Podcasts · 32.Gün Belgeselleri | Mehmet Ali Birand

12 Mart Sancısı | Bölüm 5 — Johnson Mektubu, Demirel'in Yükselişi ve İnönü'nün Düşüşü (1963–1965)

15 Aug 2026 · 38 min · S2 E5

5 Haziran 1964. Kıbrıs'a çıkarma için gün belirlenmişti; Amerikalılara haber verildikten bir saat sonra Johnson'ın mektubu geldi. Aynı gece AP lideri Ragıp Gümüşpala öldü ve Süleyman Demirel'in yolu açıldı. Mehmet Ali Birand'ın 10 bölümlük "12 Mart Sancısı" belgeselinin beşinci bölümü, İnönü'nün son başbakanlığını ve Demirel'in yükselişini anlatıyor. Kennedy suikastı İnönü'yü Washington'a götürüyor; koalisyon ortakları çekiliyor ve İnönü Beyaz Saray'a artık başbakan olmadan gidiyor. Türkiye'nin ilk azınlık hükümetini kuruyor, bir suikast girişiminden kurtuluyor. Meclis Kıbrıs'a müdahaleye yetki veriyor, ama Genelkurmay ordunun çıkarma yapacak güçte olmadığını söylüyor. Menderes'in eski genel müdürü Demirel AP kongresinde Bilgiç'in iki katı oy alıyor; bütçe oylaması düşünce İnönü istifa ediyor. Bu bölümde: • Kennedy suikastı: İnönü operada • İnönü Washington'dayken koalisyon dağılıyor • Beyaz Saray'ın cevabı: başbakan olsun olmasın, bekliyoruz • Türkiye'nin ilk azınlık hükümeti, İnönü'nün son başbakanlığı • 22 Şubat 1964: Mesut Suna'nın İnönü'ye suikast girişimi • Kıbrıs 1964: Meclis müdahaleye yetki veriyor • Time dergisine röportaj: yeni bir sistem kurulur, Türkiye de yerini bulur • Genelkurmay: ordu çıkarma yapacak güçte değil • İnönü'nün kumarı: müttefiklere haber verilsin • 5 Haziran 1964 Johnson mektubu ve Kore'ye yapılan gönderme • "Go Home Yankee" pankartları ve Moskova kartı • Gümüşpala ölüyor, AP yeni lider arıyor • Demirel, ODTÜ ve Morrison: devleti bizden iyi biliyor • Babasının rızası • Bilgiç radyoda kaybediyor; Sunay'ın uyarısı, Bayar'ın işareti • AP kongresi: fırtına gibi bir konuşma, Bilgiç'in iki katı oy • Çankaya'da İnönü Demirel'i Meclis'te konuşmaya çağırıyor • 226'yı bul, düşür: bütçe oylaması ve İnönü'nün istifası ⏱ 37 dk | 1963–1965 | 32.Gün Arşivi — 12 Mart Sancısı, Bölüm 5/10 ▶ İngilizce altyazılı YouTube versiyonu: https://youtu.be/xfusgMcVxYo ▶ Tüm seri (YouTube oynatma listesi): https://www.youtube.com/playlist?list=PLAgPlMKdIj7c ▶ 32.Gün Arşivi YouTube kanalı: https://www.youtube.com/channel/UCJg-RcGXJ-cBAz5UePKLlkA ▶ Bizi destekleyin (Patreon): https://patreon.com/c/32gunTV ▶ Arşiv ürünleri (Shopier): https://shopier.com/32gun ▶ Arşiv görüntü lisanslama: birandyapim32@gmail.com Twitter: https://twitter.com/32gunarsivi Instagram: https://instagram.com/32gunarsivi Facebook: https://facebook.com/32gunarsivi BÖLÜMLER 0:00 Giriş: 1963'ün sonu 1:27 Kennedy öldürülüyor 2:22 Washington: hükümet düşüyor 3:26 Johnson: Bekliyoruz 4:23 Türkiye'nin ilk azınlık hükümeti 5:14 İnönü'ye suikast girişimi 7:04 Kıbrıs 1964: savaş kapıda 8:15 Time dergisi röportajı 9:30 Ordu hazır değil 10:12 Amerikalılara haber verin 11:03 Johnson mektubu 12:30 Go Home Yankee ve Moskova kartı 13:56 Gümüşpala'nın ölümü 15:28 AP liderliği yarışı 17:59 Teklif ve babanın rızası 21:09 Bilgiç radyoda kaybediyor 23:21 AP kongresi 26:25 Çankaya zirvesi 30:21 226'yı bul, düşür 33:15 Bütçe oylaması ve İnönü'nün düşüşü

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)