# 12 Mart Sancısı | Bölüm 10 (Final) — Deniz Gezmiş'in Yakalanması, Kızıldere ve İdamlar (1971–1972)

An episode of [32.Gün Belgeselleri | Mehmet Ali Birand](https://invisiblenetwork.ai/podcast/6819611997), 20 Aug 2026, 1 h 15 min.

Audio: https://anchor.fm/s/10fc3f6a8/podcast/play/126862916/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2026-9-5%2F7fea2d99-41cb-9f2c-ef59-f9559d23b59a.mp3

1971–1972. 13 Mart sabahı Türkiye'de kimse ülkenin artık kimin olduğunu bilmiyordu. Sol örgütler muhtırayı alkışladı; kısa süre sonra sıkıyönetim balyoz gibi indi ve yol, 5–6 Mayıs gecesi üç gencin idam edilmesiyle sona erdi. Mehmet Ali Birand'ın 10 bölümlük "12 Mart Sancısı" belgeselinin onuncu ve son bölümü, muhtıradan idamlara uzanan süreci anlatıyor. 9 Mart subayları tasfiye ediliyor, Deniz Gezmiş 16 Mart'ta Şarkışla'da yakalanıyor. Tağmaç, diğer üç komutanın haberi olmadan Nihat Erim'i başbakan yapıyor; İnönü ile Ecevit'in ayrılığı CHP'yi bölüyor. İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom'un kaçırılmasının ardından 48 saatte 500 aydın gözaltına alınıyor. Sıkıyönetim mahkemeleri Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'a idam cezası veriyor; Kızıldere'de 12 saatlik kuşatmadan yalnızca Ertuğrul Kürkçü sağ çıkıyor. Bu bölümde: • 13 Mart: dört komutan kameraların karşısında, sol muhtırayı alkışlıyor • Tağmaç'ın Sadi Koçaş aracılığıyla ilettiği mesaj İnönü'yü ikna ediyor • 9 Mart subayları tasfiye ediliyor; kararnameyi düşürülen Demirel imzalıyor • 16 Mart: Deniz Gezmiş Şarkışla'da yakalanıyor • Nihat Erim başbakan oluyor, üç komutanın haberi yok • Ecevit istifa ediyor, İnönü ile yollar ayrılıyor • 11 ilde sıkıyönetim, anayasanın 40 maddesi daraltılıyor • Elrom kaçırılıyor: 48 saatte 500 aydın gözaltında • Elrom 23 Mayıs'ta ölü bulunuyor; Kartal-Maltepe kuşatması • Sinan Cemgil Nurhak'ta öldürülüyor • Deniz Gezmiş ve arkadaşlarına 146/1'den idam talebi • Tağmaç, Sunay ve Demirel'in önünde sorumluluğu üstleniyor • İdam kararları Meclis'te: İnönü salonu terk ediyor, Ecevit ret, Demirel kabul oyu veriyor • Mahir Çayan'ın tünelden kaçışı ve Kızıldere'de 12 saatlik kuşatma • Anayasa Mahkemesi, uçak kaçırma ve çöken imza kampanyası • Deniz Gezmiş'in babasına yazdığı son mektup • 5–6 Mayıs gecesi: Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan idam ediliyor ⏱ 74 dk | 1971–1972 | 32.Gün Arşivi — 12 Mart Sancısı, Bölüm 10/10 (Final) ▶ İngilizce altyazılı YouTube versiyonu: https://youtu.be/g4js5PX8Gb4 ▶ Tüm seri (YouTube oynatma listesi): https://www.youtube.com/playlist?list=PLAgPlMKdIj7c ▶ 32.Gün Arşivi YouTube kanalı: https://www.youtube.com/channel/UCJg-RcGXJ-cBAz5UePKLlkA ▶ Bizi destekleyin (Patreon): https://patreon.com/c/32gunTV ▶ Arşiv ürünleri (Shopier): https://shopier.com/32gun ▶ Arşiv görüntü lisanslama: birandyapim32@gmail.com Twitter: https://twitter.com/32gunarsivi Instagram: https://instagram.com/32gunarsivi Facebook: https://facebook.com/32gunarsivi BÖLÜMLER 0:00 Giriş: yolculuğun sonu 1:57 13 Mart: muhtıraya alkış 3:34 İnönü: yalnızca demokratik rejim 5:25 9 Mart subaylarının tasfiyesi 9:20 Deniz Gezmiş yakalanıyor 12:10 Erim başbakan oluyor 14:38 İnönü ile Ecevit'in yolları ayrılıyor 17:06 Reform kabinesi, ardından sıkıyönetim 25:04 Elrom kaçırılıyor, 500 gözaltı 31:02 Elrom bulunuyor; Kartal-Maltepe kuşatması 32:26 Sinan Cemgil Nurhak'ta öldürülüyor 35:21 Sıkıyönetim davaları 39:34 Deniz Gezmiş yargılanıyor 45:05 Sorumlu biziz 48:50 Erim kabinesi çöküyor 50:35 İdam kararları Meclis'te 53:15 Çayan'ın kaçışı ve Kızıldere 1:00:01 Son umutlar: mahkeme ve uçak kaçırma 1:02:23 5–6 Mayıs gecesi 1:09:34 Son söz: sorumlu kim?

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.