Podcasts · To Bardziej Skomplikowane

#56 - Co naprawdę nami steruje? Wolna wola, społeczeństwo i narodowe iluzje | prof. Andrzej Leder

17 Jun 2026 · 47 min · Episode 56

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem.

Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach. ------- Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób. Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/ Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder -------- Rozdziały: 00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy 00:01:00 Czym jest determinizm społeczny 00:02:38 Metafora surfera na fali 00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze 00:07:11 Jak język kształtuje myślenie 00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne 00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity 00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej 00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji 00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności 00:22:48 Problem wolnej woli 00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu 00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora 00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie 00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy 00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji 00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja 00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja 00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi 00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie -------- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

The episode on the publisher’s site ↗ (opens in a new tab)