# E47: “6 op de 10 neurodivergente medewerkers maskeert.” Stressexpert Elke Van Hoof over neurodivergentie en neurodiverse teams.

An episode of [Stress als BFF](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1835403863), 14 Jul 2026, 33 min.

Audio: https://www.buzzsprout.com/2647948/episodes/19747406-e47-6-op-de-10-neurodivergente-medewerkers-maskeert-stressexpert-elke-van-hoof-over-neurodivergentie-en-neurodiverse-teams.mp3

Hoe goed begrijp jij neurodivergentie op de werkvloer? En hoeveel blijft er nog onzichtbaar? Wat kost het iemand om elke dag "normaal" te lijken? En wat betekent dat voor stress, energie en prestaties op lange termijn? In deze aflevering van Stress als BFF legt Elke Van Hoof uit wat neurodivergentie is en wat het niet is. Ze maakt duidelijk waarom maskeren zo belastend is en wat organisaties mislopen wanneer mensen hun energie vooral moeten steken in ‘normaal’ lijken. Er is een duidelijke link tussen stress en neurodivergentie. Dat toont ook waarom een inclusieve werkplek een voorwaarde is voor duurzame prestaties. Elke reikt een helder kader aan voor leidinggevenden die zowel zorgzaam als duidelijk willen zijn, en geeft praktische handvatten aan neurodivergente werknemers die dichter bij zichzelf willen blijven. Mededeling van de host Je kunt doorklikken naar de verschillende hoofdstukken. (00:00:00) Introductie van de aflevering. (00:04:04) De echte oorzaak: stress zit niet in het brein, maar in de context. (00:05:28) Neurodivergentie uitgelegd. (00:08:28) Maskeren op de werkvloer: waarom mensen zich verbergen. (00:10:00) Wat organisaties mislopen: de kracht van neurodiverse teams. (00:12:00) Wat je zelf kunt doen als neurodivergente persoon. (00:16:23) Persoonlijk verhaal: werken op jouw manier als overlevingsstrategie. (00:18:00) Voor leidinggevenden: context creëren zonder labels of diagnoses. (00:22:00) Leiderschap onder druk: compassion fatigue en de rol van grenzen. (00:24:53) Voor jezelf opkomen: drie strategieën die wel werken. (00:28:00) Gedeelde verantwoordelijkheid binnen neurodiverse teams. (00:32:52) Einde van de aflevering. Deze podcast kwam tot stand met demedewerking van Oh My People en 50 Koffies. Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief waarin je onder andere de checklist, oefeningen en tips kan terugvinden. Meer over Elke Van Hoof vind je op elkekijkt.be of Oh My People Disclaimer: Stress aanpakken doe je nooit alleen. Elke Van Hoof benadrukt dat ook werkcontext én maatschappij mee bepalen hoe we ons voelen. In deze podcast ontdek je waarom de combinatie van die drie zo cruciaal is. Welzijn op het werk, leiderschap en duurzame inzetbaarheid met Elke Van Hoof Wat als investeren in je mensen de slimste bedrijfsbeslissing is die je kunt nemen? Met meer dan 25 jaar ervaring in onderzoek én praktijk weet Elke Van Hoof als geen ander hoe je wetenschappelijke inzichten vertaalt naar wat organisaties en teams écht nodig hebben. We hebben het over burn-out preventie, stress en werkhervatting. Maar ook over hoe je een welzijnsbeleid verankert dat verder gaat dan een checkbox in je HR-beleid; menselijk, duurzaam en dicht bij de werkvloer. Want medewerkerswelzijn is meer dan wetgeving volgen. Het is begrijpen wie jouw mensen zijn en wat ze nodig hebben om duurzaam inzetbaar te blijven. Elke Van Hoof als keynotespeaker op jouw podium? Wat je in deze podcast hoort, kan je ook live beleven. Elke is een gevraagd keynotespeaker voor bedrijven, HR-teams en events die welzijn op het werk en leiderschap serieus nemen. Wetenschappelijk onderbouwd, praktisch vertaald, activerend en altijd op maat van jouw publiek of organisatie. Ontdek haar keynotes en boek haar via ohmypeople.be/keynotes-elke.”

## Transcript

[0:00] SPEAKER_01: Meer dan ooit worstelen mensen met de donkere kanten van stress, maar wat als ik je vertel dat stress ook je geheime wapen kan zijn.
[0:09] SPEAKER_01: Welkom bij Stras als BFF.
[0:12] SPEAKER_01: Ik ben Elke van Hoofd en al 25 jaar stressexpert.
[0:16] SPEAKER_01: En ja, dat is lang genoeg om de flauwe kul van de feiten te scheiden: tijd om stress in de ogen te kijken.
[0:24] SPEAKER_01: Fijn dat jij erbij bent.
[0:37] SPEAKER_01: Een sterke podcast ontstaat niet toevallig.
[0:40] SPEAKER_01: Met 50 Coffee's producties heb ik een partner die het volledige traject beheerst en ervoor zorgt dat ik met plezier blijf creëren.
[0:51] SPEAKER_01: En ook voor wie het voelt kriebelen na het luisteren naar de podcast en ze willen meer met mij aan de slag.
[0:57] SPEAKER_01: Kijk dan eens even naar de Retreat Rise.
[1:00] SPEAKER_01: Dat kan misschien jouw volgende stap zijn.
[1:03] SPEAKER_01: Neem daarvoor een kijkje op Cayanova.eu.
[1:07] SPEAKER_01: Ik deel graag de volgende casus met jullie.
[1:10] SPEAKER_01: Lisa, 34 jaar, projectmanager bij een middelgroot bedrijf.
[1:15] SPEAKER_01: En goed in haar job.
[1:17] SPEAKER_01: Ze levert kwaliteit, denkt in systemen, ziet fouten die anderen missen.
[1:22] SPEAKER_01: Haar leidinggevende noemt haar een van de sterkste schakels in het team.
[1:27] SPEAKER_01: Maar wat niemand ziet, is dit.
[1:29] SPEAKER_01: Elke ochtend bereidt Lisa zich mentaal voor op de dag alsof het een optreden is.
[1:36] SPEAKER_01: Ze oefent zinnen voor stand-up.
[1:39] SPEAKER_01: Ze forceert oogcontact net, lang genoeg, niet te lang.
[1:45] SPEAKER_01: In het open kantoor draagt ze geen oordoppen, want dat zou raar zijn.
[1:51] SPEAKER_01: Het felle TL-licht brandt door haar schedel, maar ze zegt niets.
[1:56] SPEAKER_01: Na een vergadering van een uur is ze zo leeg dat ze zich opsluit op het toilet om bij te komen.
[2:02] SPEAKER_01: S'avonds zit ze twee uur op de bank te staren voor ze ook maar iets anders kan gaan doen.
[2:09] SPEAKER_01: En haar partner zegt soms op het werk zijn jij blijkbaar een heel ander mens.
[2:17] SPEAKER_01: Lisa heeft autisme.
[2:19] SPEAKER_01: Maar dat weet niemand op kantoor.
[2:21] SPEAKER_01: Ze maskeert al jaren.
[2:24] SPEAKER_01: Ze speelt een werkversie van zichzelf die beter past bij wat de organisatie verwacht.
[2:30] SPEAKER_01: Dat heeft ze geleerd uit de feedback die ze heeft gekregen.
[2:33] SPEAKER_01: De organisatie verwacht sociaal vlot, flexibel, altijd aan.
[2:38] SPEAKER_01: Het kost haar alles.
[2:41] SPEAKER_01: En nu het ongemakkelijke deel, want Lisa, haar leidinggevende, is niet onaardig.
[2:47] SPEAKER_01: In tegendeel, hij vraagt geregeld hoe het met haar gaat.
[2:50] SPEAKER_01: Het probleem is alleen, hij vraagt het in een open kantoor.
[2:54] SPEAKER_01: Tussen twee meetings door, terwijl er misschien drie collega's meekijken.
[2:59] SPEAKER_01: En dus zegt Lisa dan maar wat.
[3:02] SPEAKER_01: Prima.
[3:02] SPEAKER_01: Druk, maar goed.
[3:04] SPEAKER_01: Want wat moet ze anders zeggen?
[3:06] SPEAKER_01: Ik doe de hele dag alsof ik iemand anders ben en ik weet niet hoe lang ik dit nog vol hou.
[3:13] SPEAKER_01: Dit is de stressfactor van deze week.
[3:15] SPEAKER_01: Niet het verhaal van Lisa natuurlijk.
[3:18] SPEAKER_01: Maar van een naarschatting één op vijf werknemers met een neurodivergent brein.
[3:23] SPEAKER_01: Denk daarbij aan autisme, maar ook aan ADD, ADHD, dyslexie en combinaties allerhande.
[3:32] SPEAKER_01: Mensen dus die anders denken, anders prikkels verwerken, anders leren en die elke werkdag een enorme hoeveelheid energie steken in normaal lijken.
[3:47] SPEAKER_01: De cijfers zijn helder.
[3:49] SPEAKER_01: Bijna de helft van de neurodivergente werknemers voelt zich uitgeput op het werk, bijna twee derde maskeert actief.
[3:56] SPEAKER_01: En de helft ervaart klaciëren met een hoog risico op burn-out.
[4:02] SPEAKER_01: Dat is niet omdat hun brein kapot is.
[4:04] SPEAKER_01: Dat is omdat de context voor deze mensen niet klopt.
[4:08] SPEAKER_01: En aan de andere kant staat natuurlijk de leidinggevende.
[4:12] SPEAKER_01: Die mag een diagnose niet opvragen.
[4:15] SPEAKER_01: Maar die moet wel een context creëren waar iedereen tot zijn recht komt.
[4:20] SPEAKER_01: Die merkt dat sommige werknemers meer lijken te vragen dan anderen.
[4:24] SPEAKER_01: Die vraagt zich dan natuurlijk af hoe ver moet ik daarin meegaan.
[4:29] SPEAKER_01: Waar ligt de grens tussen zorg en grenzeloosheid?
[4:33] SPEAKER_01: Vandaag probeer ik samen met jullie precies die vragen te beantwoorden.
[4:38] SPEAKER_01: We duiken in wat neurodivergentie is en wat het niet is.
[4:42] SPEAKER_01: We leggen uit waarom masking zo slopend is.
[4:46] SPEAKER_01: We laten zien welke sterktes we als organisatie mislopen als we neurodivergente mensen dwingen hun energie te steken in normaal doen.
[4:57] SPEAKER_01: En we geven ook een concreet kader als leidinggeven, als collega, als mens om zorgzaam en begrenst te handelen.
[5:06] SPEAKER_01: Want dat is eigenlijk de kernuitdaging in dit verhaal: de mismatch tussen een neurotypisch ingerichte wereld en dus breinen die anders werken.
[5:17] SPEAKER_01: En de vraag is niet of we daar iets aan moeten doen, maar hoe we dat doen.
[5:23] SPEAKER_01: Naar schatting is 15 tot 20% van de bevolking neurodivergent.
[5:28] SPEAKER_01: Dat betekent in een gemiddeld team van 20 mensen dat er waarschijnlijk drie tot vier neurodivergente profielen aanwezig zijn.
[5:35] SPEAKER_01: Die 15 tot 20 procent is een conservatieve schatting, omdat veel neurodivergente volwassenen nooit een formele diagnose hebben gekregen.
[5:46] SPEAKER_01: Bij dyslexie bijvoorbeeld ligt de diagnostische kloof rond de 95%.
[5:52] SPEAKER_01: In de VS alleen al hebben naar schatting meer dan 40 miljoen volwassenen dyslexie, maar slechts 2 miljoen een officiële diagnose.
[6:01] SPEAKER_01: En ook bij ADAD kreeg meer dan de helft de diagnose pas op volwassen leeftijd.
[6:08] SPEAKER_01: Laten we wel eens eerst even helder krijgen waar we het over hebben.
[6:12] SPEAKER_01: Er is een belangrijk onderscheid.
[6:15] SPEAKER_01: Neurodiversiteit verwijst naar de variatie die we hebben in breinen.
[6:20] SPEAKER_01: Neurodivergent.
[6:23] SPEAKER_01: Dat zijn breinen die buiten het typische vallen, de norm.
[6:28] SPEAKER_01: Neurotypisch verwijst dan naar systemen waarin breinen als norm worden beschouwd.
[6:34] SPEAKER_01: Hoe bepalen we die norm?
[6:36] SPEAKER_01: Dat is eigenlijk gewoon de meerderheid.
[6:38] SPEAKER_01: Dus het gaat niet over beter of slechter, het gaat over anders.
[6:42] SPEAKER_01: Die kenmerken liggen vaak op een continuum.
[6:46] SPEAKER_01: Met dan algemene en specifieke profielen die we daarin kunnen vinden.
[6:50] SPEAKER_01: En dat anders is wetenschappelijk stevig onderbouwd.
[6:53] SPEAKER_01: Dat kan gaan, genetisch anders, neurobiologisch anders, of op verschillende dimensies anders.
[7:01] SPEAKER_01: Recente inzichten tonen ook dat neurodivergente kenmerken op een continuum voorkomen in de hele bevolking.
[7:07] SPEAKER_01: Met een algemene neurodiversiteitsfactor plus wat specifieke factoren voor de echte diagnoses, zoals autisme, ADAD, ADD en andere profielen.
[7:19] SPEAKER_01: En nu ook de realiteit op de werkvloer, want die cijfers zijn wel ongenadig helder.
[7:25] SPEAKER_01: Neurodivergente werknemers voelen zich vaker uitgebut.
[7:30] SPEAKER_01: Ze ervaren vaker buitensporige druk, krijgen ook vaker negatieve feedback, werkpunten.
[7:38] SPEAKER_01: Worden er meer op aangesproken.
[7:40] SPEAKER_01: Bijna driekwart rapporteert mentale gezondheidsproblemen.
[7:43] SPEAKER_01: Dat gaat dan over stress, maar ook angstgevoelens, depressieve gevoelens of eenzaamheid.
[7:49] SPEAKER_01: Want je bent zomaar eens de ene andere in een grote groep die zich hetzelfde voelt.
[7:58] SPEAKER_01: Ongeveer de helft ervaart klachten die we associëren met een hoog risico op burn-out tegen ongeveer een vier op tien van de neurotypische werknemers.
[8:08] SPEAKER_01: En belangrijk: de stress zit niet in het brein, maar in de mismatch met de omgeving.
[8:13] SPEAKER_01: Met duidelijke structuur, psychologische en sociale veiligheid en sensorische ruimte gaat die stress dalen.
[8:22] SPEAKER_01: En dan hier komen we bij het hart van het probleem.
[8:25] SPEAKER_01: De masking.
[8:26] SPEAKER_01: Het verstoppen.
[8:28] SPEAKER_01: Ongeveer 6 op de 10 van de neurodivergente werknemers gaat actief kenmerken op het werk verstoppen.
[8:35] SPEAKER_01: Ze onderdrukken wie ze zijn om te overleven in een systeem dat niet voor hen is gebouwd.
[8:41] SPEAKER_01: Waarom?
[8:43] SPEAKER_01: Angst voor sigma of discriminatie.
[8:47] SPEAKER_01: Maar ook de wens om erbij te horen, om thuis te mogen komen.
[8:53] SPEAKER_01: Het kan ook zijn dat het ligt aan eerdere ervaringen met pest of uitsluiting, angst om als lastig bestempeld te worden als ze om aanpassingen vragen.
[9:04] SPEAKER_01: Maar ook de reeds opgebouwde schema's rond schaamte.
[9:09] SPEAKER_01: Het idee dat hun manier van denken en werken anders is, afwijkt, en dus een afwijking is en fout.
[9:18] SPEAKER_01: Hoe kan masking eruitzien dat kan gaan over geforceerd oogcontact houden, wat sociaal onhandig overkomen, sociale scripts uit het hoofd leren, friemelen onderdrukken.
[9:31] SPEAKER_01: Eindeloos mails herformuleren om niet vreemd over te komen.
[9:36] SPEAKER_01: Overdreven aan plannen, voortdurend zelfmonitoren, doe ik wel normaal genoeg, en dus daar ook bevestiging over vragen.
[9:42] SPEAKER_01: Gevolg is een hogere stress, een lagere jobtevredenheid, maar ook snellere uitval.
[9:48] SPEAKER_01: Hoe meer masking, hoe hoger de kost.
[9:52] SPEAKER_01: Dat verschilt natuurlijk wel een beetje per profiel.
[9:55] SPEAKER_01: Bij autisme zouden we kunnen stellen dat masking vooral draait om sociale communicatie en sensorische reacties verbergen.
[10:03] SPEAKER_01: En dan hebben we het dus over scripts leren, mimiekspiegelen, prikkels gaan wegdrukken.
[10:09] SPEAKER_01: Waardoor het soms net lijkt alsof iemand niet geëngageerd is of misschien te weinig emotioneel nabij is.
[10:17] SPEAKER_01: Bij ADD en ADAD gaat het meer om de executieve functies te camoufleren, de zaak onder controle kunnen houden, eruit zien als georganiseerd en gefocust, terwijl het intern of achter de schermen chaos is.
[10:32] SPEAKER_01: Bij mensen met zowel autisme en ADAD stapelen die lagen zich bovendien op elkaar op, wat de werkdag nog veel zwaarder gaat maken.
[10:41] SPEAKER_01: Waten we ook niet vergeten wat we als samenleving mislopen als we neurodivergente mensen dwingen hun energie te steken in normaal doen alsof ze hetzelfde zijn als de grotere groep.
[10:56] SPEAKER_01: In plaats van te doen hetgeen waar ze heel goed in zijn.
[11:01] SPEAKER_01: Neurodivergente breinen brengen aantoonbare sterktes mee.
[11:05] SPEAKER_01: Mensen met autisme laten vaak sterke patroonherkenning zien, maar zijn ook bijzonder goed in systematisch denken en foutdetectie.
[11:14] SPEAKER_01: Ze zijn meer dan minder hele goede onthouders.
[11:19] SPEAKER_01: Dat is irritant natuurlijk.
[11:22] SPEAKER_01: Maar ze zijn er wel, en dat kan een team versterken.
[11:26] SPEAKER_01: Mensen met ADD of ADHD scoren hoog op out of the box denken, creatief denken.
[11:32] SPEAKER_01: Selle ideegeneratie, maar ook veerkracht.
[11:36] SPEAKER_01: Bij het profiel van autisme en ADHD samen ontstaat vaak een krachtige combinatie van diepe focus en creatief zijn.
[11:45] SPEAKER_01: Associatief denken komt daar nog eens bovenop.
[11:49] SPEAKER_01: En als we dan hoogbegaafdheid kunnen toevoegen als saus, hebben we ook nog eens enorm snelle, werkende breinen.
[11:59] SPEAKER_01: Neurodiverse teams scoren hoog in sommige settings.
[12:04] SPEAKER_01: Soms tot 30% beter op probleemoplossingen.
[12:08] SPEAKER_01: Door de combinatie van al die talenten.
[12:11] SPEAKER_01: Dus organisaties die deze talenten actief inzetten, rapporteren hogere productiviteit, betere kwaliteit en meer innovatie.
[12:21] SPEAKER_01: Maar die winst die verdampt als mensen al hun energie kwijt zijn aan maskeren.
[12:27] SPEAKER_01: Je kunt natuurlijk ook niet altijd wachten totdat de wereld zich aanpast.
[12:31] SPEAKER_01: Als je neurodivergent bent, is er ook iets wat je zelf kan doen.
[12:36] SPEAKER_01: Niet om het probleem bij je te leggen, maar om de regie in handen te houden.
[12:41] SPEAKER_01: En laat me meteen het belangrijkste zeggen: voor jezelf zorgen als neurodivergent persoon is geen luxe, ook geen zwakte, het is een strategische noodzaak.
[12:50] SPEAKER_01: Het is het verschil tussen duurzaam werken en langzaam opbranden.
[12:55] SPEAKER_01: En hoe doe je dat dan?
[12:56] SPEAKER_01: De eerste stap is ken je eigen brein.
[12:59] SPEAKER_01: Alles begint bij zelfkennis.
[13:01] SPEAKER_01: Niet het vage ken jezelf van een inspiratieposter, maar echt concreet in kaart brengen hoe jouw brein werkt in een werkkontext.
[13:10] SPEAKER_01: Dan samenwerken.
[13:12] SPEAKER_01: Haal je energie uit groepswerk of uit één op één?
[13:16] SPEAKER_01: Zijn vergaderingen brandstof of brandblussers voor je?
[13:20] SPEAKER_01: Kijk ook eens naar uw werkrytme.
[13:22] SPEAKER_01: Wanneer zit jij in een piek?
[13:24] SPEAKER_01: Wanneer zit je in een dal?
[13:26] SPEAKER_01: Wat zijn vroege signalen dat het teveel wordt?
[13:28] SPEAKER_01: Word je stiller, ga je dan uitstellen, herstel je niet meer na het weekend.
[13:34] SPEAKER_01: Heb je structuur nodig, een gedetailleerd draaiboek, of is één duidelijk doel genoeg om van start te gaan?
[13:42] SPEAKER_01: Hoe concreter je dit in kaart hebt, hoe preciezer je kan communiceren wat je nodig hebt, en hoe minder je afhankelijk bent van een leidinggevende die het misschien niet snapt.
[13:52] SPEAKER_01: En ja, als luisteraar heb je ondertussen begrepen dat al bovenstaande werkt voor iedereen.
[13:58] SPEAKER_01: Dus laat ons daar nu even de norm van maken.
[14:02] SPEAKER_01: Stuur ook op energie en niet alleen op tijd.
[14:06] SPEAKER_01: Sturen op energie is vaak een gamechanger.
[14:09] SPEAKER_01: En het telt dubel voor neurodivergente breinen.
[14:12] SPEAKER_01: Standaard time management, alles keurig in blokjes kappen, dat werkt vaak niet als je met energiepatronen onvoorspelbaar kan zijn.
[14:21] SPEAKER_01: Plan in plaats daarvan rond uw pieken en rond uw dalen.
[14:25] SPEAKER_01: Zit je in een creatieve explosie.
[14:28] SPEAKER_01: Plan dan het werk dat nieuwe ideeën vraagt.
[14:31] SPEAKER_01: Heb je meer rust nodig?
[14:32] SPEAKER_01: Ga dan werken aan verdiepingstaken of schrijfwerk of iets waar je je kan niet wegzakken.
[14:37] SPEAKER_01: Heb je veel energie?
[14:39] SPEAKER_01: Vraag dan een extra project of bied je aan waar daadkracht nodig is.
[14:43] SPEAKER_01: En heel belangrijk, plan je herstel net zo bewust als je je werk plant.
[14:50] SPEAKER_01: Dat betekent niet vanavond op de bank liegen en hopen dat het morgen beter gaat, maar actief kiezen voor wat jouw brein nodig heeft, wat jouw brein oplaat.
[15:00] SPEAKER_01: Voor sommigen is dat beweging, voor anderen is dat stilte.
[15:03] SPEAKER_01: Voor weer anderen een special interest waar je even helemaal in kan opgaan.
[15:10] SPEAKER_01: Standaard relaxatie, adviezen.
[15:12] SPEAKER_01: Doe eens een meditatie-app, missen vaak de plank voor neurodivergente breinen omdat ze uitgaan van neurotypische energieregulatie.
[15:21] SPEAKER_01: Ook belangrijk, leer het verschil tussen maskeren en aanpassen.
[15:26] SPEAKER_01: Hier wordt het subtiel, dat besef ik, maar wel cruciaal.
[15:30] SPEAKER_01: Want iedereen past zich aan op het werk natuurlijk.
[15:33] SPEAKER_01: Je draagt je anders in een vergadering dan thuis op de bank.
[15:36] SPEAKER_01: Dat is normaal, dat verwachten we ook.
[15:38] SPEAKER_01: Maar er is een grens.
[15:40] SPEAKER_01: Aanpassen wordt maskeren op het moment dat het je structureel energie kost om een versie van jezelf te spelen die eigenlijk niet volledig de jou is.
[15:50] SPEAKER_01: Wanneer je de hele dag moet nadenken om oogcontact te maken, friemelen moet onderdrukken, mails een paar keer moet herschrijven om niet raar over te komen.
[16:00] SPEAKER_01: En als je dan s'avonds weer twee uur nodig hebt om volledig jezelf te worden, dan zit je in de gevarenzone.
[16:07] SPEAKER_01: Dus vraag jezelf of helpt het mij om mijn werk beter te doen?
[16:12] SPEAKER_01: Of doe ik het uit angst voor oordeel?
[16:16] SPEAKER_01: En als het antwoord het tweede is, is het tijd om te kijken waar je een stukje masking kan gaan loslaten.
[16:23] SPEAKER_01: Niet alles tegelijk, dat is niet nodig.
[16:25] SPEAKER_01: Dus niet overal, maar wel meer bewust kiezen.
[16:29] SPEAKER_01: Dit is een stukje authenticiteit dat ik terugkleem.
[16:33] SPEAKER_01: Zelf heb ik me jarenlang gehouden aan een strikt trainingsprogramma.
[16:38] SPEAKER_01: Gewoon om alle energie te hebben nodig om de dag door te komen.
[16:43] SPEAKER_01: Om zes uur opstaan, sporten, zodat we mijn spieren actief stress gingen kunnen takkelen, wegwerken door één dag.
[16:51] SPEAKER_01: Nadien wat rust en stilte om de rus te hebben met de kinderen.
[16:56] SPEAKER_01: Ik starte met structuur voor mezelf en daarin bouwde ik zoveel mogelijk buffers door te delegeren, door hulp te vragen, door een geweldige rechterhand te hebben, zodat ik niet te veel energie zou verliezen.
[17:10] SPEAKER_01: En dan gaan met die banaan.
[17:12] SPEAKER_01: Op een bepaalde moment doorbrak ik de routine met gerichte beweging en dat werkte.
[17:17] SPEAKER_01: Dat hield ik dan goed vol tot de vooravond.
[17:20] SPEAKER_01: En na de rush met de kinderen was het fataf en was het tijd om mijn lichaam te verzorgen door te stretchen en nadien vroeg onder de wol te kruiben.
[17:30] SPEAKER_01: Veel mensen hebben niet altijd begrepen waarom ik dat schema aanhield.
[17:34] SPEAKER_01: En tot op de dag van vandaag zijn er soms opmerkingen waarom, als ik meega op missie met bedrijven, dat ik toch altijd elke dag ten laatste om negen uur richting kamer ga.
[17:47] SPEAKER_01: Maar wat die mensen niet weten, is dat ik dat niet tijdig doe, verander ik in een pompoen.
[17:52] SPEAKER_01: Met andere woorden, het kost mij dan te veel.
[17:55] SPEAKER_01: En dan vind ik het onprettig dat ik de dag nadien niet kan binden, verbinden, praten met de mensen zoals ik dat graag zou willen doen.
[18:04] SPEAKER_01: We moeten het ook hebben over de leidinggevenden.
[18:07] SPEAKER_01: Want natuurlijk, daar staat het dan wel als leidinggevenden.
[18:10] SPEAKER_01: Je mag geen diagnoses op vragen, maar er wordt wel verwacht dat je een context creëert waar iedereen een beste versie van zichzelf kan zijn.
[18:16] SPEAKER_01: Hoe ver moet het daar dan in meegaan?
[18:19] SPEAKER_01: Dat is een belangrijke vraag op de werkvloer.
[18:22] SPEAKER_01: De sleutel is dan de simpele vraag die in vele afleveringen al aan bod is gekomen.
[18:28] SPEAKER_01: Wat heb jij nodig om je werk goed te doen?
[18:31] SPEAKER_01: Zonder door te vragen naar labels of medische details.
[18:35] SPEAKER_01: Wat als leidinggevende zeker ook met stie bovenaan moet staan, is nagaan dat er geen rolcircuit is.
[18:41] SPEAKER_01: Dat er niet langzaam maar zeker een negatief frame ontstaat.
[18:46] SPEAKER_01: Andere narratieve hypotheses ontstaan voor het andere gedrag dan de norm.
[18:53] SPEAKER_01: Om het te tekenen kunnen denken in drie lagen.
[18:56] SPEAKER_01: Uiteraard zou er een universeel ontwerp moeten zijn, dingen die je standaard voor iedereen kan doen.
[19:03] SPEAKER_01: Duidelijke doelen, voorspelbare overlegstructuur, agenda's op voorhand, heldere communicatie, om er zo maar een paar te noemen.
[19:09] SPEAKER_01: Dat helpt iedereen.
[19:11] SPEAKER_01: Ook neurodivergente collega's.
[19:14] SPEAKER_01: En dan hebben we het licht persoonlijk maatwerk.
[19:17] SPEAKER_01: Individuele voorkeuren die weinig kosten, meer schriftelijke communicatie, een beetje meer decompressiteit na een zware meeting, noise cancelling, flexibele werkplek.
[19:29] SPEAKER_01: En dan de derde laag is het zware maatwerk.
[19:33] SPEAKER_01: Aanpassingen die taken substantieel gaan wijzigen.
[19:37] SPEAKER_01: Hier kijk je natuurlijk kritisch en gaat je eventuele HR of de arbeidsarts betrekken.
[19:44] SPEAKER_01: De vuistregel die ik je aanbied is de volgende.
[19:48] SPEAKER_01: Zolang de aanpassing iemand helpt om de kern van de job te doen, redelijk inpasbaar is in het team en consistente verantwoorden tegenover anderen, kun je eigenlijk vergaan.
[20:00] SPEAKER_01: Zodra het de kern van de functie uithold of structureel oneerlijk wijzigt, is het oké om nee te zeggen en samen naar alternatieven te zoeken.
[20:10] SPEAKER_01: Een vraag die ik daar altijd krijg van leidinggevenden in de trainings, is de volgende: Hoe maak ik het onderscheid tussen echte noden en voorkeuren?
[20:21] SPEAKER_01: Tussen hoesting om het anders te hebben.
[20:25] SPEAKER_01: Of met andere woorden, is wat er gevraagd wordt een nood of een wens?
[20:31] SPEAKER_01: De werkdefinitie is helder.
[20:33] SPEAKER_01: Een nood gaat over zonder deze aanpassing kan niemand het werk duurzaam niet veilig, gezond of voldoende goed doen.
[20:41] SPEAKER_01: Een wens gaat over dat maakt het voor mij comfortabeler, maar het is geen voorwaarde om de kern van de job te blijven doen.
[20:50] SPEAKER_01: Dus stel niet de vraag of het echt nodig is, maar de volgende: wat gebeurt er als we hier niets aan veranderen?
[21:00] SPEAKER_01: Bij een nood gaan dan horen dat mensen gaan vastlopen, uitval, risico er is, fouten, serieuze overprikkeling en dat ze al te veel moeten gaan compenseren.
[21:10] SPEAKER_01: Bij een wens hoor je, het zou fijner zijn, maar komt er in het antwoord geen enkel duidelijk risico naar voren.
[21:19] SPEAKER_01: Een belangrijk nuancepunt.
[21:22] SPEAKER_01: Veel dingen die jongere generaties luider durven vragen, en ik ben ze daar zeer dankbaar voor.
[21:28] SPEAKER_01: Zoals bijvoorbeeld flexibiliteit, mentaal welbevinden, autonomie.
[21:32] SPEAKER_01: Die blijken objectief helpend voor alle leeftijden.
[21:35] SPEAKER_01: Dus maak daar de basis voor de universele keuzes van.
[21:40] SPEAKER_01: En pas daarboven beoordeel je individuele noden en wensen.
[21:45] SPEAKER_01: En dan het eerlijke gevoel dat veel leidinggevenden herkennen, maar zelf durven uitspreken.
[21:50] SPEAKER_01: Ik lijk soms wel een kleuterjuf.
[21:52] SPEAKER_01: Hoe kom ik hier weer vanaf?
[21:54] SPEAKER_01: De vermoeidheid bij het constant schakelen in noden is reëel.
[21:59] SPEAKER_01: Wat je beschrijft.
[22:00] SPEAKER_01: Is compassion fatigue.
[22:03] SPEAKER_01: Te lang te veel emotionele zorg dragen.
[22:06] SPEAKER_01: Met veel te weinig herstel en te weinig steun.
[22:09] SPEAKER_01: De weg eruit begint via herkadering.
[22:12] SPEAKER_01: Het probleem is niet dat je abnormale medewerkers hebt, het probleem is de rolverwarring.
[22:18] SPEAKER_01: Medewerkers verwachten soms dat een leidinggevende tegelijkertijd coach, psycholoog, procesbewaker en HR Locket is.
[22:26] SPEAKER_01: Je voelt in sommige situaties dat de balans wat zoek is.
[22:31] SPEAKER_01: Dus zou ik een nieuwe definitie willen voorstellen.
[22:35] SPEAKER_01: Namelijk als leidinggevende ben je daar om het werk mogelijk te maken en mensen professioneel te laten groeien.
[22:42] SPEAKER_01: Maar je bent daarbij niet iedereen zijn therapeut, ouder of reddende engel.
[22:48] SPEAKER_01: Dus voor leidinggevende wees een vuurtoren en geen reddingsboei.
[22:53] SPEAKER_01: Je geeft richting met een vuurtoren, met het licht, en het is aan elke boot in je team om zelf die richting na te varen.
[23:05] SPEAKER_01: Er zijn drie dingen die je concreet kan doen.
[23:07] SPEAKER_01: Normen expliciet maken.
[23:10] SPEAKER_01: Dan gaat het over het expliciteren van de kern van de job.
[23:13] SPEAKER_01: En daar is dan nog ruimte om wat te differentiëren.
[23:17] SPEAKER_01: Maar de norm blijft wel de onderlijn.
[23:22] SPEAKER_01: Denk ook aan eigenaarschap terug te leggen.
[23:24] SPEAKER_01: Ik denk mee, maar jij blijft wel verantwoordelijk voor je prestaties en je keuzes.
[23:29] SPEAKER_01: En ga dan ook grenzen benoemen die warm maar duidelijk zijn.
[23:35] SPEAKER_01: En dat kan klinken als ik hoor dat dit belangrijk voor je is.
[23:39] SPEAKER_01: Maar tegelijkertijd bewaren we natuurlijk ook de balans in het team.
[23:43] SPEAKER_01: Dit kan ik wel doen en daar ligt de grens.
[23:46] SPEAKER_01: Want leidinggevenden die dit goed leren doen, zorgzaam zijn en begrenzen tegelijkertijd, winnen op alle fronten, hebben meer betrokkenheid, hogere productiviteit, minder fouten in het team, een lager verloop.
[24:00] SPEAKER_01: Medewerkers blijven langer en zijn misschien loyaler.
[24:04] SPEAKER_01: Maar er is bovenal veel minder onderhouds gedoe, minder escalaties, roddel, crisissituaties.
[24:11] SPEAKER_01: Meer innovatie misschien, omdat mensen zich veilig voelen om vanuit hun eigen talenten ideeën te delen.
[24:17] SPEAKER_01: En voor uzelf als leidinggevende minder compassionfatig, meer rust in uw hoofd en meer voldoening.
[24:25] SPEAKER_01: Het is tijd voor de vraag van de luisteraar.
[24:29] SPEAKER_00: Als neurodivergent vind ik het tot op de dag vandaag super lastig om voor mezelf op te komen.
[24:34] SPEAKER_00: Want ik hoor al jaren dat mijn manier van werken een probleem is, dat mijn snelheid anderen uitput.
[24:40] SPEAKER_00: Dat ik mij te weinig aanpas, omdat ik niet houd van nachtdragen of zelfs niet van lange koffiepauzen en dat te veel details geef, want dat leidt af.
[24:48] SPEAKER_00: En dat mijn expertise in de manier van werken anderen onzeker maak.
[24:54] SPEAKER_01: Wat zijn mijn strategieën waarvan ik na jaren vind dat ze echt werken?
[25:01] SPEAKER_01: 1.
[25:01] SPEAKER_01: Wees specifiek en niet vaag.
[25:03] SPEAKER_01: Niet, ik heb minder prikkels nodig, maar het zou mij helpen als ik op maandag en woensdag een stile werkplek kan gebruiken en als vergaderingen uiterlijk om 16 uur starten, zodat ik erna nog kan herstellen voor morgen.
[25:15] SPEAKER_01: 2.
[25:16] SPEAKER_01: Frame het als productiviteit.
[25:18] SPEAKER_01: Niet als probleem.
[25:19] SPEAKER_01: Niet ik kan niet tegen dit open kantoor, maar wel: ik lever aantoonbaar beter werk af als ik twee ochtenden per week in een stile ruimte kan focussen.
[25:28] SPEAKER_01: En daar komt uiteindelijk het project ook ten goede.
[25:32] SPEAKER_01: 3.
[25:33] SPEAKER_01: Je hoeft niet alles te delen.
[25:35] SPEAKER_01: Je hoeft geen diagnosen op tafel te leggen.
[25:37] SPEAKER_01: Je hoeft ook je hele levensverhaal niet te vertellen.
[25:40] SPEAKER_01: De vraag: wat heb jij nodig om goed te kunnen functioneren, kun je beantwoorden zonder labels, puur op basis van concrete noden.
[25:50] SPEAKER_01: En maak daarbij het onderscheid tussen goestingsjes en echte noden.
[25:56] SPEAKER_01: Maar bovenal, bouw een vangnet.
[26:00] SPEAKER_01: Want net zoals ik recht heb op een context waarin ik een beste versie van mezelf kan neerzetten, heeft de ander ook dat recht.
[26:08] SPEAKER_01: En daar kan je mee beginnen door een bondgenoot op het werk te zoeken, een collega die het snapt, een leidinggevende die luistert, een HR-contactpersoon die meedenkt.
[26:18] SPEAKER_01: Maar zoek ook verbinding buiten het werk.
[26:20] SPEAKER_01: Lotgenoten, online communities, een coach die neurodivergentie begrijpt.
[26:25] SPEAKER_01: Of gewoon erg leuke mensen waarmee je iets totaal anders kan doen dat weer kan dienen als afleiding.
[26:33] SPEAKER_01: En als je merkt dat je vastloopt, zoek professionele hulp voordat het je zelfvertrouwen gaat ondermijnen.
[26:39] SPEAKER_01: Niet achteraf, maar als preventie.
[26:42] SPEAKER_01: Een klangbord helpt als neurodivergent.
[26:46] SPEAKER_01: Zelf viel ik van mijn stoel bij het analyseren van opnames die over mijzelf waren gemaakt.
[26:53] SPEAKER_01: Zo werd dat voor mij tastbaar hoe anderen het zagen en begreep ik waar het soms spannend kon worden.
[27:01] SPEAKER_01: En tot slot, dat klinkt misschien als een open deur, maar het is er wel geen.
[27:06] SPEAKER_01: Zelfcompassie is voor neurodivergente professionals vaak het allermoeilijkst.
[27:11] SPEAKER_01: Want je hebt jarenlang geleerd door de feedback, zelfs al zijn het die non-verbale blikken, dat het niet goed genoeg is of te anders.
[27:22] SPEAKER_01: Dat je harder moet proberen, beter moet plannen, normaler moet doen.
[27:26] SPEAKER_01: En ja, soms het gevoel dat zelfs dan er geen deur open gaat.
[27:32] SPEAKER_01: En dat heeft een stem in je hoofd gezet die niet zomaar vanzelf weggaat met een to-do-app.
[27:39] SPEAKER_01: Wat wel helpt, is het besef dat je niet faalt als je het anders doet.
[27:44] SPEAKER_01: Dat anders geen minder is.
[27:46] SPEAKER_01: En dat het feit dat je tot hier bent gekomen werkend, functionerend, vaak misschien zelfs uitblinkend, ook al zie je dat vandaag niet, betekent dat je jarenlang compensatiewerk levert waar de meeste neurotypische collega's geen idee van hebben.
[28:05] SPEAKER_01: Dat verdient geen schaamte, dat verdient respect.
[28:08] SPEAKER_01: En het verdient uiteindelijk ook dat je voor jezelf kiest.
[28:13] SPEAKER_01: Maar, en dat is even belangrijk, dit mag nooit betekenen dat de hele verantwoordelijkheid bij de werknemer komt te liggen.
[28:21] SPEAKER_01: Zelfzorg is geen vervanging voor een werkcontext die deugd.
[28:25] SPEAKER_01: Het is een aanvulling.
[28:27] SPEAKER_01: De leidinggevende blijft verantwoordelijk voor de context.
[28:30] SPEAKER_01: De werknemer neemt regie over wat er binnen die context wel kan in eigen handen liggen.
[28:38] SPEAKER_01: Samen is dan het sterkste model.
[28:41] SPEAKER_01: Een context die klopt en een werknemer die zichzelf kent.
[28:45] SPEAKER_01: Laten we eens even terugblikken.
[28:47] SPEAKER_01: We hebben vandaag veel grond bedekt, dus ik wil even samenvatten in drie dingen die je mag meenemen uit deze aflevering.
[28:54] SPEAKER_01: Eén.
[28:55] SPEAKER_01: Neurodivergentie is variatie, geen defect.
[28:58] SPEAKER_01: En stress komt voort uit de context.
[29:01] SPEAKER_01: Twee, masking is de stille killer.
[29:05] SPEAKER_01: Energie die gaat naar normaal lijken.
[29:09] SPEAKER_01: En drie, de oplossing start bij een universeel ontwerp, duidelijkheid, structuur en communicatie.
[29:18] SPEAKER_01: En dan wil ik nog eens afsluiten met het beeld dat ik zelf regelmatig introduceer.
[29:23] SPEAKER_01: Wees een vuurtoren en geen reddingsboei.
[29:27] SPEAKER_01: Een reddingsboei springt in het water bij elke golf.
[29:30] SPEAKER_01: Dat is uitputtend.
[29:31] SPEAKER_01: Dat is onhoudbaar en eerlijk.
[29:34] SPEAKER_01: Dat helpt niemand echt.
[29:37] SPEAKER_01: Want je trekt mensen naar jou toe en je gaat voor twee zwemmen, in plaats van de mensen te leren zwemmen.
[29:44] SPEAKER_01: Een vuurtoren staat stevig, geeft richting, schijnt licht op wat er is zonder te oordelen, zonder te redden.
[29:53] SPEAKER_01: En het is aan elke boot om zelf de koers daarin te bepalen.
[29:58] SPEAKER_01: Dat geldt voor leidinggevenden, creëer context, geef richting, wees duidelijk over waar de kust ligt en waar rot ze zijn.
[30:05] SPEAKER_01: Maar het is niet jouw taak om elke golf voor iedereen te breken.
[30:10] SPEAKER_01: En dat geldt net zo goed voor elke neurodivergente werknemer.
[30:15] SPEAKER_01: Want ik heb vandaag ook iets persoonlijks gedeeld dat ik zelf jarenlang heb gemaskeerd.
[30:20] SPEAKER_01: Dat ik zelf heb geleerd stap voor stap, om voor mijzelf op te komen.
[30:24] SPEAKER_01: Niet door te eisen, maar door concreet te zijn en daarna bondgenoten te zoeken.
[30:31] SPEAKER_01: En door eindelijk de stem in mijn hoofd die zei: je hoort er niet thuis te vervangen door je doet het anders.
[30:40] SPEAKER_01: En dat is gewoon oké.
[30:42] SPEAKER_01: Dus wat neem je nog mee uit deze aflevering?
[30:45] SPEAKER_01: Als leidinggevende, stel volgende week in één gesprek de vraag: wat heb jij vandaag nodig om je werk goed te kunnen doen?
[30:52] SPEAKER_01: En luister echt.
[30:54] SPEAKER_01: Niet in een open kantoor, niet tussen twee meetings door, maar bewust.
[30:59] SPEAKER_01: Kijk of er één ding is dat je universeel kan aanpassen voor iedereen.
[31:04] SPEAKER_01: Agenda's eerder versturen, een stile werkplek beschikbaar maken.
[31:08] SPEAKER_01: Verwachtingen explicieter maken.
[31:11] SPEAKER_01: Iets dat voor het hele team werkt.
[31:13] SPEAKER_01: En als neurodivergent persoon, kies deze week één stukje masking dat je bewust loslaat.
[31:19] SPEAKER_01: Eén moment waarop je kiest voor wat jij nodig hebt in plaats van wat je denkt dat anderen verwachten.
[31:26] SPEAKER_01: Dat hoeft niet groot te zijn.
[31:28] SPEAKER_01: Het kan zijn je oordoppen indoen als ze nodig hebt.
[31:32] SPEAKER_01: Een vergadering op een ander moment voorstellen.
[31:34] SPEAKER_01: Niet glimlachen als je moe bent.
[31:38] SPEAKER_01: Of kiezen voor een goede nachtrust.
[31:41] SPEAKER_01: En als collega tot slot.
[31:44] SPEAKER_01: Kijk komende week eens naar die ene collega die altijd prima, druk maar goed zegt.
[31:50] SPEAKER_01: Maar er daarna elke meeting leeg uitziet, je hoeft niet noodzakelijk iets te zeggen, je hoeft niets te diagnosticeren.
[31:56] SPEAKER_01: Maar je kunt misschien wel eens koffie halen en vragen: hoe gaat het nu echt met u vandaag.
[32:02] SPEAKER_01: Op een moment dat niemand meekijkt.
[32:05] SPEAKER_01: Dat was hem voor vandaag: over breinen die anders werken, over de prijs van normaal doen en over de moed om te kiezen.
[32:13] SPEAKER_01: Als leidinggevende, als collega, als neurodivergent persoon.
[32:18] SPEAKER_01: Voor een werkvloer waar niet iedereen hetzelfde hoeft te zijn om goed te zijn.
[32:24] SPEAKER_01: Dus wees zorgzaam maar niet grenzeloos.
[32:28] SPEAKER_01: Het is misschien anders, maar echt niet minder.
[32:32] SPEAKER_01: Wil je hier verder mee aan de slag?
[32:34] SPEAKER_01: Teken dan in op de nieuwsbrief en de link vind je in onze show notes.
[32:39] SPEAKER_01: Ik ben Elke van der Hoofd en je luisterde naar Stras als BFF.
[32:44] SPEAKER_01: Waar stress niet langer je vijand is, maar je eerlijke, rauwe sidekick.
[32:49] SPEAKER_01: Raakte dit iets in jou?
[32:51] SPEAKER_01: Mooi.
[32:52] SPEAKER_01: Abonneer je dan op je favoriete luisterkanaal of deel hem met mensen waarvan je denkt dat hij of zij er iets aan heeft.
[33:00] SPEAKER_01: En vergeet niet, stress hoort erbij.
[33:03] SPEAKER_01: Het is hoe je ermee omgaat dat het verschil maakt.
[33:07] SPEAKER_01: Tot de volgende!

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.