# E42: "Stress sluit nieuwsgierigheid af.” Stressexpert Elke Van Hoof over verwondering en nieuwsgierigheid als tegengif tegen chronische stress.

An episode of [Stress als BFF](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1835403863), 9 Jun 2026, 27 min.

Audio: https://www.buzzsprout.com/2647948/episodes/19747411-e42-stress-sluit-nieuwsgierigheid-af-stressexpert-elke-van-hoof-over-verwondering-en-nieuwsgierigheid-als-tegengif-tegen-chronische-stress.mp3

Wat als nieuwsgierigheid net de sleutel is om beter met stress om te gaan? Is verwondering echt het tegengif tegen chronische stress? In deze aflevering van Stress als BFF neemt Elke Van Hoof je mee in haar eigen zoektocht. Ze legt uit hoe je voorspellend brein onder stress de deur naar verkenning sluit, en waarom nieuwsgierigheid en controle vaak tegenover elkaar komen te staan. Je ontdekt hoe nieuwsgierigheid je kan helpen om van stress naar verwondering te bewegen, waarom het oké is om niet alles te weten en hoe net dat je ruimte geeft om opnieuw te groeien. Met concrete checks voor jezelf, handvatten voor de werkvloer en een eerlijk persoonlijk verhaal laat Elke zien hoe je nieuwsgierigheid opnieuw activeert. Mededeling van de host Via de tijdcodes kun je gemakkelijk navigeren naar verschillende thema’s. (00:00:00) Introductie van de aflevering. (00:02:51) Wat stress doet met je brein: van verkennen naar beschermen. (00:03:20) Het voorspellend brein en de voorspellingsfout. (00:04:20) Wat zijn de twee soorten nieuwsgierigheid? (00:06:53) Het verschil tussen gezond begrijpen en controlerend begrijpen. (00:08:10) Hoe het model van de wereld wordt bijgesteld of verdedigd. (00:11:09) Wanneer begrijpen een masker wordt. (00:14:04) Nieuwsgierigheid die verschuift van controle naar verwondering. (00:14:30) Wat is neuroceptie? (00:15:40) Wat intolerantie voor onzekerheid doet met je brein en je gedrag. (00:16:00) Hoe je nieuwsgierigheid terugwint. (00:17:11) Sociale veiligheid: een tribe zoeken waar twijfel mag bestaan. (00:18:17) Hoe werkt nieuwsgierigheid op de werkvloer? (00:19:39) Vragen die teams intelligenter maken. (00:20:09) Wat zijn de drie belangrijkste checks voor jezelf? (00:23:30) Wat is het verschil tussen exploratie en controle? (00:26:24) Einde van de aflevering. Deze podcast kwam tot stand met demedewerking van Oh My People en 50 Koffies. Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief waarin je onder andere de checklist, oefeningen en tips kan terugvinden. Meer over Elke Van Hoof vind je op elkekijkt.be of Oh My People Disclaimer: Stress aanpakken doe je nooit alleen. Elke Van Hoof benadrukt dat ook werkcontext én maatschappij mee bepalen hoe we ons voelen. In deze podcast ontdek je waarom de combinatie van die drie zo cruciaal is. Welzijn op het werk, leiderschap en duurzame inzetbaarheid met Elke Van Hoof Wat als investeren in je mensen de slimste bedrijfsbeslissing is die je kunt nemen? Met meer dan 25 jaar ervaring in onderzoek én praktijk weet Elke Van Hoof als geen ander hoe je wetenschappelijke inzichten vertaalt naar wat organisaties en teams écht nodig hebben. We hebben het over burn-out preventie, stress en werkhervatting. Maar ook over hoe je een welzijnsbeleid verankert dat verder gaat dan een checkbox in je HR-beleid; menselijk, duurzaam en dicht bij de werkvloer. Want medewerkerswelzijn is meer dan wetgeving volgen. Het is begrijpen wie jouw mensen zijn en wat ze nodig hebben om duurzaam inzetbaar te blijven. Elke Van Hoof als keynotespeaker op jouw podium? Wat je in deze podcast hoort, kan je ook live beleven. Elke is een gevraagd keynotespeaker voor bedrijven, HR-teams en events die welzijn op het werk en leiderschap serieus nemen. Wetenschappelijk onderbouwd, praktisch vertaald, activerend en altijd op maat van jouw publiek of organisatie. Ontdek haar keynotes en boek haar via ohmypeople.be/keynotes-elke.”

## Transcript

[0:00] SPEAKER_00: Meer dan ooit worstelen mensen met de donkere kanten van stress, maar wat als ik je vertel dat stress ook je geheime wapen kan zijn.
[0:09] SPEAKER_00: Welkom bij Stras als BFF.
[0:12] SPEAKER_00: Ik ben Elke van Hoofd en al 25 jaar stressexper.
[0:16] SPEAKER_00: En ja, dat is lang genoeg om de flauwe kul van de feiten te scheiden.
[0:21] SPEAKER_00: Tijd om stress in de ogen te kijken.
[0:24] SPEAKER_00: Fijn dat jij erbij bent.
[0:37] SPEAKER_00: Wie denkt dat een podcast zomaar uit de lucht komt vallen, heeft het mis.
[0:43] SPEAKER_00: Voor deze reeks vertrouw ik op 50 koffiesproducties.
[0:46] SPEAKER_00: Zij ontzorgen mij volledig en maken samenwerken gewoon heel fijn.
[0:52] SPEAKER_00: Als je voelt dat de podcast die in gang zet, nodig ik je uit om ook eens te gaan kijken op Cajanova.eu.
[0:59] SPEAKER_00: Daar staat het vol retreats, waaronder de mijnen Retreat Rise.
[1:04] SPEAKER_00: Dan krijg je ook echt meer handvaten om er actief mee aan de slag te gaan.
[1:10] SPEAKER_00: Wat gebeurt er met nieuwsgierigheid onder stress?
[1:13] SPEAKER_00: En belangrijker, hoe kunnen we ze behouden of krijgen we ze terug?
[1:19] SPEAKER_00: Ik stel de vraag omdat ik in een bepaalde periode zelf mijn nieuwsgierigheid kwijt was.
[1:24] SPEAKER_00: Dat talent om patronen te zien, verbanden te leggen, nieuwe ideeën te laten ontstaan.
[1:31] SPEAKER_00: En ik begreep niet waarom dat kwijt was.
[1:35] SPEAKER_00: Tot ik eigenlijk besefte, stress sluit nieuwsgierigheid af.
[1:40] SPEAKER_00: En ik zie dat ook rond mij.
[1:42] SPEAKER_00: Mensen krijgen het gevoel bedolven te worden onder de golven van stress, onder de dingen des levens.
[1:49] SPEAKER_00: En dus net op het moment dat we eigenlijk moeten kunnen experimenteren en exploreren om te weten welke richting we weer uit kunnen, verliezen we dat vermogen om net dat te doen.
[2:02] SPEAKER_00: Die nieuwsgierigheid te gebruiken om te gaan experimenteren.
[2:06] SPEAKER_00: Om weer te zien wat een eerst volgende stap kan zijn.
[2:11] SPEAKER_00: Daarvoor hebben we verwondering en nieuwsgierigheid nodig.
[2:15] SPEAKER_00: Zodat we de wereld kunnen gaan exploreren.
[2:19] SPEAKER_00: Het is uit dat exploreren dat weer een volgende stap kan ontdekt worden.
[2:25] SPEAKER_00: Vandaag wil ik u ook meenemen in wat ook mijn zoektocht is en was.
[2:31] SPEAKER_00: De stressfactor van deze week gaat over het belang van een nieuwsgierig brein als tegengif tegen chronische stress.
[2:41] SPEAKER_00: Ik tracht samen met jou de vraag te beantwoorden hoe het toch komt dat we onze verwondering en nieuwsgierigheid verliezen onder stress.
[2:51] SPEAKER_00: Belangrijk om te weten is dat onder stress verschuift je brein van verkennen naar beschermen.
[2:57] SPEAKER_00: Wat verandert er?
[2:59] SPEAKER_00: Je bedreigingscircuits worden alerter, uw alarmsignalen staan op scherp.
[3:04] SPEAKER_00: Maar ook je denkvermogen wordt gewoon veel minder flexibel.
[3:08] SPEAKER_00: Je gaat risico vermijden.
[3:11] SPEAKER_00: Elk risico vermijden.
[3:14] SPEAKER_00: En als gevolg gaat minder verkennen, je klamt je als het ware vast aan wat je kent.
[3:21] SPEAKER_00: En dat is logisch.
[3:22] SPEAKER_00: Maar het kost je wel je verwondering.
[3:26] SPEAKER_00: Uw brein is geen camera, dat is een voorspellingsmachine.
[3:30] SPEAKER_00: Het maakt voortdurend verwachtingen over wat er gaat gebeuren.
[3:34] SPEAKER_00: Wanneer er iets niet klopt, met die verwachting, ontstaat er wat ik noem een voorspellingsfout.
[3:41] SPEAKER_00: Dan zijn er twee opties: ofwel duwt dat weg en ga de defensief gedrag vertonen met te zeggen nee, nee, het klopt wel.
[3:48] SPEAKER_00: Ofwel ga je onderzoeken.
[3:50] SPEAKER_00: En ga je dat benaderen met het idee van interessant.
[3:55] SPEAKER_00: Nieuwsgierigheid maakt optie 2 mogelijk en stress zal u altijd duwen naar optie 1.
[4:02] SPEAKER_00: In een veilige context voelt onzekerheid als interessant, uitnodigend en leerrijk.
[4:10] SPEAKER_00: Maar in een gestresseerde context voelt diezelfde onzekerheid als bedreigend, onrustig en onveilig.
[4:20] SPEAKER_00: Niet weten, verandert dan van speelveld naar een risicogebied.
[4:26] SPEAKER_00: Als we het hebben over nieuwsgierigheid, kunnen we het indelen in twee types.
[4:30] SPEAKER_00: De deprivatiegedreven nieuwsgierigheid.
[4:34] SPEAKER_00: Ik moet dit weten, dan zeiden ze onrustig en de spanning verdwijnt als je het antwoord hebt.
[4:41] SPEAKER_00: En dat is heel krachtig voor probleemoplossing.
[4:45] SPEAKER_00: Maar we moeten wel beseffen dat dat type van nieuwsgierigheid ons gevoelig maakt voor piekeren en een drang naar controle te hebben.
[4:53] SPEAKER_00: En dan hebben we die tweede, dat is interessegedreven nieuwsgierigheid.
[4:57] SPEAKER_00: Dat vertrekt vanuit fascinatie.
[5:00] SPEAKER_00: Dat is eigenlijk eerder lichtvoertig en open.
[5:04] SPEAKER_00: Daar zit wat meer passiviteit in.
[5:06] SPEAKER_00: Daar zit wat minder druk achter.
[5:09] SPEAKER_00: De beloning zit eigenlijk hier in het onderzoeken zelf, in dat proces van op zoek te gaan naar wat gebeurt er hier.
[5:19] SPEAKER_00: Het hangt samen met welzijn en creativiteit als je dat interesse gedreven, nieuwsgierig kunt behouden.
[5:27] SPEAKER_00: Maar onder stress, helaas, gaan we altijd opnieuw automatisch verschuiven naar dat eerste type.
[5:34] SPEAKER_00: Of nog erger, encours de roet verliezen we beide.
[5:38] SPEAKER_00: Het zijn allebei reacties van je voorspellende brein op onzekerheid, maar met een ander doel: Deprivatie wil spanning zo snel mogelijk dichten.
[5:48] SPEAKER_00: Terwijl het interesse gedreven durft bij het onbekende te blijven.
[5:54] SPEAKER_00: Omdat het model, je brein, wij worden daar rijker van.
[6:00] SPEAKER_00: En zo ook bij mij.
[6:01] SPEAKER_00: Want ik heb lange tijd willen begrijpen.
[6:04] SPEAKER_00: En dus exploreerde ik in alle vrijheid en openheid niet vanuit mijzelf te verdedigen, maar vanuit willen begrijpen, vanuit fascinatie.
[6:14] SPEAKER_00: Maar achteraf kwam er ook wel een punt, en nu komt het, dat ik besefte dat op bepaalde momenten in dat proces dat willen begrijpen, een vorm van controle was.
[6:26] SPEAKER_00: Ik wou controle terugnemen.
[6:28] SPEAKER_00: Er was mij iets overkomen waar ik niet voor gekozen had en waar ik geen enkele griep op had.
[6:34] SPEAKER_00: Ik was er niet bij betrokken en ik had er niks over te zeggen.
[6:38] SPEAKER_00: En dus die dran naar weer enige controle te hebben, dat overheerste.
[6:43] SPEAKER_00: Want voor mij was dat bij tijd en wij ondraaglijk.
[6:47] SPEAKER_00: En dat exploreren was eigenlijk een vorm van controle hernemen.
[6:52] SPEAKER_00: En dan moeten we beseffen dat dat gezond begrijpen, waar die nieuwsgierigheid in zit, is open, dat is verwonderend.
[7:03] SPEAKER_00: En daar heb je genoeg rust om ook even te stoppen aan Koerde roet.
[7:10] SPEAKER_00: Maar wanneer het dan meer dat controlerend begrijpen is, dat is meer gejaagd, dat is gespannen, daar zit druk achter, dat is dwingend.
[7:17] SPEAKER_00: Je kunt er niet mee stoppen, omdat je die controle terug wilt.
[7:22] SPEAKER_00: En dan dient begrijpen niet meer om bij te leren, maar om je spanning, je ongemak te verminderen.
[7:29] SPEAKER_00: Wanneer wordt dan je drang om te begrijpen eigenlijk een vorm van controle?
[7:34] SPEAKER_00: Misschien herken je dat wel de volgende situatie: je blijft maar puzzelen op een mail, op een conflict, op een beslissing.
[7:43] SPEAKER_00: Tot als het klopt in je hoofd.
[7:46] SPEAKER_00: Je hebt een verklaring nodig, een verhaal dat sluitend is.
[7:50] SPEAKER_00: Want pas dan zult je rust voelen.
[7:53] SPEAKER_00: Op het eerste zicht lijkt dat iets goed.
[7:56] SPEAKER_00: Je bent betrokken, je bent analytisch, je bent serieus, maar er zit een kantelpunt in.
[8:01] SPEAKER_00: Op een bepaald moment dien begrijpen niet langer om te leren, maar om onzekerheid en ongemak te verminderen.
[8:10] SPEAKER_00: En dan wordt dat begrijpen geen open beweging meer, maar een manier om je stress te verminderen en dus krijg je defensief gedrag.
[8:21] SPEAKER_00: Je gaat alles willen wegduwen.
[8:24] SPEAKER_00: Wat heeft uw voorspellende brein daarmee te maken?
[8:27] SPEAKER_00: Ons brein is geen camera die neutraal registreert, maar een voorspellingsmachine.
[8:32] SPEAKER_00: Het vertrekt vanuit eerdere ervaringen en bouwt van daaruit een intern model.
[8:39] SPEAKER_00: Zo zit de wereld ongeveer in elkaar.
[8:42] SPEAKER_00: Vanuit dat model doet het dan continu voorspellingen over wat er straks gaat gebeuren.
[8:48] SPEAKER_00: Telkens, wanneer de werkelijkheid afwijkt van wat uw brein verwacht, ontstaat er die voorspellingsfout.
[8:56] SPEAKER_00: Een fout signaal dat zegt mijn model klopt hier niet helemaal.
[9:02] SPEAKER_00: En met dat fout signaal.
[9:08] SPEAKER_00: Het wegduwen.
[9:10] SPEAKER_00: Door bijvoorbeeld te gaan rationaliseren, minimaliseren of gewoon doen alsof het niet bestaat.
[9:17] SPEAKER_00: Of ten tweede, het gaan gebruiken om meer inzichten om het model te verrijken, door te onderzoeken, door bij te leren.
[9:26] SPEAKER_00: En dan als automatisch gaat je model eigenlijk bijgesteld worden.
[9:31] SPEAKER_00: Nieuwsgierigheid en verwondering maken dat tweede mogelijk.
[9:35] SPEAKER_00: Ze zorgen ervoor dat ik snap dit nog niet, niet voelt als falen, maar als een uitnodiging.
[9:45] SPEAKER_00: En daar zit de kiem van een gezonde relatie met niet weten.
[9:51] SPEAKER_00: Verwondering ontstaat precies op het moment dat de werkelijkheid net niet overeenkomt met wat je verwacht.
[10:00] SPEAKER_00: Iets klopt niet helemaal.
[10:02] SPEAKER_00: Toch voelt dat niet bedreigend, maar uitnodigend.
[10:06] SPEAKER_00: In plaats van dit is fout, wordt het hoe zit dit dan eigenlijk?
[10:11] SPEAKER_00: Vanuit verwondering wordt het normaal om door te gaan vragen, om ook je eerste interpretatie, je eerste perceptie te wantrouwen.
[10:22] SPEAKER_00: En van daaruit kunnen wij als mensen veel meer complexiteit toelaten.
[10:28] SPEAKER_00: Niet omdat het relatief is, maar omdat je weet dat mijn eerste verhaal zelden het volledige verhaal.
[10:37] SPEAKER_00: Verwondering en nieuwsgierigheid zijn daarmee voor mij geen softe gevoelens, maar eigenlijk een attitude, een werkhouding.
[10:45] SPEAKER_00: Ze houden je brein lerend, corrigeren automatische voorspellingen en helpen onbewuste vooroordelen zachter te maken.
[10:54] SPEAKER_00: Willen we de rijke kant van verwondering en nieuwsgierigheid kunnen inzetten, dan dienen we ongemak te kunnen verdragen.
[11:03] SPEAKER_00: Wat er ook gebeurt, het dient draaglijk te zijn en te blijven.
[11:08] SPEAKER_00: In zijn gezonde vorm is begrijpen een nieuwsgierige beweging van hoe zit het?
[11:14] SPEAKER_00: Wat kan ik hier nog ontdekken?
[11:16] SPEAKER_00: Welke nuance mis ik?
[11:19] SPEAKER_00: Maar je voelt dat verschil ook in je lichaam.
[11:21] SPEAKER_00: Nieuwsgierig begrijpen voelt open, traag genoeg.
[11:25] SPEAKER_00: En je kan het ook nog even laten liggen.
[11:28] SPEAKER_00: Controlerend begrijpen voelt gespannen, gejaagd en dwingend.
[11:32] SPEAKER_00: Ik moet het weten.
[11:36] SPEAKER_00: In dat laatste geval is begrip geen exploratie meer, maar een vorm van verdoving.
[11:43] SPEAKER_00: Het moet de onzekerheid, het ongemak zo snel mogelijk het zwijgen opleggen.
[11:48] SPEAKER_00: En begrijpen wordt dan een soort van masker, een beschermlaag tegen onzekerheid, tegen gevoelsens van machteloosheid of relationele spanning.
[12:00] SPEAKER_00: En dan wordt het extra tricky wanneer uw zelfbeeld of uw eigen waarde mee op het spel staan.
[12:07] SPEAKER_00: Als uw innerlijke verhaal is: ik ben iemand die het snapt, ik moet overzicht behouden, twijfel tonen, is falen, dan wordt niet weten geen neutraal feit, maar een bedreiging voor wie jij denkt te zijn.
[12:25] SPEAKER_00: En uw brein zal dan natuurlijk alles mobiliseren om gaten in uw kennis zo snel mogelijk te sluiten.
[12:33] SPEAKER_00: Niet om de werkelijkheid beter te ontmoeten, maar om jezelf gerust te stellen.
[12:39] SPEAKER_00: En op dat punt is uw drang om te begrijpen geen nieuwsgierigheid meer, maar controle.
[12:45] SPEAKER_00: En niet weten, kan er dan eigenlijk simpelweg niet zijn.
[12:51] SPEAKER_00: Enerzijds was ik aan het onderzoeken wat er gebeurd was en wat ik hiervan kon leren.
[12:58] SPEAKER_00: Maar anderzijds voelde ik ook wel dat aan mijn leeg zoog.
[13:02] SPEAKER_00: Het was een erg slopende tijd.
[13:05] SPEAKER_00: Ik wou immers controle terugnemen en eerlijk gezegd nog heel wat meer, namelijk, ik wou dat het nooit gebeurd was.
[13:14] SPEAKER_00: En door het onderzoek en het zelfonderzoek hoopte ik dat wat mij was overkomen, miraculeus zou verdwijnen.
[13:23] SPEAKER_00: Als ik maar genoeg zou begrijpen, zouden we een oplossing vinden waardoor het verdween.
[13:30] SPEAKER_00: Maar zo werkt het leven natuurlijk niet.
[13:34] SPEAKER_00: Ik weet wel zeker dat als je even nadenkt dat je dat in je leven ook herkent.
[13:39] SPEAKER_00: Situaties waarvan je achteraf denkt was dat hier maar nooit gebeurd.
[13:46] SPEAKER_00: Of momenten waarop je dat maar blijft terugkomen.
[13:51] SPEAKER_00: Wat ik ook voelde in dat proces, waren ook wel momenten dat de energie wel terugkwam.
[13:58] SPEAKER_00: Na verloop van tijd kon ik ook daar gelukkig een patroon in terugvinden.
[14:02] SPEAKER_00: Namelijk, wanneer ik keek naar de toekomst met de kennis die ik had, gaf me dat energie.
[14:08] SPEAKER_00: Langzaam maar zeker.
[14:09] SPEAKER_00: Dus draaide die nieuwsgierigheid van dangmatig controleren weer meer naar verwondering.
[14:15] SPEAKER_00: En dat waren de momenten waarop mijn lichaam rustiger was of zich weer veilig bong te voelen.
[14:21] SPEAKER_00: En dat proces verloopt via neuroceptie.
[14:25] SPEAKER_00: Een onbewuste detectie van veiligheid of gevaar.
[14:30] SPEAKER_00: Dat automatisch de autonome staat bijstuurt.
[14:34] SPEAKER_00: Nog voordat wij dat bewust gaan waarnemen.
[14:37] SPEAKER_00: Dus wanneer je neuroceptie uw scansysteem is afgestemd op gevaar, dan raken de circuit voor verkenning, vertrouwen en nieuwsgierigheid ontoegankelijk.
[14:53] SPEAKER_00: We moeten weten dat ons zenuwstelsel continu scant op veiligheid.
[15:00] SPEAKER_00: Als je systeem gevaar directeert, zijn wij minder flexibel, gaan wij minder exploreren, zijn wij veel rigider.
[15:09] SPEAKER_00: Maar worden wij ook intolerant voor onzekerheid?
[15:15] SPEAKER_00: Die verwonderende nieuwsgierigheid vraagt wel veiligheid.
[15:20] SPEAKER_00: Op herseniveau in uw brein uitzigt dat dan in verhoogde activatie van uw angstcentra, verminderde cognitieve flexibiliteit.
[15:29] SPEAKER_00: Wat is dat?
[15:29] SPEAKER_00: Je kunt je eerste gedacht moeilijk gaan bijstellen.
[15:33] SPEAKER_00: Maar dus ook die afname van dat exploratief leergedrag en veel meer rigide keuzepatronen.
[15:39] SPEAKER_00: En die verhoogde intolerantie voor onzekerheid, waardoor niet weten ook sneller als dreiging wordt ervaren.
[15:47] SPEAKER_00: Laat ons een kat en kat noemen.
[15:48] SPEAKER_00: Er is wel wat onzekerheid vandaag de dag.
[15:51] SPEAKER_00: Als we daar intolerantie voor ontwikkelen, gaat onze stress alleen maar verhogen.
[15:59] SPEAKER_00: Hoe kun je hiermee aan de slag?
[16:00] SPEAKER_00: De beweging terug is eenvoudig, maar daarvoor niet makkelijk.
[16:05] SPEAKER_00: De dreiging moet omlaag.
[16:07] SPEAKER_00: De veiligheid moet omhoog, zodat je terug naar exploratie kan gaan.
[16:12] SPEAKER_00: En natuurlijk is ademhaling een snelle route naar veiligheid.
[16:17] SPEAKER_00: Langzamer uitademen dan inademen activeer het kalmerende deel van je zenuwstelsel.
[16:24] SPEAKER_00: We hebben daar al een paar keer naar verwezen in andere afleveringen.
[16:29] SPEAKER_00: Dus praktisch kan het gaan over 4 tot 6 seconden inademen en dan 6 tot 8 seconden uitademen.
[16:38] SPEAKER_00: Een paar minuten per dag en misschien een paar keer een paar minuten per dag.
[16:44] SPEAKER_00: Let daarbij dat uw buik vooral uitzet en niet dat uw schouders naar uw oren gaan.
[16:50] SPEAKER_00: Wat je ook kan doen, is cyclisch zuchten.
[16:53] SPEAKER_00: Dat is een dubbele inademing en dan een lange uitademing.
[17:02] SPEAKER_00: Daarvan weten we dat het een positieve invloed heeft op hoe wij ons voelen, waardoor we minder angstig worden en dat we dus beter kunnen reguleren.
[17:11] SPEAKER_00: Als we ademhaling gebruiken, gaan we uit van het principe eerst ons lichaam en dan het denken.
[17:17] SPEAKER_00: Maar wat voor mij ook heel belangrijk was, zoek je een tribe.
[17:23] SPEAKER_00: Dat zijn mensen waar je moog thuiskomen, waar twijfel mag bestaan, waar je niet veroordeeld wordt.
[17:30] SPEAKER_00: Ze geven je niet per se gelijk, maar ze geven je wel die veiligheid, die sociale veiligheid.
[17:37] SPEAKER_00: En die sociale veiligheid opent weer die verwondering, die andere vorm van nieuwsgierigheid.
[17:44] SPEAKER_00: En dan nog iets wat je kan doen, ook iets laagdrempeligs dat je onmiddellijk kan beginnen toepassen.
[17:50] SPEAKER_00: Dat is actief exploreren door op zoek te gaan naar nieuwe dingen.
[17:54] SPEAKER_00: Dingen die je in je leven eigenlijk nog eens zou willen gaan doen.
[17:58] SPEAKER_00: En maak daar een lijst van.
[18:00] SPEAKER_00: Wat wil ik nog ontdekken?
[18:02] SPEAKER_00: En ga dan aanduiden wat kun je deze week al proberen?
[18:06] SPEAKER_00: En reserveer wat tijd.
[18:07] SPEAKER_00: Bij mij is dat dikwijls een halve dag per week.
[18:10] SPEAKER_00: Tot op de dag van vandaag pas ik dat toe, zodat ik nieuwe dingen kan doen en dat hertraint een beetje mijn brein.
[18:17] SPEAKER_00: Zo behoud ik die verwondering en die nieuwsgierigheid.
[18:22] SPEAKER_00: Hoe zien we dat op de werkvloer?
[18:24] SPEAKER_00: Onder stress zie je op de werkvloer heel veel te snelle oplossingen.
[18:29] SPEAKER_00: Ondraaglijke stiltes.
[18:31] SPEAKER_00: Analyse als geruststelling.
[18:35] SPEAKER_00: Maar ook mensen die niet durven zeggen ik weet het niet.
[18:39] SPEAKER_00: Het brein schakelt dan heel vaak naar verdediging.
[18:43] SPEAKER_00: Ons voorspellende brein past zich razendsnel aan zulke contexten aan.
[18:49] SPEAKER_00: Als twijfel wordt afgestraft, schakelt het naar verdediging, sneller oordelen, minder vragen stellen, fouten verbergen in plaats van benutten.
[19:00] SPEAKER_00: De echte hefboom is hier sociale toestemming om het nog niet te weten.
[19:08] SPEAKER_00: Hoe gaat dat in zijn werk?
[19:09] SPEAKER_00: Praktisch in Teams.
[19:11] SPEAKER_00: Dat is in vergaderingen vragen stellen zoals wat weten we zeker?
[19:15] SPEAKER_00: Wat nemen we aan en wat weten we nog niet.
[19:20] SPEAKER_00: Benoem stress als informatie, niet als falen.
[19:23] SPEAKER_00: Door zulke vragen te stellen, word je als team intelligenter.
[19:29] SPEAKER_00: Omdat je op zoek gaat naar waar het verschil ligt of naar hetgeen is dat we nog niet weten.
[19:35] SPEAKER_00: En dan leer je ook dat je dat samen als een team kan dragen.
[19:40] SPEAKER_00: Want echte vrijheid begint niet wanneer je alles begrijpt, maar wanneer je jezelf toelaat om te blijven kijken terwijl je het nog niet weet.
[19:50] SPEAKER_00: Gewoon om te zien hoe de wereld zich ontvouwt.
[19:55] SPEAKER_00: Het is tijd voor de vraag van de luisteraar.
[20:00] SPEAKER_00: Hoe kan ik weten of mijn nieuwsgierigheid me wil beschermen, dus als een soort controlemechanisme, ofwel echt komt vanuit een drang om iets nieuws te leren.
[20:09] SPEAKER_00: Je lichaam weet het eerder dan je hoofd.
[20:12] SPEAKER_00: Het verschil tussen nieuwsgierigheid als leren en begrijpen als controle zit niet zozeer in welke vraag je stelt, maar in hoe het voelt terwijl je de vraag stelt.
[20:26] SPEAKER_00: En ook wat je dan doet als het antwoord uitblijft.
[20:29] SPEAKER_00: Er zijn dan drie checks die je kunt uitvoeren.
[20:32] SPEAKER_00: Natuurlijk, check één je lichaam.
[20:36] SPEAKER_00: Stel jezelf de vraag: hoe voelt mijn lichaam nu terwijl ik dit aan het uitzoeken ben?
[20:42] SPEAKER_00: Leren voelt als ruimte.
[20:44] SPEAKER_00: Je schouders zijn relatief ontspannen.
[20:47] SPEAKER_00: Uw ademhaling is relatief rustig.
[20:50] SPEAKER_00: Er is wel een soort van lichte opwinding of interesse.
[20:55] SPEAKER_00: Maar je kunt het ook even laten liggen zonder dat het knaagt.
[21:00] SPEAKER_00: Controle voelt anders.
[21:03] SPEAKER_00: Dat voelt als een samentrekking, uw kaakspant.
[21:07] SPEAKER_00: Uw ademhaling is ondiep of soms zelfs gejaagd.
[21:10] SPEAKER_00: Je merkt een innerlijke druk.
[21:13] SPEAKER_00: Ik kan hier niet mee stoppen gevoel.
[21:16] SPEAKER_00: Uw lijf zegt eigenlijk een bedreiging die opgelost moet worden.
[21:21] SPEAKER_00: De tweede check is een tempocheck.
[21:25] SPEAKER_00: Zij aan het zoeken of jaag je.
[21:29] SPEAKER_00: En dus de indicator om te beslissen aan het zoeken of jaag je achter iets, dat is je tempo.
[21:36] SPEAKER_00: Je kan een onderscheid maken.
[21:38] SPEAKER_00: Eén dimensie is exploreer met plezier.
[21:41] SPEAKER_00: De vreugde van het ontdekken is open en speels.
[21:45] SPEAKER_00: Een andere is de onrust van een kennistekort dat opgevuld moet worden.
[21:50] SPEAKER_00: En dan is er het vermogen om de spanning van het onbekende te verdragen zonder meteen in actie te schieten.
[21:57] SPEAKER_00: En het tempo gaat veranderen afhankelijk Van in welke dimensie je dan ziet.
[22:02] SPEAKER_00: Dus vraag jezelf af, ben ik aan het verkennen of ben ik aan het jagen.
[22:06] SPEAKER_00: Verkennen geeft een trage bijna speelse kwaliteit.
[22:09] SPEAKER_00: Je kunt wel afgeleid worden, iets anders doen en er dan later op terugkomen.
[22:13] SPEAKER_00: Er is geen urgentie.
[22:15] SPEAKER_00: Het antwoord is welkom, maar niet noodzakelijk.
[22:20] SPEAKER_00: Jagen heeft een compulsief karakter.
[22:24] SPEAKER_00: Obsessief.
[22:26] SPEAKER_00: Geklikt door, gescoldt verder, gevraagd door.
[22:28] SPEAKER_00: Niet omdat het interessant is, maar omdat het onaangenaam is om te stoppen.
[22:33] SPEAKER_00: Het lijkt op nieuwsgierigheid, maar het voelt als een jeuk die gekrapt moet worden.
[22:39] SPEAKER_00: Die verwonderende nieuwsgierigheid gaat over de reis.
[22:43] SPEAKER_00: En als dat zo is, dan zit je in de exploratie.
[22:46] SPEAKER_00: Als het alleen om het product gaat, de bestemming, het antwoord of de opluchting, dan zit je in die onrust in de controle.
[22:56] SPEAKER_00: En dan een derde check, dat is de wat als ik stop-check.
[23:01] SPEAKER_00: De meest onthullende is ook de simpelste.
[23:04] SPEAKER_00: Wat gebeurt er als ik nu even stop met zoeken?
[23:08] SPEAKER_00: Als je kunt stoppen en dat voelt als een neutraal oké moment, dan was je aan het leren.
[23:15] SPEAKER_00: Je kunt het morgen gewoon opnieuw oppakken.
[23:18] SPEAKER_00: Maar als stoppen voelt als een dreigend ongemak, als iets wat niet mag, als je merkt dat je excuses voorzient om toch door te gaan, dan zij dan het controleren.
[23:30] SPEAKER_00: Je brein probeert dan een voorspellingsfout het zwijgen op te leggen.
[23:35] SPEAKER_00: En let op, dat is geen moreel oordeel.
[23:38] SPEAKER_00: Want controle is niet noodzakelijk slecht.
[23:40] SPEAKER_00: Het is een overlevingsmechanisme van je voorspellende brein.
[23:45] SPEAKER_00: Maar het is goed om het te herkennen, want heb je een keuze.
[23:51] SPEAKER_00: Het bedriegelijke is dat ze er beide een beetje hetzelfde uitzien.
[23:55] SPEAKER_00: Je stelt vragen, je zoekt dingen op, je bent bezig met begrijpen.
[23:59] SPEAKER_00: Het verschil zit hem dus niet in je gedrag, maar in de onderliggende motivatie en vooral de emotionele kleur.
[24:07] SPEAKER_00: En bovendien wisselen ze ook voortdurend.
[24:10] SPEAKER_00: Je kunt een vergadering binnengaan met oprechte nieuwsgierigheid.
[24:14] SPEAKER_00: En op het moment dat iemand je werk in vraag stelt, schakelt uw brein naar verdediging.
[24:19] SPEAKER_00: En opeens is uw interesse eigenlijk een poging om gelijk te krijgen.
[24:23] SPEAKER_00: Dat is normaal.
[24:25] SPEAKER_00: Uw brein switcht continu tussen exploratie en bescherming, afhankelijk van hoe veilig het de context inschat.
[24:34] SPEAKER_00: Laat me even samenvatten wat we vandaag samen hebben doorlopen.
[24:39] SPEAKER_00: Uw brein voorspelt voortdurend.
[24:42] SPEAKER_00: Stress sluit de deur naar exploratie.
[24:46] SPEAKER_00: Begrijpen kan lerend zijn of controlerend.
[24:51] SPEAKER_00: En er zijn twee soorten nieuwsgierigheid.
[24:54] SPEAKER_00: Die verwonderende nieuwsgierigheid of een meer controlerende nieuwsgierigheid.
[25:00] SPEAKER_00: En vergeet niet, veiligheid opent die deur naar verwondering.
[25:07] SPEAKER_00: De weg terug begint met uw lichaam.
[25:11] SPEAKER_00: Met mensen en bovenal ook kleine experimenten.
[25:18] SPEAKER_00: Ik heb lang gedacht dat ik mijn nieuwsgierigheid moest terugvinden.
[25:23] SPEAKER_00: Alsof ze ergens verloren lag, als een sleutel die onder hun kussen was gevallen.
[25:28] SPEAKER_00: Maar zo werkt het niet.
[25:29] SPEAKER_00: Nieuwsgierigheid is geen ding dat je kwijtgeraakt.
[25:32] SPEAKER_00: Dat is een toestand die je brein wel of niet kan bereiken.
[25:38] SPEAKER_00: En die toestand hangt af van iets heel bazaals.
[25:42] SPEAKER_00: Voel je je veilig genoeg om niet te weten.
[25:47] SPEAKER_00: En voor mij begon het herstel niet met een briljant inzicht.
[25:51] SPEAKER_00: Het begon met ademen.
[25:53] SPEAKER_00: En dan vooral met het identificeren van al die mensen om mij heen die bleven staan, schouder aan schouder.
[26:04] SPEAKER_00: En later met kleine experimenten niet om het op te lossen, maar om weer te voelen dat de wereld groter is dan het probleem.
[26:13] SPEAKER_00: Dus als je nu in zo'n periode zit waarin alles lijkt vast te zitten en je merkt dat je nieuwsgierigheid, je verwondering is verdwenen.
[26:24] SPEAKER_00: Weet dan dat dat niet betekent dat er iets mis is met u.
[26:28] SPEAKER_00: Het betekent dat je brein in beschermingsmodus staat.
[26:32] SPEAKER_00: En dat is logisch, want dat is wat breinen doen.
[26:38] SPEAKER_00: Wil je hier verder mee aan de slag?
[26:40] SPEAKER_00: Vergeet dan niet in te tekenen voor onze nieuwsbrief.
[26:43] SPEAKER_00: En de link vind je in de bio.
[26:47] SPEAKER_00: Ik ben Elke van der Hoofd en je luisterde naar Stras als BFF, waar stress niet langer je vijand is, maar je eerlijke, rauwe sidekick.
[26:57] SPEAKER_00: Raakte dit iets in jou?
[26:59] SPEAKER_00: Mooi.
[26:59] SPEAKER_00: Abonneer je dan op je favoriete luisterkanaal of deel hem met mensen waarvan je denkt dat hij of zij er iets aan heeft.
[27:07] SPEAKER_00: En vergeet niet, stress hoort erbij.
[27:10] SPEAKER_00: Het is hoe je ermee omgaat dat het verschil maakt.
[27:14] SPEAKER_00: Tot de volgende!

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.