Podcasts · 32.Gün Belgeselleri | Mehmet Ali Birand

Demirkırat | Bölüm 5 — 6–7 Eylül 1955 Olayları ve Sarol Formülü (1955)

5 Aug 2026 · 42 min · S1 E5

6 Eylül 1955. Atatürk'ün Selanik'teki evine bomba atıldığını duyuran İstanbul Ekspres haberinin ardından kalabalıklar İstanbul'daki Rum, Ermeni ve Yahudi azınlıkların dükkânlarına, evlerine ve kiliselerine saldırdı. Beyoğlu'nda yağmalanmadık yer kalmadı. Mehmet Ali Birand'ın 10 bölümlük "Demirkırat" belgeselinin beşinci bölümü, zirvedeki Menderes için inişin başladığı yılları anlatıyor. Washington'dan istediği 300 milyon dolar yerine 30 milyon dolarla dönen Menderes, Malatya'yı ikiye bölüyor, Kırşehir'i ilçe yapıyor; baskıcı yasalar peş peşe geliyor. Tuzla'da iki yüzbaşı, Dündar Seyhan ve Orhan Kabibay ilk kez ihtilali konuşuyor; bu sohbetten doğan örgüt 27 Mayıs 1960'ta iktidarı alacak. İspat hakkı isteyenlerden partiden ayrılanlar Hürriyet Partisi'ni kuruyor. 6–7 Eylül Olayları'nın ardından DP grubu ayaklanıyor, kabine istifa ediyor ve Menderes'i yalnızca Sarol formülü kurtarıyor. Bu bölümde: • Bayar Amerika'da: Kongre'de ayakta karşılanıyor, Eisenhower'la tokalaşıyor • Devalüasyon konusu açılırsa Washington'a gidilmeyeceği uyarısı • 300 milyon dolar isteniyor, 30 milyon dolar veriliyor • Malatya ikiye bölünüyor, Kırşehir ilçe yapılıyor • Baskıcı yasalar; Hüseyin Cahit Yalçın 80 yaşında hapiste • Menderes İnönü'ye: gözümün içine bakın Paşa • Dündar Seyhan ve Orhan Kabibay Tuzla'da ihtilali konuşuyor • Ordu neden döndü: ezan, İnönü, Amerikalı eğitmenler, emir erleri • Faruk Güventürk ve ordu içindeki hücre örgütlenmesi • Talat Aydemir'in Ankara grubu katılıyor: Üsküdar'da yemin • 29 Ekim 1955: Genelkurmay Başkanı'na parmakla işaret • 1955 baharı: İnönü ve Menderes kol kola • Akis'teki yazı ve Cüneyt Arcayürek'in tutuklanması • İspat hakkı ve Hürriyet Partisi'nin kuruluşu • Kuraklık, kıtlık ve karaborsa • 6–7 Eylül 1955: İstanbul Ekspres haberi ve Beyoğlu'ndaki saldırılar • Mükerrem Sarol: İstanbul'da devlet kalmadı • DP grubu ayaklanıyor, kabine istifa ediyor, Sarol formülü Menderes'i kurtarıyor ⏱ 42 dk | 1954–1955 | 32.Gün Arşivi — Demirkırat, Bölüm 5/10 ▶ İngilizce altyazılı YouTube versiyonu: https://youtu.be/YnUB3epie0w ▶ Tüm seri (YouTube oynatma listesi): https://www.youtube.com/playlist?list=PLOlAWM7gyVB8 ▶ 32.Gün Arşivi YouTube kanalı: https://www.youtube.com/channel/UCJg-RcGXJ-cBAz5UePKLlkA ▶ Bizi destekleyin (Patreon): https://patreon.com/c/32gunTV ▶ Arşiv ürünleri (Shopier): https://shopier.com/32gun ▶ Arşiv görüntü lisanslama: birandyapim32@gmail.com Twitter: https://twitter.com/32gunarsivi Instagram: https://instagram.com/32gunarsivi Facebook: https://facebook.com/32gunarsivi BÖLÜMLER 0:00 1954'ün zirvesi 0:37 Bayar Amerika'da 1:18 Menderes Washington yolunda 3:53 300 değil, 30 milyon dolar 4:49 Malatya ve Kırşehir cezalandırılıyor 6:04 Gözümün içine bakın Paşa 7:05 Tuzla: ihtilal konuşmaları 11:24 Millî Savunma bakanları düşüyor 15:16 Ordu içinde reform örgütü 19:06 29 Ekim 1955: el işareti 21:55 1955 baharı: kol kola 23:43 Akis ve Arcayürek 25:48 İspat hakkı 27:37 Kuraklık ve kıtlık 28:26 6 Eylül 1955 29:40 İstanbul'da devlet yok 30:53 Zorlu'nun moratoryum çağrısı 34:03 DP grubu ayaklanıyor 37:02 Sarol formülü 39:44 Yalnız kalan Menderes

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)