# \[Tóm tắt sách\] The Wealth of Nations- Của Cải Và Hạnh Phúc Của Một Quốc Gia Đến Từ Đâu-

An episode of [Sách nói tuổi đôi mươi!](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1886640709), 21 Apr 2026, 34 min.

Audio: https://anchor.fm/s/f717e81c/podcast/play/118792509/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2026-3-21%2Fa87658d6-47db-12a1-9320-6200fc76db56.mp3

\[Tóm tắt sách\] The Wealth of Nations- Của Cải Và Hạnh Phúc Của Một Quốc Gia Đến Từ Đâu

## Transcript

[0:00] Thưa bản. Hãy để chúng ta bắt đầu cuộc
[0:03] hành trình trí tuệ này bằng việc gạt bỏ những định kiến đã bám rễ
[0:07] hàng thế kỷ trong tâm trí của nhân loại.
[0:10] Khi nhắc đến sự giàu có, người ta thường ngay lập tức nghĩ đến
[0:14] những rương hòm đầy ắp vàng bạc. Những đồng tiền đúc sáng loáng
[0:18] mang hình hài của các vị vua. Nhưng đó là một sự nhầm lẫn tai
[0:22] hại. Một ảo ảnh đã khiến bao triều
[0:24] đại lao vào những cuộc chiến tranh vô nghĩa và bao chính sách
[0:28] sai lầm. Chào mừng, các bạn đã quay trở
[0:31] lại với radio chạm sách đầu 4 kênh chia sẻ kiến thức giúp bạn
[0:36] phát triển bản thân và xây dựng sự thịnh vượng một cách bền
[0:39] vững. Sự giàu có thực sự của một quốc
[0:43] gia không phải là số vàng nằm trong kho mà là toàn bộ những
[0:46] sản phẩm tiện nghi và thiết yếu cho cuộc sống, đất đai và lao
[0:50] động của quốc gia. Đó có thể sản sinh ra hoặc mua
[0:53] về được. Lao động hàng 5 của mỗi dân tộc
[0:57] chính là quỹ vốn ban đầu cung cấp mọi thứ cần thiết cho sự tồn
[1:01] tại và hưng thịnh của dân tộc đó.
[1:05] Hãy nhìn vào một nghịch lý đang hiện hữu ngay trước mắt chúng
[1:08] ta. Tại sao một người công nhân bình
[1:10] thường ở nước anh dù phải lao động vất vả và sống đạm bạc vẫn
[1:14] có thể thụ hưởng một mức sống tiện nghi và sự an toàn cao hơn
[1:19] hẳn? Một vị tù trưởng quyền uy của
[1:20] một bộ lạc sơ khai ở châu phi, người nắm trong tay quyền sinh
[1:24] sát cả vạn người nhưng lại thiếu thốn những vật dụng cơ bản nhất
[1:27] của văn minh. Vị tù trưởng ấy sở hữu đất đai
[1:31] mênh mông nhưng ông ta nghèo nàn.
[1:34] Người công nhân anh không có đất nhưng anh ta sung túc hơn.
[1:39] Sự khác biệt ấy không nằm ở khí hậu, không nằm ở độ phì nhiêu
[1:43] của đất đai mà nằm ở sức mạnh của sự cải tiến năng suất.
[1:48] Và nguyên nhân vĩ đại nhất động lực mạnh mẽ nhất đã nhân lên sức
[1:52] mạnh sản xuất của nhân loại lên hàng nghìn lần chính là sự phân
[1:55] công lao động. Tôi nhớ rất rõ lần quan sát một
[2:00] xưởng làm đinh ghim nhỏ bé, nơi chỉ có 10 người thợ làm việc với
[2:04] những máy móc thô sơ. Nếu một người thợ không được đào
[2:08] tạo chuyên biệt, phải tự mình mày mò làm mọi thứ để tạo ra một
[2:12] chiếc đinh ghim hoàn chỉnh từ việc khai thác quặng nung chảy
[2:16] kéo sợi cắt đoạn cho đến mài nhọn.
[2:19] Tôi dám cá rằng dù anh ta có cố gắng đến kiệt sức cả ngày dài,
[2:23] anh ta cũng khó lòng làm nổi một chiếc đinh chứ đừng nói đến 20
[2:27] chiếc. Nhưng trong cái xưởng nhỏ bé ấy,
[2:32] công việc đã được chia nhỏ thành khoảng 18 thao tác riêng biệt.
[2:36] Một người kéo sợi kim loại người thứ 2 nắn thẳng người thứ 3 cắt
[2:41] đoạn người thứ 4 mài nhọn người thứ 5 mày đầu kia để lắp mũ 10
[2:46] con người đó nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của chuyên môn hóa có
[2:50] thể làm ra hơn 48.000 chiếc đinh mỗi ngày.
[2:54] Tính trung bình mỗi người làm ra 4800 chiếc.
[2:59] Từ năng lực là một chiếc đinh khó nhọc.
[3:01] Nếu đứng đơn độc nay, họ đã nhân sức mạnh của mình lên gấp 4800
[3:06] lần. Đó chính là phép màu của sự phân
[3:09] công lao động. Khi suy ngẫm sâu hơn về hiện
[3:13] tượng này, tôi nhận thấy sự gia tăng năng suất khổng lồ ấy đến
[3:17] từ 3 nguyên nhân rất thực tế. Thứ nhất là sự gia tăng sự khéo
[3:22] léo của mỗi người thợ. Khi một người dành cả đời chỉ để
[3:26] thực hiện một thao tác đơn giản, đôi tay anh ta trở nên chính xác
[3:30] và nhanh nhẹn một cách lạ thường điều mà một người làm việc đa
[3:34] năng không bao giờ theo kịp. Thứ 2 là sự tiết kiệm thời gian.
[3:40] Chúng ta thường lãng phí rất nhiều thời gian chết vô ích khi
[3:43] phải chuyển từ việc này sang việc khác.
[3:45] Từ nơi làm việc này sang nơi làm việc khác.
[3:49] Một người thợ dệt kiêm làm ruộng sẽ mất bao nhiêu thì giờ để đi
[3:53] từ khung cửi ra đồng ruộng. Sự chuyên môn hóa đã triệt tiêu
[3:56] hoàn toàn sự lãng phí này. Và thứ 3, quan trọng hơn cả,
[4:02] chính sự chú tâm vào một công việc đơn giản đã kích thích trí
[4:06] tuệ con người, tìm ra những phương cách dễ dàng hơn để thực
[4:09] hiện nó. Hầu hết các máy móc, công cụ
[4:13] hiện đại ban đầu đều được phát minh bởi những người thợ bình
[4:16] thường, muốn giảm bớt gánh nặng lao động cho chính mình.
[4:19] Sự phân công lao động là mẹ đẻ của mọi sự cải tiến kỹ thuật.
[4:25] Nhưng sự phân công lao động không chỉ dừng lại ở cánh cổng
[4:28] nhà máy. Nó lan tỏa ra toàn bộ cấu trúc
[4:31] xã hội dệt nên một mạng lưới hợp tác khổng lồ và phức tạp mà
[4:35] chúng ta đang thụ hưởng mỗi ngày nhưng ít khi để ý.
[4:40] Hãy nhìn vào chiếc áo len thô mộc mà một người lao động làm
[4:43] thuê theo ngày đang mặc trên người.
[4:46] Nó có vẻ đơn sơ xù xì. Nhưng để chiếc áo đó xuất hiện,
[4:51] cần phải có sự góp sức của một đội quân khổng lồ mà bạn khó
[4:54] lòng đếm xuể. Cần có người chăn cừu, người
[4:58] phân loại len người chải len, thợ nhuộm, thợ kéo sợi thợ dệt,
[5:03] thợ cắt may. Nhưng chưa hết, hãy nghĩ xa hơn.
[5:08] Cần bao nhiêu thương nhân để mua bán nguyên liệu?
[5:11] Cần bao nhiêu người đóng tàu bao nhiêu thủy thủ để vận chuyển lên
[5:15] từ những vùng đất xa xôi? Cần bao nhiêu thợ mỏ để đào than
[5:20] đào sắt nhằm nung chảy quặng làm ra công cụ cho người thợ dệt.
[5:25] Hàng nghìn hàng vạn bàn tay đã chạm vào cuộc đời của một người
[5:29] lao động nghèo khó nhất thông qua chuỗi hợp tác vĩ đại này.
[5:33] Tuy nhiên, một câu hỏi triết học lớn lao nảy sinh trong tâm trí
[5:37] tôi, động lực nào đã gắn kết hàng vạn con người xa lạ ấy lại
[5:41] với nhau? Ai đã ra lệnh cho người chăn cừu
[5:44] phải nuôi cừu. Người thợ mỏ phải đào than để
[5:47] phục vụ cho người thợ dệt. Không một vị vua nào không một
[5:51] đạo luật nào đủ sức làm việc đó. Sự sắp xếp trật tự vĩ đại này
[5:57] bắt nguồn từ một khuynh hướng rất đỗi bình thường, chậm chạp
[6:00] nhưng kiên định vốn đã ăn sâu vào bản tính của loài người
[6:04] khuynh hướng trao đổi, mua bán và đổi chác vật này lấy vật
[6:07] khác. Hãy quan sát thế giới tự nhiên.
[6:12] Bạn đã bao giờ thấy 2 con chó săn trao đổi công bằng và có chủ
[6:16] đích một cục xương với nhau chưa?
[6:19] Chưa bao giờ. Khi mà con vật muốn thứ gì đó từ
[6:22] con người, nó chẳng có công cụ nào khác ngoài việc vẫy đuôi
[6:26] dùng tiếng rên rỉ hay ánh mắt để đánh vào lòng thương hại.
[6:31] Con người đôi khi cũng làm vậy. Nhưng trong một xã hội văn minh,
[6:36] đời người quá ngắn để chúng ta có thể kết bạn thân thiết với
[6:39] tất cả những người mà ta cần nhờ vào.
[6:42] Chúng ta cần sự giúp đở của hàng ngàn người mỗi ngày, nhưng chúng
[6:46] ta không thể sống bằng lòng từ thiện của họ.
[6:50] Tôi vẫn thường tự nhắc nhở mình mỗi khi ngồi vào bàn ăn, chúng
[6:54] ta không trông chờ bữa tối thịnh soạn từ lòng từ bi của người bán
[6:57] thịt người nấu bia hay người làm bánh mì.
[7:01] Chúng ta trông chờ vào sự quan tâm của họ đối với lợi ích của
[7:04] chính họ. Khi ta bước ra chợ, ta không nói
[7:08] chuyện với họ về những nhu cầu thiết yếu của mình, ta không
[7:12] than nghèo, kể khổ mà ta nói về những lợi thế của họ.
[7:16] Ta nói, làm điều này cho tôi bán thứ này cho tôi và anh sẽ có
[7:21] được số tiền anh muốn. Chính cái sự tự 4 ấy, cái việc
[7:26] mỗi người mải miết theo đuổi lợi ích riêng ấy lại là động lực
[7:30] mạnh mẽ nhất để vận hành cỗ máy kinh tế.
[7:33] Chúng ta không cầu xin lòng nhân đạo của họ mà đánh vào lòng tự
[7:37] ái và lợi ích của họ. Đây là sự tôn trọng phẩm giá con
[7:41] người. Chỉ có người ăn xin mới chọn
[7:44] cách sống phụ thuộc hoàn toàn vào lòng tốt của người khác, còn
[7:48] một người tự do thì chọn cách trao đổi giá trị.
[7:52] Chính sự chắc chắn rằng mình luôn có thể trao đổi phần sản
[7:55] phẩm dư thừa của mình, lấy những thứ mình cần đã khuyến khích mỗi
[7:59] người dồn toàn bộ tâm trí và thời gian vào việc làm một thứ
[8:02] duy nhất mà mình giỏi nhất. Sự phân công lao động, do đó là
[8:07] con đẻ của khuynh hướng trao đổi.
[8:11] Và cũng chính thói quen trao đổi này đã tạo nên sự đa dạng của
[8:14] tài năng con người. Nhiều người lầm tưởng sự khác
[8:18] biệt giữa một triết gia và một người phu khuân vác là do thiên
[8:21] bẩm. Không phải vậy, khi mới sinh ra
[8:25] họ giống hệt nhau. Chỉ có thói quen giáo dục và sự
[8:30] phân công nghề nghiệp mới đẩy họ về 2 ngã rẽ khác nhau.
[8:34] Người này chìm đắm trong 4 duy trừu tượng vì anh ta biết xã hội
[8:37] cần tri thức và sẳn sàng trả tiền cho nó.
[8:41] Người kia rèn luyện cơ bắp vì anh ta biết xã hội cần sức mạnh.
[8:45] Nếu không có trao đổi, mọi người đều phải tự làm mọi việc để sinh
[8:49] tồn và tất cả chúng ta sẽ giống hệt nhau trong sự nghèo nàn và
[8:53] tầm thường. Tuy nhiên, khi việc trao đổi trở
[8:57] nên phổ biến, con người ngay lập tức gặp phải một trở ngại lớn.
[9:03] Hãy tưởng tượng một người làm thịt muốn đổi thịt lấy bánh mì.
[9:07] Nhưng không may, người làm bánh mì hôm nay lại không cần thiết,
[9:11] ông ta đã có đủ rồi. Thương vụ tắc nghẽn.
[9:15] Để giải quyết sự bất tiện này qua nhiều thế kỷ, nhân loại đã
[9:19] tìm ra một loại hàng hóa đặc biệt mà ai cũng sẳn lòng chấp
[9:23] nhận. Không phải để dùng ngay mà để
[9:25] dành đổi lấy thứ khác. Ban đầu là gia súc, là mối là vỏ
[9:31] sò. Nhưng cuối cùng, kim loại đặc
[9:34] biệt là vàng và bạc đã chiến thắng tất cả nhờ tính bền vững
[9:38] và khả năng chia nhỏ của nó. Và để tránh việc phải cân đo hay
[9:42] kiểm tra tuổi vàng mỗi lần mua bán nhà nước đã đóng dấu lên kim
[9:46] loại đó. Tiền đúc ra đời như thế.
[9:51] Nhưng tại đây tôi phải dừng lại để cảnh báo bạn về một sự nhầm
[9:55] lẫn tai hại nhất trong lịch sử kinh tế.
[9:58] Tiền tệ đã trở thành một công cụ quyền năng đến mức người ta bắt
[10:02] đầu nhầm lẫn nó với chính sự giàu có.
[10:06] Tôi khẳng định tiền không phải là của cải.
[10:09] Tiền chỉ là phương tiện để lưu thông của cải.
[10:12] Một người có một kho vàng nhưng sống trên hoang đảo không có
[10:15] thức ăn thì vẫn là kẻ nghèo đói và chết chóc.
[10:19] Giá trị thực sự không nằm ở đồng tiền mà nằm ở cái mà đồng tiền
[10:23] có thể mua được. Điều này dẫn tôi đến việc phải
[10:27] định nghĩa lại khái niệm cơ bản nhất, thứ đang chi phối mọi giao
[10:31] dịch trên thế giới giá trị. Trong sự quan sát của tôi từ giá
[10:37] trị mang 2 ý nghĩa hoàn toàn trái ngược nhau, tạo nên một
[10:41] nghịch lý mà tôi gọi là nghịch lý của nước và kim cương.
[10:45] Hãy nhìn Xem nước là thứ hữu dụng nhất trên đời, thiếu nó ta
[10:49] chết khát. Nhưng nước rẻ mạt đến mức gần
[10:52] như cho không. Ngược lại, kim cương là thứ vô
[10:56] dụng nhất cho sự sinh tồn, chẳng ai ăn được kim cương.
[11:00] Nhưng người ta lại sẳn sàng đổi cả gia tài để lấy một viên đá
[11:03] nhỏ. Tại sao?
[11:07] Bởi vì nước có giá trị sử dụng cực đại nhưng giá trị trao đổi
[11:10] cực tiểu. Còn kim cương có giá trị sử dụng
[11:14] cực tiểu nhưng giá trị trao đổi cực đại.
[11:18] Vậy thước đo thực sự của giá trị trao đổi là gì?
[11:22] Nếu không phải là độ hữu dụng thì là cái gì?
[11:25] Câu trả lời là lao động. Giá trị thực của mọi vật đối với
[11:31] người muốn sở hữu nó chính là sự vất vả và phiền toái mà họ tiết
[11:35] kiệm được cho bản thân nhờ việc trao đổi.
[11:39] Sở dĩ kim cương đắt đỏ không phải vì nó đẹp mà vì để tìm ra
[11:43] nó, người ta phải đào xới hàng tấn đất đá lặn lội nơi rừng
[11:48] thiêng nước độc với xác suất thành công cực thấp.
[11:51] Khi tôi mua một viên kim cương, tôi không trả tiền cho vẻ lấp
[11:54] lánh của nó. Tôi đang trả tiền cho hàng ngàn
[11:57] giờ lao động khổ sai mà người khác đã gánh chịu thay cho tôi.
[12:01] Tôi mua lại sự vất vả của họ để tôi không phải vất vả.
[12:06] Tiền, vàng hay tiền bạc có thể thay đổi giá trị theo thời gian.
[12:10] Nếu ngày mai người ta tìm thấy một mỏ vàng khổng lồ, vàng sẽ rẻ
[12:14] đi và cùng 1 VND vàng sẽ mua được ít hàng hóa hơn.
[12:19] Nhưng lao động thì khác. Sự hy sinh về sự thoải mái, tự
[12:23] do và hạnh phúc của người lao động để làm ra sản phẩm là một
[12:26] hằng số. Vì vậy, lao động là thước đo
[12:31] vĩnh cửu bất biến và chính xác nhất cho giá trị của mọi hàng
[12:35] hóa ở mọi thời đại. Lao động là đồng tiền đầu tiên
[12:39] là cái giá gốc mà nhân loại đã trả cho tạo hóa để có được mọi
[12:43] thứ. Nhưng thưa bạn, nếu lao động là
[12:48] nguồn gốc của mọi giá trị thì trong xã hội văn minh này, người
[12:52] lao động có được hưởng toàn bộ những gì họ làm ra không?
[12:56] Trong xã hội nguyên thủy khi chưa có 4 hữu đất đai và chưa có
[13:00] tích lũy vốn, người thợ săn giữ chọn con hưu anh ta bắn được.
[13:05] Toàn bộ sản phẩm lao động thuộc về người lao động.
[13:09] Nhưng trạng thái đó đã chấm dứt từ lâu.
[13:13] Trong xã hội hiện đại khi anh cầm trên tay một đôi giày hay
[13:16] một ổ bánh mì, giá trị của nó không còn thuộc về một người
[13:20] nữa. Nó đã bị xẻ làm 3 phần riêng
[13:23] biệt chảy vào túi của 3 tầng lớp người khác nhau, tạo nên cấu
[13:27] trúc giai cấp của xã hội chúng ta.
[13:31] Điều này dẫn chúng ta đến một vấn đề, đó là sự phân phối của
[13:34] cải. Ai là người được hưởng phần
[13:37] nhiều ai chịu phần ít và tại sao?
[13:40] Đó chính là câu chuyện về tiền lương, lợi nhuận và địa tô ở
[13:44] phần tiếp theo. Trong mọi xã hội văn minh, giá
[13:49] trị của bất kỳ hàng hóa nào sau khi đã trừ đi chi phí nguyên
[13:53] liệu đều tự động phân chia thành 3 phần doanh thu chảy vào túi
[13:57] của 3 tầng lớp người khác nhau, tiền lương cho người lao động,
[14:01] lợi nhuận cho người sở hữu 4 bản và địa tô cho người chủ đất.
[14:06] Bác dòng chảy này chính là 3 mạch máu nuôi sống cơ thể chính
[14:09] trị và sự xung đột hay hòa hợp giữa chúng.
[14:12] Quyết định vận mệnh của cả quốc gia.
[14:16] Hãy bắt đầu với tiền lương, thứ thu nhập nuôi sống đại đa số dân
[14:20] chúng. Mức tiền lương thông thường phụ
[14:24] thuộc vào một cuộc đấu tranh không khoan nhượng hay đúng hơn
[14:27] là một hợp đồng được ký kết giữa 2 bên có lợi ích đối nghịch
[14:30] nhau. Người thợ muốn nhận càng nhiều
[14:32] càng tốt và ông chủ muốn trả càng ít càng tốt.
[14:37] Tuy nhiên, trong cuộc đấu tranh này, cán cân quyền lực không bao
[14:41] giờ cân bằng. Các ông chủ tuy ít về số lượng
[14:45] nhưng lại dễ dàng liên kết với nhau hơn.
[14:48] Quan trọng hơn cả, họ có khả năng nhịn đói lâu hơn.
[14:53] Một địa chủ, một chủ xưởng hay một thương nhân giàu có nhờ số
[14:57] vốn tích lũy được có thể sống thoải mái hàng 5 trời mà không
[15:01] cần thuê mướn một ai. Ngược lại, đại đa số công nhân
[15:05] không thể sống nổi một tuần nếu không có việc làm.
[15:09] Trong ngắn hạn, ông chủ cần thợ ít hơn là thợ cần ông chủ.
[15:13] Sự cấp thiết sinh tồn buộc người lao động phải nhượng bộ.
[15:18] Hơn nữa, tôi đã quan sát thấy một sự thật thầm kín mà ít ai
[15:22] dám nói ra. Những người chủ sử dụng lao động
[15:25] ở mọi nơi và mọi lúc đều nằm trong một liên minh ngầm định
[15:29] nhưng bền vững và không đổi nhằm không bao giờ nâng lương cao hơn
[15:33] mức hiện tại. Thậm chí họ còn liên kết để hạ
[15:37] thấp tiền lương xuống. Bất kỳ ông chủ nào phá vở quy
[15:41] tắc ngầm này để tăng lương cho thở sẽ bị đồng nghiệp tẩy chay
[15:44] và coi là kẻ phản bội. Ngược lại, các liên minh của
[15:48] người thợ nhằm đòi tăng lương thường ồn ào bạo động và kết
[15:52] thúc trong thất bại trước sức mạnh của pháp luật và sự bền bỉ
[15:56] của 4 bản. Mặc dù vậy, có một mức sàn mà
[16:00] lòng tham của các ông chủ không thể vượt qua.
[16:03] Đó là mức lương đủ để duy trì sự tồn tại.
[16:07] Một người lao động phải sống được bằng nghề của mình và tiền
[16:11] lương của anh ta ít nhất phải đủ để nuôi sống bản thân.
[16:14] Anh ta và dòng dõi của anh ta. Nếu không nói giống lao động sẽ
[16:19] tuyệt diệt và sự giàu có của các ông chủ cũng sẽ tan thành mây
[16:23] khói. Nhưng câu hỏi quan trọng là một
[16:27] mức lương cao dồi dào vượt trên mức sinh tồn tối thiểu là điều
[16:32] tốt hay điều xấu cho quốc gia? Nhiều người thời tôi cho rằng
[16:37] lương cao làm người thợ lười biếng.
[16:39] Tôi kịch liệt phản đối 4 tưởng hẹp hòi đó.
[16:43] Tiền lương hào phóng là triệu chứng tự nhiên của sự gia tăng
[16:46] của cải quốc gia. Nó không phải là kết quả của quy
[16:50] mô giàu có hiện tại mà là kết quả của tốc độ làm giàu.
[16:54] Chính ở những nơi nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh nhất như
[16:57] bắc mỹ thời đó chứ không phải nơi giàu nhất nhưng đình trệ như
[17:01] Trung Hoa, tiền lương mới cao nhất.
[17:05] Và trên hết, hãy nhìn vào khía cạnh nhân văn mà kinh tế học
[17:09] không thể chối bỏ, không một xã hội nào có thể thực sự phồn vinh
[17:13] và hạnh phúc nếu đại đa số thành viên của nó sống trong nghèo khổ
[17:17] và khốn cùng. Công bằng đòi hỏi rằng những
[17:20] người cung cấp thức ăn, quần áo và chỗ ở cho toàn bộ cơ thể xã
[17:24] hội phải được hưởng một phần sản phẩm do chính họ làm ra đủ để
[17:28] bản thân họ cũng được ăn no mặc ấm và ở sạch.
[17:32] Hơn nữa, mức lương cao, khuyến khích sự cần cù.
[17:36] Khi người lao động thấy rằng sự nỗ lực mang lại phần thưởng xứng
[17:40] đáng, họ sẽ làm việc hăng say hơn, năng suất hơn.
[17:44] Sức khỏe của người dân là vốn quý của quốc gia và sự nghèo đói
[17:48] là kẻ thù của sức khỏe đó. Bây giờ hãy chuyển sang dòng thu
[17:54] nhập thứ 2, lợi nhuận của 4 bản. Rất nhiều người nhầm lẫn lợi
[17:59] nhuận với tiền công quản lý. Họ nghĩ ông chủ xưởng kiếm lời
[18:03] vì ông ta vất vả trông coi công việc.
[18:06] Sai lầm. Lợi nhuận là một thứ hoàn toàn
[18:10] khác. Nó được quy định bởi giá trị của
[18:13] số vốn bỏ ra chứ không phải công sức lao động.
[18:17] Một anh chủ xưởng bỏ ra £1.000 vốn sẽ kỳ vọng lợi nhuận ít hơn
[18:21] một anh bỏ ra 10.000 bản dù công sức quản lý sổ sách của cả 2 có
[18:25] thể vất vả như nhau. Lợi nhuận là phần thưởng cho rủi
[18:29] ro và sự mạo hiểm của đồng vốn. Nhưng trong khi thương nhân luôn
[18:34] phàn nàn về lương cao của thợ thuyền làm tăng giá hàng hóa, họ
[18:38] lại im lặng tuyệt đối về lợi nhuận cao của chính mình.
[18:42] Thực tế là lợi nhuận cao có tác động làm tăng giá hàng hóa lớn
[18:46] hơn nhiều so với tiền lương cao. Khi vốn trong xã hội tích lũy
[18:51] càng nhiều, sự cạnh tranh giữa các chủ vốn càng gay gắt.
[18:56] Họ tranh nhau tìm cơ hội đầu 4 tranh nhau tìm người lao động.
[19:01] Hệ quả tất yếu là tỷ suất lợi nhuận sẽ giảm xuống, vì thế lợi
[19:06] nhuận thấp không phải là dấu hiệu của sự suy thoái mà ngược
[19:10] lại, nó là dấu hiệu của một nền kinh tế đã tích lũy 4 bản dồi
[19:14] dào và thịnh vượng đến mức cực đại.
[19:16] Ở một quốc gia giàu có tột bậc, lợi nhuận sẽ rất thấp và lãi
[19:21] suất cũng sẽ rất thấp đến mức chỉ những người cực kỳ giàu có
[19:24] mới có thể sống dựa hoàn toàn vào lãi suất tiền gửi mà không
[19:28] cần làm việc. Những người có vốn nhỏ buộc phải
[19:31] lao động hoặc kinh doanh. Đó là lý do tại sao ở các thành
[19:35] phố thương mại sầm uất, ta thấy sự cần cù lan tỏa khắp nơi,
[19:39] trong khi ở những vùng quê nghèo đói, nơi lợi nhuận và lãi suất
[19:43] cao, thói lười biếng và ăn bám lại phổ biến.
[19:47] Dòng thu nhập thứ 3 và cũng là dòng thu nhập kỳ lạ nhất địa tô.
[19:54] Tôi gọi chủ đất là những người thích gặt hái ở nơi mình không
[19:57] hề gieo trồng. Địa tô không phải là phần thưởng
[20:00] cho sự cần cù, cũng không phải là lợi tức của sự mạo hiểm.
[20:05] Nó là kết quả của sự độc quyền tự nhiên.
[20:09] Khi đất đai của một quốc gia đã bị chiếm hữu hết không còn đất
[20:13] hoang, người nông dân muốn trồng trọt phải trả tiền cho chủ đất.
[20:17] Những mức địa tô được quyết định như thế nào?
[20:21] Nó không phụ thuộc vào việc chủ đất đã bỏ ra bao nhiêu tiền để
[20:24] cải tạo đất. Nó phụ thuộc vào việc người nông
[20:28] dân có thể trả bao nhiêu? Địa tô là phần thặng dư, còn lại
[20:33] sau khi người nông dân đã trừ đi chi phí hạt giống hao mòn công
[20:37] cụ trả lương cho nhân công và giữ lại một khoản lợi nhuận
[20:40] thông thường cho chính mình. Bất cứ thứ gì còn dư lại sau các
[20:44] khoản đó, chủ đất sẽ tìm cách chiếm lấy hết dưới danh nghĩa
[20:48] địa tô. Vì thế, địa tô là một mức giá
[20:52] độc quyền. Giá cả hàng hóa cao tạo ra địa
[20:55] tô cao chứ không phải địa tô cao làm cho giá hàng hóa cao.
[21:00] Giá lúa mì đắt đỏ không phải vì chủ đất đòi tô cao mà vì giá lúa
[21:04] mỳ đắt đỏ nên chủ đất mới có thể đòi tô cao.
[21:09] Sự thịnh vượng của xã hội tác động đến 3 giai cấp này theo
[21:12] những cách rất khác nhau và điều này dẫn đến những hệ quả chính
[21:16] trị quan trọng. Khi xã hội tiến bộ, lợi ích của
[21:21] chủ đất và người lao động gắn liền với lợi ích chung của xã
[21:24] hội. Đất đai tăng, giá lương tăng, cả
[21:28] 2 đều hưởng lợi. Nhưng lợi ích của giới thương
[21:32] nhân và chủ xưởng, những người sống bằng lợi nhuận thì không
[21:35] phải lúc nào cũng vậy. Tỷ suất lợi nhuận có xu hướng
[21:38] giảm khi xã hội giàu lên. Do đó, lợi ích riêng của thương
[21:43] nhân thường nằm ở việc kìm hãm cạnh tranh, mở rộng thị trường
[21:47] độc quyền, những điều đi ngược lại lợi ích công cộng.
[21:51] Vì lẽ đó, tôi luôn cảnh báo rằng bất kỳ đề xuất luật pháp nào đến
[21:56] từ tầng lớp thương nhân đều phải được Xem xét với sự nghi ngờ cao
[21:59] độ. Đó là đề xuất của những người mà
[22:02] lợi ích của họ không bao giờ đồng nhất hoàn toàn với lợi ích
[22:05] của công chúng. Những người thường có lợi khi
[22:08] lừa dối hoặc áp bức cộng đồng. Sau khi đã mổ xẻ sự phân phối
[22:13] của cải, chúng ta cần nhìn sâu hơn vào bản chất của cỗ máy tạo
[22:17] ra của cải đó vốn. Vốn không phải là một khối đồng
[22:21] nhất. Nó chia làm 2 loại với chức năng
[22:24] hoàn toàn khác biệt và sự hiểu biết về chúng là chìa khóa để
[22:28] quản trị doanh nghiệp cũng như quốc gia.
[22:32] Loại thứ nhất là vốn lưu động. Đây là loại vốn chỉ sinh ra lợi
[22:37] nhuận khi nó rời khỏi tay người chủ.
[22:40] Ví dụ như hàng hóa trong kho của một thương nhân tiền trong túi
[22:43] của anh ta. Nếu anh ta cứ giữ khư khư lúa mì
[22:47] trong kho nó chẳng sinh ra đồng lãi nào.
[22:51] Anh ta phải bán nó đi rời khỏi tay anh ta để đổi lấy tiền rồi
[22:55] dùng tiền mua hàng khác. Vốn này luôn trong trạng thái
[22:58] luân chuyển đổi hình dạng từ hàng sang tiền và ngược lại.
[23:03] Nó giống như dòng máu trong cơ thể phải chảy thì mới nuôi sống
[23:06] được sự vật. Loại thứ 2 là vốn cố định.
[23:11] Đây là loại vốn sinh ra lợi nhuận mà không cần đổi chủ,
[23:15] không cần lưu thông. Đó là máy móc, công cụ, nhà
[23:20] xưởng, đất đai đã được cải tạo. Và như tôi đã đề cập trước đó,
[23:25] năng lực hữu ích của con người vốn nhân lực cũng thuộc loại
[23:28] này. Đặc điểm của vốn cố định là nó
[23:31] giúp tăng năng suất của lao động.
[23:34] Một người thợ với cái cày vốn cố định làm được nhiều hơn người
[23:37] thợ dùng tay không? Mục tiêu của mọi nền kinh tế
[23:42] khôn ngoan là làm sao chuyển hóa một phần vốn lưu động thành vốn
[23:45] cố định? Tại sao?
[23:48] Vì vốn cố định là nền tảng của năng suất.
[23:51] Một quốc gia tích lũy được nhiều vàng bạc vốn lưu động nhưng
[23:55] không có máy móc, nhà xưởng vốn cố định thì sự giàu có đó rất
[23:59] mong manh. Ngược lại, một quốc gia dùng số
[24:03] vàng bạc dư thừa để nhập khẩu máy móc công nghệ, cải tạo đất
[24:07] đai thì quốc gia đó đang xây dựng một sự thịnh vượng, bền
[24:10] vững. Điều này dẫn tôi đến việc phê
[24:14] phán kịch liệt một trong những sai lầm lớn nhất của các chính
[24:17] sách kinh tế thời bấy giờ, chủ nghĩa trọng thương.
[24:22] Hệ thống này dựa trên một ngộ nhận tai hại rằng giàu có là có
[24:26] nhiều tiền, vàng và bạc. Từ đó, các quốc gia đua nhau
[24:30] thực hiện chính sách làm nghèo láng giềng.
[24:33] Họ tìm mọi cách để xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu tin rằng sự
[24:37] chênh lệch đó sẽ mang vàng về nước và đó là cách duy nhất để
[24:41] làm giàu. Họ cấm nhập khẩu hàng hóa nước
[24:45] ngoài hoặc đánh thuế rất cao để bảo hộ sản xuất trong nước và
[24:49] ngăn vàng chảy ra ngoài. Họ dùng tiền thuế của dân để trợ
[24:54] cấp cho các nhà xuất khẩu, giúp họ bán hàng ra nước ngoài với
[24:57] giá rẻ mạt chỉ để thu về những đồng vàng vô tri.
[25:02] Tôi gọi đây là sự điên rồ. Vàng và bạc về bản chất cũng chỉ
[25:08] là những công cụ, những đồ gia dụng giống như nồi niêu, xoong
[25:12] chảo trong bếp. Chúng ta không bao giờ lo lắng
[25:15] rằng mình sẽ thiếu nồi niêu để nấu ăn.
[25:18] Nếu ta có thịt và rau hàng hóa thực và ta tự do buôn bán thì ắt
[25:23] sẽ có người mang nồi niêu đến bán cho ta để đổi lấy thịt.
[25:27] Không ai ngu dại, tích trữ hàng ngàn cái nồi trong nhà vì sợ cán
[25:31] cân nổi nêu thâm hụt. Tương tự, một quốc gia không bao
[25:35] giờ sợ thiếu vàng bạc để lưu thông nếu họ có hàng hóa thực sự
[25:39] để trao đổi. Tích trữ vàng bạc quá mức cần
[25:43] thiết là một sự lãng phí nguồn lực khổng lồ.
[25:46] Số vốn chết đó lẽ ra có thể dùng để mua máy móc, nguyên liệu nuôi
[25:50] sống nhân công. Chính sách bảo hộ mậu dịch không
[25:55] làm tăng tổng sản lượng của ngành công nghiệp trong nước, nó
[25:58] chỉ chuyển hướng vốn từ những ngành sinh lợi tự nhiên sang
[26:01] những ngành kém hiệu quả hơn mà thôi.
[26:04] Khi bạn cấm rượu vang pháp để bảo hộ rượu vang, anh vốn dĩ kém
[26:08] hơn và đắt hơn. Bạn đang bắt người tiêu dùng,
[26:11] anh phải trả một khoản thuế vô hình.
[26:13] Bạn đang khuyến khích việc trồng nho trên đất sương mù thay vì
[26:17] dùng đất đó nuôi cừu việc mà người anh làm giỏi nhất thế
[26:20] giới. Bạn đang đi ngược lại sự phân
[26:23] công lao động quốc tế? Và đỉnh cao của sự sai lầm này
[26:28] chính là hệ thống thuộc địa độc quyền.
[26:32] Hãy nhìn vào mối quan hệ giữa anh và các thuộc địa bắc mỹ.
[26:36] Chúng ta tự hào rằng chúng ta có độc quyền buôn bán với họ.
[26:40] Chúng ta cấm họ mua hàng của nước khác, bắt họ chỉ được mua
[26:44] hàng của anh. Chúng ta nghĩ rằng mình đang làm
[26:47] giàu cho mẫu quốc, nhưng thực tế thì sao?
[26:51] Để duy trì sự độc quyền này, chúng ta đã phải bẻ cong toàn bộ
[26:55] dòng vốn của nước anh. Vốn liếng lẽ ra được dùng để
[26:59] buôn bán với các nước láng giềng châu âu, nơi vốn quay vòng nhanh
[27:03] thì nay bị hút hết vào việc buôn bán với bắc mỹ xa xôi, nơi vốn
[27:07] quay vòng rất chậm. Chúng ta đã biến nền kinh tế anh
[27:11] thành một cơ thể dị dạng với cái đầu quá to thương mại thuộc địa
[27:15] nằm trên đôi chân teo tóp. Một sự đứt gãy nhỏ trong quan hệ
[27:20] với mỹ cũng đủ làm cả nước anh chao đảo.
[27:24] Hơn nữa, để bảo vệ cái độc quyền hư ảo này, chúng ta đã phải duy
[27:28] trì một bộ máy quân sự khổng lồ và lao vào những cuộc chiến
[27:32] tranh triền miên. Chi phí cho việc phòng thủ thuộc
[27:35] địa lớn gấp nhiều lần lợi nhuận mà sự độc quyền thương mại mang
[27:39] lại. Người dân anh phải gánh chịu nợ
[27:42] công chồng chất để bảo vệ khách hàng của các thương nhân anh.
[27:46] Đây là một sự bất công vĩ đại. Các thương nhân hưởng lợi riêng,
[27:50] còn toàn dân gánh chịu chi phí chung.
[27:54] Tôi đã tính toán và thấy rằng nếu chúng ta từ bỏ quyền cai trị
[27:58] ép buộc từ bỏ độc quyền thương mại và để cho các thuộc địa tự
[28:03] do nước anh có thể sẽ mất đi một chút hư danh đế chế nhưng sẽ thu
[28:08] lại được một người bạn hang khổng lồ, một thị trường tự
[28:11] nhiên và trút bỏ được gánh nặng ngân sách.
[28:16] Sự ám ảnh về độc quyền và kiểm soát không chỉ làm nghèo đi
[28:19] thuộc địa mà còn làm suy yếu chính mẫu quốc.
[28:24] Từ những phân tích về sự lãng phí của nhà nước, sự tham lam
[28:27] của thương nhân và gánh nặng của độc quyền, tôi đi đến một kết
[28:31] luận về vai trò thực sự và giới hạn của chính quyền.
[28:36] Nếu nhà nước không nên can thiệp vào giá cả, không nên chỉ đạo
[28:39] dòng vốn, không nên bảo hộ mậu dịch thì nhà nước tồn tại để làm
[28:44] gì? Phải chăng tôi muốn một xã hội
[28:46] vô chính phủ? Hoàn toàn không?
[28:51] Một xã hội tự do cần một nhà nước mạnh mẽ nhưng là mạnh mẽ
[28:55] trong đúng chức năng của nó. Trong hệ thống tự do tự nhiên,
[29:00] nhà nước có 3 nhiệm vụ thiêng liêng và vô cùng tốn kém mà 0 4
[29:05] nhân nào có thể làm thay? Thứ nhất là quốc phòng.
[29:09] Xã hội càng giàu có thì càng trở thành miếng mồi ngon cho láng
[29:12] giềng. Một quốc gia nông nghiệp hay
[29:15] thương mại phồn vinh nhưng người dân đã mất đi tinh thần thượng
[29:19] võ do phân công lao động thì không thể tự bảo vệ mình bằng
[29:22] dân quân tự vệ. Chiến tranh hiện đại đã trở
[29:25] thành một ngành khoa học phức tạp và tốn kém.
[29:29] Chỉ có nhà nước mới có thể duy trì một quân đội thường trực
[29:32] chuyên nghiệp được trang bị vũ khí hiện đại như súng ống pháo
[29:36] đài. Đây là cái giá của văn minh.
[29:39] Chúng ta mua an ninh bằng tiền thuế.
[29:43] Thứ 2 là công lý ở đâu có tài sản lớn ở đó có sự bất bình đẳng
[29:49] lớn. Vì một người rất giàu ắt phải có
[29:52] ít nhất 500 người nghèo. Sự sung túc của người giàu kích
[29:56] thích lòng tham và sự phẫn uất của người nghèo.
[29:59] Nếu không có một hệ thống 4 pháp nghiêm minh, độc lập để bảo vệ
[30:03] quyền sở hữu thì không ai dám tích lũy vốn.
[30:07] Không có công lý, không có thương mại.
[30:10] Và quan tòa phải được trả lương bởi nhà nước hoặc từ án phí để
[30:14] không phụ thuộc vào hành pháp đảm bảo sự công bằng.
[30:19] Thứ 3 là công trình công cộng và giáo dục.
[30:22] Có những công trình vô cùng cần thiết cho xã hội như đường sá,
[30:26] cầu cống, hải đăng, bến cảng nhưng lợi nhuận của nó không đủ
[30:30] để thu hút vốn 4 nhân hoặc quá khó để thu phí trực tiếp.
[30:35] Nhà nước phải đứng ra xây dựng chúng để thúc đẩy thương mại.
[30:39] Đặc biệt là giáo dục. Như tôi đã cảnh báo sự phân công
[30:43] lao động làm trí tuệ người dân cùn mòn.
[30:47] Để ngăn chặn sự thoái hóa giống nòi và sự bất ổn chính trị, nhà
[30:51] nước phải tổ chức và hỗ trợ giáo dục công cho tầng lớp lao động
[30:55] nghèo. Một dân tộc dốt nát là mối đe
[30:58] dọa cho chính sự an toàn của nhà nước đó.
[31:02] Để thực hiện 3 nhiệm vụ này, nhà nước cần thu thuế.
[31:07] Và đây là lúc tôi phải nhắc lại nguyên tắc quan trọng nhất là sự
[31:11] công bằng. Thuế không được cản trở sự cần
[31:14] cù. Thuế không được xâm phạm đời 4.
[31:18] Và quan trọng nhất thuế không được là nguyên nhân gây ra sự
[31:21] sụp đổ tài chính thông qua nợ công.
[31:25] Nhìn lại toàn bộ công trình này, tôi muốn gửi gắm một thông điệp
[31:29] cuối cùng một niềm tin xuyên suốt.
[31:33] Thế giới kinh tế dù có vẻ hỗn loạn với hàng triệu người mua
[31:37] bán tranh giành thực ra được vận hành bởi những quy luật trật tự
[31:41] sâu sắc. Nó giống như vũ trụ của newton,
[31:45] nơi các thiên thể chuyển động theo luật hấp dẫn.
[31:48] Trong kinh tế lực hấp dẫn đó chính là lợi ích cá nhân.
[31:54] Đừng sợ hãi lợi ích cá nhân. Đừng cố gắng kìm hãm hay thay
[31:58] đổi nó bằng những mệnh lệnh, đạo đức hay hành chính.
[32:02] Hãy chấp nhận nó như một nguồn năng lượng tự nhiên.
[32:05] Nhiệm vụ của nhà lập pháp không phải là tiêu diệt lòng tự 4 mà
[32:09] là tạo ra một khuôn khổ thể chế và pháp luật để dòng năng lượng
[32:13] đó chảy theo hướng có lợi cho toàn xã hội.
[32:17] Khi mỗi người được tự do theo đuổi con đường của mình, được
[32:21] giữ gìn thành quả lao động của mình và buộc phải cạnh tranh
[32:24] công bằng với người khác. Anh ta sẽ vô tình phụng sự xã
[32:28] hội tốt hơn bất kỳ kế hoạch nào. Đó là sự kỳ diệu của tự do.
[32:34] Nhưng tự do đó rất mong manh. Nó luôn bị đe dọa bởi sự độc
[32:39] quyền của thương nhân, sự hoang phí của chính phủ và sự thiển
[32:43] cận của đám đông. Bảo vệ sự tự do đó đòi hỏi sự
[32:47] tỉnh táo, kiến thức và sự dũng cảm, trí tuệ.
[32:51] Đó là lý do tôi viết cuốn sách này.
[32:54] Không phải để đưa ra một liều thuốc tiên giải quyết mọi vấn đề
[32:58] mà để trang bị cho bạn một ngọn đèn soi sáng và bản chất thực sự
[33:02] của của cải và hạnh phúc quốc gia.
[33:05] Sự thịnh vượng không phải là đích đến, nó là một hành trình
[33:08] không ngừng nghỉ của lao động tiết kiệm và tự do.
[33:13] Tôi hy vọng qua những trang viết này, bạn đã nhìn thấy được trật
[33:17] tự vĩ đại đó. Và nếu bạn tìm thấy một sự đồng
[33:22] điệu trong những chia sẻ vừa rồi, hãy dành tặng kênh radio
[33:26] chạm sách đầu 4 1 nút đăng ký. Sự hiện diện của bạn là động lực
[33:31] để chúng ta tiếp tục gặp gở nhau trong những hành trình khám phá
[33:34] tri thức tiếp theo. Chúc các bạn chân cứng đá mềm
[33:39] trên con đường tìm lại chính mình.
[33:42] Xin chào và hẹn gặp lại. Phẩy.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.
