# Sách nói Bão táp triều Trần Tập 8

An episode of [Sách nói tuổi đôi mươi!](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1886640709), 17 May 2026, 1 h 00 min.

Audio: https://anchor.fm/s/f717e81c/podcast/play/119807506/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2026-4-11%2F85892d0f-7a70-7c4b-243c-9b22382ddde0.mp3

Bão táp triều Trần là bộ tiểu thuyết lịch sử đồ sộ của nhà văn Hoàng Quốc Hải, tái hiện trọn vẹn 175 năm tồn tại và phát triển của nhà Trần (1225–1400). Đây được coi là một trong những công trình tiểu thuyết lịch sử lớn nhất của văn học Việt Nam đương đại.#Audiobook #PodcastViet Nam #SachNoi #sachhay #lichsu #thanglong #trieutran #baotaptrieutran #sachnoituoidoimuoi

## Transcript

[0:04] Thưa quý vị và các bạn, phản ứng của gia đình vương tử lý dương
[0:08] bình trước những quyết sách đối đãi của triều trần với nhà lý
[0:11] như thế nào và những việc làm tiếp theo của thái sư trần thủ
[0:15] độ trong việc tìm những kế sách để ổn định xã hội ra sao?
[0:19] Đó chính là nội dung tiếp theo của tiểu thuyết lịch sử bão táp
[0:23] triều trần của nhà văn Hoàng Quốc hải qua giọng độc thúy trà,
[0:26] mời quý vị và các bạn cùng theo dõi.
[0:29] Nó là. Trao cho người quản gia, tờ giấy
[0:42] chia tặng với biết bao của cải mà suốt cuộc đời chưa bao giờ
[0:47] người đầy tớ trung thành này dám mơ ước dù chỉ bằng một vảy móng
[0:52] tay vàng bạc Nguyễn quân quỳ xuống khóc ròng giọng run rẩy,
[0:58] Nguyễn quân nói con cắn cỏ tạ ơn vương tử lòng nhân như trời biển
[1:03] của phương dù con có làm trâu kéo cày làm chó giữ nhà cho
[1:08] vương tử đến 3 đời. Cũng chưa tả hết.
[1:12] Con sẽ trông nom sản nghiệp này cho đến khi bị đuổi đi?
[1:16] Nhưng con không tin người ta lại tán tận lương tâm đến thế, còn
[1:21] hy vọng có ngày vương tử cùng các công tử trở lại vương sinh
[1:25] để hương khói hầu hạ các đấng sinh thành.
[1:29] Còn như các vật báu mà vương tử có hảo ý ban cho con không dám
[1:33] nhận dù. Chỉ là vật nhỏ như chiếc vẩy ốc,
[1:37] con cũng không dám nhận bởi cái đức nhà con chưa thể với tới các
[1:42] vật báu đó. Còn chỉ xin vương tử số tiền về
[1:46] mua đủ 5 sào ruộng để dữơng già với con thế là nhiều rồi ạ.
[1:52] Ở quê con nhà nào có 2 mẫu ruộng đã là giàu có, còn không dám
[1:57] nhận số ruộng nhiều đến như vậy. Vương tử nghiêm nét mặt vẻ như
[2:02] bực giận. Thế thì ông phụ lòng ta đấy,
[2:05] châu báu quý thật nhưng ở đời có thứ còn quý hơn châu báu.
[2:10] Tấm lòng cha con ông đối với mấy đời nhà ta, thử hỏi có vật báu
[2:15] nào so được của nàng chẳng qua chỉ là chút bụi phấn trời cho.
[2:20] Ông có thuận theo ý ta thời ta mới an lòng ủy thác?
[2:26] Với cử chỉ phải miễn cướng, nghe theo Nguyễn quân lại quỳ lạy.
[2:31] Con xin tuân lời hương tử. Tuy vậy, trong lòng người quản
[2:35] gia này lại nảy sinh lo lắng lo vì chủ đang lâm nạn nở lòng nào
[2:41] lại nhận thức của không do công sức.
[2:43] Mình làm ra cho dù lòng chủ có bao la như trời bể.
[2:49] Từ Thăng Long trở về xứ lạng, vương tử giãi bày hết với phu
[2:53] nhân các việc ông vừa khô xử với người quản.
[2:57] Gia, ông cũng mong manh hy vọng tới một ngày nào đó cả gia đình
[3:02] sẽ trở lại Thăng Long trên mảnh đất do tổ phụ để lại.
[3:07] Phu nhân là người hiền thục nên các việc vương tử đã làm bà đều
[3:12] cho là phải nhưng bà có chút băn khoăn.
[3:16] Thiếp không mong gì hơn nhà mình sớm được trở lại cố hương để các
[3:20] con có nơi chốn học hành xứng đáng.
[3:23] Còn như ở đây tiếp chắc chỉ vài 5 nữa.
[3:26] Con lớn Minh Quang không tìm được thầy học nhưng thiếp cũng
[3:30] chưa hết lo về âm mưu tận diệt nhà lý của trần thủ độ nên chăng
[3:36] vương tử cũng nên lấy tờ thông thân cước sắc.
[3:39] Bằng một cái họ của người nùng đi giấy tờ của các con cũng theo
[3:44] đó mà làm. Phu nhân lo xa thế là phải ta sẽ
[3:48] làm trong những ngày sắp tới. Nếu vậy, để che mắt thiên hạ từ
[3:53] nay phu nhân nên săn đám gia nhân không gọi ta là phương tử
[3:58] các con là công tử nữa gọi là gì, có nhẽ ta và phu nhân cùng
[4:03] nghĩ Xem. Trở lại phần câu chuyện vừa nói,
[4:07] vương tử băn khoăn, tại sao ta nói với nàng số châu báu của nả
[4:12] có giá trị to lớn dường ấy mà nàng không hề động tâm, không
[4:17] hỏi han kỹ lưởng cũng không tò mò muốn.
[4:20] Biết không có ý giục ta cho người sớm đi lấy về, không cần
[4:24] biết đến lòng dạ người quản gia. Nghĩ vậy, vương tử bèn hỏi những
[4:29] điều ta vừa nói chẳng hay phu nhân có chủ trương gì không?
[4:34] Thưa việc lớn trong nhà thiếp trông cậy, nơi vương phận thiếp
[4:38] chỉ xin được ở yên nơi bếp núc hầu hạ vương và săn sóc các con,
[4:44] thế là mãn nguyện của cải sao thiếp không biết quý trọng nhưng
[4:49] thiếp Trọng Nghĩa tình hơn những cái đó.
[4:52] Vương tử cùng các con đã đem lại cho thiếp rồi, thử hỏi tiếp còn
[4:56] cần cái gì hơn nữa? Có điều này tiếp xin được thưa
[5:01] vương, đừng cho là gà mái gáy vương cho phép thiếp mới dám mở
[5:06] lời. Vương tử mỉm cười.
[5:10] Chao ôi vợ chồng đầu gối tay ấp còn có điều chi không nói được
[5:15] với nhau sao nàng vẫn còn giữ ý giả?
[5:19] Dạ thiếp chỉ xin nói về người quản gia, ông ấy chỉ xin vương 5
[5:23] sào ruộng và từ chối phần châu báu vương tử ban cho là có lý
[5:30] tiếp sợ nếu vương cứ ép ông ta phải nhận là hại ông ta đó.
[5:35] Vì rằng số của cải đó mà lộ ra, ông ta sẽ bị chết về tay bọn
[5:39] cướp. Nếu cướp không biết mà quan biết
[5:43] ông ta còn nguy hại hơn. Không những ông ta bị đám quan
[5:48] lại cướp trắng mà thân còn bị tù đầy nữa.
[5:52] Chi bằng cứ chi tiền cho ông ta mua lấy một mẫu ruộng, một con
[5:56] trâu lại cho vài chục quan tiền để lo các việc bất thường như
[6:00] thế thiếp thấy hợp với ông ta hơn an toàn hơn.
[6:05] Sau này đi lại vương còn nhiều cơ hội hơn chăm lo hoặc đền ơn
[6:09] cho ông ta. Dạ ý của thiếp chỉ có vậy.
[6:14] Ôi sao ta không nghĩ ra điều đơn giản ấy.
[6:18] Cảm ơn phu nhân đầu óc nàng lúc nào cũng tỉnh sáng giả vương dạy
[6:23] quá lời, chẳng qua vương có bồn tâm chí thiện có lòng nhân ái,
[6:28] cao thượng nên vương chỉ nghĩ đến việc thương người giúp người
[6:32] mà không nghĩ đến việc người. Ta bị hại.
[6:35] Việc này ta phải cậy nàng thôi, miễn sao giúp được ông quản gia
[6:39] có chút tài sản dữơng thân dữơng già được an toàn mà ta thì toại
[6:44] nguyện. Vương tử đang trò chuyện với phu
[6:46] nhân thì người hầu vào bẩm có khách ở Thăng Long lên xin được
[6:51] gặp vương. Phu nhân vội nói, còn cứ lên pha
[6:55] nước mời khách thắt nàng thưa với chồng vương cho phép thiếp
[6:59] thử lên ngó Xem khách đó là ai vương có nên tiếp tiếp sẽ cho
[7:04] người hầu tới thỉnh? Dù sao ta cứ cẩn thận.
[7:08] Vương tử mỉm cười sung sướng thân lão đem nàng đến cho ta
[7:13] cũng là trời phật ban nàng cho ta việc cần khu xử thế nào tùy
[7:17] nàng. Phu nhân đỏ mặt vì lời khen nàng
[7:21] đi về phía nhà khách. Vừa trông thấy vị tân khách phu
[7:26] nhân sửng sốt thấy gương mặt thân quen nhưng không nhận ra đã
[7:30] gặp chàng ở đâu. Tràng phục sức theo kiểu nửa nho
[7:34] sinh nửa đạo sĩ đầu đội mũ màu vàng thổ áo dài màu lá cây ngả
[7:40] đen tựa như lối áo may bằng vải thanh cát đời lý mà đám dân
[7:45] thường vẫn mặc tay áo rộng, cổ chéo, khép tà chân đi giày khâu
[7:50] bằng thứ vải bạch bố của người chăm vai khoác tay nải màu đà
[7:54] lấp ló vài ống quyển nhỏ cùng vài cuốn sách khách cười phô hàm
[7:59] răng trắng thật đều, cặp môi chàng đỏ, sậm chàng có nước da
[8:03] trắng nhưng đã nhuốm màu sương nắng nom chàng rắn rỏi.
[8:07] Quắc thước của một bậc phong lưu mã thượng.
[8:11] Chàng mở lời giọng trầm ấm. Kia muội muội không nhận ra ta
[8:16] sao? Nghe giọng quen quen phu nhân
[8:19] nhìn kỹ khuôn mặt khách nàng bỗng reo lên.
[8:22] Giời ơi vương huynh vương vận kiểu gì làm thiếp không nhận ra
[8:25] được? Có gì đâu lần đầu ta đến gặp
[8:29] phương đệ cùng vương muội, ta mặc như một hiệp khách lại vào
[8:33] lúc chiều tà, anh em trò chuyện cho đến khuya thì phải chia tay.
[8:37] Từ ấy tới nay đã hơn 2 5 ta mới quay lại muội, không nhận ra
[8:41] cũng đúng thôi. Khách ngó qua ngó lại và hỏi,
[8:45] vậy chắc vương đệ đâu ta đang có tin vui từ Thăng Long đây?
[8:49] Cũng vừa lúc phu nhân kịp liếc mắt sai gia nhân đi mời phương
[8:53] tử thoát. Vương tử đã có mặt trang vái
[8:56] chào. Vương huynh đi đến đều đột ngột
[9:00] khiến lũ đệ mang tội thất lễ vì không kịp sửa soạn làm lễ cung
[9:04] nghinh. Vương đệ và vương muội đa lễ quá
[9:07] cành vàng lá ngọc danh gia vọng tộc cái thời vàng son ấy đã lùi
[9:12] sâu vào dĩ vãng, bây giờ phải giấu mình đi, may mới cứu được
[9:16] mạng sống. Vương huynh nói, chi mà bi lụy
[9:20] thế? Vương đại nghĩ Xem nhà lý còn gì
[9:24] nữa, họ lý còn ai nữa? Ta và vương đệ ư?
[9:28] Ừ thì một số người khác nữa cũng có tài năng và tâm huyết đấy.
[9:32] Nhưng thử hỏi chúng ta làm gì được?
[9:34] Trần thủ độ và nha trấn. Dân chúng quên nhà lý rồi bởi từ
[9:39] lý anh tông đạo đức đã suy đồi sang lý cao tông thì triều đình
[9:44] bê tha quá ích kỷ quá tham lam quá để mặc dân chết đói đầy
[9:49] đường. Trong khi đó, của cải vơ vét của
[9:51] thiên hạ đem về trật trật tới cả trăm kho ở Thăng Long.
[9:56] Thế là dân chúng rơi vào tay nhà trần, của cải cũng rơi vào tay
[10:00] nhà trần nốt. Các việc làm ấy chẳng phải các
[10:03] bậc tổ phụ của chúng ta tự đem nước trao vào tay họ khác ư?
[10:08] Thảm cảnh diễn ra như vậy, nếu không phải họ trần ắt có họ khác
[10:12] thay họ lý. Cho nên bây giờ nghĩ đến việc
[10:15] khôi phục nhà lý là viển vông là sân hận mê lầm sẽ dẫn đến tự
[10:20] sát. Mọi việc đúng như vương huynh
[10:23] dậy nhưng Tôn Thất nhà lý cứ chịu ép một bề mãi, sao ta phải
[10:27] làm cái gì chứ vương huynh. Vương tử bình tĩnh hỏi lại,
[10:32] đương nhiên là phải làm nhưng trước hết phải bình tĩnh Xem
[10:35] mình cũng như người dân thường khác chớ vì mình là dòng Tôn
[10:39] Thất mà tự cho mình đứng trên thiên hạ thì chẳng có ai chơi
[10:43] với mình chứ đừng hòng người ta che chở cho mình nữa.
[10:47] Ngày việc biến mình thành người dân thường chứ chắc trần thủ độ
[10:51] đã để cho ta sống yên đâu, cho nên phải lẫn vào dân làm các
[10:55] nghề khác nhau mà sống để duy trì lấy nòi giống của dòng họ,
[11:00] tức là phải tồn tại đã chứ vương đệ.
[11:04] Như vậy, ý có nghĩa là phải an phận thủ tướng vương tử thở dài
[11:08] ngao ngán thế thì sống cũng bằng thừa, thưa vương huynh.
[11:12] Người được gọi là phương huynh ngửa mặt lên cười sằng sặc vương
[11:16] đệ phải chấp nhận hoàn cảnh của mình thôi chứ còn cách nào khác
[11:21] nhưng sống phải cho ra kiếp sống một con người trước hết không để
[11:26] mình sa vào vòng trầm luân nghĩa là không đói khổ, không dốt nát.
[11:31] Cũng nên nhớ nha chân chỉ lấy được ngôi nước thôi chứ lấy làm
[11:34] sao được? Nước nước là của dân đấy, nếu ta
[11:38] cùng trăm họ đều có ý chí tự cường, đều vượt thoát khỏi sự
[11:42] nghèo nàn và dốt nát, thế nước ắt sẽ mạnh lên và như thế trước
[11:47] sau ta cũng vì nước vì trăm họ chứ đâu chỉ lệ thuộc.
[11:50] Vào cái ngay vàng lạnh ngắt. Suy nghĩ giây lát vương từ nối
[11:55] lời vương huynh khai ngộ đan đạo vương huynh đã khai ngộ nếu
[12:00] không đệ còn chấp vướng quả là nhà lý ta khởi tự dân lại vì dân
[12:06] mà hành hóa vì thế mà đạt thành tựu rực rở các đời khác không dễ
[12:11] gì sánh được. Như sực nhớ, vương tử liền hỏi
[12:15] vừa nãy vương huynh nói, có tin vui từ Thăng Long vậy thì huynh
[12:18] cho nghe đi. Nhưng vương đệ chưa cho tăng
[12:21] ngồi cũng không cho ta một miếng nước khát khô cả họng đây.
[12:26] Mọi người sực nhớ vui chuyện quá mà quên cả lề lối lễ luật ôi
[12:32] chẳng là thấy vương huynh vui quá mừng rở quá nên mắc lỗi xin
[12:36] vương huynh đại xá cho vợ chồng đệ.
[12:38] Nói đoạn tự tay vương tử rót trà mời khách phu nhân cũng đỏ mặt
[12:43] vì sơ suất vừa an toàn, khách nói.
[12:47] Ta nghe đồn khắp Thăng Long rằng 5 nay giỗ Thái Tổ hoàng hậu nhân
[12:52] 5 chặn triều đình nhà trần cho mở hội lớn lại cho tu bổ đền
[12:57] miếu ở hoa lâm rầm rộ lắm thấy tin đồn lạ chẳng khác nước tự
[13:01] chảy lên cao, ta bèn tìm về hoa lâm coi rõ thực hư vợ chồng
[13:06] vương tử háo hức lắng nghe, mắt cứ sáng dần lên dường như không
[13:11] tin ở tai mình nữa. Vương tử gặng hỏi, liệu vương
[13:15] huynh có quá lời chăng? Không ta chỉ thuật lại được một
[13:19] phần những gì ta nhìn thấy thôi. Chính ta cũng không tin, bởi nó
[13:23] chẳng khác gì chuyện nước chảy ngược lên trời, nhưng quả đó là
[13:27] sự thật. Vương đệ ạ ta thật.
[13:29] Không ngờ ông thái sư thống quốc trần thủ độ lại có nghĩa cử cao
[13:34] thượng đến như vậy. Đối với tổ tiên nhà lý một sự
[13:38] thật khó tin chẳng dấu gì phương huynh chúng em đang có ý định.
[13:42] Nếu tình thế an ổn trần thủ độ không truy sát Tôn Thất nhà lý
[13:46] nữa, chúng em sẽ cho các cháu về Thăng Long ăn học, vả lại như
[13:51] hoàn cảnh của đệ. Mai danh ẩn tích náu mình lâu 5
[13:55] nơi, sơn lâm hoang dã chắc chẳng ai để ý.
[13:59] Vậy nên thế nào để xin vương huynh chỉ giáo?
[14:02] Ngần ngừ giây lát khách nói ở đời họa phúc bất thường, ta
[14:07] chẳng biết cơ trời vận người thế nào mà khuyên vương đệ quả là ta
[14:12] cũng muốn. Nhân ngày lễ giỗ Thái Tổ hoàng
[14:14] hậu anh em bà con trong hoàng tộc có dịp sum họp vừa là để tỏ
[14:19] lòng hiếu kính với tổ tông vừa có dịp gặp nhau Xem ai còn ai
[14:24] khuất. Và nữa có thể cưu mang nhau làm
[14:27] được điều gì đó để khỏi khuất lấp cùng cỏ cây, gương mặt khách
[14:32] trở nên đăm chiêu đổi sang giọng trầm buồn khách nói nhưng biết
[14:36] đâu hoa lâm chẳng trở thành cái bẫy do thủ độ gái?
[14:41] Ta chưa tìm được một cứ nhỏ nào để có thể tin trần thủ độ làm
[14:45] việc này lại xuất phát từ cái tâm hòa ái với nhà lý ta.
[14:50] Nhưng ta cũng chưa có thể bác bỏ được những việc mà ông ta đang
[14:53] làm, cái khó là ở chỗ đó. Nếu đây là sự thật thì sao?
[14:58] Nếu đây chỉ là việc che mắt thế gian nhằm úp gọn Tôn Thất nhà lý
[15:02] nhân dịp lễ giỗ Thái Tổ hoàng hậu thì sao?
[15:05] Vương đệ thử nghĩ và thử tìm cho ra nhẽ đục trong Xem nào?
[15:10] Muội muội nữa khách, khách hàng về phía phu nhân và tiếp ta chắc
[15:15] việc này muội đã có chủ kiến, nếu không sao vương đệ ta lại có
[15:19] ý định đưa các cháu về Thăng Long theo học.
[15:22] Phu nhân chắp tay vái vị vương huynh và váy chồng để xin phép
[15:26] nói. Thư vương huynh thiếp phận đàn
[15:30] bà chỉ biết tòng phu thôi à? Dạ thương vương huynh vương phu
[15:35] thiếp có việc lánh mình ẩn thân nơi sơn lâm kể đã 10 mấy 5 rồi
[15:40] chắc cũng không còn ai để ý tới nữa.
[15:43] Nay vương phu thiếp một khi đã vận áo nùng đội khăn nùng nói
[15:47] tiếng nùng thì còn ai nhận ra chàng là người Thăng Long, vương
[15:51] tử vội ngắt lời phu nhân. Xin cho ta được tiếp í vô nhân ở
[15:56] chỗ này, ông nhìn thẳng vào đôi mắt của vị vương huynh như dò
[15:59] hỏi huynh trường chỉ giáo cho đệ nếu đệ về Thăng Long mở một cửa
[16:04] hàng thuần buôn bán lâm thổ sản của người nùng lại chính bản
[16:08] thân đệ đóng vai người nùng làm chủ vương huynh thấy thế nào,
[16:12] liệu có che được tai mắt của trần thủ độ không một thoáng suy
[16:16] 4 vương đáp, mục đích của vương đệ về Thăng Long chắc chỉ do
[16:20] thôi thúc việc học hành của các cháu.
[16:23] Đúng vậy, lo việc học cho con trẻ là lo tương lai của chúng dỗ
[16:28] có nhắm mắt xuôi tay. Mà tin rằng con mình sẽ trở
[16:31] thành người trí năng hiếu trung trọn đạo thì chẳng có gì phải ân
[16:35] hận. Vả lại con trẻ muốn có được cái
[16:38] đức tính đó, ắt phải được hưởng một nền giáo dục thâm hậu dưới
[16:42] sự dẫn dắt của các bậc minh sư. Khách ngừng lời nhìn vợ chồng
[16:46] vương tử xây lâu, ông mỉm cười nói tiếp, các bậc sư phụ như vậy
[16:51] và những ngôi trường như vậy, họa may chỉ có thể tìm được ở
[16:55] Thăng Long già đúng như vương huynh dậy, vợ chồng đệm băn
[16:59] khoăn nhất vẫn chỉ là việc học của các con, thế còn việc đệ
[17:04] định mở một ngôi hàng làm cái vỏ bọc để tìm nơi cư trú an toàn
[17:09] liệu có thể được xin vương huynh chỉ dạy cho?
[17:13] Nếu vương đệ kinh doanh thực sự có khách thương mua bán có nguồn
[17:17] hàng từ sơn lâm chuyển về đều đặn thì còn sợ gì?
[17:20] Sự dòm ngó của đám tay chân trần thủ độ.
[17:24] Nhưng nếu cửa hàng của vương đệ chỉ treo cái biển và mấy món
[17:27] hàng bày hết ngày qua, tháng qua 5 thì tự nó đã mách bảo đám quan
[17:33] quân phải canh chừng. Nói tới đây, vương cười phá lên
[17:37] sau lại tiếp tốt nhất vương đệ cứ về qua hoa lâm về qua Thăng
[17:42] Long thăm thú Xem đã nhưng vương đệ chớ có hé lộ nguồn gốc của
[17:46] mình cũng như những dự tính của mình với ai.
[17:50] Kể cả những người trong Tôn Thất nhà lý, vương tử hỏi lại đúng,
[17:54] thế nhưng đệ đã trót thổ lộ với vương huynh rồi mọi người cùng
[17:59] cười. Mùa vu lan 5 nay được triều đình
[18:03] ban chiếu nên tăng thống tiến hành lễ đại cầu siêu tại Thăng
[18:07] Long cầu cho hết thẩy các linh hồn căng tính nặng nề chưa được
[18:12] siêu thoát bởi những cuộc giao tranh giữa các thế lực kình
[18:15] chống nhau. Trong buổi giao thời từ nhà lý
[18:19] chuyển sang nhà trần cầu cho tất thảy mọi linh hồn bị giết hoặc
[18:23] bị chết bởi bất cứ hoàn cảnh nào hiện vẫn còn vật vờ vất vưởng
[18:28] nổi chìm nơi điếm cỏ cầu sương hoặc nơi thâm sơn cùng cốc nơi
[18:34] lâm tuyền hoang lạnh đều được. Cầu cho siêu thoát lo cho người
[18:38] sống lại lo cả cho người chết. Đây thật sự là dấu hiệu của một
[18:43] xã Hội An bình. Hứa hẹn mở ra một thời thịnh trị
[18:47] trang nhiều người bàn tán với nhau như vậy, ngay cả những
[18:51] người khó tính nhất cũng phải thừa nhận trần thủ độ đang dần
[18:56] đưa xã hội vào thế ổn định. Các bậc cao tuổi còn nhớ cảnh
[19:01] đời hỗn loạn diễn ra từ cuối đời.
[19:03] Vua lý cao tông bắt đầu bằng cuộc nổi loạn của quách bốc rồi
[19:08] từ đó nhà lý cứ trượt dài trên đường suy thoái.
[19:12] Loạn quách bốc vào 5 kỷ tị, 1209 khoảng 15 5 sau tức là cuối 5
[19:19] mậu dần 1225 thì ngôi nước hoàn toàn nằm trong tay nhà trần.
[19:26] Sự thật thì suốt triều đại lý huệ tông 1211 đến 1224, chính
[19:33] quyền nhà lý đều do anh em trần tự khánh trần thủ độ thao túng
[19:38] suy cho cùng thì sang thời lý cao tông 1179 1210, chính quyền
[19:45] nhà lý đã suy đốn lắm rồi. Chỉ có hợp 3 chục 5 cầm quyền
[19:51] của thời cao tông đã 2 lần diễn ra nạn đói khủng khiếp một lần
[19:55] vào 5 Tân Sửu 1181, dân nước chết đến gần một.
[20:00] Nửa. Lần sau vào 5 mậu thìn 1208 xác
[20:05] người chết nằm gối lên nhau đầy đường.
[20:08] Trong khi đó, nhà phúc vẫn chơi bời, phóng đãng, xây cất lâu đài
[20:12] điện, các liền 5 nhiều vô kể, chỉ riêng hành cung đã có tới
[20:17] hơn 100 sờ. Nhạc vua thọ 38 tuổi ở ngôi 30
[20:22] nhăm 5 quyền hành triều chính đều nằm trong tay đám cường thần
[20:27] đám gian thần. Chúng chỉ đua nhau làm hại nước.
[20:31] Vì vậy, nếu họ trần không can dự vào việc soán đoạt ắt có họ khác
[20:36] thay thế bởi họ lý không còn đủ sức cầm cương chính nữa.
[20:42] Quan sát các việc nhà trần đã làm tới lúc này thì từ dưới tăng
[20:47] đạo nho sĩ và cả dân chúng đều bằng lòng với cái hiện có.
[20:53] Dường như quan thái sư thống đốc trần thủ độ đang muốn lấy lòng
[20:56] các nho sĩ và trọng thần. Ông luôn tự nhận mình là kẻ ít
[21:01] học, kẻ thất học và người đời thường chê ông là kẻ tàn bạo.
[21:05] Nhưng quả thật ông chưa xử tệ với bất cứ người tài đức nào và
[21:10] các việc ông làm đều không cầu lợi cho riêng mình hoặc người
[21:14] thân của mình. Ngay cả các cựu thần nhà lý hễ
[21:18] ai có tài và chấp nhận triều đại mới, ông đều thu dụng và cho giữ
[21:24] nguyên chức. Tuy nhiên, ông lại rất nghiệt
[21:27] ngã. Với dòng họ lý, nhất là những
[21:30] người trong Tôn Thất, phải chăng ông vẫn ngầm sợ cái đức của nhà
[21:34] lý quá lớn kể từ khi họ mở nghiệp?
[21:38] Bữa nay, thái sư có mời một số vị tân khoa và một vài vị quan
[21:43] đầu triều của nhà lý được lưu dụng hẹn vào đầu giờ thì tại tòa
[21:48] kinh diên để tỏ lòng tôn kính. Khách ống có mặt sớm tới hơn một
[21:53] khác. Và tự ông đi kiểm xét từ đồ trà
[21:57] ấm chén và thẩm tra đến từng lọ từng hộp trà Xem chất lượng có
[22:02] còn khả dụng? Ông tự biết mình vốn dân chài
[22:05] lưới quen ăn sóng nói gió sau lại giữ việc quân nên bản tính
[22:10] thô lậu cục mịch nay được trao trọng trách trông coi việc nước
[22:15] trên. Ông chỉ có một người người ấy.
[22:18] Tuy giữ cương vị quân trường nhưng tuổi còn thơ dài ông vẫn.
[22:22] Phải chăn dắt. Ở cương vị này, quyền hành thu
[22:26] gọn trong tay nên thế gian d vực ông giám sát ông từng cử chỉ.
[22:32] Vì vậy đối với kẻ sĩ lúc nào ông cũng phải giữ gìn như trên mình
[22:37] đang mặc áo cỏ khô. Ngồi trước đống lửa than đang
[22:42] rừng rực cháy kinh diên là một trong vài 3 ngôi điện sang đẹp
[22:47] nhất kinh thành, dùng làm nơi để các bậc quốc sĩ học rộng.
[22:51] Tài đức cao trọng đến hầu rằng nhà vua về những điều căn cốt
[22:56] trong nội điển ngoại điển hoặc bàn bạc cho thấu đáo.
[23:00] Các nhẽ trong kinh sách mà đôi chỗ nhà vua chưa sáng tỏ gọi là
[23:06] kinh nghi. Thái Tông tuy còn ít tuổi nhưng
[23:10] nhà vua chịu học chịu hỏi, bổn tâm lại nhu hòa nên các bậc
[23:15] trong phật lâm nho lâm thường gần gũi hầu chuyện và cả hầu
[23:20] ràng. Bữa nay, thái sư thống quốc cho
[23:23] mời mấy vị nổi tiếng trong giới sĩ lâm đến gặp gở và cũng là để
[23:28] thăm dò ý tứ. Ông đang xanh ngắm bức vẽ tùng
[23:32] hạc. Khuôn tranh vẽ bầu trời thoáng
[23:35] đãng sắc màu mờ đục như khói như sương vài ngọn núi đá chạy dài
[23:41] theo triền nước, mấy cội tùng già dễ cắm trong khe đá thân ngả
[23:47] về phía lòng sông xa kia vài 3 con hạc trắng còn thì giúp mỏ
[23:53] kiếm tìm thức ăn còn thì nghẽn cổ nhìn trời còn thì vừa đi vừa
[23:59] Giang rộng đôi cánh tựa như múa. Thấy bức họa đẹp thì ngắm chứ
[24:05] thực tình thái sư không hiểu được ý tứ của họa sư muốn nói gì
[24:09] trên mặt lụa, song ông cảm thấy ở khuôn tranh toát lên một cái
[24:13] gì đó vừa trong làng vừa cao thượng.
[24:17] Dường như nhà họa sư muốn nói điều gì minh triết lắm mà ông
[24:21] không hiểu nổi. Thái sư không dám đi đến cùng
[24:25] suy ngẫm cũng như không dám phẩm bình bởi một lần đã đọc lõm bõm
[24:30] ở đâu đó. Ông lục vũ đời đường nói rằng
[24:34] cái bất hạnh lớn nhất ở đời là phải nghe những lời bình nhàm
[24:38] chán của kẻ phàm phu trước những họa phẩm siêu tuyệt của các bậc
[24:42] danh họa. Đọc dòng lạc khoản thấy tên đề
[24:47] lý Long Biên, thái sư lại nghĩ chẳng biết ông này là ông nào.
[24:52] Đang suy 4 chợt nghe có tiếng chào hỏi ngoài thềm.
[24:56] Thái sư quay. Ra vừa lúc một đoàn người đang
[24:59] leo lên thềm điện, đi đầu là quanchi quốc tử viện phạm ứng
[25:04] thần. Viên giám quản tòa kinh diên hấp
[25:07] tấp chạy ra đón khách thái sư trần thủ độ cũng bước theo vừa
[25:12] thấy thái sư mọi người. Cúi rạp vái chào.
[25:16] Vừa an toàn song quanchi quốc tử viện phản ứng thần liền đứng lên
[25:21] vái trần thủ độ xin nói bẩm quan thái sư thống quốc theo sự triệu
[25:26] thỉnh của phủ thái sư bữa nay lũ hạ quan xin có mặt, trước hết
[25:31] xin kính báo thái sư. Một số vị tân khoa trong khoa
[25:35] thi thái học sinh đầu mùa xuân 5, nay nhâm thìn 1232 đang hiện
[25:40] diện. Ông chỉ vào một người trai trẻ
[25:44] có gương mặt nhẹ nhõm, dễ coi riêng đôi mắt sáng như có thần
[25:48] nhãn nom ánh rực lên dạ. Thưa vị này là trương hanh,
[25:53] người xã mạnh tân, huyện thường tân lộ hải đông vừa đỗ đệ nhất
[25:58] giáp đệ nhất danh. Thế nhưng danh hiệu này ở nước
[26:02] tống họ gọi là trạng nguyên. Trường hành đứng dậy vái trần
[26:06] thủ độ rồi quay vái phạm ứng thần vái các đồng liêu phạm ứng
[26:12] thần lại chỉ và một chàng trai vẻ mặt khôi ngô, ông nói, thưa
[26:17] đây là lưu diễm đỗ đệ nhất giáp đệ nhị danh thái, học sinh quán
[26:22] xã vĩnh trị, huyện hoằng hóa, lộ Thanh Hóa.
[26:25] Nếu theo tam khôi ở vị thế bảng nhãn.
[26:29] Sau vài người đỗ đạt cao đến lượt thái học sinh trần chu phủ
[26:34] người làng đan nhiễm, huyện tế Giang thuộc hồng lộ quan nội hầu
[26:39] rót trà mời khách trượt lại có thái úy phạm kính ân và quan
[26:44] nhập nội thái phó vùng tá chu cùng đến.
[26:48] Mọi người yên vị trà nóng đưa tới tận tay các quan trần thủ độ
[26:53] đứng lên háng rộng. Bữa nay thái sư không mặc triều
[26:56] phục, ông vận thật giản dị, chẳng ra nho sĩ cũng chẳng ra
[27:01] đạo sĩ. Đó là chiếc áo dài bằng lụa
[27:05] nhuộm màu nâu cháy nom gần giống với màu áo nhà sư.
[27:10] May theo kiểu cổ thìa khép vạt tay rộng, ông đi đôi dép bện
[27:14] bằng cỏ bồng mà các đạo sĩ thường đi đầu chít khăn vành dây
[27:19] bằng nhiễu tím ta thấy các nho sĩ thường đội.
[27:23] Đảo mắt nhìn mọi người và rừng lâu nơi các vị tân khoa với chất
[27:28] giọng mềm mại khác thường, ông nói.
[27:31] Hôm nay mời các vị đến gặp bởi ta không thể gặp riêng từng vị
[27:35] để chúc mừng. Trước hết là các vị tân khoa,
[27:39] các vị tuổi còn trẻ nhưng học thức lại tinh thần ta xin có lời
[27:44] chúc mừng và cũng xin bày tỏ lòng kính trọng mong các vị đem
[27:48] học thức của mình với tấm lòng, vì dân, vì nước để phụng sự quốc
[27:52] gia. Nhân đây, ta cũng có lời chúc
[27:55] quanchi quốc tử viện phạm ứng thần quan thái úy phạm kính ân
[28:01] quan nhập nội thái phó vùng tá chu các ông là những người tận
[28:05] tâm với công việc nói như nhà phật là không chấp trước hoặc
[28:09] chấp mê, thấy việc cần phải làm là làm.
[28:12] Cho nên các ông cũng không kỳ thị hoặc mặc cảm việc khuất thân
[28:16] thờ ai nhà lý hay nhà trần thật ra thì chẳng thờ ai cả mà là thở
[28:22] dân đấy. Lý hay trần hoặc đinh lê về
[28:25] trước cũng chỉ là cái duyên một thời thịnh thì còn suy thì mất,
[28:31] xưa nay chỉ có vua chúa mất chứ dân không bao giờ mất được bởi
[28:36] dân là gốc của nước. Ngừng đời, thái sư nhìn thẳng và
[29:08] từng gương mặt thấy họ không chỉ chăm chú lắng nghe mà còn có vẻ
[29:13] hoan hỉ. Ông tiếc đất nước đang cần ổn
[29:16] định để mở mang sao cho quốc lực vững mạnh mới mong hưng được thế
[29:21] nữa. Vậy ta muốn nghe các quan đã
[29:24] từng giúp dập cả 2 chiều? Cùng các vị tân.
[29:27] Khoa chong e cao í làm thế nào để hương được thế nước?
[29:32] Xin các vị cứ bày tỏ thực lòng. Cái gì triều đình đã làm hoặc
[29:37] đang làm có xu thế được hay không, được cái gì cần phải làm
[29:42] mà triều đình chưa có chủ trương hoạch định.
[29:44] Các người ở cương vị hiện nay ai làm được việc ai trì thủ gây trở
[29:49] ngại cho công việc? Rốt cuộc các chính lệnh của
[29:52] triều đình điều gì hợp lòng dân, điều gì hà khắc khiến dân oán và
[29:58] rồi ý dân? Hiện nay họ cần điều gì?
[30:00] Họ ghét điều gì lại nữa? Các bậc tân khoa, việc sắp đặt
[30:05] công việc cho các vị mới chỉ là tạm thời, ai thấy không hợp với
[30:09] tài sức của mình, muốn chuyển đổi sang nơi nào hoặc tự đề cử
[30:13] mình vào việc gì cứ nói thực. Ta thực lòng muốn nghe mong mọi
[30:19] người thực tâm bày tỏ. K hứa ngay cả những điều trái
[30:22] tai cũng không hề hấn gì. Dân gian thường nói thuốc đắng
[30:27] dã tật mà. Thái sư hạ giọng rồi ông điểm
[30:31] bằng nụ cười thân thiện. Không khí tòa kinh diên im phăng
[30:36] phắc. Bởi các vị được thái sư thống
[30:38] quốc hỏi về các điều trọng yếu liên quan đến sự mở mang thế
[30:42] nước kỳ thực cũng là củng cố vương nghiệp nhà trần cho bền
[30:46] vững quả là thái sư thật lòng ngay việc dùng lại một số quan
[30:50] lại triều trước không phải ông chỉ cho một thứ hư trước để làm
[30:54] vật trang trí cho triều đại mới mà ông trao thực quyền tin dùng
[30:59] và cất nhắc thận công bằng suy nghĩ giây lâu quanchi quốc tử
[31:04] viện phạm ứng thần nói bẩm thái sư.
[31:07] Việc này cho triệu chứng tôi tới.
[31:09] Và kinh duyên lại thuần những người có văn chất chắc hảo ý của
[31:14] quang thái sư muốn bày tỏ, nay là thời bình thời bình dụng văn.
[31:19] Vả lại mùa xuân 5 nay cũng là khoa thi thái học sinh đầu tiên
[31:23] của nhà trần ta hạ cấp được làm việc ở bên quốc tử viện cũng
[31:28] thấy mát mặt, đôi khi được nhà vua vời hầu giảng kinh nghi.
[31:32] Điều đó cho thấy triều tai đang vượng.
[31:35] Dạ là vì nhà vua có đức hiếu học, có lòng hiếu thuận trong
[31:39] tôn tộc và hiếu kính tổ tiên. Thêm vào đó, ngày có bổn tâm trí
[31:44] thiện. Các đức tính ấy, một khi được
[31:47] phát tác bởi người có quyền uy chẳng đem lại hạnh phúc cho số
[31:51] đông dân chúng sao? Đó chẳng phải là đức của nhà
[31:54] chân ta đức của đại việt sao? Lại nữa, việc học hành, thi cử
[31:59] từ đây được mở mang dân trí được khai phóng, đó chẳng là cơ sở để
[32:04] phục hưng đất nước. Và bồi đắp nền văn hiến nước ta.
[32:07] Sao còn đường chấn hưng quốc gia thái sư hoạch định như thế còn
[32:12] có gì phải băn khoăn nữa? Nghe phản ứng, thần nói xong
[32:17] trần thủ độ mỉm cười và ông tự nghĩ ứng thần chuyên việc nơi
[32:22] quốc tử viện nên ông ta giành với việc học.
[32:25] Nếu ai giữ việc nào giỏi, việc ấy chắc là nước sẽ mạnh.
[32:30] Thái sư đưa mắt nhìn mọi người như có ý giục các ông cứ nói
[32:34] tiếp đi, ta đang muốn nghe đây qua nhập nội thái phó phùng tá
[32:38] chu nói. Bẩm thái sư, tôi phải nói đúng
[32:42] lòng rằng đến bây giờ tôi mới thật sự yên tâm.
[32:45] Mình không bị nhử mồi rồi mất mạng như các con vật hiến tế
[32:50] chắc thái sư nhớ. Cái đêm cuối 5 giáp thân 1224,
[32:54] tôi có lệnh triệu vào chầu thật tình.
[32:57] Tôi nghĩ đây là lệnh của diêm vương, vì vậy đã dặn lại vợ con
[33:01] rất kỹ, không kịp sửa đồ lễ cúng gia tiên, tôi chỉ thắp hương vái
[33:06] và xin các anh linh kiệt tổ phù trợ.
[33:09] Không biết bao nhiêu là nơi canh phòng xét hỏi cũng may thái sư
[33:13] cho cái lệnh bài mới lọt được vào trong cung tới nơi.
[33:16] Tôi nghĩ mình đã đem thân vào tử huyệt.
[33:19] Lúc thái sư xuất hiện, tôi đang chờ đợi một tiếng quát và tiếp
[33:23] theo là thanh gươm bén được rút ra.
[33:27] Nhưng lạ thay, thái sư lại ân cần dẫn tôi vào thư phòng và sai
[33:32] thảo dụ gửi bá quan cùng bách tính.
[33:35] Việc nữ chúa thành thân với quan chi hậu cục chánh thủ trần cảnh
[33:40] thế rồi từ đấy, thay vì hỏi tội đã thờ vua triều trước của nhà
[33:45] lý lại vẫn được giao việc được cất nhắc tin dùng cho tới tận
[33:50] hôm nay. Bây giờ thì tôi tin thái sư thật
[33:53] lòng trọng kẻ sĩ quý người hiền tài lại không phân biệt nguồn
[33:57] gốc xuất thân hoặc đã có thờ vua triều trước, miễn sao người đó
[34:01] có đức, có tài tận tâm với nước. Ngừng lời phùng tá chu lướt
[34:07] nhanh về phía trần thủ độ rồi đưa mắt về phía các đồng liêu và
[34:12] các vị tân khoa rồi tiếp giọng ông hơi lạc đi một chút vì xúc
[34:17] động. Tôi có cảm nhận rõ rệt đất nước
[34:20] đang hồi sinh, mỗi người nên gắng sức để lấy đà cho bước đi
[34:25] thêm vững chắc. Nói xong, ông vái trần thủ độ 2
[34:28] vái quay vái các đồng liêu một vái.
[34:32] Với vẻ khiêm nhường, thái sư trần thủ độ.
[34:35] Nhìn mọi người với ánh mắt thiện cảm, ông nói, phải nhận chân
[34:40] rằng quan thái phó vừa nói những điều tự đáy lòng mình nhưng.
[34:44] Nó là sự thật. Giữa lúc nước sôi lửa bỏng, bản
[34:48] thân lại là một trọng thần của triều.
[34:50] Trước nửa đêm có mệnh đòi, ai chẳng nghĩ điều hiểm nguy đến
[34:54] tính mạng. Tuy vậy, mọi việc diễn ra thế
[34:57] nào như các ông đã biết. Ta thật lòng nhưng thu phát mong
[35:02] các ông bỏ qua nào xin các vị hãy cho biết cao ý của mình.
[35:07] Trần trúc phổ ngồi cạnh khẽ hích vào cánh tay trương hanh nói nhỏ
[35:12] huynh lên tiếng đi chứ? Trường hành biết các bạn có ý
[35:15] nhường mình nói. Trước.
[35:17] Dù sao thì trong khoa thi mùa xuân vừa rồi mình cũng dự hàng
[35:21] đệ nhất giáp đệ nhất danh. Đúng lúc trần thủ độ đưa mắt về
[35:25] phía trương hanh như mời nói, vẻ tự tin của người có học trường
[35:30] khanh đứng lên vái thái sư váy đồng liêu rồi chậm rãi bẩm thái
[35:35] sư, bọn tôi tuy là kẻ có học nhưng chưa có hành, chưa trải
[35:40] đời trải việc nên dù thái sư có cho nói cũng chỉ nói những điều
[35:44] chưa vượt tầm sách vở. Vì vậy, nếu có điều gì là tai
[35:49] xin thái sư chỉ bảo tôi sinh ra và lớn lên ở nơi thôn ấp về kinh
[35:54] chưa được là mấy nên chỉ xin nói những gì tôi được biết về sự
[35:58] nghĩ hiểu. Và mong ước của người dân quê
[36:01] mình. Dạ, thưa, khi tôi còn nhỏ sống
[36:05] trong buổi giao thời giữa 2 họ lý họ trần dân cực lắm ông bà
[36:11] tôi cứ đêm ngày cầu mong cho đất nước được yên trị.
[36:14] Bởi thời đó, nơi thôn ấp giống lúc nào cũng nơm nớp lo như gà
[36:18] phải cáo. Cứ mỗi khi có quân lướt qua cũng
[36:22] không phân biệt được quân triều đình quân chống triều đình hay
[36:25] quân cướp bởi họ đều giống nhau ở chỗ.
[36:29] Bức bách người dân và lấy đi đủ thứ từ bát gạo, củ khoai, con gà
[36:34] đến trâu bò và các đồ trân quý. Họ không bỏ sót một vật gì cả.
[36:40] Bởi vậy, cái lo nhất của người dân là xã hội bất an và lâm vào
[36:45] tình trạng thiếu đói. Này thì dân được sống trong cảnh
[36:49] Thái Bình không có trộm cướp hoặc xã quan hạch sách nữa và
[36:53] dăm 5 lại đây mùa màng lúa ngô đậu hạt tôi thuế lại khoan nới
[36:58] nên trong dân không còn nạn đói dài không có người chết đói nữa.
[37:04] Chừng hành ngẩng nhìn về phía thái sư, lại nhìn mọi người và
[37:08] tiếp. Dạ bẩm thái sư, vậy là người dân
[37:11] quê đã tìm thấy cái mà họ khao khát tìm như thế cũng có nghĩa
[37:16] là triều đình hoàn tất được sứ mệnh chăm dân nghe trương hành
[37:20] nói về triều đại mới, gương mặt thái sư cứ sáng dần lên, ta có
[37:25] cảm giác ông rất hài lòng về những việc mình đã làm.
[37:28] Vẻ như nhún nhường trần thủ độ nói đó là những việc triều đình
[37:33] đã làm sao ta không biết cái ta cần là các ông chỉ cho ta các
[37:38] việc cần làm hoặc các việc ta đã làm nhưng không cần thiết gây
[37:42] hại cho quốc lực. Như chạm vào chỗ sâu kín của
[37:46] lòng mình, vị đại tân khoa lại tiết.
[37:49] Bẩm thái sư học trò nói chưa hết ý nuôi cho dân no đủ ấy là trách
[37:55] vận của nhà cầm quyền. Thực ra có phải nhà nước nuôi
[37:58] dân đâu đúng ra là dân nuôi nhà nước đấy.
[38:02] Nhưng nếu chính sách tô thuế của nhà nước Hà khắc quan lại hà lạm
[38:07] thì dân không thể sống được. Nay, triều đình thương dân nên
[38:11] dân mới có đời sống no đủ nhưng ẩm thái sư nuôi sống con người
[38:15] mà không đi đôi với việc khai trí cho họ thì con người ấy cũng
[38:19] không khác con vật vì rằng các loài động vật chúng cũng tự tìm
[38:24] được cách nuôi thân. Nay nhân việc thái xưa hỏi
[38:27] trương hành, tôi xin mạo phạm nói lên ước nguyện của lòng mình
[38:32] nhưng lời nói thực khó lọt tai, chỉ sợ thái sư bực giận.
[38:36] Thấy trường hanh trực tính sợ thái sư chạnh lòng các bạn đồng
[38:40] liêu có phần e ngại. Lạ thay trần thủ độ lại nở nụ
[38:44] cười tươi rói, ông đưa 2 tay lên kéo 2 bên vành tai và nói vẻ
[38:49] chân thực. Ta đang lắng nghe chương tiên
[38:52] sinh nói đây bởi ta biết kẻ sĩ khi đã nói đều xuất phát từ lợi
[38:57] ích của quốc gia chứ không vì lợi ích của bản thân mình.
[39:00] Vì vậy, lời nói của họ vừa bức xúc, vừa khí phách không sao cả.
[39:06] Trần thủ độ rơ bàn tay hua trên không khí tiên sinh cứ nói điều
[39:10] cần nói. Ta đang lắng nghe.
[39:13] Bẩm thái sư trương thanh tiếp dân gian thường nói một người
[39:17] biết lo bằng một kho người biết làm ấy là người ta nói đến việc
[39:21] dùng trí thay vì dùng sức, điều mà kẻ học trò này mong mỏi là
[39:26] làm sao cho đất nước có nhiều người biết lo thì quốc lực mới
[39:30] mau hùng mạnh được. Muốn thế hệ thống trường học
[39:33] phải mở rộng thêm từ thôn ấp đến châu, quận và quốc tử viện nên
[39:38] đổi thành nhà quốc, học viện. Ngoài việc vẫn thu nhận các cuốc
[39:43] tử sinh lại tuyển lựa đến tận làng xã châu, quận ai có tài
[39:47] thông minh. Khắc việt phải đưa ngay về nhà
[39:50] quốc học để rèn luyện thanh tai mà không phân biệt nguồn gốc
[39:54] xuất thân của họ. Trường hành ngẩng nhìn thái sư
[39:58] ông chậm rãi. Bẩm thái sư trong chốn dân gian
[40:02] còn ẩn giấu nhiều anh tài lắm nếu chủ định bao dung và thật
[40:07] bụng thì việc chiêu dụng người hiền tài chắc không phải là việc
[40:10] khó dạ. Đó là thiện ý của kẻ học trò đa
[40:14] tạ thái sư đã lắng nghe. Nói xong, ông vái thái dư vái
[40:19] đồng điêu. Trường hành vừa dứt lời, trần
[40:22] chu phổ xin nói tiểu sinh xin bày tỏ một điều mà bấy lâu nay
[40:27] hay suy ngẫm rằng nước mình cái gì cũng có, duy chỉ có quốc sử
[40:32] là khuyết lũ tiểu sinh phải học kinh sách để đi thi, Xem ra cái
[40:36] gì cũng phải học nhờ hết. Thiết nghĩ lịch sử là ghi chép
[40:40] lại quá trình hình thành rồi phát triển của mỗi bộ tộc, mỗi
[40:44] dân tộc. Vậy thì quốc gia nào có lịch sử
[40:47] riêng của quốc gia đó? Thế mà nước ta chỉ có sửa ngôn.
[40:52] Xưởng ơn có nghĩa là sử truyền miệng.
[40:54] Không có lịch sử ghi chép thành văn tự là cứ làm sao lũ tiểu
[40:59] sinh đây cứ phải ra rả học sử nước tàu mà cảm thấy tủi thẹn.
[41:04] Từ thời nhà lý đại việt đã là một quốc gia văn hiến, thế mà
[41:08] tới nay nước mình vẫn chưa có được Bộ Quốc sử xin thái sư cho
[41:12] 6 bộ 6 khoa bàn bạc để mai đây có thể khởi lập quốc sử viện rồi
[41:17] cử người có khiếu năng về đấy mà viết sử.
[41:21] Trần chu phổi chỉ nói một ý đó rồi vái thái sư chứ không nói gì
[41:26] thêm nữa. Sau trần chu phổ lưu diễm xin
[41:29] nói, diễm là người đậu đệ nhất giáp đệ nhị danh chỉ đứng sau
[41:34] chương 2, 1 bậc. Nếu xếp theo tam khôi như nhà
[41:37] tấm thì trương hanh là trạng nguyên, còn lưu diễm là bảng
[41:41] nhãn. Diễm dáng người thon chắc gương
[41:44] mặt thanh tú, nước da trắng hồng, mắt sáng, giọng nói nhỏ
[41:49] nhưng âm vang khiến người nghe phải chú ý.
[41:53] Bẩm thái sư thời bình dụng văn nhưng tiểu sinh lại có ý hơi
[41:57] trái tai mong thái dư châm chước.
[42:00] Theo ngu ý của tiểu sinh nước ta ở sát nách anh hàng xóm khổng lồ
[42:04] phương bắc tham bẩn và ác độc lừa mị điều tra nhưng luôn vỗ
[42:09] ngực mình là chính danh là chính nhân quân tử từ thời tần hán tới
[42:14] nay. Không bao giờ họ nguôi ý đồ thôn
[42:16] tính nước ta biến dân ta thành dân hán.
[42:20] Dù ngày nay nhà tống có yếu hèn bị quân thát đát đánh cho tơi
[42:24] bời, chắc chắn là nước tống sẽ quỳ gối trước người thái.
[42:29] Thì đến lượt người thát đát họ cũng không tha mình đâu.
[42:32] Và rồi sau này người tàu nếu họ khôi phục được nước thì cái lòng
[42:36] tham truyền kiếp của họ lại khởi phát.
[42:39] Cho nên theo cung cách nào ta vẫn phải luôn luôn đề phòng
[42:42] phương bắc muốn vậy, từ bây giờ xin thái sư để tâm ngay đến việc
[42:47] binh nhất, quyết ta phải có binh mạnh trong tay và lúc nào cũng
[42:52] phải cảnh giới phương bắc. Lúc nào các đô tướng của ta cũng
[42:55] phải giữ tinh thần, coi như giặc đang áp sát biên thùy.
[42:59] Có như vậy khi xảy ra có giặc ta mới không bị bất ngờ, có như
[43:04] vậy. Vinh ta mới vững tâm làm ăn
[43:06] được. Bẩm thái dư cứ theo sự quan sát
[43:09] lịch sử nước nhà và lịch sử Trung Hoa thì chỉ khi nào nước
[43:13] họ gặp đại họa, họ sắp tới hồi diệt vong thì họ mới tử tế với
[43:17] ta thôi. Còn như khi họ đến thời hưng
[43:20] thịnh thì sớm muộn, họ cũng thôn tính ta dạ bẩm ý tiểu sinh chỉ
[43:25] có vậy, xin thái sư lượng định. Sau lưu diễm, mọi người còn nói
[43:30] đến triều đình phải chú trọng lo việc nông tang cho dân sao cho
[43:35] số điểm nô ngày một giảm và việc tăng hữu sản cho người nông phu
[43:39] bằng cách khuyến khích họ khai hoang võ hóa ngay việc khai
[43:43] hoang võ hóa cũng không dễ. Bởi lấy gì ăn để khai hoang vụ
[43:47] đầu? Vì vậy, nhà nước phải cấp giữa
[43:50] lương thực trong một hạn định nào đó lại vài miễn hẳn tô thuế
[43:54] cho họ ít nhất 5 5 những chỗ khai phá khó khăn, gặp đất bạc
[43:59] màu gặp nơi khó dẫn nước tưới tiêu phải giá thuế tới 10 5.
[44:03] Những mảnh đầu thừa đuôi thẹo nơi xó rừng, góc bãi phải tha tô
[44:08] thuế mãi mãi chứ cho đám xã quan gom những mảnh ruộng nhỏ lẻ, heo
[44:12] hút của người nông thôn lại để bắt họ nộp tô đóng thuế đại
[44:17] khái. Mọi người đều chung một ý làm
[44:20] thế nào? Để dân giàu nước thịnh binh lực
[44:23] khỏe khoắn, lân bang tôn trọng. Cuối cùng quan thái úy phạm kính
[44:28] ân lên tiếng. Bẩm thái sư việc các tân khoa
[44:32] thái học sinh xướng xuất thái sư nên lưu tâm trước hết là việc
[44:37] khuyến quốc sử nước lập từ mấy ngàn 5 mà không có nổi Bộ Quốc
[44:41] sử thời đó là nỗi tủi buồn cho cảm ơn dân, nhưng lỗi ấy thuộc
[44:46] về những người cầm cương chính xin thái sư kịp thời bổ cứu.
[44:51] Thứ nữa là việc khai trí cho dân thông qua hệ thống trường học
[44:55] cũng là việc phải làm cấp kỳ. Việc thứ 3 là thay quốc tử viện
[45:00] bằng quốc học viện để thu hút nhân tài trong cả nước mà không
[45:04] phân biệt nguồn gốc xuất thân cũng là việc hi hữu.
[45:07] Nhưng nên làm. Bẩm thái sư có dân mới có nước
[45:12] vậy nước là nước của dân do đấy người cầm cương chính phải biết
[45:17] thương dân kính dân lo cho dân từ cái ăn cái mặc đến sự trị an
[45:22] như thế, người dân sẽ không tiếc sức mình.
[45:25] Họ sẽ xả thân vì nước nếu trong dân chúng muôn người như một đều
[45:30] hướng về triều đình, một khi dân với chủ đình đã quyện hòa như
[45:34] sóng với nước, từ đó sẽ tạo ra một thứ siêu mãnh lực khiến lân
[45:38] bang phải nể trọng và làm nản lòng kẻ nào muốn dòm ngó núi
[45:42] sông ta nếu đất nước được như thế.
[45:45] Thái sư không muốn cho đại việt ta hùng cường cũng không được.
[45:49] Bẩm thái sư những cuộc trò chuyện giao đãi như thế này rất
[45:52] bổ ích. Nếu thái sư thật lòng chuyển tâm
[45:55] huyết của kẻ sĩ thành việc làm ích nước lợi dân thì đó chính là
[45:59] sức mạnh của trí tuệ do kẻ sĩ đem lại mà thầy trương hanh đã ý
[46:04] tứ lấy từ sự ví von của dân gian rằng một người biết lo bằng một
[46:10] kho người biết làm với vẻ khiêm nhường, thái sư trần thủ độ nói,
[46:15] qua ý tứ của các ông khiến mắt ta thêm sáng lòng ta thêm vững
[46:20] tay, yên tâm tiếp bước trên con đường Quang Minh chính đại.
[46:24] Mong các ông hãy giám sát chặt chẽ các.
[46:26] Việc triều đình đang làm và sẽ làm để Xem ta là người thực tâm
[46:31] cầu thị hay chỉ là kẻ lẻo mép để lấy lòng kẻ sĩ.
[46:35] Ta nghĩ nếu chủ định được các bậc trí huệ hết lòng phò giúp
[46:40] thì lo gì dân không được ăn mà nước không được cường thịnh.
[46:44] Ai nấy ra về đều chộn rộn niềm tin.
[46:48] Theo lời căn dặn của phương tử lý dương bình, sau bữa ông về
[46:52] thăm vương sinh tại Thăng Long, viên quản gia Nguyễn quân đã
[46:56] chuyển được một số của báu về chôn giấu tại quê.
[46:59] Nhà. Và y cũng đã chuyển được những
[47:02] thứ quý nhất như sổ điền gia phả tộc phả của hoàng gia cùng một
[47:07] số châu báu về lạng châu cho vương.
[47:10] Lần này, vương sai Nguyễn quân về tận hoa lâm Xem hư thực thế
[47:14] nào nếu quả đúng như lời đồn rằng triều đình tri ân nhà lý
[47:18] trong lễ giỗ Thái Tổ hoàng hậu thì Nguyễn quân phải lo trước
[47:22] chỗ ăn ở cho gia đình phương tự về dự lễ giỗ rồi sau đó mới trả
[47:28] con về hẳn Thăng Long. Việc về mở cửa hàng buôn bán lâm
[47:32] sản thì phu nhân đã sai, người quản gia môi giới với mấy thương
[47:37] gia, người thổ cùng đám khách chú đang buôn bán ở phố cầu đông
[47:41] lo mua giúp một căn nhà ở hoặc một thửa đất để dựng nhà sao cho
[47:46] vừa có mặt phố vừa cận kề bến sông, bữa nọ, vương tử bàn với
[47:51] phu nhân ta nói điều này phu. Nhân đừng cho là khách khí.
[47:56] Ta chẳng may bị đàm thái hậu ác hiểm vì quá lo xa về ngôi vị của
[48:01] huệ tâm nên đã ra tay sát hại cha mẹ cùng 2 vương huynh 2 quận
[48:06] chúa muội muội của ta nhờ thần lão cưu mang rồi trời lại đem
[48:11] nàng đến cho ta và nhờ có nàng ta có được gia đình yên ấm, con
[48:16] cái đề huề như ngày nay. Tuy vậy, trong lòng lúc nào cũng
[48:20] đau đáu nhớ thương 2 thân cùng các người anh em đã khuất.
[48:25] Dường như xúc động quá. Vương tử chợt ngừng lời vui nhân
[48:29] nhẹ nói. Từ phụ quân hoạ phúc chẳng phải
[48:33] một ngày tự đến mà nó tích chứa do nghiệp quả chàng là người học
[48:38] rộng nên coi việc đó như một lẽ thường hằng chẳng nên ủ mãi nỗi
[48:43] đau khiến hao mòn sinh lực. Chi bằng ta.
[48:47] Biến nhớ thương ấy vào việc dạy dỗ các con học hành nên người
[48:51] làm rạng rở sự nghiệp tổ tông thời đó chẳng phải là điều đại
[48:55] hiếu sao? Cảm ơn làng đã khuyên nhủ lời
[49:00] nàng. Rất hợp ý ta nhân đây ta cũng
[49:03] bàn với nàng việc học hành của các con.
[49:06] Nếu sắp tới chỗ cửa hàng lâm thổ sản ta định mở mà sớm được khai
[49:10] trương thì nhân lễ giỗ ta sẽ cho Minh Quang và triệu minh đi cùng
[49:15] để các con được chiêm bái tổ tiên.
[49:18] Sau đó về Thăng Long tìm thầy học cho 2 anh em triệu minh.
[49:23] Tuy mới 5 tuổi nhưng rất háo hức muốn theo các anh học hành, còn
[49:28] quang tuyền đang theo học với thầy lâm xương 2 thầy trò rất
[49:32] hợp nhau. Đang muốn cho tuyền học hết ngũ
[49:35] tự kinh với thầy rồi. Thu xếp để nàng và con về Thăng
[49:39] Long sau một chút ta dự định thế chẳng hay ý phu nhân có thuận
[49:44] chăng? Dạ, thưa thiếp xin lĩnh ý, song
[49:49] có một điều muốn được thưa lại rằng các con yêu thương và quyến
[49:52] luyến nhau lắm, liệu chúng có chịu không chịu minh được 2 anh
[49:57] yêu chiều minh thích anh cả vì anh có nhiều sách đẹp, nãy hay
[50:01] kể chuyện cho em nghe. Còn quang tuyền lại khéo bày trò
[50:05] cho em chơi. Triệu minh cứ tha thẩn bám quang
[50:08] tuyền như một cái đuôi 2 anh em có cả một hầm dế thường ngày vẫn
[50:13] chơi trò chọi dế mãi không chán. Có lúc thiếp thấy 2 đứa chỉ loay
[50:18] hoay trong một góc sân với nắm nón lá che trong tay mà câu được
[50:22] cả vốc công cấm. Nhiều khi quang tuyền còn rủ em
[50:26] nhảy xuống thuyền độc mộc trong gốc suối chảy qua vườn nha.
[50:30] Chúng cũng bắt chước người lớn lấy sào đẩy rồi hạ mái chèo.
[50:34] Chèo thuyền nhưng chiếc thuyền không nghe, bọn trẻ cứ quay
[50:38] ngang rồi ngiêng đảo triệu minh sợ quá hét lên khiến đám gia
[50:42] nhân phải nhảy xuống suối, kéo thuyền vào.
[50:46] Vừa lướt 3 anh em giao qua trước vạt cỏ ngoài thềm quang tuyền đi
[50:51] sau cùng liền bước dấn bế xốc triệu minh từ phía sau.
[50:55] Thoắt xoay người em lại rồi giúp đầu vào bụng em khiến triệu minh
[50:59] bật cười khanh khách. Thoát chúng đã đi qua, chỉ để
[51:02] lại tiếng cười trong trẻo, phu nhân lại nói các con quấn quýt
[51:07] nhau như vậy, liệu chúng có chịu xa nhau không, thưa vương tử?
[51:11] Ơ kìa, phu nhân ta đã nói chỉ tạm vài bữa thôi mà ta biết
[51:16] không chỉ các con nhớ nhau mà chính phu nhân cũng khó xa chúng
[51:20] lâu ngày được. Đang lúc bàn bạc thì doanh nhân
[51:23] vào bẩm, có khách từ Thăng Long lên xin được gặp vương tử và phu
[51:27] nhân. Người lạ vái chào vương tử và
[51:30] phu nhân rồi trút áo khoác ngoài và chiếc mũ trùm đầu ra khiến cả
[51:35] vương tử và phương nhân đều kinh ngạc thốt lên quản gia.
[51:39] Nguyễn quân sub lại bẩm vương, con phải ăn mặc đội lốt đám
[51:43] khách trú Quảng Đông để tránh sự tò mò của lũ lính kín.
[51:48] Nào có điều gì vui đây mà gương mặt ông rạng rở vậy kể chuyện
[51:52] Thăng Long truyện hoa lâm ta đang trông chờ tin tức vườn dục.
[51:57] Quản gia loay hoay thọc cánh tay qua ống tay áo thụng mắc từ 2
[52:02] túi nách ra 2 chiếc túi nhỏ đặt trước phương tử và Phượng nhân
[52:06] rồi nói. Bầm đây là một ít châu báu còn
[52:09] đem bớt lên trên này để vương chi tiêu còn đã vào sổ ở kho tại
[52:14] quê rồi xin phu nhân. Kiểm rồi lưu vào sổ giúp con cả
[52:18] phương tử và phu nhân đều cảm động về người quản gia trung
[52:21] thành phu nhân nói lời an ủi rồi đem cất 2 túi châu báu khi còn
[52:26] lại 2 người vương tử mới hỏi, vậy cho ta bảo ông mua trâu tậu
[52:31] ruộng dữơng già, ông đã làm chưa?
[52:34] Bẩm con đã tậu được 3 sào ruộng rồi ạ.
[52:36] Văn tự đây con trình để vương coi nói xong viên quản gia rút
[52:41] từ trong tay nảy một ống tre to bằng cổ tay dài hơn gang tay
[52:45] nâng ngang tầm mắt dâng cho chủ. Vương tử đở chiếc ống đựng tờ
[52:50] văn tự không mở Xem mà nói luôn, ông chớ phụ lòng ta ta đã bảo
[52:55] chu cấp để ông tậu đủ một mẫu ruộng, một con trâu và dựng lấy
[53:00] nếp nhà khang trang mà ở đây chẳng phải là của ta cho không
[53:03] đâu chính là công từ mấy đời làm quản gia của cha con ông cho nhà
[53:08] ta đây. Ông phải làm mau lở, có biến thì
[53:11] trắng tay à? Dạ bẩm đội ơn nhân quốc vương và
[53:15] vương tử. Cha con còn nối đời được hầu hạ
[53:19] có cơm ăn no, có áo mặc ấm, thế là mãn nguyện rồi.
[53:23] Nay nếu cùng một lúc con tậu cả mẫu ruộng lại làm nhà tậu trâu
[53:27] hẳn xã quan huyện quan sẽ truy hỏi thì rắc rối lắm ạ.
[53:32] Do vậy còn chỉ xin vương 3 sào ruộng là đủ lắm rồi, giả coi như
[53:37] thế còn mới quản lý số tài sản còn lại của vương được an toàn.
[53:42] Cho dù con có bị đuổi đi khỏi dinh phủ cũng chẳng hề hấn gì.
[53:47] Vương gật đầu cho là phải lại dặn.
[53:50] Thế thì ông phải giữ lấy 100 lạng bạc để phòng thân ta còn
[53:54] nhiều việc phải cậy nhờ vào lòng trung tín của ông.
[53:58] Được chủ tin yêu, nể trọng, viên quản gia súc động dập đầu nói.
[54:03] Được vương tử tin dùng thân con dù có nát cùng cỏ, cây hồ dễ đã
[54:08] báo đáp được ơn này. Phu nhân vừa quay lại vẻ tươi
[54:12] cười, bà nói, quản gia có mấy việc vương tử nhờ ông hay giờ
[54:17] thế nào? Ông nói thử Xem sao?
[54:20] Phải đó đã cũng đang nóng lòng muốn biết vương tử đế theo dạ.
[54:24] Bẩm vương tử cùng. Phu nhân con xin nói việc hoa
[54:27] lâm trước con xin hỏi vương tử đã đến hoa lâm lần nào chưa ạ
[54:32] chưa? Ta sinh muộn lại gặp phải thời
[54:34] loạn nhiều 5 triều đình chỉ sai chức sắc lộ kinh bắc về tế thay
[54:39] trước nhà vua và thân nhân trong hoàng gia không về được và là từ
[54:44] khi nhà trần lấy mất ngôi nước vào cuối 5 ất dậu 1225 tới nay
[54:49] thì tông miếu của nhà lý trở nên hoang lạnh còn ta từ sau đại họa
[54:54] 5 tân mùi. 1211, các chỉ đạo qua Thăng Long có vài 3 lần nhưng
[55:00] lần nào cũng vội vã giao ghé được hoa lâm.
[55:04] Vậy nên nghe nói 5 nay triều đình cho tu bổ khang trang lại
[55:08] cấp cả tiền bạc làm lễ giỗ Thái Tổ hoàng hậu ta vừa mừng vừa
[55:12] nghi lắm đây ông khá nói lại những điều tai nghe mắt thấy.
[55:17] Viên quản gia nheo nheo đôi mắt tựa như mỉm cười.
[55:21] Bẩm vương và phu nhân sau khi đi Xem xét các nơi trong khu vực
[55:25] thờ tự và khu hoa viên con thật sự không tin vào mắt mình nữa.
[55:29] Tức là cách đây 10 5 ngày đó, ngôi nước còn.
[55:32] Thuộc nhà lý ta còn được theo cha đi hầu nhân quốc vương về
[55:36] làm lễ bái yết liệt tổ nhân tiết thanh minh ngày đó quả thật chỉ
[55:41] có ngôi điện gọi là hành cung của đức cao tông xây dựng trông
[55:45] còn khả dĩ chứ các điện thờ khác thì mái ngói rêu phong tường thì
[55:50] lở lói nham nhở trong nội điện ẩm mốc câu đối đại tự bong tróc
[55:55] cả sơn. Ngoài sân thì cỏ lan rêu mọc hoa
[55:59] viên thì cây dại mọc trên nom như một cánh rừng tạp đến nỗi tổ
[56:04] phụ ta đức nhân quốc vương nhìn quang cảnh mà rơi lệ.
[56:09] Ngừng lời gương mặt viên quản gia chợt bừng sáng y tiếp bẩm
[56:13] vương tử cùng phu nhân. Bây giờ đúng là con không tin ở
[56:16] mắt mình nữa, tất cả đều như bừng sáng như là vừa mới xây
[56:20] dựng xong từ cung điện, đền đài, sân vườn, cỏ cây hoa lá tất tất
[56:25] cả đều. Tươi mới, dân hoa lâm lục thôn
[56:28] thường ngày cử người vào trông nom, coi sóc từ nơi thờ tự tưới
[56:32] hoa viên không khí trở nên ấm cúng lạ thường dạ chẳng phải
[56:38] trước đó dân chúng quên ơn nhà lý, đâu là vì từ khi nhà lý mất
[56:42] ngôi nước, dân chúng không dám lai vãng.
[56:45] Bởi họ e sợ nhà trần trả thù nay thì chính triều đình nhà trần
[56:49] ban lệnh tu sửa nên dân trong vùng hoa lâm lục thôn hồ hởi lắm
[56:54] hả? Giả có 2 điều, con thấy hơi lạ,
[56:57] một là vì sao chủ định bỏ ra một số tiền lớn như thế để tri ân
[57:02] một triều đại mà họ vừa đánh đổ hay là họ vừa khai đào một con
[57:07] hào bao quanh khu nội tự mặt hào rộng tới hơn 2 trượng nom như
[57:12] một con sông nhỏ bao quanh thành hào phía trong xây kè thẳng đứng
[57:16] như một bức trường thành phía bờ ngoài vách hào xén thẳng đứng.
[57:21] Cũng đang kể gạch. Đất đào hào đổ lên mặt kè phía
[57:24] ngoài cao như núi dạ phía ngoài, chắc họ để tới sang 5 mới hoàn
[57:29] tất dạ hào khá sâu từ mặt nước tới mặt hào sâu tới hơn một
[57:34] trượng, còn từ mặt nước tới đáy như hiện nay cũng sâu tới già
[57:39] nửa trưởng giả dân chúng bảo, mùa mưa lụt nước dâng đầy mặt
[57:44] hào thì sâu tới gần 3 trượng. Bẩm cầu ạ, có còn có thấy một
[57:50] cây cầu vồng bắc qua hào ngay trước ngôi điện 2 tầng dựng từ
[57:54] đời đức cao tông chủ ta dạ cầu gỗ sơn đỏ đẹp lắm ạ dạ nghe nói
[58:00] toàn bộ con hào đó sẽ được thả sen nhưng tạm thời mới loáng
[58:05] thoáng có ít cụm súng đang trổ hoa, nom đã thấy vui mắt con
[58:09] nghĩ nếu cả 2 bờ hào đều hoàn tất mà phía ngoài tạo thành một
[58:14] con đường mới trồng cây cảnh thì toàn bộ khu vực hoa lâm.
[58:18] Thật chẳng khác xứ sở của thần tiên.
[58:21] Dạ bẩm con ¥0 tâm nơi con hào bao quanh khu thờ tự vừa sâu vừa
[58:26] rộng 5 thì đẹp thật. Nhưng liệu có phải đây là một sự
[58:30] triệt long mạch của nhà lý ta không?
[58:33] Không phải ta cùng các thân nhân trong lý tộc không hoài nghi về
[58:37] cử chỉ cao thượng đáng ngờ của ông thái sư thống quốc trần thủ
[58:40] độ nhưng cũng đã bàn với nhau cho hết nhẽ rằng trần thủ độ đã
[58:45] truy sát những ai có máu mặt trong hoàng gia hoàng tộc bắt bớ
[58:50] hoặc bãi nhiệm bất cứ ai dám công khai nói đến công lao đức
[58:54] độ của nhà lý, tiêu diệt tất cả các mầm mống cần vương.
[58:58] Gần đây, nhân cớ kiêng húy tổ họ trần là trần.
[59:01] Lý. Lại bắt cả họ lý ta phải đổi
[59:04] thành họ Nguyễn.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.
