער געהעכעלט די וואַל אדער געבלייכט דעם פלאקס, געשפּונען. געוועבט, אוןז עריטט דערנאדר האט ער געקענט האבען א מלבוש אַנצוטאַןז. אוז איך שטעה אויל איז דער פֿריה אוז איך געמיןז דאס אלעס צונעגרייט פאר מיינעטווענען. אלע בעלי מלאכות. פוז דער וועלט םלייסען זיך. אויסצוארבייטען דאס אלצדונג, מיך צוז פרידענצושטעלען". ביי אן אנדער געלעגענהייט. האַט על געזאָגט "ווען עס קומט אמאַ? צו אי נעם אז אנשטענדינער גאסט. איז וואל זאגט ער? צום גוטען זאָל זיין דער מאַנט דער נאַמען פונ'ם בעליהבית פאר דער גרויסער מיה. װואָס ער האַט זיד געז (מאכט פאר מיינעטוזעגען. וויפועק זוייך קֶ:עז האט ער דערלאנגט צום טיש, וייז ןפיעיֹ. קיבלֿעך האט מען רארט אנגעבאה קען און וויפיע? אנרערע וויכטיגע זאה |בען האט כעז דאַרטען צוגעגרייט. קומט יאבער א שלֿעכטער גאסט זאַנט ער, אז אַס דער בעליהבית האָט געטאַן, האט ער דאס געטאַן בלויז פאר זייז איינען 'ווייב אוז קונדער, וויי?. מישטיינס נעז ]יּאֵיִט. וואס האב איך דען איננאנצעז גענעסען איין שטיקעל ברויט. אייז שטיקעל קיכעל. אייז גלעזעל ווייז"..- לברכות. דף נ"ח. עמור א' אוז תוספתא יברכות. פּײק ז'). ערקלעחרען מאנכע מפרשים דעם דאַז Iyt‏ זאג, אז בןזומא האָט דא געמיינט צו געבעז א משל אקעגען רי מענשען און זייע- פארהעלטניס צום אויבער" ישמען. וועלכער האט צוגעגרייט אלצרינג פאר די מענשען. אוז אן אנרערער דענקט אז מען דארף גאַר נישט דאנקען פאר דעס אלֿעמען. וויי? ווען דער אויבערד שטער האָט געואַלט האַבען כמענשען אויף דער וועלט. הָאט ער זיי געראױפט באזארנען מיט אלע זייערע בארערמעה נישען, גלייך װוי ער האט באזארגט אלע אנדערע זיינע באשעפענישען. ר דער נעקסטער ארטיקע? פוז דיעזער |היוריע וועיז כטהאנדלען דו פּערזאַן פוז אלישע בן אבויה. *ו אזוי זיי דער פּסוק זאַנט "יהי רקיע בתוד המים ויהי פבדיל בין מים למים", האַבען אוני זערע חבמים ערקלעהרט, אז גלייף װוי עס זײַנעז פאר-האנעז וואסערעו אויף דער ערר, זיינען אויף פאראנע! וואסערען אויבען, אוים'ז הימעל, ועלכע הענגען. ראַרט אין דער רֶופמ;.ו. דא זיינען אַבער בזיזופא'ס ווערטער אומפאר'שטענדר 7 נלייך װי מען קען נישט פארשטעקהן ר' יהושע'ס ווערטער, וועלכער האָט געזאָגט, אז 'בויזופא WS R‏ אויסענווייניג". כאראי.סערֹיֵםסישׁ פאר ייְ’ פ“יֹרֹ m .n'n:g‏ זיינען אריינגעדרוננען אינ'ם "פררס", איז זיי האַבען אלע נערעדט וועגעו דעם וואסער, וועלכעס Ry‏ זיף אויבע! אין הימע?, אוז איירער זײ זיינען אריינגעגאנגען אינ'ם "פרדם", האט זיי ר' עקיבא אַנגע!יאַנט, אז ווען זיי ווע" לען קומען צום אָרט פון רי "ריינע מערמילשטיי נער", זאַלען VT‏ נישט זאַנען "וואסער, ווא" סער" חי--ח י. די גסרא נעברויכט רא דעם אויסדרוק "אוכלוסיז" און לויט װי רש"י ערקלעהרט, קען מען דאס דאַזינע ושרט געברויכען. װעז עס !האנדעלם זײײַ ווענען א חי? פון 'שׁשִים רבוא" (זעקס מאַ? תוגרערמימויזענר מעגשען עס זעהט בוזומא'ןז איוז חלום, דער קע! י פאר זיך ערווארטען חכמה (ברכות, חף נ"ז, T‏ 3'( D‏ זיינע אױיסיטַפּרוכען T DR‏ איינ טייטשונגעז פוז פּסוקים איז וועניג פאר",, בליבען, אָבער דאס וואס איז פארבליבען, איז כאראקטעריסטיש פאר א שטארקעז נייסט. אביסעל א פארווירטען פון נאכ"ן; קלעהרען. אזוי ברענגט דער מדרש!! (בראישית רבח. פּרשה ד', פסקא ז'), אז!! DY IN‏ איז געקומעז צום פּסיק "ויעיש אלקים אה הרקיע". האָט ער oy‏ רעמט א וועלֿט מיט זיין אפּפרענען. יואס דער פּסוק זאַגט עפּעס. אוז דער אויבעז- ן שטער האט דעם הומעל געמאכט. גלויךד ער זאַל איהם דארפען אויספורעמען מיט,; די הענד אוז עס זאָ?ל גײיטט זיין אלצדינג ן באשאפען פונ'ם אויבערשטענ'ס א|! װאַרט. אַפּטטאַ? פלעגען איהם די חכמים זאַ" יען. ער יאל נעכען זיינע אן ערקקעחריונג ווענען פארשירענע דונים און DU‏ איז דאן זיין תשובה אָנגענומען געוואַה. (דרעז י אז אנטשיידונג פון אן אויטאַ- ריטעט (ברכות. דף מ"א, עמוד 3/ IR‏ חגוגה, דף י"ד. עמור ב'). ביי IB‏ 1738 דער געלֿענענהייט, אין אז ארגומענט! וועזען די M R DD DR‏ האָט בוזן זומא אויסגעדריקט אן אנדער מיינונג, װוי זיין רבי, ר' יהושע בז חנניה. IR‏ די חכמים האַכען דאַרט צוגעשטימט צו! דער מיינונג פוז ב;-זומא (נזיר, דף נ"ט, עמור ב'). וועז ר' אלעזר בן עזדיה איז אויסגע-ז! קלֿיבען געווארען אלס "נשיא". האַט 93( אלֿיין ערקלֿעהרט. אז ער האט עס נישט! געקענט קיינטאָ? דורכפיהרען, אז מעז| זאַל דארפען זאָגען די פּרשה פון ציצית, IR‏ וועפֿכער IR DY‏ דערבאַנט "יציאת! טצרים", אין דער קריאת שמע פוז טעריב! וויי? אזוי װי דער איר איז איז דער| נאכט פּטור פוז מצות ציצית. האָט איט"| פֿיכער געמיינט. אז מען דארף אויך דע-", מאַלֿט נישט זאַגען די פּרשה פו! ציצת. PR‏ דער קריאתישמע. ביז בןיזומא האט עס ארויסנע'ררש'עיש פוז'ם פּסיק "למען. תזכור את יום צאתך מארי מערים כל. יומי חיין (דברים, ט"ז, ג'). אוז ער'! האַט נעזאגט. אז דאָס ווערטעל ייבל", פון דר. נחום סלושיי. ן וואס ווייטער אלץ ערגער. די תמילות. ;האבען זיי אפילו ניט געשטערט אַבער DD‏ צויט צו צייא האט אן אלטער איר געכאפּט פארבייגעהענריג א פאַר שטייז ינער אדער א פּאַמױיניצע איבער'ן קאָפּ. |איך דערטאָן זיך, אז ביי מיין ערשטען, !בעזוד אין מיין יוגענד האט דער עפֿענר, !פוז דער פבינה אויף מיר געמאכט אזא ישווערען איינדרוק, אז אי האב !געוואכט דאַרטען זיך אָפּצושטעלען. איד, ol‏ געווען מעהר אויפגערעגט י גע |דיהרט, מעהר פארכיטערט ווי בענייס" וטערט. ערשט עטליכע טעג שפּעטער, {ביי מיין צווייטען בעזוך, בעת איף האב, געפּרואווט מיך מתיחד זיין ביי YT‏ גרוי |סע ריזיגע, מיט גראָז-פערוואקסענע. ישטיינער, האב איך פּיוצים דערהערט, א וועה געשריי. א אידענע איז די מיטע-, Vs‏ יאַהרען האט געטאפּט, נעקושט רין !שטיינער, שרייענדיג "וואכט גיב מיר. א מיין טאַכטער איחר טאַכטער, א יולדה, האט געז :האלקטען ביי גסיפה אוז די YoSIoPINNR‏ !מוטער האט געהאַפט אז די ישועה קען, קומען נאר דורך איחר תפילת צו דער, |וואנט. די דאַזינע סצענע חאט מיך אזוי ישטארק געריחרט, אז איך האב געכאפּט. א תהלים איז האב אָנגעהױיבען זאגען רי, /קאפיטלאה. פוז חורבן. צוזאמעז מיט IR‏ פאר אלטע לייט. וועלכע זיינען דארט! געשטאנען און עפעס געזאגט. g‏ פון יענעם טאָג אַן חאב איך רערין (פיהלט וואס די וואכט בעדייט פאר דעם. יפּשוט'ן אידען, וויפיע?ל טרעהרען.. ייסורים, האטנונגען און קרושה בלייבען' יצוזאמענגעבונדען מיט די אלטע. גרויע, |שטיינער פוז שלֿמח המיד'ס ב;ין. ו| פון פּ. וויערניק ייחודוים פין מאַנטרעאָל, קענערע, אררִי:־[ גענעבען א "פאלקס טוחלען בוך" וואס|! מאכט זיי אלע עחרע. עס איז א שעהגעס, ווערק, 118 זייטען אין גרויסען פֿאַרי מאט אויף גוטעם פּאפּיער, מיט א 3"( שע צאַה? גרופּען ביקדעה, אוז בעשרוי-' בונגען פון די אינסטיטוציע. די איינלוי-| טונ? פון שלמה ווייסמאן, וועלכער ער. שוינט אלס דער לייטענדעך נייםט, איז| א ישטיק ערציחונגסיגעשיכטע וואס האט. א חיסטאָרישען ווערטה. א' פּאַר צעהנד-. ייג אנדערע בייטרעגער. דארונטער מר. וואלאפסקי פון "קענעדער אדלער" און (יטערארישע בעריהמטחייטען פוז דא-ה. נען ווי ברור צוקערטאן, דוד פּינסקי און י. ענטין, בעהאנדלען דעם יובילעאום פוז פערשיעדענע שטאנדפּונקטען. צוזאמען יניט די זאמלונג א גוטען בעגריף פון די ארבייט וואס ווערט רארט געטחאז אין די פאַלֿקסזשוהלען. און עם וואלט ;עז ווען א גוטע זאד ווען אנדערע אינסטי טוציעס פוז דיעזען סארט זאַלען פערז עוויגען זייערע סהעטיגקייט אויף אוא אופן. y‏ דער געשריעבענער אדער "מוטאָגרדאז פירטער" זשורנא? "בכורים" וואס געחט ארוים דורף ד' תלטידים פֿוז מחזיקי (תלמוד תורח פוז באַראֵי פארק' ברוקלון, ;אונטער דעם מנה? דר. שמעון גינצבורג, 'האלט שויז ביי שנה חמיטית. פון וועל כע די חוברת ראשונה איז דאטירט ת'שרי. 'תר"ץ. PRI DB SN2 R‏ אין פון ועד |החנוך,. פון וועלבע פרידלאנד איז. 'דער פאָרזיצענדער. דערצעקלט בקצור. |די ענטוויקלונג פון אנשטאלט. און 9T‏ זְבײטרעבע e‏ תלמודים, תלמודות און !אנדערע מאכען א זעהר גוטען איינדרוק. די 1.407 אירדעץן פון נאַרווענען קענען. יזיך בעהאלטען אין א טענעמענט הויו 'ביאָק אויף ניו יאַרקער איסט קייד, דאָר זיינען זיי די אידען פוז א מדינה, און א ירעפּאַרט ווענען זייער לאגע, רוכטינער געזאגט וועגען די אנטידזשחיטה געזעץ |פון 1929 איז א היסטאַרישער דאקו-, ומענט. אזא בעריכט איז ארוים;עגעבען! געוואַרען פון חי "דושאַיכט פאָרעין 'קאמיטע" פון לאנדאן מיט דעם טיטעל! (די איודישע מינאַריטעט איז נאַרווענען, און פערגעהמט 80 זייטען. אוז אויף אזוי וָװײט Wy‏ דער הייפעקע גאַרוועגישע איז דען האבען א געשיכטע געפינט מען' PR TR‏ דיזען העפט. חאטש די פער זַװענר.יכ; פון די אידען פון ענגלאנר פ’;.־־\ נעחמט דאס מעהרסטע פּלאץ. שמעון בן זומא א צווייטער פון יענע פוער חכמים. וואם זיינען אריינגעדרונגען איו'ט| "פּרדם" פוז וויסענשאפט, כאֵכצןקלערעזיֶבּ וועגען דעם. וואָס עס טהוט זיך אויבען! N‏ הימעל. און וואָס DY‏ טחוט זיך אויף. דער ערד ויאַס עם איז געווען איידער די וועלט איז באשאפען געוװואַרען אוז װואָס עס וועט זיין שפּעטער אמאל. וועז די וועלט וועט נישט מעהר עקזיסטירע!ז. (תוספתא חניגה, פּרק ב'), װוי דאס איז שויז באשרובען איז מייז פאַריגען אר טיקעל. איז געווען שמעון בן זומא, צוזאמען מיט שטעון בן עזאי איז ער. געווען א תלמיד פֿון והושע בן חנניה. און צוזאמען מיט בוזעזאי האָט ער אויך שפּעטער געלערענט ביי ר' עקובא. וװעל כער איז דאן געווען צו ביידען װוי א רבי און א חבר. און ווען PR ORI‏ ןכאשטראפט געװארען מיט א פריחציי טיגען טויט פאר זיין נאַכקלערעז וועגען; זאכען. וואס דער מענטליכער שכל קען: נישט באגרייפען, איז בןזזומא געשעריגט יעיוארעז איז זיין פארשטאנד אוז איז. אויד יונגערתויד געשטאַרבען. געוועהנליך הייסט ער שׁמעון בז LRI‏ אַהז א טיטו?. אַרער ער ווערט אַננערו פען 153 RO‏ אַחן או ערשטען נאַמען. וויי? ער האט נישט געהאט קיין /"סמיכה". איז אָבער. פונדעסוועגען וֶאײבכי.אִפֿ געזאגט געװואָרען. אז ער און בןיעזאי זיינען ווירדיג אַנצופּיחרען או בֿאײנענעם ביתיהמדרש (חיריות, דף ב', (עמור ב') צוויו מאַל אי ע- אויך טיטולֿירט געוואַרען "רבי" (ברבות, דפ. י. עמור ב' אוז חולין, דף פ"ג. עמוד א'). חוץ דעם איז ער געווען פאררעכענט צווישען יענע תלמידים. וועלבע זיינען ’געזעסעז ביי די סנחדרין, איינטייטשענ דיג די דינים פון דער תורה, און די |חכמים האָבען זיך נוט צוגעהערט צי 'זיינע רייד (סנחדרין, דף ו"ז, עמוד ב') ן ער איז אויך געוועז באוואוסט איס א פּראָמינענטער "דריטן" און עם אי וועגעז איהם געזאָגט געוואַרען, אז אזוי װי ער איז געשטאַרבען. האבען אויפגע הערט די דרשנים (סוטה. דף מ"ט, עמוד א'). און וועגען זיין אלנעמיינע בילדונג, ךָועבֿכע איז נעווען ביי אלעמען אנער קענט. האָט איטליכער געגלויבט. אז ווער IY‏ 7 באַבע פייגע (די גרויסמוטער! !פון ה' ישעיה פּרעס, דער פּרעזירענט. יפון די בני ברית), וועלכע האט גלייך. אוועקגעלענט איהר סידור אַז א זייט און, (איז אוועקגעלאפען מיט די פרויען, כדי. ברענגען הילף צו דער געווינערין,. וועלכע האט טאקע באלר נעבוירען א קונד---מחמר אכרו? קאדער האט VD‏ איחם א נאמען געגעבען. אלע ארומיגע. :אראבער זיינען געווען זיכער. אז זיי זיינען געהאַלפען געווארען חירך. דעם זכות פוז כות? כערבי אוז האבען! ואויסגעשריען מיט בעוואונדערונג "איינער איז אלליא IR‏ אידען זיינען זיי-, |נע געליעבטע אָבער דער אראבער האט א קורצען. /זכרון. אביסעל שפעטער, אין TN‏ 1865 האט דאס ניט געשטערט איינעס. פון די זעלבע מאראַקאנער צו /BT‏ (די אידען. וועלכע קומען צו דער וואנט. און דער דאמאַלטיגער מופטי (ה.ייפּטוֶ וגיסטלינער) האט מיט איהם געמאכט. יר אחת. איז ירושלום האט זיד דעמאַלט. |געפונען א גוטע אוז פרומע איטאליער נישדאידישע פרוי מיט'ן נאַמען רבקח, ארטוס, וועכעם פאטער יצחק ארטום. איז געווען דער איטאליענטער אמבא-ז סאדאַר אין קאַנסטאנטינאַפּאֵל. איז די! פרוי גלויך אוועק איז דער טערקישער, חױפּטשטאַרט, האט בעקומען אן אוידיז ענץ ביים סולטאן. וועלכער האט געגע-. בען א שטרענגען. באפעה? אז מען זאל! מעהר ניט שטערען די אידען און זייערע; תפילות ביים כות? מערבי. י יאַהרען זיינען אוועק, דרי טיאוסע: שכנים פון כות? מערבי זיינען געווארעז! וגעפונט דא קיין שִפּור. ט. ווינאָגראר. 'הען זיין קינסטלעריש ערנסט װי אי} חי שעהנע פאנטאזיע "דער טויט" איז אויך חומאָריסטיש וו' איז "שלעכטען. מימו" אין "אנאַנסען". DI MR DY‏ ישווער צו זעחן און דעם קלוינעם ביבעל א פערשפּרעכען אויף ניטע פּאעטיטט ארבייט איז די צוקונפט. אן אַבהחאנדלונג איבע- "די אנחויבען ופון דער עמיגראציע אוז קאַלאַניזאציע |l3 אידען אין 19טען יאחרהונרערט", :ארויסגעגעבע; פון "עמיגדירעקט" (בערז יקי 1929) איז אויך אויפ'ן גרונד א} יאיבערֵזיכט וועגען וואס עס איז VAN‏ שריעבען געווארען איבער דעם ענין. דער (פערפאסער, יעקב לעשצינסקי. איז א ןפאכביאז; NN‏ ווערט אנערקענט אלם |אויטאַריטעט איבער אידישע עמיגראז ציע אוז אידישע סטאטיסטיק בכלל. ער חאט צוזאמען געבראכט היסטארייטט פאקטען אוז ניט אַן מראי מקומות. יואו |בען קען קריעגען מעחר אויסקונפט וועז |גען דיעזע ענונים. דאס ווערק ענטהאלט :ארום 0 זייטען אוז בעשטעהט הויפּטז Mooy‏ פוז ארטיקלען וואס זיינען ערז. זשוענען איז מאנאזין "יידישע עמיגראה ציע פון חיינטיגעס יאַחר. אלס א צונאָב צו דועזע ארבייט קען. בעטראכט ווערען דער. 82-זייטיגער. חעפט "מענשען וואס זיינען הפקר", וא בינטע? פאקטען פון עמיגראנטען וצרות, ארויסגעגעבען איז דער זעלבער נֶ־\יָּײט פון זעלבען פערלאג איז בערלין. דאס איז א פלוגישריםט פאר פֿראקטי !שע צוועקען, א בעשרייבונג פון טענות 'ווענען עוולות וואס עס ווערט געטהא!. יאין. קאַנסולאטען, און מיטעליפּונקטען פון עמיגראציע. בעזאנדערס איז ריגע. oy‏ ווערען אייך אַנגעגעבען ענטפערם אין וועלבע די בעשולדינטע װי דער (קענעדער אוז אמעריקאנישער קאַנסולען |אין ריגע זובעז צו בעווייזען אז וואס מען זאנט אויף זיי איז ניט ריכטיג, דאס בערעכטינט די ערקלעהרונג וואס ווערט געמאכט צום סוף פון העפט אז :rl‏ פֿײינט צו ריירען פאר דער עפענטז ילובקייט ווענען עוולות וואס ווערען גע (טהאן די עמינראנטען. וויי? עס איז דא !האַפנונג אז עס וועלען געמאכט ווערע; !פערבעסערונגען. בַיי דער נעלעגענחייט פון זייער 15־וְ |ויאַחדינען יובילֿעאום האבען די אידישע, |פאַלקסישוחלעג אדער בתי ספר עממיים JEWISH MORNING JOURNAL נער געדאנק, וואָס האַט שטענדיג געהאט, אין זיך די פגולה צו בערוישען יונגע, קעפָּ. זעה ווי זיי האָבען געליטע! אוז. דו ניין, די מאָדע געפעלט מור ניט. איר! האָב זיך נעמיהל?ט א סד רוהיגער איז די, לעצטע יאַהרען. בשעת עס האט אויסגע-! זעהן, אז מ'האט איינפאךר פארגעסען.. אַס מ'פארגעסט. נאָר דעם בענקט מֶען אודאי ניט. ווען מ'הויבט אז צו זידלען איז דאס מאָ? א סימז פון אונכעייאוס-| טער בענקעגיש. י 3 ס'איז אבער מעגליך, אויך אז אנדער' אכנשאצונג. א פריינד זאָגט צו מיד אנו מעלט איהר געדענקט B'DN‏ דומאוו'ס "בואנקס עקספּרעס", אוז דעם אידען וואס פרענט ביי יעדער געלעגענהייט R‏ דאָס גוט פאר אידען" איך זאַנ, (אז אַט די מאָרע. וואָס זי געפעלט אייד |ניט, מעג גאַך בריינגען א פולע גוצען :דעם ציוניזם. וויי? כאָטש א קריעג איז א געוואלריגע "שוויינעריי", קען ביע! ידאך פאַרט ניט אבלייקענען, אז איז דער| פיבערהאפטער אטמאַספערע פון א נרוי-! סער אנשטרענגונג איז די מענשהייט! |בעסער אימשטאנד איינעוזעהן. ברייטע, יפראבלעמען און געבעז ראדיקאלע אנט-, ווארטעז. איז קריגסיצייט האָט ענגלאנד' אונז געגעבען די באלפור דעקלאראציע, אוז די נאנצע וועלט האָט עס באגריסט.! אָבער נאכ'ן קריעג איז מען ווירער גע װאַרען קליינליך און אלטעגליך איז קרע-,! מעריש אוז קארג. און צינישׁ אויך. אזוי! !ציניש אז מ'מעג שויז אפילו רעדעז ווע"! גען פּשוט ניט האל?טען דאס גענעבענע! B‏ גלוסט זיך אייך, חייסט עם, אוְ נייער קריעג 4 iy אזוי. ווייט נעה TR‏ אבער אפשר איז אַט דער פּלוצימער אונ-, !טערעס צו א העלדישער צייט אין זיר’ אלֿיין א סימן. וואס די טעג פוז צינישער |"זאכליכקייט" זיינען ברוך השם פארביי, IR‏ נאַר דער כוואליע פוז אַט דער כא דע אויף קריגסהזכרונות וועט קומען א' /נייע כוואליע. פאראלע? צו דעם, װאםזְ PR‏ נגעשעהן אין דער אמת'ער מלחמח אַנגעפאנגען מיט ווילהעלם'ן, }'wa:‏ ידינט מיט וילסאַנען א נייע כוואליע, א באלעבונג פוז דער כאַרע פון 1917’ און 1918, די מאַרע אויף אידעאליזם. און הויכע געדאנקעז אוז ברייטע שריט i‏ הלואי. וְגער וואנט. האט מכען דעם יונג געבראכט |אויף זיין קראנקען בעט צום כותל. |דארט האט זיך שוין געפונען דער צדיק ר' שלום. וועלכער האט תפילה געטהאז צו חשי"ת. ער זא? ברעגנען א רפואה דעם זינדינען 'צוליעב דער קרושה פונ'ם ארט און צוליעב דעם ככוד פון זיין !פאָלק ישראל?". נאכדעם האט ער געז |הייסען אז צוויי תלמידי הכטים זאלען איהם אַפּפיהרען אחיים. דארט איז דער קראנקער גלייך נעזונט געווארען. דער דאָזיגער נס האט צווישען די אראכער נאַך מעחר פֿארנרעסערט דעם כבוד פון דעם כות? מערבי אוז פוז די חכמים. דער צווייטער עפּיזאַד איז פֿאָרגעקן מען פיעל שפּעטער. ה' גראיעויסקי איז אליין אנוועזענר געווען ביי דער מעשה. יאיז יענער צייט האבען MY‏ די מארא קאנער נעלעבט איז די הייוקעם געגעז דעם כותל, אָבער זיי האבען נאל ניהג כבור געווען מיט די מתפּללים. י גער וויסע טעג פלענען זֵיי זיי צוטראַגען וואסער און אפילו בענקלאר צום זיצען און אַפּטטאָ? האבען די שכנים געבעטען די פוומע אידען פאר זיי מתפּלל צו זיין ביים נותל. איינטאַ?, ערבם יים כפּור, בעת אידען זיינען געישטאנעז ביי T‏ וואנט אוז האַבען געראווענט מנחה, האט. זיך א נאנצע מחנה אראבישע ווייבע-. אריינגעכאפּט צווישען זיי TV DD‏ געשרייען. די יונגע פרוי באתאדזשא N2‏ פוסטאפא ראשיד (די אראבער האַבע!, געוואוסט, אזביי א תפילה פאר א קראנ-, ךְקעזַ דארף מען דערמאַנען זיין (YRR‏ |נעהט צו קונר און האלט ביים CTINDY‏ בען. צווישען די מתפּלליום האט זיך! >N יָּו א‎ 8 ל אר‎ אונזער וואקסענדע ליטעראטו- איז! אמעריקא. TR‏ "טאנין געזאנג און פיין" פוז 2 וויז, נאָנראד, איז א זאמלונג ליערער אייף עטלוכע און זעכציג זייטען, ארויסגעגען בען פון מערלאג "אויפקום" (ניו יארה !1999). דער פערפאסער זינגט אַחן אנד !שטרענג.ינג, װוי א נוטער פליסיגער רערז 'נער, וואָם נור מבינים פערשטעהען יוי ןשװער עס איז צו ריידען אזוי. לייכט. ער דענקט און פיחלט און מאַהלט כיט, א געזונדע און ריינע פאגטאזיע. איז עס |וואלט פאר אנדערע געפּאסט פועל? בער. סער דער פערגלייך יואס ער מאכט צוויז. שען זיך און דעם יוקאליפּט בוים וואס ווערט געפלאנצט איז פײכטעי געגענרען איינצוזאפען אין זיף די מייכטקייט 1 פון צופוילֿטער ערר און קראנקער לופט שטעה איך צווישען אייד... זוינען מיינע אויגען דעם סם פוז אייערע זינד... ביי מאנכע שרייבער ברענגט דיעזער, פּראַצעם ארויס עקעלהאפטע CEN IR‏ שטויסענדע פּראַדוקטען, פוז וועלכע מען, ־שִׂ ב מ די כפּרה הענער (פאבע?) פון מ. מ. דאָליצקי א האָן, 133 אדס, וישבו חושדן. וואָם ווערט געדרעהט אלס א כפּרף אין א מענשען'ס האנד, האַט דעם "בני אדם" אויפגעכאפּט און. זיך געזואונדערט ווי עס קימט, אז "מענשעץ-קינדער" זאַלען זיין אזוי פארדימט, אז פאר OBN MNP VT‏ זיי האָבען אַפּגעטאַן, געבאפֿט, ב:זֶלֹאפּט, איועקגע'גזל ט יעגעם'ם שטיקעל ברויט, און אפשר מיט זיין ווייב באנאנד, זאַל ער, אינגאנצען אומשולדיג, אלס א כפּרה געחן וואו איז גערעכטיגקייט וואו יושר וואו פארשטאנד ער קען עס גיט פארשטעהן דו לייען ווייטער "יושבי חושך" זאַגט א צווייטער האַן, װואָס ווערט געדרעהט ווי ער. אין פינ סט ע רני ט דאַך זיצען זײ, פארשטעקען זיי ניט מעהר יווי אלערליי עבירות טהאַן און מיט א' צווייטענ'ס בלוט זיך וואשען ריין! דער מאַרגען זשורנאל 8 פון וו. זשאבאָטינסקי W‏ אוז גערענקט די שלאכט. וועט| מסתמא צושטימען, אז אלע טינטדשרעק! פוז רעמארק אַדער בארביס זיינען נאר, זעהר ווייט פֿון די ווירקליכע ליירען, וואם מ'האַט דאמאלם איבערגעלעבט. אָנער דאס וואס מ'חאט באמת איבערגע לעבט. איז אויד ווייט ניט אזוי מורא'- M LT‏ יענע פאַרשטעלונג פון מלחמה, וואס האָט זיך געבילקדעט אין די יונגע מוחות פון דעם אחרי-המבו? דור. פאַר שטעלונג. איינבילדונג איז שטענדיג שטארקער וו' די ווירקליבקייט. דאס שוישפּיע? "רער סוף", האָב איך געזעהן אין לאַנדאַן. אוז נאָר'ז טעאטער האב. איך זיך אין א גאכטיקאפע געטראַפעז. מיט א גרופּע בעקאנטע לאַנדאַנער סטו דענטען. איינער האט געזאַגט: "איהר ווייסט כ'האב זיך פקארגעשטעלט א סר ערנער". אלע אנדערע האבען צוגע שטימט. ניין, דאס אַבשרעקעז וועט ניט געלינגען. עס בלייבען אָבער איז א יוננער נשמה נאָב'ן דורכלעזעז פוז אוא בוך, אנדערע איינדרוקע!, DR‏ אמילו די בי טערסטע שילדערונג פון קרינסישרעקען קען זיי ניט אויסמיידען איינדרוקען פוז זעלבסטדאַפּפערונג, פון שטילער איינפא כער העלרדישקייט וואָס שטעקט איו יע דען געוויינליכען מענשען. NN‏ דאס :שעהנסטע וואס איז בכל? דא אויף גאט'ס וועלט פריינדשאפט צווישען מענער, די שווייגענדע אונסענטימענטא לע געטריישאפט צו א חבר... שליסליך, ווען דרייצעהן מיליאַנען מעגשען, דאס {בעסטע אוז ריינסטע פון יערער נאציאן, בעשעפטיגען זיד פיער יאַהר דורכאנאנר מיט אייז איינציגער זאך. די זאר מעג {אפילו זיין א שלעכטע. איז עס אָבער (אונמעגליך. אז עס זאַ? זיך דערביי ניט (בעווייזען אויך דאָס גוטע וואָס איז איז |די מענשען און אויפ'ן רויטעז פאַהז פון |קריענסדרעקאראציע זעהט עס אויס בעז יזונדערם אימפּאַזאנט. די רויטע דעקאַ- יראציע וואָס זאַ? "אַבשרעקען", מאכט וניט קייז גרויסען איינדרוק. אַכער דער |איינדרוק פֿוז. דער איידעלקייט פוןז א (מענשעז'ס קרבן בלייבט. אוז עס ווערט מיט בעזונדערע קלאַרקייט געבוירען יע- י די קרושה פון כותל מערבי אידען ילאך פאר די מתפּללים. אידען און ארא- W3‏ האבען איהר געשעצט אוז געעהרט. WA‏ פון די רייכע מוסולמאנער |אוז פון זייערע גייסטליכע, האבען איהר געשיקט בוימעל? אויף צו בעלייכטען, כדי 'די חנמים זאלען ביים כותל מתפלל זיין !יּפאר זייעךר געזונט און הויזגעזינר. האט זיך אטאַל? געטראפען אז או :אראביטער אינגע?, א בן יחיר, איז |דורכגעלאפעז און האט א קלאפּ גענעבען ידער פרומער מלכה בעת זי האט זיך עוסק געווען מיט דער וואנט. די שוואכע ופר.יי איז געפאלען או! איז געבליבען לוי נען איז אהנמאכט ביז דער פראנצויזי נֵּשער ראָקטאַר לוציאנו איז געקומען און (זי. אויפגעמינטערט, אָבער אין דער וזעלבער צייט איז דער וױלדער שייגעץ געקומען אהיים אוז איז אנידערגעפאלען א פאראליזירטער. אַחן בעוועגונג IR‏ אַחן זיין קול. זיינען די רערשראַקענע עלֿטערען. צוזאמעז מיט דער מוטער פוז פּאשא. אוועקגעלאפען צו דער פרומער /מלכה דע פּרנם. וועלכע איז נאַר געלע גען אַהן כוחות אין איהר בעט און זי געבעטען זי זאל בעטען גאָט פאר דעם זינדיגען אינגעל. מלכה האט זיך ל?אנג ניט געלאזט בעטען אוז איז שוואכער" חייט אוועק צו די מקובלים פון "בית א?" אוז האט געפּועלט ביי זיי, זיי זאי לען מתפּללים זיין פאר דעם שייגעץ.. (האבען די חכמים געהייסען ברענעען. דעם פֿאראליזירטען אראבער צום כותל. מערבי, וואו ער האט געדארפט זאָגען. ורוי און בעטען סליחה ומחילה ביי דער. שכינה. וועלכע ווי עס איז בעקאגט, ירוהט זינט דעם חורבן אויף דער חיילי-. אונזער פיעלישפּראכיגע ליטעראטור טאַביאַגראפישעס. ווערק און ענטהאלט O N‏ מאטעריא? פאר היסטאָריע. ער. האט וואס צו דערצעהלען אל?ס רייזענ רער, אַלס פּערפאַלגטער, אלס רעדנער פון א נייעם טיפּ יואס האט איבעראל צונעצויגען אויפמערקזאמקייט. און דאס איז PON‏ דורנגעפלאַכטען מיט אֲפּשֵׁאי צונגען פוז מענשען און פוז זאכען, מיט (בעשרייבונגען פוז שטעדט און פון בעז ווענוננען, מיט אנעקדאַטען און שפּריכ ווערטער. דער קאזיאַנער רב וועלכער האט געגעבעןז א מיירעל א צעטעל חלקבר את חמוכ"ז". דער שיינק פו? מיט ישכורים אין די הויז איז קרעמניץ, וואו יריב"ל האט געלעבט אוז געשריבען, זיין אינישיאיישאַן אלס מיסגליעד פון די ז״בכי משה", זיינען ביישפּיעלע פון דעם ריינהאלטיגען אינהאלט. מען מעג פער יזעחן אז אָפּשאצונג אז ריגע האט איבער א מיליאַן איינוואחנער, אדער אז אונבע קאנטשאפט מיט דעם פאקט אז די נמרות יפון דפום יוילנא וחורדנא, וואַס ער יפלענט אזוי בעוואונדערען, זיינען גע 'דרוקט געווארען ניט אין ווילנא און! ניט אין גראַדנא נור אין אזיאַר. די דריי בענדער זיינען א פיינער בייטראג צו ן ן טראכט װאָס מען לייענט און D DR DN‏ לֿען שטארק וויסען. DR‏ פאר א מיו זאמען דאָס זיינען. א שרייבער איז ניט שטענדיג דער באלעבאס אויף, דעם וואָס מ'וועט ארויסציהען פון זיין בוך. ביישפּיעלען זיינען פאראן א פולע. איך ווי? ארויס כאפּען בלויז איינעם. כאָטש עס בעז ציהט זיך צו א גאגין אנדערען געביעט פון לעבען, און איז 5502 ניט אזוי ערנסט. מיט א יאהר אכט צוריק האט אן ענגלישען ארצטין, דר. מערי סטאופּס, א זעחר אנשטענדיגע ראמע מיט די בעסטע אבזיכטען. פארעפעגטליכט א ביכעל אונטער דעם טיטעל?: "פערהיי ראטע ליעבע". די אבזיכט איז געווען די ריינסםטע צו פיהרען יונגע לייט צו א מעהר געזונרען סעקסועלען לעבען. אָבער ניינציג פּראָצענט פון די לעזער האַבען "גענאסעןז" דאָס ביכעל אין א זין. װאָס איז געווען זעהר, זעהר ווייט פון דער פערפאסערין'ם אבזיכט. M‏ מ'וויל, אזוי לֿייענט מען דאס בריוועל". װי לֿייענען דאס אונזערע קינדער? זאָגענדיג "אונזערע", מיין איך ניט איז דישע קינדער זייער שטימונג וועט דאָך ניט האָבען קיין ענטשיירענדען איינפלום אוֹיף דעם, ווי עס וועט זיר בענעהטען איןז צוקונפט דער דור צו וועלכען זיי געהערען כראָנאָלאַגיש. ווי לייענען דאָס בריוועל? די קינדער פון די באלעבאטיםיפעלקער איך האס א פערראכט. או ערשטענס, שרעקט עס זיי גאָר ניט אכ. ס'איז זעהר שווער אָכבצושרעקען יונגע לייט דורר דעם, װאָס מ'דערצעהל?ט זיי ווענען טויט און וואונדען און װייטאַגעו. אדער אפילו וועגען דער בל?אטע אין די שוץ-ינרובען, YD PR DV‏ דער גראָבקייט פונ'ם אונטערדאַפיציר און די אלנעמיינע ער נידעריגונג פון א מענשענ'ס וויררע. אויף ווירקליך איידעלע נייסטער ווירקט דאס ניט, ווירקט אפשר נאַר פארקעהרט, װוי די בעשרייבונגען פוז סיבירער קאז טאַוועס האַכען געווירקט אויף די רוסי" שע יוגענד מיט א דור צוריק: ניט אַב שרעעקנריג, ?היפּך צוציוהענדיג. NN‏ דערביי איז דאס גאָר ניט אזוי שרעקליך איז בוד. יעדער לעזער, װאַס האט געריענט אין די קריעגסדיאה- 'געווארען סיי ביי אודען סיי ביי ארא", וֶבער. די ערשטע מעשה שטאמט פון דער. צייט פון גרויסען מקובל ר' oYY‏ שרעבי, דער גרינדער פון דעם מנין פוז! ןמקובפֿים, וועלכער איז נאָךּ איצט בע-. |קאנט אונטערן נאַמען פוז "בית אל" שוח?. אין יענער צייט פלעגען. די ימקובלים זיצען א גאנצע נאכט lIN‏ לער-! |נען חכמת הפוד. אום האלבע נאכט, |פלעגען. זיי אלע געהן פּראווען חיקיז, M‏ בוים כות? מערבי. דאַרט פלעגט| וזיר פערזאמלען א גרויסע צאה? תלמידי |חכמום. סיי ספרדים סיי אשכנזים, וועלד PO‏ האבעז געוויינט lIN‏ געקלאנט אויף גלות השכינח, אויף א הויכען קול, לויט דעם מנחג מוז די אטאָליגע "אבלי ציון"., די אראכער איז דעמאַל?לט אפילון !אויפ'ן זינען ניט ארויפגעקומען דער געד| דאנק אז זיי האבען א חלק אין דעם| 'זואנט וואו אידען וויינען. און ניט גאר! האבען זיי ניט געשטערט די "אבלי! |ציון" נאַר זיי פלעגען באגעגענען רעםךָ |צריק ר' שלום שרעבי מיט גרויס הכנעה! ואון כבוד און האבען געקושט זיינע הענט! אדער די פּאלעם פון זיין קאפטען, ווי| יעס איז דער מנהג איןז מזרח. איז יענער צייט (דאס איז געווען, איידער די ווילדע מאראַקאנער האבען: :פארכאפט א טהיי? פון פּלא? ארום lIN‏ דארט. אויפגעשטעלט זייערע אַרימע, וכאטקעס) האט אין דער סביבה גע". וואהנט א. אידישע פרוי א מיוחסת, די! צריקת מלכה דע פּרנס. וועלכע האט. געזארגט פאר דער נאַטעס דיענסט ביים' כות? מערבי. זי האט צוגענרייט אין א. Al‏ דערביי וואסער. ליכט און בענק-! לען, א טהעמא, מייסטענס א נאנץ קור! צע. אויף יערע סדרח, מיט די ציטאטע!ז' ארער לייננערע בעטראכטונגען אי!: קלעגערע אותיות MY‏ דער טעקסט, און! רי אויסדריקע וואס ער ווי? בעטאנען! און גרעסערע. אן עפטהעטיקער וועט אפשר איינווענדען געגען אזא טעכנישע ערשיינונג וואו עס פעהלט די אױינפאָרי מינע שעהנהייט פוןז חוידיקלאסיגע ביז; כער, אבער מען מוז אזא פערפאסער בעז! (ויקיגען פּריווילעגיען וואס מען וואלט. N2‏ אנרערע בעשטריטען. מאנבע (V32‏ שפּרעכונגען זיינען אזוי קור'ן אז זיי ועהען אויס ווי קעפּלאך אדער אויםי, שריפטען אויף ארטיקלען. אפטער איז! דאס א קורצע אוז שארפע אבהאנדקונג: איבער א היסטאַר שע ערשיינונג א\־ערזְ IR‏ אבסטראקטען פּרינציפּ. אָבער עס שוועבט איבער אלעם א. נייסט. זיין; גייסט, וואָס בערעכטיגט יעדע פאַרס. בליצען פוז שארפקייט און /"עלאק-' ווענס" לייגען אָפט אריין אין א כּאַר: בַךָשור.ית גענוג מאטעריא? פאר א לאנגע: ררישח. איז אזא ווערק מיז מען מוח?' זיין ווען טשעסטערטאַז ווערט דערמאנט דאַרטען, זואו דער רעדנער האט געז מוינט טשעמבערליין, MR‏ אנפאסונג ווערט איבערזעצט "חקוי", אדער ווען עס ווערען נור אָנגעגעכען די דריי כאז -אקטעריסטיקס פון א פאָלק /למשפּחחם להשׁונתם בארצתם" אוז עס ווערט פערז געסען דער "בגויחס" װואָס איז פון א ;רויסעז מאז נעצייכענט געווארען איס מיינענריג אין דיעזען פאל רעליגיאַן (גו. ואלהיו). נאָר די סדרות קומעז דרשות איז דעס ועלבען זין פאר ימים טובים. תעניתים: ואון אנדערע עהנליכע געלעגענהייטען צום סוף פון כאר קומען היסטאַרישע! ןא:האנרלִונבנעז איבער פּעריאַדען און! פּערזאַנען פון תקופת חשופטים ביז נאָך! חתימת התלמוה. E Y‏ דער צווייטער באנד איז איז נאנצעון |פערנומען מיט אויםזעצע. אײַער דער, אינהאלט פון פֿאַרטרעגע. איבער פּע-| ריאַרען, איינצעלנע פּאסירונגען או!! פּערזענליכקייטען, פון ידידיה האלכסנד-| [רוני ביז אונזער צִיים. אפילן יײַמעת! קאפטאן. ע"ה ווערט בעשריבען lIN‏ עם: פערשטעהט זיך. אז מאסליאנסקי האט| וועגען איהם וואס צו זאנעז' ווי ער האט, וועגען יעדֹ\’;ו פוז וועמען'ס לעבען אוז! !ארבײט מעז קען עפעס אַמּלערגען. דער דריטער באנד. זכרונות ומסעות, האט א בעדייטענדען ווערטה אלס אוי גלֿאט פיינט מלחמה ערגער ווי ערד־צי־יִ טערניש. פון BN‏ דעס שטאנדפּונקט קעו| איך זיך ניט באפרייען פון געוויסע אומץן רוה. בשעת איך קוק זיך צו צוֹ רערזֶ נייער מאַדע און פּרוביר זי צו [TIND‏ שטעהען. נאטירליך. אין דעם, װאָס פװיֶ א רייהע ביכער קען ארויסקומען א, נייער וועלט-קריעג, גלויב צִיךְ 1903 היינ"! טיגע טעג הענגט דאס אב פון אזעלכע ברייטע פאלקסיטאסען, וואָס אויף זיי קענען ביכעה אָרער טעאטערישטיק ניט האָבען קיין בעזונדערען איינפלוס (כאטש סינעמא קע, אפשר יא...) AR‏ יעדען פאל. א קריעג ענטשטעהט פוז א קאָמפּליצירטער מאסע פאקטאָרען, צווי שען וועלכע ליטעראטור איז בשום אופן ניט דער שטארקסטער. און דאָך וואלט איך עס געהאקטען אפר א סך געלינטער אויב דער עולם וואָלט ווייטעך גענעצען פון לאנגוויילע. דערהערענריג דאָס נורנע און מ'אוסע װאָרט "טלחמה". PR DY‏ א װאָרט ווי 'פּאַגראָם" יעדער איד! האט פיינט. ווען גוים פאנגען אַ פּלוצים אֶהן קיין שׁום סבה, מיריניט דיריניט, ריידען ווענען פּאָגראָם אפילו אויב M‏ ריידע, קחקוטין ליבערא? אוז מיט דער גרעסטער ענטריסטונג געגען רציחות. זעהר פיינע. איידעלע געפיהלען, פארשטעהט זיך. אָבער נאָך בעסער וואָלט זיין ניט צו ריידען. ווער ווייס... יענע קריגס-ליטעראטוה, וואָס האָט אזא ערפאָלג ביי רעם עולם, איז דורר און דורד אנטי-מיליטאריסטיש. זי קאָנ-י צענטרירט זיך ניט אויף גבורות. נאָר כמעט אויסשליסליך אויף דער מיאוס'- קייט פון דער נאנצער זאך. אויף דער בהמחה'שער ערנירערונג פון מענשעןיוויר דע. וואָס דער קריעג בריינגט מיט זיר אי אין זיינע פיזישע. אי אין זיינע גייס מיגע אומשטענדען. וועניגסטענס.. דאס איז װאָס מיר. די עלטערע לייט, מיעדע וֹטאטעם פון קינדער, געפינען אין נייער |קריגס-ליטעראטור. בלייבט אָבער א קשוא, און ליידער די וויכטיגסטע: און יענע קינדער װאָס געפינען זיי? Y Sy‏ זיינען דאָך דער עיקר. זיי, ניט (מיר. זיינען דער באָדען, אין וועלכען עס פאלט דער זאמען. און איך ואָלט ווע דער כותל מערבי האט די לעצטען צייט געצויגען דיו אויפטערקזאמקייט! פון דער נאנצער וועלט. די רדיפות,, כזיונות אוז גזירות וואס די לעצטע, ישטיינער פון שלמה המלר'ם הייליגען און ריזיגען בנין זיינען אױסגעשטאבעזִן .ראדע איז דער צייט פון דער אויפבוי! בעוועגונג. פוז ארץ ישראל,. מאכט די| וואנט אלץ מעהר סימבאָליש. אלע, אמת'ע אידען פיהלען אז טיט דעם כותל. BN‏ זיר געענדיגט די אידישע פרויי-! זייט אוז מיט איהם מוז זי זיד ווידער", אמאל? אַנהױיבען. די אומגערעכטיגקיי"| טען וואס מען באגעהט געגען די אידען| איז אין קיין אַרט ניט אזוי בולט ווי, איז דעם שמאַלען געסעל פון דער אלטער! וואנט, אוז דעריכער צאפּעלט אזוי דאס אידישע הארץ ביי יעדער פּראַפאנאציע, פוז דעם מקום קדוש. וועגען דעם כותל מערבי זיינען פארא! פיעלע לעגענדעס און לעצטענס האבען, צוויי ירושלים'ער פארשער, די AR‏ AN‏ אוז דינאבורג, אין זאמעלבור| "ציון". דֶעם דאַזיגען ענין געווידמעט! צוויי באלעהרענדע מאַנאָגראפיעס. בע-, Dl‏ אינטערעסאנט איז דאס שעחן| געשריעבענע ווערק פון דעם דיכטער ש.! בז ציון, וואס דער קרן קימת DR‏ "אמנות" האבען פארעפענטליכט מיטן א קורצער צייט צוריק. איצט האט פּֿנחס גראיעווסקי, דער| מהבר פוז "אבני זכרון" (א זאמלונג פון! מצבות. איינשריפטען און דאקומענטען. פון ירושלים) פארעפענטליכט צוויי ערי, מעהלונגען וואס בעהאנרלען די עפּאבע! פון די לעצטע דורות אוז וועלכע בעוויי-! זֶען װוי הייליג די וואנט איז פאררעבענט! "באר שלמָה" פון ר' שלמח צוקער, אברק"ק האלאס. אין אונגארן, וואָס. פערנעהמט 284 זייטען איז קליינעם. פארמאט אוז איז געלרוקט איז בערג-, סאס. סלאַוואקיי (שנת עזרת"י לפ"ק) בעשטעהט פוז לקוטים פון אנדערע ספרים, צוזאמען געשטעלט נאָף'ן AR‏ בית. פון ענינים. אָבער ניט שטרענג אלפאבעטיש. הסכטות פוז מונקאטשער חבי און פון אנדערע בעריהמטהייטען פון יענער אומגעגענד גיבען א גוטע מיינונג וועגען AT‏ ואמ יונג, אין וועלֿכע דער מלקט האט ארייג ענומען א סר נוטע ווערטלאר. איינ" פעלע טֶעגען ראשי תובות און גמטריאות, שעניאלע אויסטייטשונגען PR‏ הלכה I‏ אגדה. די בעהױיפטונג אז עס קומט זידען אויף דיעזער וועלט נאר נישט, ור זיי עסען תרומה M‏ אן "עבד בפני ויבו", אוז די אויסטייטשונג פון "כי PR IR 0P 3 גערעטעט געוואז רען פון די שטראָף מגולגל צו ווערען R 0‏ קעמעל. זיינען כאראקטעך סטיז טע ביישפּיעלע פון דעם אינהאלט פון 'באר (שלמה". דער בעריחײטער רעדנער ר' צבי חירש מאסליאנסקי האט זוכה געווען צו פערנעהמען א היבשען אַרט אין די געז טיכטע פוז דער ענטוויקלונג פון אידי שען אימיגהאנט אין אמעריקא. אוז אויך אין אונזער היגער אידייטע ליטעראטור. ער האט געשריבען אוז שרייבט נאַד פערשיעדענע סעריעס מיט וועלכע אונד ערע לעזער זיינען בעקאנט ער האט ארויסגעגעבעז דרשות אוז זכרונות איז אידיש, פון וועלכע איין זאמלונג מוני -עסטענס איז אויד ערשיענען אין ענגה זייש' אוז עם זיינען אויך פאראן העב" -עאישע פערפאמונגען וואס טראַגען זיין יאמען אויפ'ז פאדעריבלאט. איעטער ווערט ער א תושכ אין אונזער היגער העברעאישער ליטעראטור, דורף. די פּראכטפאַלע "כתבי צבי חירש מאסי ליואנסקי (ניו יאָרק 1999) וואס די היבי רו פּאַבלישינג קאַמפּאני האט ארויס:עה געבען אין דריי בענדער, וואס האלטען צוזאמעןז איבער ניין הונדערט זייטען. דער ערשטער באנד, ספר יההטפה. וועלכער הויבט זיךד אַן מיט אן איינד ליוטונג פון בריינין אוז מיט א געפיה?- פאַלֿע הקדמה. האלט 384 זייטען. אוז איז דערמיט דער גרעסטער פוז די דריי. PR‏ אָנהויב איז די הטפה איינגעטיילֿט איז סדרות, מיט איינררוקספאַלע טיט" NOVEMBER 22, 1929. N פּלוצים האָט מען זיך גענומען פֿייענען' -קריעגס-ביכער ביכער, וואָ דערצעחי.עז וענען דער קעצטער מלחכה. יוי עס האָט זיך אין יענע פיער יאהרען געקעבט איז די שוץגהובען אָדער הינטער דעם פראנט. צעהן יאָהר כסדר האָט דער עולם ניט געוואָקט הערען וועגען רעם, און ישריפטשטעלער פון אלע פעקקער האַבען זיך פרום גערעכעגט מיט אָט דער אָבניי צונג. מיט באזוגרערען חשק האַבען זיי דא פאר אונז פארגעשטעקט גאנץז יינגע לייט, ניט טער י פינהדאו;-צוואנציג יאַחר, PR OBN‏ קריגם-צייט האַבען זיי נאָך געקערנט אין הרו, אלוא 2 טא וועז גען װאָס צו דערצעהלקען. מוז אָבער דער העקר זיין א דעיוואקסעגער, פ נײדאןוןז דרייסיג אָדער העבער, ואן פקע.ט וער אשריפטשטע;?ער צופיהרע, זיין ביאָגרא" מיע ביז צו 4געע. טאכען א 3ֿאיוזע (דערוויי? וואקסט ראָס שעהנע מיירעל אין דער היים...) DR‏ ה!.ויג אַגפאנ.ען ווייטער פון 1:16. אָרער ער האָט יא דערצעהקט וע.ען יענע פ ער יאֲַהר, אָבער גיט בנוגע צו איוום. ;אָר בנוגע צו, איהר, צו רעש שעהנעט מייר ע.. א ער! לב? היותר. און דאס אױב ער, דער שריפטשטעלער, איז אקיין DR M4 R‏ שרעקט זין פאר טייגעם ניט, מקע עי בעשרייבען ראָס איגערקיכע קעבען פון זיין העקר; וואס עס וואָט זיך ראכא.ם נעטהאָן אין זיין נשמה, גאָר ניט חליקח אויפ'ן [P 21 VRO JI2VDDINIY‏ גרובען. בי.אַטע. פּרעה'ס מֵכות, בקוט,! באמבעש, באיאגעטע, דאס אלין איז| דער וועלט אווי נמאס געוװואָרען, אז א DNV I3‏ האָט זיף צוט ע. געצאגקע=ם מיט אזעי.כע תענוגים. האָט כע, (DB‏ ניט געוואָ.ט געהמען אין האנר. איך פאו שטעיו ו ט ב וואב שטעבין דיג פייגט געוואט אט דעם סאָרט ליטעז ראטור נאָך Y MO‏ אכ עו ע. די -ע־קֶ ריחמטע בעשרייבונג פוז באַראַדינא אין, טאָ-סשאי'ם קריע און פריעו ען", וואס. מווא-ט זי פאר א מייטטערשטיק (או, פסתמא מיט רעכט). האַ. איך קיינמאל, גיט געקענט דורבי:ייע, ען ם ז'ז בוױַן! פּשוט ניט אינטערעסא.ט. וועז בארביס; האָט געמאכט איא פֿוראַר מיט זייג, "פויער", וייל דאס איז געווען אזוי, פריש נאַר דער מקחמה אז כ ואט נאַך, געקייעגט האָב איד געקויפט זיין בוף, גענומען א מעשער, צושניטע. אקע וייי| טען, אָנגעואָגט רער שיקסע, TR IR‏ ביז, פאר קיינעם "ניטא איז דער היים", אוז, אוועקגעזעצט זיף איז א באקוועמען, שטיק, אויסנעווישט די M3‏ מי. א ריינעס נאָזטיכעל? און גענומען לייענען, אָבער ביי דער צוואנציגסטער 9( האָב איך זיך אָבגעזאָגט פון דער אני, שטרעגגונג און בעשיאסען: אן DY‏ רופט כיךד אונגעביק: עש, אָבער ס איז! מיר צו לאנגווייקיג. א קורצע ציוט נאכ". דעם פלעגט מען נאָך איז יערען נייעם; ראָמאן טרעפען כאטט א פאר קאפּ טי sֿעך וועגען טרענטשעם, אבער שטענריג, האָט זיך געפונען א פריינדר, וועלקכער, פקעגט כיךְ וװאָרענען: "קויען ניט פון זייט 188 ביז 186 דער העלר ווערט, א קאַלקאַנעק און דאס מיידעק פערקיעבט; זיך איז א דייטשע, צייויה עטא-געגע.ם, איז ער איז א שפּיאז מעגסט רוהיג, אָנפאנגען ווייטער". דו נייע מאַרע אויף קריגסיליטערא-| מור האָט זיך אָנגעפאנגען, ווי די טעהר־ן סטע נייע מאָדעס היינטיגע טעג, פון אז! אמעריקאנער ביישפּיעל. כאטש מען האַט! עס אפשר נאָך ניט באמערקט. איז אינ-, טעליגענטע קרייזען האט כעז זיף I3‏ ניט צוגעוואוינט צו דעם געראנק, אז! סינעמא איז אויך ליטעראטור, אוז אפילן, די וויכטיגסטע בראנשע פון ליטעראטור; איז אונזערע צייטען. דער ערשטער קיי טערארישער ערפאַלג אין דער נייער ריב מונג, א געוואקריגער וועקט-ערפאַלג, PR‏ געווען אַ פילם, װאָס איז ערשיענען איז 6 "דער גרויסער פאראר". איך, בין זיכער, אז דאס איז, אי היסטאַרישען: זין, דער אמת'ער טאטע פון דער איצט-! הערשענדער מאַרע. אוז T‏ צוויי פיהרענ-. דֶע ערשיינונגען אויף אַט דעם גייעם, געביעט, וואָס די וועלט בעוואונדערט זיי, היינט, זיינען נים מעהר י יענעם, פילקם'ס גייסטיגע קינרער: אי רע-, מארק'ס "ניטא קיין נייעס איז כיּערב”,יֶ אי שעריף'ם שוישפּיעק "דער סוף", ("דהי רזשוירנעיס ענר"). איך בין זיך מורה אז איך בין דא װוידער א כופר בעיקר: איך בעוואונדער, ניט. דאס הייסט. דעם פילם האָב איך| יא בעוואונדרערט. אָבער נאר דעם ער שטען טייל, וואו ס'איז נאָך MDY‏ קיין שלאכט דעם צווייטען טיי?. מיט די בלוט און בלאַטע און באַמבעס. האַב PR‏ געפונען ?אנגווייליג. רעמארק'ס בִיבעל האָב איך יא דורנגעלייענט ביזין סוס--- ס'איז זעהר קורץ אַכער די חתפּעלות וואס ט'האָט פאר איהם, פארז שטעה איך ביז היינט ניט. כאַטש איר NG‏ מורא דאס אױסצוזאַגען בפרהסיא.! עם איז פטוט שלעכטע אין אַרימע לי-. טעראטור. מסתמא האב איף א טעות. -זעהענדיג או די נאנצע וועלט איז בע-! גייסטערט אָבער איך קען זיך ניט העל. פען TR‏ האָב דעם איינדרוק, או, דער ערפאַלג און אָט דעם פאל הענגטפֿֿ BN‏ ניט פון דער קוואקיטעט פו, 40 און שוישיפעל, נאַר פון א גאנץ זייטי גֶער סבה. װאָם פאר א סבה+ י ווע-.ט י הֿאָט געענרערט איחר שטימונג. מקחמה, א נורנע װאָרט, װאָס צעה, יאַהר נאַכ אנאנר או מ'האָט עס געהערט. פ5/ע.ט מען ענטפערען "פע" R‏ געבען א בריי, י מען גענעץ, איז בלוצים געווBו ע, "איג טַערעסאגּט״וּ איך פארשטעוה s I‏ איז גאָר ניט קיין געניגענרע ערקלעה הונג. ווייל מ'מעג דאָך פרעגען. פארוואס 'אִיז קריעג ווידער געווארען אז איעטע רעסאגטער סוזשעט. און אויף דארויף NG‏ איך ניט קיין אנטווארט: מאסען -שטימונג איז דער גרעסטער פוז גאט'ס גהויסע סודות. אוןז איך נעהם זיד ניט אונטער דאָס צו ערקלעהרען ראַס אייג", ציגע PN DR‏ האלט .א פאר יויכטיג,. PR‏ אַנצואווייזען. אז דא שטעהען מיר. שַאר א פיע? טיפערער ערשיינונג, ווי| פשוט א פּאַר געלונגענע מאנוסקריפ-/ שֶען. זיי זיינען גאָר ניט אזוי געװא?טיגן 'געלונגען". רי דראמע געוויס ניט. און. ער ראַמאן---לאמיר אָבווארטעז א יאהר, צייט. איך האלט אז דער אורטיי? פון צֶער ערנסטער קריטיק וועט זיין "מיטעל פעסיג", און הערר רעמארק אליין, ווע?- 3ער שייגט צו זיין א רוהיגער געלאסע גער מענש מיט א גוט שטיקעל אייגע-ה -ינעם מח איז קאָפּ. האט עס ניט לאנג, פאָרגעזעהן אין אן אונטערוויו. ס'איז נים. י שרייבער װאָס שאפען א װעבֿט־שטי־\ מונג, ס'איז טיעפער עס איז א וועלט-, ;גשטימונג. װאָס "טשעפּעט זיך צו" װאַס זיינען צופעליג ערשיענען, PR‏ מאַמענט פוז שטימונגס-ענרערונג. ן איז דאָס גוט אָרער שלֿעכט פאר דער. Tovnews יערער פוז אונו. עלטערע פארשויכעזן PR‏ ערשטענס א מיערער. און צווייטענס א:מאטע פון יוננע זיהן, איז מען דערביי, אח דייטענס, א אידיש קינר. האט מעןז

Page 9

FRIDAY, ביקאָן האוז 6 ניקאן סט., כרוקליין, מאפ. איז דער שעהנסטער. אריסטאַקרא טישער און פֿאסענרסטער פכאץ פאר חתוגות, באנקעטען און פארשידִעבע פּארטיס אלעט דאָס שעהנסטע און בעסטע קריגט איהר ביי אונז. און אלעס סטריקטלי כשר. פאר איינצעלהייטען ריסט M. GREEN, Manager REGENT 2188‏ 5 אַטיספיעלד האַל 7 אַטיספיקלר סטויט, ראקסנורי רער שעהנסטער פּלאץ פאר חתונות, באנקעטען און אלערליי פּארטיס. סטוריקטלי נ שר דער. האָ?, דִי סדור קדוטין פון הרב. פרידערמאן און פון חז; פּאטאשניק מיט א כאחר פון 10 פּערזאָן, ווערט געגעבען MR‏ ווען איהר גיט אונז אייעך קייטיֹּרינג OTISFIELD HALL B. PETERS, Prop. Telephone Garrison 9750 Residence Tel. Garrison 5338 מאַרלאנד האַל פון מאָרלאנר סטריט שוחל ראקסבורי. מאס. אונטער דער מענערזשמענט פון די בעוואוסטע כשר קייטערערם ף רובין בראַדערס פון 73 מאָרלאנד סט.. ראקסכורי רי חופּה צערעמאַגיע איז אין שוחל נעבען ארוז .c-jw‏ י מיר קייטערען אין אלע שטעדט Telephones Garrison 9887‏ Highlands 5286—Regent 5186‏ גרין"ס ספרים סטוָר 1 קאַזװועי סטריט די גרעסטע אין כאַסטֿאן אלע סאַרטען טליתים. ספרי תורח'ס, פּרונת'ן, כתרי תורה, קידוש בעכעריס מכסף טהור, ש"ס'ן ופּוסקים, פפר לקוטי תורה וספר אור התורה מהרב מלובאוויטש, כל מיני ספּרי חנוך עברית און אידיש. האָלסיי? און רי-. טיי?. אָפען זונטאָנס, 1 GREEN, 1 Causway St., Boston, Mass. Tel. Haymarket 3824 Richmond 4191 בשורה למבינים יצא ?אור ספר "אמרי שפר" חלק מכתבי רבי עזריקם ספרא תוכנו פיליטונים נמל?אים הסטוריים, טחי החהרדים בכלק, ומחיי הרבנים נסרט. רלגרים שנקרו ויאתיון בארצות אירופא, במעך שנות היוב? האחרון. שמן 22 המחבר הוא עדובה ע? ספרו שיענג וישעטע נפט כ? קוואו בשפותו, L3N LD‏ מחירו שני ראלער י כסף למפוע, אוֹ בהילוף ספרים כא ישולח. האררעס2 האררעס RABBI A. RESNICK,‏ Royal Street, Lowell, Mass.‏ 22 וירושענט מאנאר 6 וואַרען סטריט, ראקסבורי IR‏ דער שעחנסטער פּלאץ פאר חתונות, באנקעטען און Bישרטים, אונוער טאנץ וא? איו דרער שעהנסטער אין נאנצען גענגענר. דיינינג רום גרוים, לומטיג ‘{ll ליכטיג, אלעם סטריקטלי כֹשׁו, מיר ניבען דעם האַל, דייי גינג רום און די סוירוויס פון רב. חוז און מסדר קדושין פֿריי! צו יעדער חתונה ווען איהר ניט אונז אייער קייטערינג. -מיר נעתי מען אַרדערס פאר קייטערינג איבערא? אין גין ענגלאנד. REGENT MANOR,‏ Warren St. Roxbury, Mass.‏ 646 Garrison 2383 I8 9760‏ B. Bennet A. Bixby, Props.‏ חון יחשוע גאַלדכערג פון נית המדרש הגוול 8 קראפארד סטריט 2 געהמט in‏ קאַנצערטען און שׁ ב תי ם מיט אַרער אהן gy‏ 3 בֹיָּחֹר Rev. J. Goldberg‏ Homstead‏ 135 אי א eI Street‏ Rt Roxbury, Mass.‏ Telephone‏ א זֶ Garrison 5090‏ v פאר גערווען ליידענדע‎ די, וועלכע ליידען 4 מאַנאטען, ווערען נעהיילט אין א וואָך צייט; M‏ וואָם. ליידען א יאֲהר, ווערען אויסגעהיילט פאָלקאָם אין 8 W3BN‏ צייט, און די, ואָס לִײרנָּן 2 יאֲהר, ווערען אויסגעהיילט אין 2 מאַנאטעז א. ז. די ברעין נערווען רעליעף זאָט שויז אויסגעהיילט חונדערטער מענער איַן פרויע:. עס איז א וועלט וואונרער. קיינער וואָלה ניםט בא-ז דארפֿט אַנקומען אין א סאנאטאַי oM‏ ווען מען וואָלט זיך באנוצעט מיט דיזען מיטעל, מען דארף רער מים בלויז 8 מאַל? אין טאָג איינריי-ַ 3 דעס קאָםּ. פּרייז פון באַטעל 8 יּ־אִגֶאר. איך האָב אויך אן PP‏ דונג צעו היילען מארלאַרענע מענערי קָואפט איז א. קורצער צייט. 3 דאַז כא א באַטעל PH. IKOWITZ 339 Bluehill Avenue Roxbul;.y. Mass. Telephone Garrison 4185 א ווירקליכע רפואה פאר ג/ שוװירען, פיספע?ס, ווילר פכייש, אויסשלענע, בייפוננע! און! אנרערע תו'ש קראנקהייטען איז סילאם וװואַנרדער זאלב קאָסט 50 סענט א דושאה" מוייט און איהר וועט שֶנע? געהאַלסץן וועוע!. אדיעסירט: CELIA’S WONDER SALVE‏ Pearl St., Charlestown, Mass.‏ 3 זייווטאָן'ס ספרים סטאַר 2 כלוהיל עוו.. דארטשעסטער. DAVIDSON'S‏ HEBREW BUOK STORE‏ Blue Hill Ave., Dorchester, Mass.‏ 1062 Tel. Geneva 1582‏ טהעע און קאַפעע פערלערם און סמטרקיפערט פרינען ו-פַּס, אימפארטירטע מהעע. אלע פאַרטען און נעברטכטע פמע ניי רצר אלמיגכעקאנטער סירפ= B. W. B CO. SHORE, WIENER BARD‏ Leveret} B6 Boston, Mase‏ #2 באַסטאַ אַפֿיס פון מאַרנען זשורנאל אוז יירישעס טאגעבלאט THE JEWISH MORNING JOURNAL DAILY NEWS‏ 0 לעווערעט סמריט, מעלקפאן 0014 היימארקעט LEVEREAT STREET Tel. &ym{et 0014‏ 80 ב. פריערסאַן, מענעדוטער ארווערטייזמענטס. סובסקריפשאַנס אוו פּרעמיומס צו הויפט אמיס פ-ייוטו 8 וואונדעיבארע מעדיצין

דער רענולאר פּרייז פאר א באָטע? פון דר. גאלווינ'ס גלענר טאבלעטס א דאָלער מיט 80 סענט חי טאבלעטס זיינען איינע פון די וואונדערבארסטע מעריצינען. בלויז א פּאָר טעג נעחמען די טאבלעטס DY‏ איחר באמערקען וואָס פאר אן עגערניע אוז לעבעדיגקייט איהר וועט קריגען. אייערע גערווען וועלען בארוהיגט וורען, אייער שלאָס וועט ניט געשטערט ווערען און איחר וועט צוקרינען געוויכט. אויב איהר ליירעט פון רהומאטיזס. צו-הויכע אדער צוינידרינע בלוט-דרי קונג, אויב אייער קערפער איז אָפּגעשׁוואכט, אויב אייערע נערווען גיבען אייך ניט קיי רוהע. א. ז. וו., נעהמט גלייך דיזע מאבלעטס און איהר וועט זעהן די וואונדערבארע רעזולטאטען. די טאכלעטס זיינען גאנץ זיכער צו נעהמען, זיי ענטהאלטען ניט קיין דראָגס. יעדע באטע? ענטהאלט טאבלעטס פאר 16 טעג. DR. GALVIN’S GLAND TABLET CO.‏ Huntington Avenue Boston, Mass.‏ 196 ארם חשוב שאנגי זאָגט ערניץ דער חלמוד איין געאכטעטער מענש דארף ויין אויסגערעכענט אין יערער בעציחונג בפרט ווען דעי ארם. חשׁוב פֿערלאַזט זיין היים פור זיין ווינטעריוואקעישאז אינטערעסירעו זיך ויינע מיסטענעטען צו וויסען װאַהין איז יענער אדם חשוב געפאהרען און צו וועמען דעריבער איז ראמהואם צו סאכען אייערע רעזערװיישאַלם אינ"ם "וואשיננטאז האָטעל" איז יייקוואוד, ביים בעקאנטען ר' יצחק. וילליג, וועמענס נאַמען עס רעפּרע זע;ט\ךָט פאר זיכערע כשרות און איז א גאראנטי פאר נוטע בעהאנדלונג פיר יערען מענשען. 6 י י וואשינגטאָן האַטעל לייקוואור 0 מעריכאָן עווענין Tel. Lakewood 286 L. WILLIG, Prop.‏ ימע e S TIPSO‏ ן היוי י CLLLLL SRl‏ י 2 0 אוו אר י ol‏ האלשײל \נֹ\י\.יַ ן וְוױויְוִ\וװיןךוִ\וְוֹ ױװוװװוו\וו!נָּ.\ן i i‏ 'יּ- {Pt MDY‏ “ws.’-’. ן/ -,v-‏ et SRR LSI SRRt T b‏ Y IO i‏ יi‏ -יח -י אלעמאל י A 1929 1882 l;(_/__ I‏ RS >7o MK‏ 7 יאַהר פון סוקסעפאַלען מסחר '_,,'E;];z;‏ PSR SRS‏ e D3 VI TN XD T wente]‏ בִּ (פאר מיעטשי ערע ן DLIYHBLINEYT PIWINK‏ ןי ראגר ק. י פאר א קאמפּלוט ליין פון אנדערווער. האהשערי--- mm:‏ עי בפֿעבקְ:עטם, י י 2 א -י i‏ י י י י י י י י עט יי i IR WIS DD‏ יס י י י י ן י י. מיר פערזיבערען אייך די בילינסטע מאר- LS‏ 1 עי IR‏ י י יע סיילסרום ;צ.,ךְ 5 און 27 סאוטה מארקעט סט. """""י י DIVEYI BEYY (WY‏ י.יי |-י OND A g‏ אוז ווינטער נורס פון אלע אונוערע פ{ י-קה=ץ) י י א. יַא אונזער וועסט סייר עסטאבלישמענט איו שײַט P‏ י אפען זונטאג פון 8:80 ביז 5:30 -י ער שי oy‏ יעי 1 g‏ י J‏

ן S X IQ..‏ ן עפל o‏ W= e‏ 1% י; o] 88‏ 89( צע. /7PN‏ א. s‏ א אײ 2 ע {ס ד i‏ ןיְ,\ AW‏ /יְיְיֶ.יְיָּיִ\יֹ |LA RIS‏ =יעיי 1י e L‏ U צ {SAMUEL PHILLIPSON 6‏ )ם' י י WHOLESALE GENERAL MERCHANDISE W.ROQOSEVELT RD. 18, L OLNE] e i‏ 3296538 1 בֿ בשורה טובה

כאר רננים, דרשנים ומטיפים

מיר חאָבען ערהאל?טעןז א וויכטינען פפר דרוש י הג ונות הרם הו כול? עשרים וארכע ררשות לימים הנוראים, לְ לרנלים. לשבתות השנה וררשות כלליות. מאת הרכ הררשן ר' משה חורוויץ. מחבר חספרים "דרשות הרמ"ה" ו"חזיונות רט"ה", פראכטמול געבונדען. המחיר 18200 Ny‏ אמרי ח םו מאמרים. לקוטים וחומר לדרוש, באורים בתנ"ר ובתלמוד, אמרי מוסר ולקוסים שונים מאת חמטיף הלֿאומי וררשן נפלא חרב ר' חיים זונד? מכבי ז"? הממונה חמניד מקטניטץ 5.00 כור ,Jflfi‏ באור ע? מאמרי חז"ל. מאת החכם יהודה אירל שערשעווסקי ז"?. ON‏ 850 די יענינע וואָס וועלען קויפען דיזע 8 וויכטינע ספרים מיט איינמאל צאַהלען בלױן S6OO "אטרי חיים" מיט'ן "כור לזחב" צוואמען $5.00 "אמרי חיים" מיט'ן "חניונות חרמ"ח" צוזאסען 3.75 novan”‏ חרם"ה" מיט'ן "כור לוחב" צוזאטען 4.25 צו בעקומען ביי M. MANSKY‏ Mont_gomery Street, Newark, N. J.‏ 111 elephone Waverly 2089‏

ייע ן דער עיקר פון א באנק.ם ערפאָלג איז צוטרויען יּ דאָם אין רער סעקרעט פון לאָיער לואיס ס, גאָטליקב.ס ערסאָלג די קליענטעז ואַס נעחמען איהם, א עי זאַ? YT‏ העלמען ברענגנע? אימיגראנטען קרוכיס, איינינע אויף פערמאנעגם DRI‏ איינינע אויף וויזיטאָרס וויואס, און די ואָס VoM‏ 1 ארויסקרינען פּאטענטס, טרייר מארקס. קאפירייטס. סיטיזען פּייפּערס. ארער אנרערע געועצליכע דאקוטענטעו װאַס האַבען אצו טאַהן טיט רער רעגיערונג אין וואשיננטשו צרער אונוערע אסמעריקאנער קאַנכולאטען אין יוראַפ װענרע! זיך צו איהם פערוענליר יָּ\ אַדער טרימטליך, און ער טוט װאָס נור כעגשליך און געזעצליך זײי צו העלפען פארפערסי- געז דעס געוויגשטען ציע?. י“לֵ”יֹר לאַיער לואיס ס. נאַטליעב 4 קאַנגעקטיקיט עוו., נאָרטה וועסט, וואשינגטאָן, די. סי. טעלעפאַנירט קאָלומביא 1697 ו| די מויזענרער קקליענטען פון אמעריקא און יורשם, וואָס השָבען גענוסען נאיער נשטליעב'ן אז ער זאַ? זיי דינען אין אויסטאבעו פעסיצעס צו ברענגען קרובים פון יוראָם, אַרער קעמפען פאר די אימיגראנטען וװואָס זיינען פאראויטיילט געוואַרען צוריק צו שיקען. וועלעז מיט פארנעניגען אייך ענטפערען 'ווער און וושס פאר א ?אַיער גאַט?יעב אין", וויסיעל ערפאלג ער השסט אין קייסעס, אוןו פארוואס זיי רעסשַמענרירען צו זייערע פֿריגר, און באקאנטע, אז ווען זיי האָבען אן אימיגריישאַן אַרער אירנענר וועלכע קעיס איז וואשיכנטשן זאַלען ויי נעהמעז לאיער ג אַ ט י ע ב, וויי? נאָיער גשט?יעב פראסטיצירט 20 יאהר, און האָט א רעפיוטייטשן א?ס איינער וואַס העלפט און אין א לאָיער װאָפ איז צופרירענשטעלענר L RA L‏ יעיק e e e e e eR T T‏ J‏ —0 JEWISH MOURNING JOURNAL זוו חשטנא'כאסמאן TEN TN‏ ;אנטא, און :די אינטערעסען פון "מאַרגען זשורנאל"" געסטערן TN‏ אָפּגעפאָהרען נאִךגַּ אטלאנטא. דזשאָודושיא, אין די אינ־! טערעסען פון "מאָרגען זשורנאל? טא געבליאט" מר. דודר חשמנאי כאסמאזִ.’ ער װועט בעזוכען אלע סויטהערן שטעדט און שטעדטלער, מיט דעם צוועק צו| T W יי‎ B -י‎ 3 LA

);לֶ'זְ י י י F.”:'A"':":'zii-;iiv.:s‏ ייע ;ץיֹּמֶ צ ר י י. יי+.-'י -י י פּיאָפּאנאנדירען פאר דער פעראייניג טער אַרטאָדאָקסישער צייטונג, וועלכע איז יעצט דער איינציגער אנערקענטער אַרנאן פוז אַרטאראָקסשען יודענטחום אין אמעריקא. מר. כאסטאז וועט זיך אויך אינטים באקענען מיט די איצטינע סובסקריי בערם. ער וועט קאלעקטען די סובסקריBּ- שאָן ביקם און שטודירען און בעשריי בען דאס איצטיגע אידישע לעבען איז דער פויטה. עס איז צו האַפען. אז אלע סימפּאה מייזערם. פון אירושער קולטור, אידישע טראדיציע און אידישען נאציאָנאליזם וועלען. איהם בעהילפיג זיין אין זיין אר בייט. מר. באסטאן. אַבוואַהל? ניט לאנג אין אמעריקא, האט זיך דאָ שוין ערװואָרבען הונדערטע פֿארעהרער IR‏ פריינד. ער האָט איז יוראָפּ אויפגענומען דאס שטו דירען פון מוזיק, אָבער ער האָט פע שלאָסען זיין קונסט ניט צו מאכען פאר א פּראַפעסיאָן און פאר פּרנסה. ער ערווארטעט קירצליך צו ווערען א תושב אין אייגע פוז די סויטהערן שטערט. v

קהל שע‎ מורעות אנאַנסען‎ :העברעאישער. לעהרער, פעהינער פער, ינס‎ 4 אלם פארטגער אין גוט עטאגלירט?. היבר!‎ סקולל וַלָּ,םע געלעגעגהייט, פרעגען היינט פריח‎ ואון מאױנען 10--12, היברו סקול, 88ם רוטאגט‎ גרוקלין.‎ mg! םוְרכאגבם א חברה וואס איז ויליג זיף אנ‎ צושליסען מיט אונזער צו דאוונען, נאֹבפריָיּ’ײ‎ י אוֹנזעף נבאי, יעקב מארדער, 119 אטארני‎ |22) טריט‎ חיברו מקום? אין רייכען נאכבארשאסט צו‎ פערקויפען, מעלדען 10 ביז 2, פרייטאג נאגצעזן‎ 22) טאג, 1124 רזשירארר עוו. כראנקס.‎ ן שוה? צו פערקויסען, 248 וואטקינס םסרים,’‎ בראַנזווי?, איינצעלהייטען מרעגען אין שוהל,‎ 21) פֿין 1 6 נאכמיטאג.‎ ךְ איך וי? קוימען א היברו סקו? אַדער חדר,‎ 24) .187 שרייבט. טאַרגען זשורנא?, באקט‎

קהל'שע פערלאגגט‎ it L R ke e דרשני, כלייקווש, מחכרים‎ BN אויב איהר האָט א ספר, חבור, בוך צו דרומען‎ און פארמאנם גיט גענוג נעלך, אויב איתר‎ װילם אײער כחבייד איבערועצען, אויסבעסעז‎ אַדער איבערזעצען פון צַדער אין העברעז‎ L 1 עננכיש. איריש, בכל? אויב איהר דענקט‎ LR gg)’twn אדויסצונעבען אַדער דרוקען עפּעס,‎ HUDSON JEWISH NEWS, Dr. 1. Unterman, Editor, 92 Mon Street, Jersey City, N. J:| י. פערקאננסט אַרטאַראַקסישען שוחם ובורק,‎ אסער‎ DK מוט:ה סים קבלות פון נאוני יוראפּ‎ דיהא. מיהק, נוטער ב"ת וכ"ק, פערהייראטער‎ מאדערנער ועדנער אין /נגקיש און איז‎ ko זיין עקספיריענסר טיטשער, עברית-‎ 1D L 0 בֿעברית און עברית באגנלית, מיט נוטע רעםע"‎ {רעכער ערע פענטעס געצאהלט נור דעם וועלבער‎ עס ווערען אַנגענומען. םעכרעֹנַּ[צו די שׂנֵ?ב‎ h Point Hebrew Congregation, Box 117, נזֶתוֹכ)? חֹבֶּ‎ North Carolina. קאנגי עניישאז טערי צרק, בעשטעהענריג פון‎ מעמכערס. פערלא:גט א גייסטינען פֿיהרער‎ 6 פִיט פאלנענדרע פעהינקייטען, טיסשער עברית‎ |באנגלית, נוטער רערנער אין ענגליש' און איי‎ ידיש, פאר עוטיֶ{רע און יונגע, ליטווישע אויס"‎ ישפראכבע, זאל? אויד זיין חון, שרייכט איינצעלה‎ (חייטען. געהאלט, עלטער, עקספיריענס, רעפרעגי‎ 26) ורכּצָז'דיּ}זִנס.‎ gy ous| J._Freedman, בֿן!־?’י;װ!.וי‎ B. Cenada.| 2 TTROBRAL 185 S 0 DY 3K 10| flgg\: 1991 פערלאנגט שטש, זא?‎ L 2 INRY DR קורא און בעל תוקע, זאל אויף זיין נוטער‎ Y 3 YN בעל שתריח, מוז חאבען קעש פעקיוריטי,‎ מאכען, פרענען ביים ו\־עייי"נ(ף‎ Y IYY אייבראמכאן, 1587 קערא? סט. ברוקלי) ט ל,‎ 21) ,2168 BIPRID העביעאיטער יעהרער קמערלאעם, מה זייז‎ שטורירט אין העברעאיט און אין ענגי‎ TN וךְי”בּ, געטען או;פַּ;ךְחו אוז בעזיצען נוסע ויָּגֶ‎ מעלדע!,‎ DY Frank Sobel, ¢lo Jewish Center נַּיָיֶוזֶיֶ)־.וֶסחֹג‎ l')u שׁטש, מיט 341000 סעז\וריטי מערלאנגט,‎ וראנטורט שעחנעם שֶׂבע צו -מאכען, מערען‎ [נֶאאֹגיּצענ טאג, 8763, 3טע עון., בראנקס, פרינטיגן‎ אע‎ BRY ה אע כפר מיט שעהנע ריינע האגרשפירט,‎ (אינסייך ארבייט 410 וועבענטליך, משולחים פאר‎ גוטע לײַנם אנגענומען, שוייבט טאַרגען זִשורי‎ 12— 140 ךָוֹגא/ באקס‎ עס װערט געזוֹכט אין ברוקלין איינער וואט‎ יאר קערנען א באי נאטע! אוֹן נוסח חתמילה,‎ .1797 י מערעפאיירט ריקייטאר.‎ משילחים, קענוועסערס פאר א?טען אינסטי-‎ 80 וטושׁאן אין ירושלים, מעלרען 160 הענרי‎ Iטע! פלאָר.‎ טפויחים און קענוועסערם טיס נוטע רעמיענס‎ קענען בעקומען זעהר נוטע ארבייט, אין אַפים‎ 21) איכט. ברשרװויי, ניו. יאַרק.‎ 2 ןְ ן‎ קחל'שע שטעלען געזוכט‎ י עקספיריענסר גראדואירטער לעחרער, אויסנע-",‎ צייבענטער ראװכ,יָּר, קורא און רערנער, זוכט‎ שטעלע, יונגע אַרער קליינע פאַרערנע אַרטשראַקי‎ סישע ארער קאַנסערוואטיווע קאַננרענייששן. (ב2‎ S. A. Baker, 111 East 13th Street, o Weeklya N X עי‎ שוחט, מאַז‎ AN דערנער לעחי‎ W”V”’D WWJ‘JJ נייל/‎ “j I"'g ירער. בע? תפילח, נומען עננליש, ווייטקייט‎ 144 (אבהאלט,. שרייבט מאַרנען זשורנא? באקט‎ עי י י אע י י ן י י י ן‎ שו"ב, ש"ץ, סוה? וקורא, רערנער, אויר|‎ /טימטער. ווען. נוימינ, זוסט פשויטאן ארער‎ חזקר אויף שתוסה אַדער בוטשער שאם. מעלרע}‎ fi% .104 פארגען זורנא? באקט‎ י מאדערנער| סיטשער; שוחט, קען צוֹצי‎ יונענד. כאדערנער. אויסזעהן, יונגערמאן, ווכט‎ שטעיע, מעסינ? סאלארי, מעלרען‎ oKD ,167 מאעט! זשור;אל באקס‎ יונגעל ראבי, ארנאגייזער, נוטער יהּדנעפְ‎ ענ;יֶייֶיֶלֵ.יאיד\'צ, שיחט, בעל תפלח, עפס!יר'עגסיֹ‎ מיטטעל, זוכט מאדערנע קאנגרעניישאָן, ראבי‎ 328 o ברייענט עוו., ברא‎ 1088 ."ראווש‎ שי"ב. מגקר, חון, מוח?, קורא, מיסטער,‎ דרשן, ווכט שטעלע. טאָרנען זשורנאל, באקס ז2,‎ 1 (די פאליגע) דאס קעסטע היילימיטעל צו פֿאר?ייכטערען ריעוער שועכטער קראנקהייס. עס מאכט ניט אוים פי לאנג רי קראנקהייט אין פארלאַוט ן 2 דאַלער א באטעל BOXENBAUM REM"DY CO.‏ Georges Lane. Philadelphia, Pa.‏ 1703 דער מאָרגען וזשורנאל 9 באַסטאַנער נייעס (פון א. אבֶּיְפערט, איש קאַונאָ) מוז דער יונענר אין אמעריקא". אויף. דעם לעצטען מיטינג האט י. קושינג (גערעדט וועגען דעם היברו קאַנסול DR‏ ניו יאַרק, י רעם 22טען נאוועמבער, פאנגט זיה אַז דער ווינטער סעזאָן 11D‏ פארומס איז קראַפאַרר סטריט. שוח?. הרב דרייזין,. יער רב פון שוהל, וועט רעדען אויף. דער טעמא. "וואוחין פיחרט אונז דער! מאַרערנער לעבען חזן גאלדבערג וועט זינגען איינינע שירי קודש. יאנג איז"| ראעל װועט פיהרען די קאמיונא? געזאג-! גען. י איז אפריון פּלאזא איז מאנטאג נאָב מיטאג אָפּגעהאלטען געווארען א הזשע \.עראלִ מיטינג פוז דער גרעיטער באס או ביקור חולים האָספּיטא? סאָסײייע דר. יאזעף רעזניק און א. אלפּערט האבען אדרעסירט דעם מיטינג. מעחר. פון צוויי הונדערט פרויען זיינען געווען אנוועזענר צום מיטינג, יּ בֿ ערשטער ילאבאָראטאָרי מיטינג! אין פאָרד האָלל, דער ערשטער "לאבאָראטאַרי" מיטינג! פון דעם סעמינאר וואס איז עטאבלירט! געווארען אפצושאפען פֿאראורטהייל, פרעדושוראיס, און האס פו! איין רעז! זיניעוער סעקטע גענען דער צווייטער"! איז רינסטאג אווענר אפּגעהאלטען גער, ווארען איז פאַרר האַלל. די רעדנער זייין נען געווען רעוורענד אַהױירן, וועלבער' האט רעבּרעזענטירט די קאטויליקען,! רעוורענד סטרידזשער, וועלפער האט! רעפּרעזענטירט די פּראַטעסטאנטען NN‏ ראבי ?עווי, וועלכער האט רעפרעזענ- טירט די אידען. אינטעיעסאנט זיינען געוען די ענט פערס וואס די רעױנער האבען נעגעבען אויף די פראגען פוּן פלאאַר אויף דער פראנע אוים ער וואלט שטימען פאר א קאטאָליק פאר פּרעזי דענט פון די פֿעראיינינטע שטאאטען האט דער פארטרעטער פון די פּראַטעסי טאנטען געענטפערט, IR‏ אויב דער קאז טויקישער קאנדידאט האט דיועקבע קוואלימיקאציעס M‏ דער פּראַטעסטאג-. טישער קאנדידאט. שטיטט ער פאר איהם. אויף די פראנע אויב ער גלויבט אז אידען נוצען בלוט אין די מצות, האט דער קאטוילישער פארטרעטער גער ענטפערט. אז ווען ער וואלט דאס גע גלויבט. וואלט ער ניט געזועסען אויף דעם פּלאטפאַרם. דער וואס נלויבט אין אזא בלבו?. זאגט עה, איז ניט קיין קריסט און ניט קיין מענש. אויף די פראגע פארוואס מען מאכט נוט א רעליגיאַן פֿאר אלע פערשיערענע גלויבעגס, אידען. קאטויליקען, SRB‏ טעסטאנטען א. ז. וו.'. האט ראבי לענוי געענטמערט, או ניט אל?ע מענשען האבען ריזעלבע מיינונג, און איין N‏ פאר אלעמען וואלט ניט געטויגט. אלענ פאלס, זאגט ער, האט דאס יודענטום א מיסיע וואס איז נאַך ניט אין גאנצען אויסנעפיחרט געווארען. צוועלפטער עניווערסערי פון דער ליידים מזרחי סאַסײעטי, דינסטאג דעם 26טען נאַוועמבער IR LYY‏ אדיטאַריום פוז דער יאַנג מענם היברו אסאסיאיישאז אויף סיוזער סטריט, געמויערט ווערען דער צוועלט טער עניווערסערי פון דער ליידיס מזרחי סאַסייעטי. א זעהר אינטערעסאנטער פּראַגראם ווערט אואנזשירט פאר דער עניווערסערי מייערונג. מעיאָר נאַמיניישאָנם אין ארומיגע שטעדטלאך, פאָריגען דינסטאג זיינען R‏ טשעל סע נאמינירט געווארען פאר מעיאַר דערי איצטיגער מעיאר קוויג?, און דער געד וועזענער מעיאר ווהיילען; אין עוורעט זיינען נאַמינירט געווארען דער איצטי גער מעיאר ראוטש און מייקעל ס. אניל; אין ?אַורענס זיינען נאַמינירט גענגארען W‏ איצטיגער מעיאַר !קאנרערס. און מייקע? פ. נארווי; איז מאַלדען זיינען נאַמיגירט געווארען דער װויאטעער מעז יאָר דעווער און וויליאם הייסטיננס. אלענטאַון, פא., נוייט זיך פאר חון גלאנטץ'ס אויפטריט אלענטאון. פּא. די אירען פון אלענטאָון ערווארטען מיט אוגגעדולד. אויף חון לייב גלאנטץ'ס רעסייטעל קו-! מענדען זונטאג אַווענט אין אויריטאַ- ריום פון קאָמיוניטי צענטער. הןן. גלאנטץ. וועלכער ווערט פאררעכענט. פאר דעם אינטערעסאנטען שעפער אוז. אויסטייטשער פון חזנות פון דער חיינ-, טיגער צייט. וועט ביי דיזען אויפטריט געהערט ווערען ניט נור אין חזנות, נור אויך אין פֿאָלקס און קונסט ליעדער איז! אידיש און העברעאיש. און אויך אין. אריעס און ליערער אין פרעמדע שפּרא-ן כען. חון גלאנטץ פאנגט אַן א טור איסער'ן; גאנצען לאנר קירצליך אונטער דער מער! גערזשמענט פון די געטאָנא? ארטיסטס; ביוראַ. פון 186 וועסט 44טע סטריט,; ניו יאָרק. יעדער רב ררשן וסטיף, מיכרי פפרים און בכלל יעדער יורע ספר, מוז וואטשען דעם פרייטאָג'דיגען "מאָרגען זשורנאל", אין וועלכען דעב oM‏ מסח כפוים 0% 28 קאנעל סטריט וועט אנאַנסירען א ריעזיגען יעהרי ליכנען סייל מיט די סאמע לעצטע מאַרערנסטע ספרים. וואס וועט זי- כער זיין אן איבערראשונג פאר אלע- יָ מען. די יעניגע וואס האָבען נע- קויפט צום פאר א יאָהריגען סיי? פון דעם בית מסחר ספרים פּררס, וועז לֿען באוואונדערען נאָך מעהר דעם הייזיאהרינען סייל, וועלכען מה. ז, בוכבינדער, דער אייגענטימער פון פֿרדס, האָט גוט געואָרגט פאר דעם אויסערגעוועהנליכען לאגער און שטוינענדע פּרייזען. מיט אכטונג נית מסחי ספוים פּווס 8 קאנעל סטריט ניו יאַרק מאן מיט פרוי פערלאננט צו אטעגרען ח אלטע! אין אונזער מושב זקנים, איז װאַטערבורי,! קאנעטיקאט, מוזען זיין שומרי שבת, ארע:טליי, כע לייסע, פעהיג צו בעהאנדלען אל?טע לײַט,| מיל זיינען וויליג אויסצוהאלטע! זיי מיט אלעס און נאר צוצאהלען געלר אלם סאל?ארי, גאף! זיער ווערסח, ריכטינע. זאלען וי סע’יעֲפֿֿ־וְ LA‘-' “:fivgga‘wgb w-aae-w‏ b&o Conn.‏ דער סוד פון מאָלדענגער קבר י דע סםבעל? הסודות פוז מאַוען זשור נאל איז געלונגען צו רערגעהן וו' אזוי דער קאנג פארגעסענער קבר פון א נאנץ איינפאכען גלח, וואס איז געשטארבען מיט זעכציג יאַהר צוריק און וואס איז די גאנצע זעכציג יאָהר געווען שטיל ווי |א קאַטינקע. איז פּלוצלונג געווארען א' "היילינקייט" וואס איז מרעיש עולם. מיט זיינע ניסים, מעראַקל?ס ביע"ז. VSN‏ רעדען פון די ניסים ביים כיּאִיֹ.רענער{ קבר; אלע צייטונגען פּויקען טאָג טעג ליך וועגען די וואונדער וואם דארט ווערט באוויזען. אבער קיינער האט נאר ביז איצט געגעכען אירגענד וועלבע ערי קלעחרונג N‏ אזוי דער קבר אוי? דעיי האָלי קראָס סעמעטערי אין מאלדען אי פייצלונג געווארען אזא "הייליגקייט" דעם בעל המודות פון בֿאַרגען זיטורי נאל האט געמונען די שליכעל צו דיזען גרויסען רעטעניש ז W‏ דער סעמעטערי ארבייט א איז טאליענער וועלכער הינקט אביסעל אונ טער, וויי? ער ליידעט פוז רוטאטיזם, אין א נעוויסען רענענדיגען טאָג האט דער סופּעראינטענדענט פוז דער סעמעז טערי, א ברודער פוז קארדינא?. אקאַז נעל, באמערקט וװי דער איטאליענער ארבייטער שלעפּט זיך קוים אויף די מיס. באמערקט האט ער דאס געבען דעם קבר פון דעם גלַח פּעטריק פּאיערס, וועלכער איז געשטאַרבען מיט זעכציג יאַהר צוריק. דער קופּעראינטענדענט האט נעראטהען דעם ארבייטער אויס צושמירען די פיס מיט דאס וואסער וואם רינט איכער דעם קבר און צו זאַז גען א תפלח. אט דיזער אינצירענט האט דעם קבר באריהמט געמאכט. און זינט דא ווערט ער טאג טעגליך באזוכט פון טויזענדער נפשות וועלכע קומען דרארט געתילֿט ווערען פון זייערע קראנקהיו טען. סארדינא, א קרוב פון דעס אַנגער שטעלטען אויף דעם סעמעטערי. האט דאס מסיח לפי תומו'דיג דערצעהל?ט צו מר. קארדאניק פון דארטשעסטער. באלד װוי דאס איז בעוואוסט געווארעז האבען זיך אַנגעהויבען שיעפּען אהין אזוי פיע? פּאציענטען IR‏ מען האט נעז מווט אראַפּנעהמען פון דער מצבה דעם גרויסען צלם וואם דאָרט איז געשטאנען אויס מורא טאַמער וועט ער אראָפּפאלען און שעדיגען די קראודס. וועלכע בעז קאגערען טאָג און נאבט דעם גלח'ס קבר, אין טשאפעל? שטעהען צוויי גלחים. איינער טהיילט אוים פלעשלאך אין וועלכע מען האל?ט די "הייליגע" וואז IR WD‏ דער צווייטער שטעלט אויס די האנט צום קושען. ביים זייט שטעהען קערות. איז וועלכע די פארבייגעהער ווארפען אריין זייערע. נרבות. ביים קבר שטעהען צוויי פּאַליסלייט וועלכע גיבען אכטונג, אז רי באזוכער זאיען ניט צו מיעל מאריך זיין. יעדער באזוכער קניהט. בוים קבר. ריהרט אַו דאס פ?עשעל ווא" סער צו דער מצבה און נעט ווייטער צוֹ מאכען פּלאץ פאר די טויזענדער. װעלֿ- כע שטעהען הינטער איהם. נאטירליך, ווארמט יערער אריין א היבשע נדבה אין דעם נרויסען פּאפּיער קאָרכ, וואס שטעהט געבען קבר. מען שאצט. או זינט דער געלאף צום קבר האט זיך אֶנֵ געמאנגען איז שוין דארט איבערגעלאזט געווארען שווערע מיליאָנען דאָלערם אלם פּדיון. מאַלדען, ווייניגסטעגם דער געגענר ארום דעם חאלי קראָס סעטעטערי, איז שויז אויפגעריכט געווארען פון דעם קבר. די ארומיגע סטארם נעחמעז אריין, טויזענדער דאלער א טאג פון די באז זוכער. דער גרעסטער יאריד וואלט ניט געבראכט אזא פּראַספּעריטי אין שטאַרט װוי דער קבר האט געבראכט. ריעל עס טייט איז אין יענעם טהייל פוז מאלדען געוואַרען מיט גאַלר צוגלייך. דער גרעסטער וואונדער פוז די קבוז T PR DY‏ גרויסע צאַה? פון אחינו בני ישראל. וועלכע געהען אחיז געהיילט ווערען. הונרערטער אירען געהען צום קאטוילישען קבר זוכען א רפואה און אויף זיי קוקענריג האבען אידען אַנגער. הויבען אַן צו געהן אחיו בגערנו ובוקנגן, אָט האָט איהר א כעמפּעל פון א אירישע. קעיס מאַרים גאָלדשטיין, א 15 יאַהריגער בחור'ק, וועלקכער איז שִׁוין 7 יאהר פּא"ה ראליזירט אוז געהט אויף צוויי קוליעס, האט זיך דערשלאָגען צום קבר, אוז באלר נאָך זיין תפלה האט ער דערפיהלקט אביז סעל לייכטער און ער האט איינע פון די קוליעס אוועקגעווארפען און איז אוועק אהיים איז באלזאם סטריט. דאָר" טשעפסטער אויף איין קוליע. ווען זיין דאָקטאָר האט זיך דערפון דערוואוסט איז ער צו איהם געקומען און איהם גוט אנגעזירעלט פאווואס ער חאט ניט אוועקגעווארפען די קוליע לאנג צוריק ווען ער, דער דאָקטאַר. האט דאס איחם געחייסען טהאָן. "איך האב דיר דאן געז הייסען אוועקווארפען אייז קוליע און זיר איינגעוואוינען געהן אויף בלױז איין קראטש אנשטאט צוויי. וועז דו וואלסט מיר דאן געפאַלגט. וװאַ?סטן שוין איצט אמילן איי} קוליע אויך ניט געדארפט. א שטעקעל וואלט געווען גענוג פאר זייר" האט דער דאַקטאַר געשריען צום בחור"?. טרט. גאַלדשטײין, דעם בחור'ס מוטער, דערצעחלט, או זייט איהר באַי'ס "הייז לונג" איז געווען באריכטעט אין די צייטונגען, האט זי דערהאקטען 175 בריעף און טעלענראמעס פון פערשיערע נע סטהיילען פון לאנד. די בריעף און טעלעגראמעס ענטהאלטען גאַכפראגעס ווענען דער רינטינקייט פון דעם "נס" מיט איהר זוהן. MR VR‏ וועלכע האט א טעלעפאַן אין הויז האט נעלאוט דיסקאנעקטען דעם טעלעפאַן אום זי PR‏ פויז ווערען פוןז די שטענדיגע ביטעס צו רופען מרם. גאָלדשטײי; צום טעלעפאָן. מרם. גאַפדשטײ! איז שׁויז מיעד געוואד רען פון די חונרערטער פּערזענליבע אוז שריפטליכע נאַכפראגעס וואס זי קריעגט ווענעז דעם צושטאנד פון איהר זוהן. דיזעלבע איז אויך מיט די אנדערע אידישע. און ניטדיאידישע פאציענטען, וועלֿכע זיינען מון עקסייטמענט ביים קבר כלומרשט געהיילט געווארען אויף א וויי?, און דערנאַך צוריק געקראַגען דיזעלבע וועחטאנען פוז וועלכע זיי הא" בען פריחער געליטען. אָבער וװוי זאנט א ווערטעל "?אך. און די וועלט אכט מיט דיר װייז איז דו וויינסט אליין".| קאָנגרעגיישאָגס, חברות און פער איינען, חזן רוטטאן פון הררת ישרא? קאַנ גרעניישאַן וועט דיזען פרייטאג אווענט און שבת אינרערפריה דאוונען איז טושב זקנים. זונטאג אווענר וועלען דר. שמריה לע Y‏ אוז חרב דר. קצין אדרעסירען א ראַ? קאַ? מאפטיטינג אין בית אל? היכרו פקול, התחיה אַרנאניזאציע עט אָבהא?י טען א פערזאמלונג איז הויז פֿון מאיר חננ 30 איינרזושעל סטריט, זונטאג אווענר דעם 24טען נאַוועמבעה. AT‏ נאַרמאן וועט רערען אִיבער "די ארבייט דעטראָיטער נייעםס נער פאר קולטורעלע און פיזישע אר זְבײט. פּראַפּאַנאנדע פאר דער אירעע, T NN‏ פַּלאנען פאר א "ליענ'ס-הוין" SOVTIR ORI IR‏ עס זיינען ביז איצט דא אין דער ליע: (אן ערך פון 80 מיטנלידער און עם איז זיכער, אז אין א גאָר קורצער צייט וועט די צאַה?ל מיעל? פאוגרעסערט ווערען, יל די פעראינטערעסירטע פאר דער אידעע וואקסט פון טאָג צו טאג. די וואס ווילען אַנקומען מאר חברים אין דער ליעג, ווערען געבעטען אריינ צושיקעז א אפּליקיישאַן צום סעקרעטאר מר. יואיס פַּאנוש. 1618 קלעירטאַונט, רער איינטריט צו די מיטונגס איז פֿריי און אלע סימפּאטיקער און פעראינטעז רעסירטע ווערעןז געבעטען צו קומען צום נעקסטען מיטינג דעם 28טען נאַוועטז בער, 8.80 אווענט אין 8679 צוועלפטע סטתיט. 52טער פַלאָר. א חתונה מיט א תנאים אין חויז פון, הרי ברוך צבי אלפּער, אויף דער חתונה פון דר. אייב אלפּער. מיט פּרייקליין סאניא נאַ?דסטײין פון נין יאַרק. וועלכע איז פֿאָרגעקומען יעצטען זונטאג מיט דער בעטחייליגונג פוז רב!', הערשטאן אוז קאנטאר זאלודקאווסקי. פוז קאַנגרעניישאָן "שערי צדק", אוז אין דער אנוועזענהייט פון א רייה חשוב'ע נעסט פוז פערשיערענע שטעדט, איז די יונייטער סטייטס. איז DIV‏ געווארען די תנאים פון פרייליין איידא אלפּער א טאכטער פונ'ם חשוב'ן מר. ברוף צבי אלהער צו מר. מאקס הייטאז א ברודער פון א היגען חשוב'ן סוחר DR‏ אליין א סוחר. מיר ווינשען מר. אלפּער אוז זיין פאמיליע א הארצינען מז? טוב. נרייטען צו שעחנעם קנלת פּנים פאר יעקג פישטאן, דאון טאון ציון דיסטריקט גרייט צו א קכלת פּנים פאר איהם אין קו פּער יוניאָן איבעראכטאַָג שבת אבענד, מי. יעקב פישמאן. דער פערוואל טונגס רעדאקטאַר פון דעם אירישען "מאָרגען זשורנאל?" און מיטגליעד פון דעם אלוועלטליכען ציוניסטישען אק ציאנס קאמיטע, קומט צוריק פוז ארץ יישרא? מאַרגען, פרייטאג. אויף דער שיף "טאָרעטייניא", פוז דער קונארר ליין, נאַכרעם M‏ ער האָט פארבואכט א לעננערע צייט אין ארץ ישראל. וואו ער איז אַנגעקומען באלד Nl‏ די ארא בישע הריגות און געהאט א געלעגענ הייט בייצואוואוינען די זיצונגען פון דער פּאר?אמענטארישער אונטערזו כונגסם קאַמיסיע און די געריכט משפּטים וואו די אראבישע פּֿאַגראַמשטשיקעט זיינען געשטעלט געװאָרען צום משפּט באר זייערע גרוי?טאטען אויף די איז דעז פוז חברון, צפת אוז די אנדערע געגענרען, וואו די אראבישע אכזריות'ו זיינען דורכגעפיחרט געוװאָרען. דער דאוז טאוז ציון דיסטריקט האָט באשלאַסען צו געבען א קבלת פּנים צו ימר. פישמאז און געכען א געלענענהייט. דעם ברייטען אידישען עולם צו הערען וואס עס איז פאָרנעקומין דורך דער גאנצער צייט נאָך די הריגות אי| ארץ ישראל?. דער מאַלקם קבלת פּנים וועט פארקומען שבת אבענד, דעם 80טען נאַוועמבער, אין קופּער יוניאַץ אויף דער אכטער סטריט אוז פיערטער עוועניו. דזשאַנא רזש. נאַלדשטייןז. דער עהרען פּרעזידענט פון דאוז טאוז ציון דיס-, טריקט. DR YRS‏ אליין ערשט צוה ריקגעקוטען פוז ארץ ישראל. וועט 1 דער פֿאַרויצער. א רייכער פּראַגראם וועט דורכגעפיחרט ווערען אוז מר. מיש מאן וועט זיין דער איינצינער רעדנער. דערוויילע קען אנאנסירט ווערען אז רי באקאנטע העברעאישע אידישי שוי שפּיעלערין, חיה'לע גרובער, פון דער "הביטח" אוןז דער באקאנטער אירישער פֿאַרפֿעזער אוז אימפּראוויזאטאָר, אלי הערים. גרייטען צו א ספעציעלען פּרא גראס פאר דעם פישמאן קבלת פּנים אבענד. דער איבערינער טהייל פוז דעם פּראַנראם וועט אין קורצען אנאַנסירט ווערען. טיקעטס. רעזערווירטע סיטס, זיינען צו באקומען אין דעם אַמיס פוז דאון טאוז ציון דיסטריקט, 82 סיינט מארקםס מַּייים. אידישע פארמער פון י ניו דזשוירוי וועלען פייערן יום טוב דינסטאג א פּא?טרי טור און א מאסענפערואט-, לונג פוז אידישע פארמער פוז מילע געז. גענדען אין ניו דזשוירזי, וועט פאַרקומע!, קומענדען דינסטאג. דער טור וועט זיר' אנהויבען איז דער פרי איז אַלֹר ברירזש, ניו דזש.. אוז עס וועט באזוכט װערעז\ אייגע פון די בעוואוסטע פּאַלטרי פארמם DN‏ דער איסט. די סאַליווען פּאַלטרי פארם. איינס אזייגער בייטאַג וועלען די פארמערם זיד פערואמלען אי ניו בראַנזוויק ארבייטער רינג אַריטאַריאום צו דער פערזאמלונג, וואו מר. דייוויר סאָז. דזשעגעראל מענעדזשער פון דער אידישער אגריקולטור סאסייעטי. אוז פּראם. יעקב ליפּמאז, דער הויפּט פֿוז נין דזשוירזי אגריקול?טור קאלעדחזש. און אנ דערע עקספּערטען וועלען האל?טען רע דעם. עס וועלע! אויד אויסגעטיילט ווע רעז פּֿרייזעז וועלֿכע די אנריש?טור סאַ- סייעטי האט באשטימט איז איהר לאנ טעסט. עס וועלען דורכגעפיהרט ווערעז פּאסענרע צערעטאניעס אוז א רייכער פּראנראם איז צוגעגרייט. דער יום טוב ווערט אראנזשירט דורר דער אידישער גגריקול?טור סאַסייעטי, 301 איסט 14טע סטריט, ניו יאַרק, ןפּבֿײש הענדלער

פארהאלטען אונטער ךאִךְ י5 S 58720,000 וַ אייברעהעם וו. פּאַלס. א געוועזענער. (פלייש-הענרלער. וועלכער איז פיֶוְר־יֶ שוואונדען גלייך נאכרעם MY‏ ער PR‏ ולעצטען אוינוסט אינדייטעט געװאָרען. פאר פעלשען און באהאל?טען; סחורה IR‏ (פארבינרונג מיט דעם באנקראט פון דער. פירמע הענרי פּאֵלם, האָט זיך געכטען, איבערגעגעכען אין ד' הענט פון דער. (גערעכטינקייט, פאַלס איז פארגעפיהרט געוואָרען פאר ופעדערא? דזשאַדזש קאוקס פאר וועמען ער האט זיך ערקלעהרט נישט שולריג. ער איז פארהאלטעז געוװאָרען אובטער\ 0 טויזעגר דאַלאר בעיל. NOVEMBER 22, 1929. AT TPV נייע אַפיסערס פון‎ Y לעצטע וואך זיינען אין דער טיילֿאַר‎ כּטריט "עמנוא? שוה?" פאַרגעקומען‎ די וואהלען פון נייע אפיסערס פונ'ם‎ דעטראַיטער וער הכשרות, ביי אקלאמיי-‎ שאן איז מר. סעם גאטעסטאן ריעלעק-‎ DY NN טער געווארען פאר פּרעזידענט.‎ זייגעז איהם אויסגעדריקט געווארען רי‎ אלגעמיינע אנערקענונג און דאנקבאר-‎ קייט פאר זיין טיכטינער ארבייט. די‎ ה"ה ק. נאסאנטשיק און וו. ראזענבערג‎ זיינען אויסגעקליעבען. געווארען פאר‎ ווייס פּרעזידענטען, די טראסטיס זיינענן‎ ישראל לעווין, אליעזר לעווין. סעם רייב-.‎ שטיין, יצחק ווייננארטען. יצחה ראזענ-.‎ בערג, משה וויין, נ. זאק, סעקס, סעם.‎ קוהידזש, ג. פיינמאן. כ. קויפמאן, סעז.‎ מוע? לייטסטאן, קורין און קאסט,.‎ T צוויי בוטשערס זייגען ביים זעלבען‎ טינג בעשטראפט געווארען מיט צאַהלען.‎ פיין איינער 5 ראַלאר פאר ניט האלטען,‎ א משניח און דער אנדערער, פאר אנ',‎ |4 אנדערן חטא. וועט דארפען צאהלען‎ ואַכען צייט צו 20 דאַָלא" א וואר.‎ ריעזיגע מאסען פערזאמלונג פאָ- דערט א אייסערגעוועהנליכען צייניסטישען קאַנגרעס זונטאג דעם IT‏ נאַוועמבער 06 אוהר אווענר איז אינ'ם גרויסען האל, איבער'ן אידישען טעאטער פאַרגעקומען, א גרויסע פאיקס פערזאכלונג פון די ציוניסטען רעוויזיאַניסטען. פאַרזיצער' איז געווען מר, לואיס פּאניש. דער סעק-| רעטאר פין דער אַרגאניזאציע. די ה"ה. א. אלטמאן און יוסף חני האבען געזאל?- טען רעפעראטען וועגען א אויסערגע-. וועהנליכען ציוניסטישען קאנגרעס און עס איז רערנאף אַנגענומען געווארען מאַלנענדרע רעזאָלוציע די לעצטע פּאסירונגען אין פּאלעס A‏ האבען אוועקנעשטעלט רי גאנצע אידיש-ציוניסטישע וועלט פאר א ערנ סטען פּראַבלעם, lIN‏ עס שווימט ארויף די פראגע צו קאָנען און וועלען פאר גוירקליכט ווערען אונזערע אירעאלע שטרעבונגען אין ארץ ישראל? פאר די ברייטע ציוניסטישע מאסען איז ביז צו דִי קעצטע געשעהענישען די איצטינע אגע ניט גענוג קלאַהר און ס'איז SR‏ צערצייגט יעצט. או די פֿאַליסי פון דער ציוניסטישער פיהרערשאפט איז געווען א ניט ריכטינע און שוואכע. און עס מו זען סיי כלפי פּנים אזוי נאר מעחר כלַמּי הוֹץ אַנגענומען ווערען מעהר ראדיקא כע מיטלען און ענרערונגען רארפע! פאָר קומען איו דער צוקינפטינער ציוניסטי שער טהעמינקייט, דאריבער שטעקען די ציוניסטען רעוווזיאַניסטען ארויס זייער אבסאַלוטע פאַדערונג. אז עס זאל װי אם גיכסטען צונויפנערופען ווערען א אויסערגעוועחנליכער ציוניסטישער קאַנ נרעם. וועמעס אויפגאבע עס זאל זיין צו בעטראכטען די איצטיגע לאגע און בא-ז שטימען א) די צוקונפטיגע פּֿאַלֵיסי פונ'ם ציוניום. ב) אויסקלייבען א נייע =MD‏ שאסט. 3( 1% קאנצענטרירען און שטארקעו| די פאַרערונגען פון די איוועלטליכע, ברייטע אידישע עפענטייכקייט בנוגע! ארץ ישראל. און זיי פארערען ווייטער אז די אל?וועלטליכע ציוניסטישע עקועז קוטיווע זא? ו באציהען מיט דער. נרעסטער ערנסטקייט צו זייער פאָדעי רונג. וועלכע איז אויך די פאדערוננ פון די ברייטע ציוניסטישע מאסען אויף דער גאנצער וועלט און זעהען זיי ען מארווירקליכען אזוי שנעל װי נור מעג ליך. די רעזאָלוציע איז אונטערנעשרי בען פון א גרויסע צאַה? פון די פערוא פעלטע און זי עט נאך אונטערגעשרי בען ווערען פוז פיעלע הונדערטע ציוניס טען וועלכע זיינען מיט דער דאַזיגער פאָדערונג איינשטימיג. עס זיינען צווישען אנדרערע מאַרגע לעזען געווארען א סטייטמענט פון זשאבאַָטינסקין וועגען דער דאזיגער פראנע און אויך א באנריסונגסיטעלע גראמע פוז דער צענטראלע פון ציונים" מען רעוויזיאַניסטען אין ניו Dl‏ חונדערטער דאנק בריעס פאר דער מחיפֿֿאלישער פּראָגראם פון דער אי דישער ראדיאָ שעה צו פּראָפּ זא לודקאַווסקי, א מָתן עונג רוחני האט די אירישע באפעלקערונג יערען דינסטאג אווענט פון 9 ביז 10 הערענדיג די קינסטלערי שע און אינ'ם אידישען סטייל? שטרענג אויסגעהאלטענעם. מוזיקאלייטען פּראַג ראם וועלכע דער מוזיקאלישער דירעק טאַר פּרא. זאלודקאַווסקי נרייט צי אזוי זיינען אַנגעקומען הונרערטער ראנק בריעף פאר די לעצטע 4 וואַכען, אין וועלכע יערער דריקט אויס זיין דאנק בארקייט און אנערקענונ; צו פַּראַפ. זא לודקאַווסקי מאר זיין דאַזינער וויכטיז נער אירעאליסטישער ערציהונגם אר בייט. אינ'ם פּראַנראם פון דעם Iטען נאַז וועמבער האבען זיך בעזאנדערס שטארק אויסגעצייכענט די פידע? קינסטקעריו מרס. איידא דיווינאָף מיט "כל נדרי" פון ברוק; דער העלרען טענאַר לואיס נרינבלאט מיט'ן "ושמרו" פוז זיבערטס (אקאַמפּאַנירט ביי פּראָפֿ. זאלורקאוו סקי), און דער לירישער באריטאַן היי מאן ה. כהן. מִיט "מנשה" פוז מ. רוד.. דעם קומענדען דינסטאג וועט זיין א. פראנראם פון רעליגיעזער מוויק מוט דער. בעטחייליגונג. פון פּראָפּ. זאלור-, קאָווסקי (קאנטאר סאלאס) אוה YT‏ מענער כאַהר פון קאַנגרעניישאן "שערי צרק"' וויליאם געימאן. רירישאר לואיס נרינבלאט (ערשטער טענאַר) אייב קעסטענבוים (צווייטער. טענאַר) מאַריס ראבינאַוויטץ (כאריטאן) אוז ישראיי הערץ (באס) מיס ראוז בעסין וועט אקאַמפּאַנירען ביי דער פּיאנאַ. דער מעז גערזשער פוז דער דאָזינער שטוגרע איז מר. מאקס בלַאט. גענרינדעט אין דעטראֵַיט א ליעג פאר אידישע זעלכסטשוץ PR‏ אריץן ישׂראל, מיט א קורצע צייט צוריק האט זיר’ אין דעטואיט געגרינרעט א "ליעג פון אידייטער זעיבסטשויז איז ארץ ישׂראל" וועמענס אידעאֵלאָניע איז: צו שטיצען מאַראליש און מאטעריאקיש די אויפ בויאונג פוז א פּערמאנענטע איבישע זעפֿבסטשוץ אין ארץ ישׂראל. צו פיה רען א ברייטע אוז טיעפע ציוניסטישע אױפּקבֿערונגס ארבייט און צו ענטוויק לען די חברים אויף פיזיש, כרי צו קענען| צושטעלען א ציוניסטיש כאיואוסטזיני-| גען פיזיש אנטוועקעלטען ערעמעט אלסן בויער און שיצער פוז אונזער הייטלאנד. לעצטען פרייטאג איז ביי א כיִיטינב} אויסנעקליבען נעווארען א עקזעקוטיו א. אלטמאן. פאַרזיצער װיקטאַר אברוז נין, װיצעפאָרזיצער; א. פּאניש. סעק רעטאר: ב. ברעסלַער. טרעזשורער: יוסף O‏ אדמיניסטראטאַר: יוסף רובין און ה. מאלדאוומקי זיינען די פיהרער פוז\ מייישט איבוננען. ַס ווערען איצט איִ'ס”ארֹב“ם מלעי|

Page 10

FRIDAY, DAILY MAGAZINE PAGE JEWISH MORNING JOURNAL AND JEWISH DAILY NEWS י י י י י י י רקק י י ל י פון א סקוהל טיטשער ױי י דער שרייבער פון דיוער אבטייי ן קנג אי ברײם צו ענספערען אויף אלע פראנען פו|! עקטערען יִרעבעבָּ כָ’סיייִ זאכען ;־נֵםערפיָיֶ!גיפֿֿיְ PR‏ אלגעסיין. אדרעסי י ירֹי School Editor‏ Jewish Morning Joumal New York City‏ ח אָפט, דאס דחי מיידעלע איז "סעלפייט" WA‏ אינגעלע. מוטיויקיג. אַדער א דריטער אָנגעזווערט. דאן דארפט איח טהאָן וואס איך טחו, אליין בעטראכטען וואס דא קומט פאה. WD DN‏ איח ווי א מאטע זאָגט דאס איחר מיידעלע איז "סעלפיש" און אבוסעלע שפּעטער הער T Ny TR‏ מאמע SN DDV‏ דעלע צו בעהאלטען אוע איוחרע חפצים ווויק געוויסע פרוינט קוטען און זיי וועז יען זיך וועלען שפּיעלען מיט דו אי VDD‏ דאס קיונד איז ניט "סעלפיש" גור א זעהר גוטע מיידעקע. זו פאַלגט אויס וואס דו מאמע לערענט איהר. נאך מעחר צופיעל פון אונז מיינען TN‏ אלץ דאס נאַרא? האט צו טהאן ומיט געוויסע פארבאָטונגען, אזוי וו' DY)‏ גנב'ענען, אַרער ניט צי בע"ז שווינרלען, א. ג. PR‏ אמת'ן אבער (חאט עם א ברייטערען פונדאמענט. אי אמת'ער. מאַראלישער מענש װעט זיך (חיטען ניט גיר ניט צו טהאָן וואס עם DR‏ געגען געזעץ נאר וואס עס איז |געגען זיינע טעהנערע געפיהלען. ער oy‏ פערשטעזן דאס עם איז WX‏ יאונמאַראליש צו זיין ניט העפליך ווי צו R P‏ 233 עט קערנען דאס א מאַז ראקושער טענש דיט זיף ניט צו פארי העצען דו געפיהדען פון אן אנדער מענ שען און דאס ער רעבענט זיך מיט זייערע אידעען און טיינונגען. אלץ. וואס אונזער. קינד טחוט דארף אוחם לערנען מאָרא? DR‏ עטחיק. ווען ער ויים דאס ער דארף טהאן גוטע ארבייט אין בֿקוח? איז ער א מאראלי WY‏ מענט. װען ער העלפט אייך אין אייערע חוין ארבייט טהוט ער א מאָ- ראלישע שטיקע? ארבייט. װען ער העלפט אן אינגערען אדער שוואכערען פון זיך אריבערצוגעק; דו גאס אָדער צו פערמיידען א שוועריגקייט רעאליי זירט ע- אלע העכסטע אידעאלען פון מאָרא? און עטחיק.

טויזענדער אוננקעך און מיידלעך וועלען באלד דארפען וויסען וועלכע ראייסקוה? אויסצוקקייבען. די עלֿטערען פון די דאזיגע קינדער דארפען זיי העל פען דאם טחאָז. וויי? PR DY‏ פון דער גרעסטער וויכטיגקייט דאס די קינדער זַאַלֶען זיך ריכטיג אריינפּאסען. נאטיר ליך ווייקען די עלטערען בעסר ווי זיי טיגע מענשען וועגען זערע קינדער אבער עס וועט ניט זיין אויסען וועג אַנצודיי טען געוויסע זאכען וואס רי ילטערעי דארפען בעטראכטען.. אזוי צום ביישפּיעל דארפען דו 53 טערען וויסען דאס אונזערע שילער יועי רען איצט גרופּירט אין דריי גרופּעס, די שארפע קיפֿ, די דורבשניטליכע און די טעמפּע. נאטירליך קען עס זעחר גע מאַלט זיין דאס א קינר אין די לעצטץ גרופע זאָ?ל טהאָן גוטע ארבייט אין די חאי סקוהלם, אָבער געוועהנלַיך קענען אזעלכע קינדער עס ניט טהאָן. אזעלבע דארפען רערפאר ערמוטהיגט ווערען אויפצוקלייבען א טעכנישע האייסקוה? וואו זיי זאַלען קענען זיך אויסלערנען א גוטען פאר. מויסטע האייסקוהלם גיעבען דעם אזוי גערופענעם "דזשענעראל? קאַרס", ה. ח. ריינע אקאדעמייטע בילדונג וואס פארבערייט רי שילער פאר קאלעדזש. א W‏ וואס קלייבט אויס דיעזען קורם קריעגט אן אלגעמיינע בילרונג אוז אפילו ווען ער געחט ניט אריין שפּעטער ואין א קאלעדזש איז די ארבייט ניט ארויסגעווארפען. אָבער אוא קורס PR‏ בלויז פאר די וואס האבען די פעחיגקייט אָרער רעם חשק פאר אלגעמיינע לומודים. אַ RN Nl‏ פווי? נִיט לערנען איז די עלעמענטארע סקוח? וועט גע T‏ לאנג ניט קעגען אנהאלטען אזעלכע העכערע לומודים, און עס איז ראטהזאמער דאס ער ONT‏ אויסקלייבען א טעכנישען אַדער א קאָמערציעלען קורס. מיר האָבען ניט גענוג טרעיד סקוהלס אבער די סקוהל באָאר- האָט א ברייטעז פּראגראם פאר די יטאבלירונג פון אזעלכע אנשטאלטען. עס קען זעחר מעג -0 זיין דאס טיר וועלען אַפֿהאלטען די פערברויטונג פון די געוועהנליכע הא' סקוהלם און אויסבויען מעהר טרעיד סקוחלס. באִיס וואס פיהלען דאס זיי האבען א נייגונג פאר טעכנישי אוז מעכאנישע ארבייט דארפען אריינשיקען זייערע אפּליקיישאַָכם אריינגענומען צו ווערען אין די וועניגע אזעלכע סקוהלס וואס מיר פארטאָגען. זיי וועלען מאכין א בעסערען פארטשריט ווי אין די אל געמיינע האיסקיחים און זיי וועלען מא נען דעם בעסטען אַנחויב פאר זייער שפעטעדע ארבייט. די פאראינטערעסירטע מיטער פון װואטינגטאָן עוועניו, בראנקס, איחד זייט געדעכט. א D‏ דארף קדיגען פרויע. געלעגענחייטען זיך צי שפועקען. אום ער ואל קענען געבען אז אויסחרוק צי ייינע איטפּו?סען, AN‏ דאס מיינט ניט. דאס ע- טאָר נוט גע צוימט ווערעך.. װוען מיר נאָגען דאס א קונד דארף און זיין שפּיעקען ערמוטיגט ווערען צו ענטוויקיען זיין אוניציאטיווע מיינט עם ניט מיינט עם ניט דאס ער דארף געלאַזען ווערען פרוי צו INAD‏ וואס עד SIR DR‏ ער וועט וועלען מיט (P‏ חאטעד צוברעכין גיט נָור זיינע צאצקעס נוד די מעבעל? איז הויז. וועט איחד עם אויך צויאָוען ניין, אפולן א קינח חאחף וויסען פוז בעשרעג-. קונגען. אטת. טי ידארפען איהם ווי וייט מענליך יאָוען צו רוה אוז איהם לאַזען בענוצען ויין פאנטאזיע אוז פארשטעלונגםיקראפט אין זיין שפּיע דען מיט זיינע צאצקעם. אָבער מיר דארפען איחם. וועז נויטחיג, לייטען איז חי רובטעגע וועגען, אום ער זאָ? ניט מיפבחייבען זיינע חפצים. א אר א צ דעם באזארגטעז פֿאָטער בריקלין, יארק, אוחר דארפט זיך ווענרען צום פּרינ מיפאל פון האידסקוה? וואו אייער באִי איז א פסטודענט און ער וועט שוין בע זארגען דאס אייער בַאִי זאָל ניט דאר פען בלֿייבען צו שפעט איז סקוה? פריי מאָג נאַכמיטאָג. די סקוה? אויפועהער האַבען שוין איינינע מאַ? ערקלעהרט דאס וואו מעגליך ווילען אזעלכע קינדער M‏ אייעל באֵי קרינען א פֿאגראם וואכ2 װעט זיי בעפרייען פון סקוה? פריה גענוג ניט צו דארפען מחל??-שבת זייז. דער פּֿרינציפּא? וועט דערפאר נאַכקוי מען אייער פערלאנג. D‏ מענשען M‏ דאס דו סקוחלס. זאָלען זיך מעחר אָפּגעבען מיט דעם| אונטעריכט פון מאדאל. מאנכע וואָלד! טען אפולו וועקין אוינפיחדען רעליגיעוען למודום אין די כקולם ווייל, זיי זאגען,, אז דאס איז דרער איינצינער וועג צי געבען די קינדער א ריבטינען ערציז חעךְישַׁעזְ פונדאמענט. אנדערע ווועדער יואָלטען זיר באנוגענען טיט אבואזען אונטערריכט פון מאראלייטע אידעאלען אום M‏ צו לערנען צי אונטעריטיידען צווישען וואס אין רעכט און וואס איז ניט רעבט. PR DY‏ טאקע אמת. אז קינדער ועז IN‏ ניט געבארען מיט א פעהיגקייט פון מאַראלישע ווערטהען, אין דאס. אזעלכע אידעען דארפען ביסלעכיויין, איינגעפלאנצט וװערען. אבער עס איז! נארייש צו מיינען דאס די סקויס קענען! DY‏ טהאַן אדער דאס אפיקן רעלוגיעזע. לימודים וועלען עס טהאָן. קונדער רער-, נען ניט אזעלכע זאכען פון ביבער IR‏ מוסר און שטראף וועלען אייך ווענינ. וואס העלפען. אפילן אזעלבע עקטעדען וואס מוםר'ן די ערוואקסענע קינדער ווען זיי פיהרע! ןזיךְ שלעכט אויף וועלען ניט פּרעדינען די נויטהווענדיגקייט פון מאָראליטע אויפפיהרונג. פאר זייערע קליינע. קינ דער. מוֹר ווייסען שוין, דאס אזא ארבייט איז ארויסגעווארפען. אוהר וועט צום ביישפּיעל ניט זאָגען צום ועקם יעהריז גען קינד דאס ער בעדארף עתרען זיינע עלטערען. ער וועט אייך ניט פערשטעחן. איחר וועט אָבער זיין ליעבליך צו איחם און ער M‏ במילא אייך קיעבען און אכטען. נאַכמעהר איחר וועט איהם אפשר אויפמערקזאם מאכען דאם DY‏ איז ניט שעהן צו זיין גראם צו Y‏ טערעז אַדער אנדערע מענשען און ער וועט זיך צוהערען. קליינע קינדער, אוןז גרעסערע קיג דער געוויס, פארשטעחן גאנץ נוט די נויטיגקייט פון געוויסע אויסערליבע פארמען. מאָראלישע אידעאלען קענען זיין מעהר פרעמד צו זיי אבער זיי יועלען זיך פארשעהטען ווען זיי זאָלען אויסגעפינען דאס זיי האָבען בעגאנגען. א פעהלער אין זייערע מאניערען. קיין קינר LY‏ צום ניישפּיע? ניט וועלען געהן צו א פּארטי פון זיינע פֿריינד סיידען ער וועט זיין זיכער דאס ער וועט ניט זיין פארשיעדען פון די ארו מוגע. זא? ער אויסגעפינען דאס ער האָט ניט געטראגען דעם ריכטיגען קאַ?- גער אָדער "נעקטאי" און ער וועט רויט ווערען פֿון שאנדע אפיקו ווען ער װועט זיין ביי זיך אין צימער איינער אליין. זאַ?ל ער נאר לערנען דאס ער האָט בעגאננען א פעהלער קעגען גע וויסע אָנגענומענע רעגקען פון געעול שאפטליכען פערקעהר און ער וועט זיין א נירערשלאָגענער. קינדער זיינען געוועהנליך זעהר קענסיטיון, ד. ח. זיי פיהלען זעהר שארק א פערועקן אָדער א פעהלער וואס ציהט די אויפמערקזאמקייט פוי די ארומיגע צו זייער גראבחייט אַדער אומגעלומפּערטקייט. מיר דארפען דער פאר ניט אַפַּלאכען פון אזא עמפּמינר ליכקייט. פארקעחרט מיר דארפען זיי ערמוטהיגען אין די דאזיגע גוטע פארמען פון בענעהמונג און אויפיהרונג. א קונח וואס פלאנצט איין שעהנע מאנירען אין זיין קונדהייט וועט שפּעטער במיקא לערנען װוי צו זיין מאָראליש. ער וועט ע סאבער מוזען זיך אליין אויסלער נען דורך זיינע אייגענע ערפאהרונגען. לאָמיר זיך ניט נארען. קיינער פון אונז האָט ניט ריכטיג פערשטאנען די מאראלישע ווערטהען ווען מיר זיינען געווען יונג. איך קען זיך קיין B3 OBN‏ איינחא?טען פון א שמייכע? ווען איר הער ווי א פאַטער זאָגט צו זיין זוהן, "ווען איך בין געיוען אין דיין עלטער האב איך גאנ'ץ גוט פערשטאנען מיינע פעראנטווארטליכקייטען צו מיינע עלה טערען". דאס איז ניט אמת. דענקט נור צוריק צו אייער קינדהייט און איהר וועט מוזען צונעבען דאס איחר האָט ווייניג וואס פעריײַטאנען דעם גאנצען ענין. האָט PR‏ טאקע PR‏ אמת'ן ריכ טיג אָפּגעשאצט אייער מאמע'ס זעלבסט אױיפאָפּפערונג פאר אייך אוז אייערע בעקוועמליכקייטען האט איהר אי:י אמת'ן פערשטאנען די גרויסע אעז, שטרעננונגען וואס אייערע עלטערען! האָבען געמוזט מאכען אייך צו שיקען! PR‏ סקוה? און אין חדר ניין, :יטוֹ ווען איהר זייט געווען א קינח אין רי הייפּ פון אייערע על?טערען. ו| א געזונטער נארמאלער קינר איזיּ צופיע? אריינגעטהאז איז עסען, שלאַפען און שפּיעלען זיך אָפּצוגעבען מיט אזעק כע זאכען. אל?ס קונד וועט ער ווייניג, וואם וויסען וועגען זיין פערא:טרוארכפ־וִ יוכקייט אל?ס א זוחן. אָבער שפּעטער ווען ער וועט אויסיואקסען TP DN‏ אליין האָבען קינדער וועט ער צו ערשט. ריכטיג פארשטעהן אייערע. אנשטרענ-, גונגען און אייערע אױיפאָפּפֿערונגען פאר, זיין וואָהלזיין. ער וועט דאז אייך דיבטיג, ישעצען אוז עהרען. י אבער אָבוואָה? אזא רעאליזירונג בייִזוַ נאטירליך קומען ווער ער ווערט עלטער,, דארמען מיר איחם העלפען איינפלאנד, צען גוטע מידות דורך די עראבערונג פון. גוטע פארמען. לערענט איהם פארמאלע. טאניערען, ער זאָל יויסען T MY‏ באנעהמען וואו עד קומט איז יואו ער געהט. לערענט איהם דאס יי וועלט, }אבערקענט געוויסע פארמען אלס ריוְ ריכטיגע און דאס ער דארף עס קיין מאַ? ניט פארגעסען. און דאס מיינט כּאִכעזָ דאס די עלטערען דארפען עס אליין, טהאַן אין זייערע באציהונגען 1T DY‏ קינדער. קליינע קונדער זיינען העפליג, M‏ זיינען אונטער וועז זיי זיינען. אונטער דאס אויפפּאסען פון העפליבע מענשען. א העפלוכע מאמע וועט ניטן זיין גראב צו איהר איינען קיונד און זין וועט איהר צו יעדער צייט בעט־י\.::ע:וּ אלט א מענש מיט געפיההען. מיר קענען ניט עריוארטען או' א קינח זאַל כֿערנען שעקנע זיטען ווען מיר אליין בענוצען עס ניט. מיר טאָרען קיין מאָל ניט ערניעדעריגען א קינד אָדער אָפּלאכען פוןז איחם, אַדער איהם צייגען יוי קלֿייניויוררו גער איז איז הויז. א קינדר וועלקט אונטעד אזא מיז DT‏ ציפלין און איהר קענט קיין מאַל נים אריין איז זיין אינערליכען "איר". צרורעראַבערונפאליין יאת טשיאתטש ווען איהר הערט, י איך הער עס פאַר די היים און פאַמיליע. געזונד זאָלט {איהר זיין; פּון AT‏ 23 דובאַווסקי Bowery, New York, N. Y,‏ 77 l‏ מרם. בעלעקא. ווענדט זיך און נייז יאָרק סקין ענד קאנסער האָספּימאל, 19טץ סטויט און צווויטע עווענוי. פַאר א מּרוּ- וואט אדרעס פון א סקאלפ ספעשעליסט שיקט צו אן אדרעסירטען און געסטעמפּי טען ענוועלאָפּ. איש יער. דאָס קאָן זיין א פאָלגע פון אייער דויעביטיז. איהר מיוט אכבטונג געבען צן זיין פֿריי פֿין איבעריגע צוקער. מי. דער שטענדוגער פארלוסט פון בלוט דווך "אָפּענע" מערידען איז זעַהר שעדליך און קען פיהרען צו אן ערנסמען פאל פון בלוט אומוטה. אווב אוהר זוים ענטשלאַסען אויף קיין פאל גיט האָנען קיין אָפּעראציע קאָן מען אַפּשטעלען דאָס בלומען אָהן אן אָפּעראציע. מ. א. ג. יאָ, א קיונד געבוורען אין זיבעטען מאָנאט קאָן זיין פּונקט אזוי נאָר מאל ווי א פולצווטיגעס קונד, עס אין נאָר שוואכער ביים געבורט, הערי, נוארק. דאָס איז קיין קראנקז חייט און איהחר דארפט דערצי קיין רפיאה ניט האַבען. ==ע ן ב. פ. אזעלכע היין אמאקעס קומען דערפון DR‏ די אָוואריוס הערען איות צי פונקציאָנירען. עקסטראקטען געמאכט 11D‏ אַוואריס קאָנטראָלירען אזעלבע אטאקעס. אונוויסענדער. (1) יורימע", איז א צושטאנך פון פארגיפטונג, ווען דער קער פערט ווערט פארגיפטעט פון געוויסץ אונ ריינע מאטעריאלען, וועלכע ווערען פאר האלטען אין קערפּער. געוועהנלוך פּאסורט עס ווען די נירען ווערען ערנסט קראנק, די נירען דארפען באפרייען דעם קערפּער פון די דערמאָנטע שטאַפען, און ווען זיו ווערען קראנק, און קאָנען זייער אויפגאבע גיט ערפולען, זאמלען זיך אָן די או:רװ־' גע שטאָפּען און פארגופטען דעם קערפּער, (9) עס איז א זעחר ערנסטער צ,ישײַא:ד.\ (8) ניין, מען ווערט ניט געבוירען מוט דעם. דאָס ענטוויקעלט זיך אלס א פאָלגע פון נורען-קראנקהיוט. לעזערין פוז די סאוטה. Dy‏ איז אמח דאָט מילך איז ניוט קיין פאָלקאָמענע שמייז פאר ערוואקסענע מענשען. אָבער וועלכער ערוואקסענער מעגש לעבט נאָר אויף מילך אליין געזועהנליך עסט מען נאָך אנדערע שפּייזען און וענע ערגענצען דו שטאָפּען װאָס עס פעהלען און מילך. o י. ג.-- (1) ראזירען דו האָר וועט ניט. חעלפען. (2) אן אדרעס פון א סקאלט ספּע ציאליסט האָב איך אייך ארויסגעשיקט. מ. ד.. טאס. צו וװואָס פאָהרען נאָך ניוואָרק? און באַסטאָן האָט איהר דעם| מאסאטשוזעטס דזשענעראל האָספּוטאל, וועני| דעט זיך אחין. 2 פ. ם., NS‏ איילענהר. )1( 87= גענומענע מיינונג 103 דאָקטוירים איז דאָס. קינדער פון שווינדזיכטיגע עלטערען. ווע רען געבוורען פריי פון דער קראנקהייט נאָר זיי ווערען אָנגעשטעקט מיט די מיקואָ בען פון זייערע קראנקע עלמערען. )2( A‏ זיי ווערען געזונד, Y‏ פינקעלשטיין, נוארק. גיין, עס זיי נען ניטאָ קיינע דירעקטע איינשפּריצונגען, וועלכבע זאָלען קאַנען טויטען דו טובערקוז לאָזדבאצולען אונ'ם קראנקען. טובערקילין אוינשפּריצונגען הקלפען אָפט צו פארשטאר קען די ווידערשטאנדסיקראפט פונ'ם קערח ופּער. עס איז אָבער צווייפעלהאפט צו זיי העלפען פועל. דו מעהרסטע דאָקט:ורום האָז בען אויפגעגעבען די דאָזיגע פאָרמע 130 באהאנדלונג, e שו פי זי האָט געװאַלט זעחן די וועלט י י ן י L‏ י e‏ o=א י 4 י i‏ m‏ א יל Rt T B‏ e i i‏ פי ייע י י B A‏ o‏ e‏ אי פ. י 7 S R‏ ',יַךָזֶךָיֶוֶיְוֶגֶנָּךָוֶיֶיֵזְ י י י ר o‏ י י י י י אע י י י s R‏ ר אי י י י י 2 י י י י י A‏ ןד י י י י י= 3 ן ייע יעי י א עט י. s &5 s‏ יע. י. R R‏ ן י י %}\o 'é;'( w‘&(’i‘‏ 2 י. ייּךְ־;:,:יּיּ קע י י .8# SRR‏ י י י י ר י. QR S‏ 2 S e,‏ ghate R sl‏ א י י א י e e‏ יעי י י י B‏ ן דא י י י י י י י י עי יע. ד י e‏ el s‏ א י פי י G e‏ R e‏ י אי יע. קא א על י דעי S e e‏ ן י R‏ 3 י י י י י י י. י לָּ -י י קיי ן י י פֶ\#יּ““שְ ר T‏ דאָראָטהו געסט. פון פילאדעלפיא, (אויבען) האָט בעקומען א חשק אַנצוקן קען T‏ וועלט. האָט זי זיך פערקליידעט אלם בחור אין האָט בעזוכט שיקאגאָ און דִי ניאגרא פאָלם. ווען אבער זי איז גע קוטען איז ניי יאָרק. האָט א פּאָליסמאן דערקענט, אז דאס איז א פערשטעלענוכ אוז איהחר רייזע האט זיר געענדיגט מ|ט אן ארעסט. דער מאַרגען זשורנאל- :Bאאטlo אאזאאסון 1158 411- o בעפרייט פון א מאַרדיקלאגע‎ ייע עטןי ןע‎ י א א א י י ט פי י י י י.‎ R עי יעי ע י א קיא ט י ט י י טעט‎ R A טל‎ SRR '-£<='?-"€-‘s’7'=-s'-".-}-"K'1"?“’-/‘ ער רעט רקי מ‎ R R B עיע‎ ks CESERS S אי‎ י ע טאנ עי י י‎ e e י י יל‎ 2 m\ ר א '־'יּגֵיֹּ.וֶ:פָּיִבּיַיּ'נָּ‎ e, יי‎ -י‎ e DI R g אכט‎ R A SPI TRRUCINERRE ייי אי יביא‎ S e י י י י י אי א א יֹּ\שֵׁ‎ י י י י י י ן י עאַא עא דא א אי א‎ B י.‎ =B 4 di ייע‎ T יי ל‎ L T א י‎ B י י י י י יע. אי צ‎ 2 ט‎ SR ייעס י י -י י עי.‎ י י ארי י י י נ‎ -ע 3 י‎ e י מ יעי י‎ יָּ‎ f ייל=י יי= י י י.‎ צי י י א י ייע א ע 2 צ‎ R L 2 24 ךְיֶךְ;קַ:יְיֵיְוֶזְ.;;:־יָ:יַּ.::־יְייּ,‎ ייע‎ B ע‎ e אי י ק. י י ט‎ s י אי י י אי י י י י י י י 3 ע צי‎ צַ‎ R יע‎ ל צָ‎ S O עא אעע‎ g 6 יייאייעיאעאי --יאר =א א‎ e ר‎ ערק‎ %A שָׁ די‎ R ע‎ W SRR i e ע‎ 2 S 8 R 3 A N S R א אי‎ B RS עיע :יּ:",ךְ,יְ:יָיֵיַיְ:לֶ.יְ־ א‎ 2 5 *fi 221 י עי י י י י י י יע ן ע; י יעי י‎ י י א א י יל‎ י י י י י י א א יעק י א י ק.‎ ייע י אי עט‎ Y S א‎ W iy B T S יי י‎ i RS i%\ ע אע‎ g‘ B 5 ט‎ SR 0¥ ייע א אי‎ (AR י י י א א. א ט.‎ R א א י א י אי אעי יר א‎ -י יא‎ R eßy e R SRR SR א‎ i £y g L. אאנ צא‎ 6 איל‎ SRy ייע י‎ פי א עט‎ T אעע יעי י י. גענ י א פל אפ‎ %5 e ר קיא‎ א י ר א י אי‎ 2 י י א א י י א עא ט‎ י י ייע =-אטי יק‎ NS A עא ח י על‎ 0 O RO R אעע‎ S י י י י5 פ. א ל. א ן -י‎ קא יי‎ B ey יי‎ י י י י לֵע ט ט ייע‎ ימע י‎ 5 5 L ייייי א. י.‎

R S 2 מס ע י י ל י י י א דע‎ א י י 2 7 ן פל .נָּ?;בֿ:ייִבֿ־לְ'יֶ. ן‎ W W e S eoy ST e i קיי יעאיייעי ן.י י‎ B W N e e עיע‎ e טטאחל-. יי‎ b e פי י ייע‎ י פל י י ע א‎ N *““א/ךְ י י י ע עיע א י אעי ריע א ף‎ עיע ן ע עט.‎ R יעימי י י‎ R טעל אי ט עיע עי י. אעי י נ י י‎ ייי י‎ G R T 8 יֶלֵכּייֹ'??יֹ’#’;%’בֵּזְ עט. י‎ א י א יעי אי‎ R L R שְׁ&ישׂ&\בָּ';’”אִי דיעס ימ י‎ קיי י י י י י י י י‎ AL S B ימעמ יעצ י ע‎ B eSy SR 2y R י‎ AR b R e B R ייי ע י יעס ייי יא‎ o R s W יילן .י א‎ אי עעי עע‎ B ייי י‎ AR B -י ייע אי יי י‎ A R B טעט.‎ ן י י י י י ר‎ e י י י י י‎ e י י י י י י י י י י י י יאר י א‎ י טי קעא ייע ע י י טל ע. גאאט טא טר אי צ י‎ יי-יי ייי י‎ e s יי‎ s e o ייי י‎ R עי י י י י י י ע י י י י י‎ י אמט‎ 3 BRAAt Lo ISR O 3 N R S N e ד‎ יעי י י י י י ע ע ע י י ע י י י י ע ן י י י דע‎ י י י י י י י י י י י י י י י י א‎ 2 e S ייייייי יאיי י‎ s ייייי יע י‎ -י י י י.‎ S S י י י י י י י י י י י י י י י י‎ י י י אי י י י י י י י י‎ e י י י י י‎ S אי‎ e e B e אי י ייע י‎ e e פעט ייענ‎ 2 N צִ.-קֵבּ::”ויֵ:י-יבֿיֹ.יֹיִבֿיִּיֵ-:יּ:יּ::י-:יִ'ייִ:יִ:י: עטד י‎ W\ :-;בֿ:יּ:-יילֶ,ג י‎ S SN אי אי י יעי ייעי יי י י ייע יע‎ R B אעד י עיע יי‎ R מֹ%אֱפֿֿיַּ’\'יֶ;יֹיְויֹיְ\/ייייּ,\\ יעי‎ ראש, פון לואיזווי?, קענטאָקי. וועלכע איז אין טעקסיקאָ סיטי,‎ TN DM מעקסיקא, פּראַצעסירט געוואָרען אויף דער קלאגע, אז זי האָט ערמאררעט אהר‎ "N ט‎ געליעבטען דזיטאנאפַּא בענעווענטע, איז אין א געךְיכְט באפרייט געוואָרען מיט‎ דעם בעדינג, אז דער כופּרים קאַורט פון מעקסיקא זאָ? בעשטעטיגען די ענטשיי-‎ אויפזיכט בון א פּֿריזאָן וועכטער,‎ YT דונג. איהחר זעחט איהחר אויבעז אונטער‎ וֹ זעה!... די הױפּט קנאקער פון דער פינאנס וועלט מיט דעם אל?טעז |דזשאחז ד. אויף דער שפּיץ. פערזיכערען |אז דער פּאניק איז פֿאַראיבער, דו קענסט איצט קריגען די שערם װואָס דו האָסט געוואָלט פאר א פערטעל פוז זייער פַּריין... דו וועסט רייך ווע (רעז. וועןז איך האב די געלד... מעו זאגט או איז יעדען מענשען לועגט א געמבלער אוז וויצלינגע גיבען צו, אז אויב אזוי האבען די אידען דער" פוז א דאַפּעלטע פּאַרציע וװוי SN DY‏ ניט זיין, באריס קריינין האַט ארויסגע-. נומעז פוז דעם "דזשוינט אקאונט" DN‏ ער האט געהאט מיט בעלאן. א העלפט פוז זיין חלק געלַר און געקויפט שערס, פערשטעהט זיד אויף מאררזשין, וועז פֿענדיג זיי פערקויפען אזוי גיד ווי זיא וועלען דערגרייכעז א הויכען פּרייז... מאנטאג האכען זיך די שערס אביסעל געהויבעז. זיין פּרייר איז געוואקסע!.. דאז איז געקומעז דער שווארצער -יענס טאג אוז דער נייער נאָר גײַרעקליכערער קראד אוז האָט אויך פערשלונגען בא-י ריסעס שווער פערהארעוועטע געלד. וואס ער האַט אויר ניט פערלוירען דאס איבעריגע איז בעלל? ניט געווען שולדיג ויי? ער האָט איבער איחם ניט אויפגעהערט צו ריידען אז ער ואל? ארויסנעהטען דאָס איבעריגע געלד און "קאַווערען" די פערלוסטע!. דעם אבענר איז שוין באַריס אהיים געקומעז א "בעגראַבענער". ער האט ניט גערעדט, אוז ניט געקענט עסען, איהם האט געענבערט איין געדאנק Yy M‏ ער דאָס האַבען דאס הארץ, אויסצוזאַנען בעלא'ן וואס ער האט אי געטהאז. DY‏ איז אבער ניט געוועז נויטיג, ער האט איחר אזוי אַנגעשראַקען אז זי איז אויף מאַרגען געקומען איז אפיס אויסד צוגעפינען װואָס אזוינס עס איז געטעהן. lIN‏ טאקע שויז ביים אריינקומע! האָט זי דערהערט בעק?'ס שטימע פוו דעס קלֿענערעז צוטער, ווי איהר D/IND‏ דעסק איז געשטאנע!. איך בין זיכער אז דו וואַלסט זיר ניט דערשראַקען און ארויסגענומען די געלד פוז באנק איז געקאווערט וואַלסטוּ ארוים מיט דעס קרן. איך יויים פון א ריכטיגער קוועלע. אז שפּעטער. TIND‏ מיטאג... פּליעז, פּליעז גרעגאָרי, לאָז מיר ארבייטען... איך האב NP‏ געהאט גענוג... וואס האַסטו געהאט געגיג חאט זיך שׁויז יענער אביסעל? הייזעריגלאד צושריענ: מען קעז מיינען או ער האט דאַ פערלוירען א פערטעגעז. אנד דערע האבען פערלוירען מיליאַנע!... איח אלייז האָב פערלוירען 350,000.\ אוז איד קלאָג זיך ניט... האט ער געז, e‏ אזוי אז מען זאַ? דאס הערעז איז, הויפּט אפיס וואו עס האַבען זיך געפן", נעןז א סטענאגראפער אוז א קלוירק וואָם. װאָס זאָנסטו? 880,000?. האט זיד באַריס צולאכט אויפ'ז קו? ביביכא אי האבֿ דאך דעם אַיז דערי פריה בעצאַהלט פאר דייז ברעקפעסט, שפּעטער פאר דייןז ק(אנטשעאן, אוז נאר צוגעגעבען פינף דאַלאר אויך. פאר די איבערינע עקספּענסעם. האָט ער זיר געקאטיטעט פאר געלעכטער. דו ביזט ניט קיין דזשענטעלטא!! T Sy N‏ מעהר ניט קענען ביזט... ביזט א בורזיטוי. איז בעלל? ארויסגע פֿאַפעז א בויטער מיט ברענענדיגע אויגען פוז בעם... דו האַסט פערגעסען דייז העט, האָט באַרים איהם נאַכגעשריען---קאַנסט זי ברויכען פאר קאַלאטערעל אין S¥N‏ סטריט. אוןז ער האַט ארויסגעשטיסען זיין אמאלינען אָפּגאַטס העט, פוז אַפיס. ביידע זיינען געוועז אזוי אויפגערעגט. אז זיי האַבען נִיט בעמערקט בעפֿא'ז.לִ און זי האט זיך שטי? ארויסגערוקט, ניט! ווייזענדיג זיך פאר באַריס'ען. זי האט מורא געהאט קאליע צו מאכע: דעם, .o DYDY‏ קיין געלר איהר צו לערנען ”שאִרט־וֹ הענד",. און ביז זי האט ניט בעגעגענט בארים'עז האָט זי קיין לייטיש קלֿיירעל ניט געהאט. זי האָט איהם געליעבט. ניטן פערשטאנען. אבער דאָס האָט ניט אויס"! געמאכט. ביידע זיינען געווען צופרידע!, זי אי געווען שפּארזאם אָבער ניט-קארג,. אוז זיי האבען שוין געהאט אז איאענע הייזקע אויסער'ז שטאדט. אוז עטליכע! טויזענר דאלאר אין די בענק. אוז דאס, לעצטע האט טאקע בעל? ניט געקענט פערטראגען ז ווי קען זיר דאס א מעניט חיינד טיגע צייטעז בעננוגענען מיט וואַסערע פיער פּראצענט פלעגט ער מאכען מיט רי הענד, היינטיגע צייטען א מענש M‏ דו קאנסט דורר מיר קריגען אזעלכע זיכערע "טיפּס"... באַריס האָט אבער דערפו! ניט גע װואַלט הערען איד האב מורא איינצושטעלעז, פלענט ער זאָגען טרויעריג ווען מען האַט א ווייב אוז קונד, דארף מען זיין פארזיכטיג. זעהסטו. וועז איד האב געלד צו קויפעז זיכערע סעקיוריטיס, R W‏ שטייגער טי. און טי. די אמ. עקס. דזשענערא? עלעקטריק, אדער סאקאני אויל... אבער װי קומט עס צו אזא Lisap אוז אייז מאַל?, ווען ער האט איהם‎ שטארק געדולט דעס קאַפּ האט ער, אום‎ זיך פוז איהם אפּצוטשעפּען געזאגט ווארט. אויב עס זאל? זיר אמאל מאכען. אז יענע סטאקס וואס איד האב N‏ זינען, זאַלען פאלען ביז א פערטעל פוז זייער איצטיגען פּרייז. וואלט איף א בעלז געווע!... מעהר האָבען זיי וועגען דעם ניט גע רערט, בע? האט איצטער פערבראכט די גאנצע צייט אי וואָ? סטריט. איז שטענ דיג געווען פערטיג יענעם צו געבען א "טיפּ" אוז טאקע אטאַל א געלֿונגענעם אויך... ער האָט גערעדט פוז מיליאַנען. פון אטעס-יפערכאפּענדע "סקימם", באַז DM‏ האט פערשטאנען. אז ער האט עפעס צו טהאו מיט "קאַל-מאני" פער שטעהט זיר. אז ניט זייענע... וויי? ניט קוקענדיג אויף אלע גליקעז אוז אויף דעם וואס מעז האָט צייטענווייז געלעבט װוי נאט איז ארעס ווי בעלל אליין פלענט זיר אפט בעריחטען. פלעגע ער I‏ איין קוטען פון צייט צו צייט נאַר א נטילֿות חסד'על וועלכע ער פלעגט זעל טען גערענקען אָפּצוגעבען... אזוי איז אוועק א היבשע צייט. באָריס האט אלין געארבייט אוז בעלל? האַט זיד ארומגע טראנעז מיט "סקימס" ווי איבערנאכט צו ווערעז א מיליאנער. וועז עס האט פּיוצים. אונערווארטעט. אָנגעפאנגעז. צו קראכען אויף וואָ? סטריט... איצטער איז שויז Ss‏ אריינגעקומען ניט קיין צוויי דריי טא? א טא צו באַריס'ען, נאַר צעהו טאל. עס האַט געשיינט אזוי ווי די גאנצע געוויכט פוז די פאטאלע גע שעהעניטען זיינען געלענען אויף זיינע פּיייצעם. אוז ער איז אלע מאה? אריינ געלאַפען מיט א נייעס דזשענערא? מאַטאָרס געפאלעז אויף נאנצע זיעבען פּאַינטם... א כאז האט זיד ארױיסגעװואַרפעז N DD‏ 5= דונג... אנאנדערער געשאסע!. אלין קרבנות פוז וואל סטריט.. וועז דער פאטאלער דאַנערטטאג איז געקומעו האט עס איהם אינגאנצען ארויסגעיטלאגען פון דער קאַלעע. ער איז געוועז אזוי היסטעריש אז ווען בא -ISN DY‏ ניט געוואוסט דעם אמת וואלֿט ער געדענקט או דער מענש האט אנגעוואוירען א פערטעגעז. אבער שויז אויף מאַרגען איז ער אריינגעלֿאַפעז אין אָפיס אז אויפגעראמ טעה, א שטראלענדער מיט א צייטונג איז דער האנ- װואַס זיצסט דו װוי א טערקישער מאלנא האָט ער אויסגערופען. וואַס איז, דו זעהסט ניט אז דן האַסט דא די איינצינע געלעגענהייט פוז דייז גאנצעז לֿעבען האט ער געוויזען אויה בער צייטונגג b‏ װאַל סטריט פון דער סעריע; *נוו יאַרקער פעוקס" פון עליזאבעט גאָרין באריס קריינין איז געשטאנען איז זעהר נאהענטע בעציהונגען מיט וואל סטריט, דאס מיינט ניט אז ער איז גע וועז א מעטבער אויפ'ז סטאק עקס-י טשיינדזש אדער אז ער האָט אפילו גע ארביײיט איז א בראַקערס אַפיס, ניין, ער האַט פּשוט געארבייט אויפ'ן סאמע ראג פון וויליאמס און וואָל? סטריטס אוז דאָס איז שויז געווען גענוג.. אוז אז דאס איז ניט געווען גענוג איז זיין נאָהענטע פריינדשאפט מיט גרעגארי בעלל, דעס אמאליגען גרישָא ביעליאווסקי ;עווען איבערגענוג איהם צו מאכען פאר א גאנ צעז שמעלקע מיט וואָ? סטריט. איז די אכט יאַהר וואס באריס איז געשטאנען איבערגעבויגען אײַבגער דעם גחויסען ?עדזשער אָפּט ביז שפּעט אין דער נאכט. זוכענדיג די פּעני PR DN‏ ערגעץ פערפאלען געווארע!, אוז איהם איבערגעפוהרט דעם גאנצעז חשבוו, וואלט ער דעם אומעט ניט געוועז אויס געהאל?טע! ווען ניט בעלל. דער אַפִיס איז געווען זעהר א פּראֵַ- זאישער: ערגעץ, ווייט איז פּענסילוויי ניא איז געווען א גרויסע פאבריק פוז הארדווער דל?אטעס, קלימאקעס, זאוועז סעם, העק און זעגעז, טשוועקעס אוז נאד אזעלכע זאכען... אמער, פלעגען זיר צוזאמענקומע! אגענטען. סעילסלייט מיט אַרדערס, און פון דאנעט האט מען ארויסגעשיקט די בילס. אמא? האַט בעל אויר דא געארבייט אלֿס סעילעסמאן, ער. האט דאס איהם טאקע פערשאפט זיין פּיאץ. און ער באַז DM‏ איז טאקע דאַ. געבליבעג, בעלל'ן אַנער האט מען באלר אוועקגעשיקט, אזוי איז שוין געווען DNT‏ מז? פוז דעם אַרימען בעלל, אייז טאָג האט ער זיר בעריהמט אז מען וועט איהם איז גיכען מאכעז פאר א שותף אין דער פירמע, NN‏ טאקע אויפ'ן צווייטען טאג האט מען איהם ארױיסגעוואַרפע!ז. בעלא קריינין, באַריסעס ווייב, האט ניט געקענט ליירען ניט בעלל'ן נוט זיין שויז אביסעל? צו שעהנע ווייב, אַלגא, זי פלענט פאר זי קיין אנדער נאַמען ווי "פעיקס" אוןז "שיימס", ניט האָבען, און באריס האָט אויף איהר דערפאר קיין פאראיבעל ניט געחאט נאד אלעטעז, DNV‏ ווייסט זי? ווע! זי װואַלט בעלל'ן נעקענט פוז דער היים װוי ער, באַריס, וואַלט זי גאָר אנדער'ט גערעבט. אויב באריס קרייניז האָט ניט געהאט קיין בעציהונג צו SN‏ סטריט א חוץ דער גאס. אויף וועלכער ער. באט געאר בייט, האט בעלל געהאט שויז גאר א נאהענטע בעציחונג צו א האררווער מאבריק, אוז דאס איז טאקע געווען די אורזאכע פארוואָס ער האָט אָפּגעזוכט גראדע אזא געשעפט. ווען ער איז געקו-. מען קייז אמעריקא מיט אַלגא'ן, באפֿֿרךָ נאַכדעם וועז דער וועלט קריעג האט. אױסגעבראַכען זיין פאַטער האט גע האט פּונקט אזא פאבריק אין רוםפֿאכד., אוז באריס'עס פאַטער האָט דאַרט יאֵה-, רען פֿאנג געארבייט אלס בוכחא?טער. פאר באַריס'ן איז דער יונגער גרישא. געעטן א גאָט אויף וועמעס מזבח ער איז געווען פערטיג זיך צו אָפּפערע!. ער איז געווען זיין נאַכשלעפּער אין שוהל?, אין חדר, אוז איז גימנאזיע, פוז וואנעט מעז האט זיי ביירע ארויסגץ וװואַרפען. באריסען אין גאנצען אז אומ שול?דיגען. דאן האָט זיך אַנגעפאנגען א וואנדערען פריהער איבער רוסלאנד, נאַכדעם איבער דער שׁווייץ, דייטשלאנד אוז אזוי ווייטער, קיא אמעריקא איז כאַריס געקומען אלֿוין, האַט חתונה געהאט אוז זיך אבי סעל אויסגעגריענט. ווען דער וועלט קריג האט זיך אָנגעפאנגען און בעלל, וויי? ער האָט נאָך איבערגעביטעז זיין נאמען, אויף דעם עכט אמעריקאנישען, אויף דעם וועג אהער, איז געקומען מיט זיין שעהנער אַלגא. באַריס וועלכער האָט בעלאז ניט אויפ געהערט צו -ערצעהלען וועגען זייז פריינר, האָט, פערשטעהט זיך, זיי פערבעטען צו זיך, זיי איז דאס אבער ניט אנגעשטאנען. מען איז פּערפאַהרען איז א גרויסארטיגען האַטעל. DX‏ ערשט ווען די געלר האָט זיך אױסגעלאָזט... האט שוין בעלא געזאַנט אז זי האָט קיין פּלאץ ניט אוז פוז דעמאלט אז זיינען די בעציהנננען צווישען TR DN R‏ גא"ז אביסעל אַנגעצױגען. אבער קיין זאך האָט בט אהער ניט געקענט צושטערען די פריינדשאפט צווישען באַריס'ען און גרענארי בעלל, איז די אכט יאַהר וואס באַרים האַט. געארבייט אין שכנות מיט דעם סטאק-. עקסטשיינדזש האָט שוין בעלל געהאט אפשר הונדערט בעשעפטיגונגען. ער, האט שויז געהאט צייטען ווען ער האט. געצאהלט, אדער געדארפט צאהלען, דריײ אוז פיער הונדערט דאַלאר א מאַנאט. רענט... i‏ lIN‏ אלנא האָט געהאט א "טשארדזוש אקאונט" איז די עקסקלוסיווסטע Lr-ns':‏ געשעפטעו אין.ניו יארק, ווען מען איז\ געפאהרען איז טייערען אימנפּאַרטירטען. אויטאמאבי? מיט א גאלאנירטען שאו-. פער, אוז צייטעז ווען דער בוטשער האט. זיר אפּגעזאָגט ווייטער צו באַרגען. דער. לענדלארר האָט געדראַהט ארויםצוזע־, צען, אוז פֿעלל? איז ארומגעלאפעז װוי א' פער'סם'טע מויז צווישעז די פֿריינך צו' קריגען לייען עטליכע דאלאר. איין פּלאץ איז געווען, וואו מעז האט איהם קינטאָ? נים אַפּנעזאַגט, דאס איז געוועז, איז זיין אמאַליגען אֵפים, וואו באריס האַט נאַר אלץ געארבייט ביים גרויסען לעדזשעה... אהע פַלֶענט ער אריינקומען צו יעדער צייט, כמעט יע דעז טאָג צו עטליכע מאַָ?, נאָר מיט דעם אונטערשיעד דאס מאַ? איז. דאס גע וועז מיט א פערריסענעם קאַפּ, פיין זֵאוים:עפּויצט, מיט א שטאַק איז האנהר, א טהייערען סינאר אין מוי? אוז א טוץ DR‏ קעשענע. מיט וועלכע ער פלעגט |גערען "טריטעז", אין אזעלכע טעג (פלענט ער נעמען באַריסען צו סאווארין אויף ?אנטשעאז... אָבער אנאנרערם מאָל. ווען עס איז איהם געגאנגען מיט דער פּוטער אראָפּ, פלעגט ער זיך אריינ כאפּען אחיז א שט!ל?ער, א דערשלאַגע נער, א פערביטערטער. און דעטאַלט פלעגט מען שויז עסען בי? טשיילדס, ארער נאַר אי! א "קוויק לאַנטש" פלא"ז, אוז באריס האָט געצאַהלֿט. יבאַריס'ען האט עס ניט געארט. בעלא, אז אטעריקאנער געבוירענע מיידעל פוז ארימע אָבער זעהר אנשטענדיגע ארענט ליכע עלטערען, האָט ניט פערשטאנע: קיין "נאנסענם", זי האט פריה אִנבע־\ פאנגען ארבייטען אלס איינפאכע "טיי תיסט" עייג עם אי אפילג ניט געווען 1 טעגליכע מאגאזין פּיירדזש פון מאַרגעןזשורנאל NN‏ ייריש ע ס ט אנעבלאט TN‏ אכינו פּראַטעסטירט גענען אום נרייננען אונשולדיגע צוזאטען מיט שולרינע. פון דר. א. קלאָרמאן אין דער סדרה פון היינטיגען שבת לייענען מיר, אונטער אנדערע זאכען, וועגען די איבערקעהרעניש פון סדום און עמורה, און וועגען די באמיהונגען פון אברחם אבינו אלם מליין יושר פאר גאָט, צו ראטעוועז די שטאָדט. אברהם אבכינו הערט און ווייס פון דער פֿארדאַרבענקייט פון YT‏ איינוואוינער פון סדום און עמורה, און ער הערט אויך פון דער שטראָף וועלכע גרייט זיך צו קומען איבער זיי. צי שטראָפען א שטאָדט פאר איהרע פֿארברעכענס און אָפּצו ווישען זי פון דער ערד פאר איהרע גרויסע זינד, מעג זיין גערעכטיג קייט אָבער דער געדאנק פון "האָלסיל" גערעכטיגקייט איז געווען, משמעות, רעוואָלטירענד צו אברהם אבינו. אזוי האָבען אויפגעפאסט די חכמים, די בעלי מדרש, דעס אפּיעל װאָס אברהם אכינו האָט געמאכט צו גאָט-ברוך-הוא, צו ראטעווען סדום און עמורה פון דעם חורבן. אין א שטאָדט, ווי פארדאַרבען זי זאָל ניט זיין, קענען זיך געפינען אונשולדיגע, אפילו רעכטשאפענע מענשען, וועלכע זיינען געגען די פארדאָרבענקייט פון זייערע מיטבירגער פארוװאָס זאָלען זיי מוזען אונטערגעהן צוזאמען מיט די שולדיגע זיין פּראַטעסט-געשריי "האף תספה צדיק עם רשע (ווילסטו פארטיליגען דעם גערעכטען צוזאמען מיט דעם אומגערעכטען האָט צום ערשטען מאָל אין דער תורה אויסגעדריקט דעס געדאנק פון אינדי ווידועלע פּעראנטיואַרטליכקייט פאר נאָט, און פון אינדיווידועלע בא שטראַפֿונג אַדער באלוינונג. פיעלע יאהרהונדערטע שפּעטער האָט דאַס ארױסגעזאָגט יחזקאל הנביא מיט די ווערטער "איש כדרכיו אשפט אתכם" יעדער אייג ציגער זאָל גע'מטפּט ווערען לויט זיין אייגענע פיהרונג. די אונגערעכטיגקייט, אז אן אונשולדיגער זאָל ליידען פאר די זינד פון דעם שולדיגען, האָט דער פאטער פון דער אידישער אומה ניט גע קענט רוהיג פֿארטראַגען. און אברהם אכינו האָט משמעות אויך ריכטיג פארשטאנען דעם גאנג פון גומסקייט אזוי גוט ווי פון פארדאָרבענהייט אין טאסען מענשען. א צענטער וואָס איז קאַרופּט דורך און דורך קען ניט פּראַדוצי רען קיין צדיקיס און אויב עס זיינען יא פאראן צדיקים, מוז מען אָגּ- נעהמען אז דער צענטער קען ניט זיין דורכאויס פארדאָרבען. א געוויסע צאָהל גוטע, עהרליכע, גערעכטע מענשען אין א זינדי גער שטאָדט, דארפען קענען אויסקויפען די שטאָדט און ראטעווען זי פון אונטערגאנג, שוין דערפאר אליין. וואָס זי קען פּראָדוצירען גוטע עהרליכע מענער, ווי קליין זייער צאָהל זאָל ניט זיין. טענה'ט אברהם אבינו פאר גאָט-ברוך-הוא /ניט שויז-זשע וועסטו פארטיליגען דעם צדיק מיט'ן רשע אויב עס זאָלען זיך געפינען פופציג גוטע לייט אין שטאָדט ניט שוין-זשע וועסטו פארטיליגען און וועסט ניט פארשוינען די שטאָדט פון ווענען די פופציג גערעכטע מענשען וואַס געפינען זיך אין איהר "ווי קענסטו טהאַן אזא זאך, צו טויטען דעם צדיק מיט דעם רשע צוזאמען, און דער צדיק זאָל זיין גלייך מיט דעם רַשׁע ל װוי קענסטו Nl‏ אזוינס 6 זאָל דער ריכטער פון דער גאנצער וועלט אליין ניט טהאַן קיין גערעכטיגקייט אוװוידכָּרשׂטעהליכע לאַגיק, און אונווידערשטעהליכע מענשליכ קייט, פון וועלכע הקדוש כרוך הוא אליין האָט משמעות. שטארק הנאה געהאט, װוי דאָס באווייזט די געטליכע געדולד מיט וועלכע גאָט-ברוך הוא האָט אויסגעהערט דאָס דינגען זיך פון אברהם'ן. לייגען די בעלִי מדרש אריין נאָך א מיין אין דער דאַזיגער טענה פון אברהם'ן. מיט דעם געשריי "השופט כל הארץ לא יעשה משפּט זאָגט אברהם אבינו "דו, גאַטעניו, געהסט אביסעל צו שטריינג. מיט דיין וועלט. דו געהסט צופיעל מיט דין. מ'קען ניט געהן מיט דין אליין מ'מוז אויך געהן מיט רחמים, און מיט יושר "אם עולם אתה מבקש אין דון ואם דין אתה מבקש אין עולם אויב דו ווילסט האָבען א וועלט, געה ניט מיט דין און אויב דו ווילסט געהן מיט דין קענסטו ניט האַבען קיין וועלט "און דו, גאַטעניו, ווילסט ביידע זאכען, אי א וועלט, אי שטריינ גען דין. דו האלטסט די שטריק פאר ביידע ברעגעס אויב דו לאָזט ניט נאָך אביסעל, קען די וועלט ניט באשטעהן אברהם אבינו, װוי מיר לייענען ווייטער, האָט אָפּגעדונגען ביי גאָט ביז צעהן, דאָס הייסט, אויב אין סדום און עמורה געפיגען זיך בלויז צעהן צדיקים, זאָלען די שטעדט ניט פארוויסט יוערען. אַבער די בעלי מדרש זיינען, װוי עס שיינט, נאָך ניט צופרידען געווען דערמיט: און אויב עס געפינען זיךך בלויז ניין צדיקים, אַדער אפילו איין צדיק, איז דען א יושר אז ער זאָל אונטערגעהן צוזאמען מיט די רשעים 9 שטעלען פאַר סדום אלס א צענטער פֿון מגושס'דיגע ציניקער, פון מענשען אַהן א זין פאר יושר, װאָס לא די װואָס זיי טהוען ניט קיין גערעכטיגקייט, מאכען זיי זיך נאַך לוסטיג איבער דעם, און לאַזען ניט אויפקומען ביי זיך א מענשען וואָס ווייזט ארויס א סימן פון רחמנות אָדער יושר. זיי האָבען געהאט א פרוכטבארע געגענד און גענאָסען פון כל טוב, האַבען זיי ניט אריינגעלאָזט צו זיך קיין אורח און קיין. אָרעמאן, ער זאָל געניסען פון דעם וואָס גאָט האָט זיי געגעבען. זייערע ריכטער "ליגנער", "פעלשער",. "רעכט-פארדרעהער", האַבען אונטערדריקט די אַרימע. דערפאר וואַס איינער האָט ניט פאר מאָגט קיין בהמח, האָט ער געמוזט זיין א פּאסטוך צו דער. סטאדע צוויי טעג, וועהרענד דער װאָס האָט יא פארמאָגט א בהמה האַט געפיטערט בלויז איין טאָג. האָט איינער צובלוטיגט א צווייטען, האַבען די דיינים גע'פּסק'ענט, אז דער צובלוטיגטער מוז בעצאַהלען פאר בלוט לאַזען. זיי האָבען געהאט א בריק איבער'ן וואסער און האַבען קאַלעקטירט פיער זוזים פאר אריבערגעהן די בריק. און טאָמער האָט איינער געז װאָלט אינשפּאַרען און האָט געבראדזשעט דורכ'ן יואסער, האָט ער גע מוזט צאַהלען דאַפּעלט. פאר'ן איינלאדען א מענשען אין אן אכסניא צום עסען פלעגט מען ביי דעם מכנים אורח צונעהמען זיין מאנטעל. בעזונדערס פלעגען זיי זיך איזדעקעווען איבער אן אַָרעטאן װאָס פלעגט אמאַל פֿארבלאָנדזשען אהין. ברויט פלעגט קיינער נים געבנגֶן, נאָר יעדערער האָט איהס געגע בען א מטבעה, א "דינר", אויף וועלכען יעדער "נדבן" פלעגט מאכען א סימן. ווען דער אָרעמאן איז אויסגעגאנגען פון הונגער פלעגט יעדערער קומען און צוריקנעהמען זיין מטבעה. איין מיידעל האָט רחמנות געהאט אויף אן אַרעטמאן און האָט איהם געגעבען ברויט, האָט מען זי דערפאר אױסגעטהאַן נאקעט, בא שמירט זי מיט האַניג, איהר אויסגעשטעלט פאר די ביענען, און זי געלאָזט אויסגעהן מיט א מיתה משונה. א צווייטע מיידעל האָט שטילערהייד אונטערגערוקט שפּיז צו א פאמיליע וואָס האָט געהאלטען אין אויסגעחן פון הונגער, האָט מען זי דערפאר פארברענט. א בעטעל האָבען זיי געהאט פאר אורחים. פלעגט קומען אן אורח א הויכער, פלעגען זיי איהם מאכען קירצער, ער זאָל אריינפּאסען אין בעטעל פלעגט נבָּוטעזִ א קורצער אורח, פלעגען זיי איהם ציהען אויף טאָרטורעס איהם ליינגער צו מאכען. די בעלי מדרש האָבען געגעבען פרייען לויף צו זייער איינבילדונג, צו שילדערען א סבכיבה, אין וועלכער עס קען ניט אויפקומען קיין אנ שטענדיגער מענש, און אויב ער קומט אויף, קען ער דאָרט ניט עק זיסטירען. אפילו לומ'ס ווייב האָט פערראטהען די געסט וואָס זיינען געקומען (צו איהר מאן. זי איז געגאנגען צו איהרע שכנות, זאַגענדיג "באָרגט מיר אביסעל זאלץ, מיר האָבען אורחים". דערפאר איז זי פערוואנדעלט געװואָרען אין א שטיק זאלץ. די בעלי מדרש האַבען ניט געקענט דורכלאַָזען אזא בילד פון אכזריות און ציניזם און זיך ניט א קאפּעלע לוסטיג מאכען איבער איהם אויף זייער שטייגער. _ אליעזר, אברהס'ס דיענער, זאַגען זיי, איז געקומען. PR‏ סדום, און מ'האַט איהם איינגעלאדען צוֹ לייגען. זיך אין בעטעל אליעזר האָט געקענט די סדום'ער גאסט-פריינדשאפט. האָט ער געענטפערט זייט מיין מאמע איז געשטאַרבען שלאָף איך ניט אין א בעטעל. א סדום'ער חברה-טאן האָט אליעזרן צובלוטיגט, און די זאך איז געקומען פאר די ריכטער, וועלכע האַכען. גע'פּסק'נט. אז -ער -מוז בע צאַהלען זיין אָנגרייפער פאר בלוט לאַזען. טי כאפּט אליעזר א שטיין און צובלוטיגט דעם ריכטער, און זאַנט געצאָהל איהם דאָס װאָס דו ביזט מיר שולדיג. אָבעֶר דער! מוסר השכל פון דער גאנצער טשיקאווער שילדערונג פוֹן סדום'ס פארדאַרבענקייט איז, אז עס איז קיין גוטע מענשען ניט !געווען אין דער גאנצער חברותא, און גאָט איז גערעכט, און זיין משפּט אי געווען גערעכט AOVEMBER 22, 1929.