# E32: “Je lichaam hoort de wereld voordat je hoofd dat doet.” Stressexpert Elke Van Hoof over chronische onzekerheid, prikkelbaarheid en sociale veiligheid.

An episode of [Stress als BFF](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1835403863), 6 Apr 2026, 25 min.

Audio: https://www.buzzsprout.com/2647948/episodes/19747421-e32-je-lichaam-hoort-de-wereld-voordat-je-hoofd-dat-doet-stressexpert-elke-van-hoof-over-chronische-onzekerheid-prikkelbaarheid-en-sociale-veiligheid.mp3

Wat als stress geen persoonlijke zwakte is, maar een begrijpelijke reactie op de wereld waarin we leven? Stress kan zeker je beste vriend zijn, maar de wereld waarin het ontstaat is niet altijd even veilig. Stressexpert Elke Van Hoof heeft het over hoe stress steeds vaker ontstaat door onze harde realiteit. Denk aan online shaming, polarisatie, agressie in publieke en digitale ruimtes en de constante onzekerheid rond werk, klimaat, politiek en onze bestaanszekerheid. Wanneer deze sociale dreiging zich blijft herhalen, leert het lichaam iets. Er ontstaat een blauwdruk als het ware. Elke vorm van ontspanning voelt onveilig aan en alert blijven wordt de standaard. Onderzoek laat zien dat herhaalde blootstelling aan emotioneel geladen content het angstcentrum in de hersenen overprikkelt, terwijl het vermogen om te nuanceren en te reguleren afneemt. Zo kijk je steeds vaker naar de wereld door een lens van dreiging en gevaar. Toch kun je in een harde wereld je stresssysteem opnieuw tot rust laten komen door bewust veiligheid in te bouwen, meer voorspelbaarheid te creëren en sociale steun te organiseren. Elke Van Hoof als keynotespeaker op jouw podium? Wat je in deze podcast hoort, kan je ook live beleven. Elke is een gevraagd keynotespeaker voor bedrijven, HR-teams en events die welzijn op het werk en leiderschap serieus nemen. Wetenschappelijk onderbouwd, praktisch vertaald, activerend en altijd op maat van jouw publiek of organisatie. Ontdek haar keynotes en boek haar via ohmypeople.be/keynotes-elke.Mededeling van de host Via de onderstaande tijdcodes kun je heel gemakkelijk naar een hoofdstuk navigeren. (00:00:00) Introductie van de aflevering. (00:03:02) Stress in een brute sociale wereld. (00:04:46) Echo chambers en rabbit holes als versterkers van sociale dreiging. (00:07:50) De hardheid van het alledaagse. (00:09:15) Lichamelijke klachten bij chronische onzekerheid. (00:12:16) Investeren in je sociaal netwerk als buffer. (00:13:32) Wat wel en niet werkt in een harde context op de werkvloer. (00:16:21) Vertraging, sociale steun en de juiste vragen stellen. (00:19:31) Hoe weet ik of ik mezelf mag uitdagen of al te lang over mijn grens ga? (00:20:29) Functionele versus schadelijke stress. (00:23:22) Einde van de aflevering. Deze podcast kwam tot stand met de medewerking van Oh My People en 50 Koffies. Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief waarin je onder andere de checklist, oefeningen en tips kan terugvinden. Meer over Elke Van Hoof vind je op elkekijkt.be of Oh My PeopleDisclaimer: Stress aanpakken doe je nooit alleen. Elke Van Hoof benadrukt dat ook werkcontext én maatschappij mee bepalen hoe we ons voelen. In deze podcast ontdek je waarom de combinatie van die drie zo cruciaal is.

## Transcript

[0:00] SPEAKER_01: Meer dan ooit worstelen mensen met de donkere kanten van stress.
[0:04] SPEAKER_01: Maar wat als ik je vertel dat stress ook je geheime wapen kan zijn.
[0:08] SPEAKER_01: Welkom bij Stras als BFF.
[0:11] SPEAKER_01: Ik ben Elke van Hoofd en al 25 jaar stressxpert.
[0:15] SPEAKER_01: En ja, dat is lang genoeg om de flaukuul van de feiten te scheiden.
[0:20] SPEAKER_01: Tijd om stress in de ogen te kijken.
[0:23] SPEAKER_01: Fijn dat jij erbij bent.
[0:35] SPEAKER_01: Voor we starten ook nog even dit.
[0:37] SPEAKER_01: Een sterke podcast ontstaat niet toevallig.
[0:40] SPEAKER_01: En voor mij betekent dat rust in het productieproces.
[0:44] SPEAKER_01: En die rust krijg ik dankzij 50 Koffiesproducties.
[0:48] SPEAKER_01: En dat hoor je in de podcast.
[0:51] SPEAKER_01: Veel luisteraars vragen me, hoe moet ik dat nu aanpakken?
[0:55] SPEAKER_01: En daarom deel ik extra oefeningen, tips en inzichten via de nieuwsbrief en inschrijven kan via de bio.
[1:02] SPEAKER_01: En wil je hier echt dieper mee aan de slag, dan nodig ik je graag uit voor mijn Retreat RISE.
[1:10] SPEAKER_01: Ontdek het op Cayanova.eu een plek en bovenal een team dat ik warm kan aanbevelen met verlevan Roy als bijzonder fijne gastvrouw.
[1:23] SPEAKER_01: Je lichaam hoort de wereld voordat uw hoofd dat doet.
[1:28] SPEAKER_01: Harde woorden of een vijandige toon, of de voortdurende onzekerheid over wat nog komt.
[1:37] SPEAKER_01: Misschien zit je wel veilig op een stoel, maar uw zenuwstelsel leeft als het ware in een andere realiteit.
[1:45] SPEAKER_01: En dus is de vraag van vandaag wat als stress geen individuele kwetsbaarheid is, maar een logische aanpassing aan een brute wereld.
[1:57] SPEAKER_01: We leven in een wereld waarin sociale brutaliteit genormaliseerd raakt.
[2:02] SPEAKER_01: Online shaming, polarisatie, agressie in publieke en digitale ruimtes.
[2:09] SPEAKER_01: En daarbovenop chronische onzekerheid over werk, over klimaat, over politiek, over bestaanszekerheid.
[2:20] SPEAKER_01: Volgens het stressprocesmodel zijn dit geen losse gebeurtenissen.
[2:24] SPEAKER_01: Het zijn livestrains, langdurige, onontkoombare spanningen die het gevoel van griep en zelfwaarde aantasten.
[2:34] SPEAKER_01: En precies dat maakt ze zo ontwrichtend voor het stresssysteem.
[2:40] SPEAKER_01: Wanneer sociale dreiging zich herhaalt, ontstaat stress als blueprint.
[2:45] SPEAKER_01: Herinner u?
[2:46] SPEAKER_01: In een vorige episode hebben we daar heel veel op ingezoomd.
[2:51] SPEAKER_01: En die stress als blueprint gaat niet over een bewuste overtuiging, maar vooral een diep ingesleten verwachting.
[3:01] SPEAKER_01: De wereld is hard.
[3:02] SPEAKER_01: Afwijken is gevaarlijk.
[3:04] SPEAKER_01: Ik moet mijzelf beschermen.
[3:08] SPEAKER_01: Deze blueprint stuurt hoe je situaties gaat interpreteren, hoe snel emoties gaan oplopen en hoe intens je lichaam gaat reageren.
[3:19] SPEAKER_01: Stress blijft zo niet alleen een reactie, maar wordt een standaard instelling.
[3:26] SPEAKER_01: Stren standaard instelling zorgt voor heel wat negatieve reacties.
[3:32] SPEAKER_01: Zoals onregelde cortisolpatronen.
[3:35] SPEAKER_01: Herstelhormonen die een beetje tol draaien, verhoogde cardiovasculaire spanning.
[3:40] SPEAKER_01: Een zenuwstelsel dat sneller opschaalt, maar vooral trager gaat herstellen.
[3:47] SPEAKER_01: Uw lichaam leert immers iets fundamenteels.
[3:50] SPEAKER_01: Met name ontspanning is onveilig.
[3:54] SPEAKER_01: En ewige alertheid noodzakelijk.
[3:58] SPEAKER_01: Dat is wat we leren in een brute wereld.
[4:02] SPEAKER_01: Maar in de wereld van vandaag stopt het daar niet.
[4:05] SPEAKER_01: We hebben ook echo chambers en rabbit holes.
[4:08] SPEAKER_01: Waar we vandaag ons in bevinden, waar we in weg dreigen te vallen.
[4:12] SPEAKER_01: Dat zijn geen neutrale informatieomgevingen meer.
[4:15] SPEAKER_01: Ze functioneren als versterkers van sociale dreiging en als chronische trainingscontexten voor dreigingperceptie.
[4:24] SPEAKER_01: Echo chambers wanneer je altijd dezelfde boodschap opnieuw voorgeschoteld krijgt.
[4:30] SPEAKER_01: Rabbitholes, waarin je niet alleen dezelfde boodschap krijgt, maar in een tunnelvisie, steeds nauwere tunnel wordt geduwd.
[4:39] SPEAKER_01: Die gaan steeds dezelfde boodschap herhalen.
[4:43] SPEAKER_01: De wereld is gevaarlijk.
[4:45] SPEAKER_01: Anderen zijn niet te vertrouwen.
[4:47] SPEAKER_01: Blijf alert.
[4:49] SPEAKER_01: Experimentele studies tonen aan dat herhaal de blootstellingen aan emotioneel gelade content inhoud, leidt tot een verhoogde activiteit in onze angstcentra, waardoor we een snellere dreigingsdetectie krijgen.
[5:06] SPEAKER_01: Wat betekent dat?
[5:07] SPEAKER_01: Dat betekent dat we schijnbaar neutrale prikkels of niet zo dreigende prikkels, wel plots als bijzonder dreigend gaan ervaren.
[5:16] SPEAKER_01: Of toch dat we achterdochtig worden.
[5:21] SPEAKER_01: Naastat het onze angstcentra gaat activeren, krijgen we ook sterkere activatie van de regio's in onze hersenen die lichamelijke spanning gaan registreren, waardoor kleine spanning ineens een veel grotere impact heeft.
[5:37] SPEAKER_01: En krijgen we ook een verminderde regulatieregeling in die prefrontale gebieden in de driver's seat van onze hersenen.
[5:47] SPEAKER_01: En dat is als gevolg, wat vroeger neutraal was, wordt sneller gezien als vijandig.
[5:52] SPEAKER_01: Een kritische opmerking, een afwijkende mening, een corrigerende toon, niet eerst afgewogen of genuanceerd, maar het wordt onmiddellijk gescand als potentieel gevaar.
[6:08] SPEAKER_01: Wanneer die dreiging dan chronisch wordt, verzwakt de regulerende werking van de prefrontale cortex.
[6:15] SPEAKER_01: Dan gaat de driver's seat steeds minder te zeggen hebben.
[6:19] SPEAKER_01: En als die steeds minder te zeggen heeft, verliezen we ons vermogen om de zaken in perspectief te zetten.
[6:26] SPEAKER_01: Niet omdat iemand niet wil nuanceren, maar omdat het systeem ondertussen geleerd heeft dat snel reageren veiliger is dan twijfel.
[6:36] SPEAKER_01: Oonderzoek.
[6:38] SPEAKER_01: O nuance.
[6:39] SPEAKER_01: Precies daar verschuift stress van reactie naar een baseline.
[6:45] SPEAKER_01: En dan wordt de wereld automatisch gelezen door een dreigingslens.
[6:51] SPEAKER_01: De hardheid van de wereld die we vandaag rondom ons hebben, zit hem ook niet alleen in grote gebeurtenissen.
[6:57] SPEAKER_01: Ze zit ook in het alledaagse.
[6:59] SPEAKER_01: In hoe een gesprek online ontpoort nog vorige nuance is.
[7:05] SPEAKER_01: In de scherpe toon, eenzijdige toon van bijvoorbeeld nieuwsartikels of online blogs.
[7:12] SPEAKER_01: In de snelheid waarmee iemand wordt afgebrand of gereduceerd tot tegenstander.
[7:17] SPEAKER_01: Je voelt het misschien wanneer je ochtends je telefoon ontgrendelt.
[7:20] SPEAKER_01: Nog voor je goed en wel wakker bent, lees je woorden vol verontwaardiging.
[7:26] SPEAKER_01: En misschien merk je, net als ik, dat onmiddellijk je schouders zich opspannen en je ademhaling een beetje verkrampt.
[7:34] SPEAKER_01: En daarbovenop komt dan die onzekerheid die we vandaag het hoofd moeten bieden.
[7:39] SPEAKER_01: Er is niet meer één duidelijke dreiging, maar een constante onderstroom van snel veranderende situaties.
[7:46] SPEAKER_01: En voordat je het weet, glijden we een rabbit hole in, van één post naar tien, van nuance naar wantrouwen.
[7:54] SPEAKER_01: Niet omdat jij als mens veranderd bent.
[7:57] SPEAKER_01: Maar omdat de situatie je daartoe brengt en als gevolg je zenuwstelsel dag na dag wordt blootgesteld aan een wereld die hard onvoorspelbaar en vijandig aanvoelt.
[8:10] SPEAKER_01: En wanneer die toestand aanhoudt, ontstaan er ook klachten.
[8:13] SPEAKER_01: Niet omdat je breekt, maar omdat je lichaam te lang onder die druk heeft gefunctioneerd.
[8:19] SPEAKER_01: Prikkelbaarheid, hypervigilantie, constante waakzaam zijn, uitputting, wantrouwen.
[8:26] SPEAKER_01: Dat is wat vandaag regeert.
[8:29] SPEAKER_01: Dat zijn echt geen individuele stoornissen, maar dat zijn lichamelijke vertalingen van een harde sociale context.
[8:37] SPEAKER_01: Stel je iemand voor die dagelijks wordt blootgesteld aan harde online discussies.
[8:42] SPEAKER_01: Altijd conflict, altijd dreiging, altijd afwijzing.
[8:48] SPEAKER_01: Of ze nu A, B of C zeggen.
[8:52] SPEAKER_01: Op het werk krijg hij feedback, misschien inhoudelijk mild.
[8:56] SPEAKER_01: Maar zijn lichaam blijft dan ook reageren alsof er gevaar is.
[9:01] SPEAKER_01: De angstcentra vuren ongelooflijk.
[9:04] SPEAKER_01: Het lichaam registreert constant spanning.
[9:07] SPEAKER_01: En dan gaat zijn reactie niet meer proportioneel zijn.
[9:10] SPEAKER_01: Ze gaat disproportioneel zijn, maar gezien de context heel erg logisch.
[9:15] SPEAKER_01: De context van iemand die door een band continu wordt opgejaagd.
[9:23] SPEAKER_01: En denk dan nu maar een keer aan alle acteurs, zangers of zangeressen, maar ook leiders die in spannende tijden iets proberen te verschuiven vanuit hun leiderschap, vanuit hun kunst of beeldvorm.
[9:36] SPEAKER_01: Wees dan eerlijk.
[9:38] SPEAKER_01: Hoe lang is het geleden dat jij nog eens op gezicht hebt over iemand dat je nooit in die persoon zijn gezicht zelf zou zeggen?
[9:50] SPEAKER_01: Want ook dat is een brute sociale wereld.
[9:55] SPEAKER_01: Hoe kunnen we ermee aan de slag niet door jezelf te harden of te kastijen, maar door de context te leren herkennen, van zelfpathologisering naar contexterkenning.
[10:08] SPEAKER_01: Waarom kan ik dit niet beter aan?
[10:11] SPEAKER_01: Benoem de structurele stresshoren rondom ons.
[10:14] SPEAKER_01: Mijn reactie past bij een wereld die weinig veiligheid biedt, zou een mooie benoeming zijn om de context vooral ter verantwoording te roepen.
[10:25] SPEAKER_01: En probeer van die cognitieve vernauwing terug naar mentale flexibiliteit te gaan.
[10:31] SPEAKER_01: Want herhaal de dreiging gaat ons denken ook versmallen.
[10:36] SPEAKER_01: En dus zoek bewust dissonantie op.
[10:41] SPEAKER_01: Zoek bewust verschillende perspectieven op zonder te oordelen.
[10:46] SPEAKER_01: We kunnen het ook eens zijn dat we het oneens zijn.
[10:49] SPEAKER_01: Maar luister en lijst op.
[10:53] SPEAKER_01: Ga dus actief meerdere perspectieven opzoeken zonder onmiddellijke evaluatie.
[10:59] SPEAKER_01: En ga van hulbronnenverlies naar het actief herstellen van buffers.
[11:05] SPEAKER_01: Want brutaliteit erodeert steun en begrip en dus griep in ons sociaal netwerk.
[11:13] SPEAKER_01: En ga dus investeren, tijd investeren om sociale steun en voorspelbaarheid expliciet te gaan organiseren.
[11:21] SPEAKER_01: En spreek dan moeilijke thema's uit in plaats van ze alleen te dragen.
[11:25] SPEAKER_01: Het investeren in mijn sociaal netwerk is gedurende de afgelopen jaren voor mij bijzonder belangrijk geweest.
[11:33] SPEAKER_01: Als plotsklaps.
[11:36] SPEAKER_01: De context zoals je die kent, helemaal wijzigt, dan moet je op zoek naar een nieuwe tribe, naar nieuwe mensen.
[11:45] SPEAKER_01: En dus expliciet sociale steun terug opbouwen, ik kan het je zeggen.
[11:51] SPEAKER_01: Dat brengt heel veel dankbaarheid.
[11:53] SPEAKER_01: En veerkracht en veiligheid met zich mee.
[11:57] SPEAKER_01: Dus als je vandaag last hebt van die brute wereld rondom ons, die snel veranderende wereld, kan ik jou één belangrijke tip geven.
[12:05] SPEAKER_01: Zorg ervoor dat je sociaal netwerk blijft onderhouden.
[12:09] SPEAKER_01: Bouw die seven minute calls uit, die ik al eerder in afleveringen heb vermeld.
[12:16] SPEAKER_01: Zorg ervoor dat je lijst hebt van mensen die je gedurende de week een keer belt.
[12:20] SPEAKER_01: Mensen die je al lang niet meer hebt gehoord en die je opbelt gewoon met de vraag: hoe gaat het met je vandaag?
[12:27] SPEAKER_01: Korte telefoontjes, maar om het lijntje toch actief te houden.
[12:32] SPEAKER_01: Je zal zien dat je dit enorm helpt in een harde, brutte wereld.
[12:38] SPEAKER_01: Hoe vertalen we dit nu naar de werkvloer?
[12:41] SPEAKER_01: De werkvloer is natuurlijk geen eiland.
[12:43] SPEAKER_01: De harde wereld komt ook daar mee naar binnen, via collega's, via onze lichaamshoudingen, onze reacties en de onderlinge spanning die soms kan aanwezig zijn.
[12:53] SPEAKER_01: Want mensen komen op de werkvloer niet alleen met hun expertise, maar ook met hun wensen, hun noden en behoeftes en dus ook een zenuwstelsel dat al de hele dag heeft moeten scannen, filteren en incasseren.
[13:07] SPEAKER_01: Wat niet werkt in een harde context.
[13:11] SPEAKER_01: Wanneer stressreactiviteit gaat toenemen, grijpen organisaties vaak naar reflexoplossingen die het probleem onbedoeld versterken.
[13:21] SPEAKER_01: Wat bedoel ik daarmee?
[13:23] SPEAKER_01: Emotionele reacties individualiseren.
[13:25] SPEAKER_01: Je moet hier professioneler mee omgaan.
[13:29] SPEAKER_01: Of stress herleiden tot persoonlijke veerkracht.
[13:32] SPEAKER_01: Je moet leren loslaten.
[13:35] SPEAKER_01: Lees het gewoon meer.
[13:37] SPEAKER_01: Alsof dat de oplossing is.
[13:39] SPEAKER_01: Onzekerheid minimaliseren of rationaliseren.
[13:42] SPEAKER_01: Zo erg is het toch niet.
[13:45] SPEAKER_01: Dat werkt niet in een harde context.
[13:48] SPEAKER_01: In een context van brutaliteit en onzekerheid lees het zenuwstelsel niet als een geruststelling, maar als extra onveiligheid.
[13:55] SPEAKER_01: Want het gaat horen, ik word niet gezien.
[14:00] SPEAKER_01: Ik sta er dus alleen voor.
[14:01] SPEAKER_01: Ik ben de enige die dit zo ervaart.
[14:06] SPEAKER_01: En dan komen we op een wetenschappelijk concept dat we noemen common humanity.
[14:10] SPEAKER_01: Het moment dat onze beleving van menselijkheid anders lijkt dan de mensen rondom ons, gaat stress omhoog.
[14:20] SPEAKER_01: Omdat wij kudedieren.
[14:23] SPEAKER_01: Wij kunnen niet alleen overleven.
[14:26] SPEAKER_01: Dus zodra we het gevoel krijgen, het hoeft dus echt niet zo te zijn, maar het gevoel krijgen dat we geïsoleerd worden en er dus alleen lijken voor te staan, wordt het bijzonder moeilijk om ziekmakende stress te vermijden.
[14:42] SPEAKER_01: Wat werkt er wel?
[14:44] SPEAKER_01: Veiligheid tastbaar maken.
[14:46] SPEAKER_01: In een harde wereld is psychologische veiligheid echt geen luxe, maar een voorwaarde om stressreactiviteit te dempen, te verminderen.
[14:55] SPEAKER_01: En dat begint niet met grote programma's, maar met kleine, consistente signalen.
[15:00] SPEAKER_01: Voorspelbaarheid creëren.
[15:01] SPEAKER_01: Ik kan het niet genoeg benadrukken.
[15:04] SPEAKER_01: Stresssystemen kalmeren wanneer de omgeving leesbaar wordt.
[15:08] SPEAKER_01: Duidelijke agenda's vooraf.
[15:10] SPEAKER_01: Benoemen wat er vaststaat en wat nog onzeker is.
[15:13] SPEAKER_01: Benoemen waar we zelf over kunnen beslissen.
[15:16] SPEAKER_01: Geen verrassingen op cruciale momenten.
[15:20] SPEAKER_01: Dat kan zich formuleren in een zin als dit ligt vast.
[15:25] SPEAKER_01: Over dit stuk is nog onzekerheid.
[15:28] SPEAKER_01: En daar kom ik nog op terug.
[15:31] SPEAKER_01: Dat onderscheid tussen die drie elementen verlaagt al de waakstand.
[15:36] SPEAKER_01: Ga ook emoties normaliseren zonder ze te problematiseren.
[15:41] SPEAKER_01: In een harde wereld zijn gespannen reacties logisch.
[15:45] SPEAKER_01: Wat helpt, zijn emoties benoemen zonder een schuldige te zoeken.
[15:50] SPEAKER_01: Gedrag scheiden van de intentie.
[15:53] SPEAKER_01: En dat is belangrijk.
[15:54] SPEAKER_01: Want als we ons eigen evalueren, evalueren we op de intentie die we hadden.
[16:00] SPEAKER_01: Maar als we een andere persoon evalueren, gaan we enkel kijken naar het gedrag.
[16:05] SPEAKER_01: En als dat gedrag ons niet vindt, dan gaan we oordelen.
[16:11] SPEAKER_01: Dus ga gedrag scheiden van intentie en koppel het los van oordeel.
[16:16] SPEAKER_01: Durf een pauze te laten voor je een waardeoordeel formuleert.
[16:21] SPEAKER_01: En dat kan zich uit in bijvoorbeeld een zien als ik zie dat dit spanning oproept.
[16:29] SPEAKER_01: En dat is begrijpelijk, gezien de context.
[16:32] SPEAKER_01: Geen oplossing, geen analyse, maar wel afstemming.
[16:37] SPEAKER_01: We blijven wel schouder aan schouder staan.
[16:40] SPEAKER_01: Ook al weten we het niet.
[16:43] SPEAKER_01: Maak ook ruimte voor vertraging.
[16:45] SPEAKER_01: Wanneer dreiging dominant is, kiest het brein voor snelheid.
[16:49] SPEAKER_01: En de werkvloer kan dat gaan compenseren door bewust te vertragen, door concreet pauzes in te bouwen in overleg.
[16:57] SPEAKER_01: Stil te laten vallen naar moeilijke boodschappen en niet onmiddellijke reactie eisen.
[17:04] SPEAKER_01: Bijvoorbeeld laat ons hier iets bij blijven stilstaan voordat we beslissen.
[17:11] SPEAKER_01: Dat geeft ons mentaal ruimte.
[17:14] SPEAKER_01: Of een moeilijk gesprek afronden met de boodschap.
[17:19] SPEAKER_01: Laat ons elke van zijn kant hier eens even over nadenken, even tot rust komen en laat ons dan met onze vragen en onze ideeën daarover nog eens opnieuw inchecken.
[17:30] SPEAKER_01: Ga ook sociale steun op de werkvloer actief organiseren, want brutaliteit en polarisatie eroderen steun.
[17:38] SPEAKER_01: Wachten tot mensen zelf hulp vragen, is onvoldoende.
[17:41] SPEAKER_01: En bovendien dienen onze collega's ook te leren dat het niet is omdat we ergens anders over denken dat we niet meer schouder aan schouder staan.
[17:51] SPEAKER_01: Wij hoeven het echt niet over alles eens te zijn.
[17:55] SPEAKER_01: Dus wat werk zijn vaste check-ins, duo's of buddy systemen bouwen en het expliciet samen gaan dragen van moeilijke dossiers.
[18:04] SPEAKER_01: Een voorbeeld zien kan hier zijn: wie hoeft dit niet alleen te dragen.
[18:09] SPEAKER_01: Dat is geen zachtheid, maar voor mij is dat gewoon pure stressbuffering.
[18:15] SPEAKER_01: Ga de juiste vragen stellen.
[18:17] SPEAKER_01: Vragen kunnen stress verhogen, maar ook verlagen.
[18:20] SPEAKER_01: In een harde wereld zijn veiligheidsvragen die het verschil gaan maken, vragen die gaan helpen.
[18:26] SPEAKER_01: Zoals bijvoorbeeld, wat in deze situatie voelt onveilig of onduidelijk.
[18:32] SPEAKER_01: Waar verlies jij hier griep?
[18:35] SPEAKER_01: En wat heb je nodig om dit hateerbaar te maken?
[18:39] SPEAKER_01: Zonder moeilijke onderwerpen uit de weg te gaan.
[18:43] SPEAKER_01: Dit type vragen herstellen ook mastery, het gevoel van competent te zijn.
[18:50] SPEAKER_01: Dat is exact wat chronische stress nodig heeft om weer te verdwijnen.
[18:55] SPEAKER_01: Op de werkvloer betekent omgaan met stress in een harde wereld niet mensen harder maken.
[19:01] SPEAKER_01: Het betekent de context erkennen, veiligheid structureel inbouwen en begrijpen dat rust nooit vanzelf terugkomt.
[19:10] SPEAKER_01: Ze moet mogelijk worden gemaakt.
[19:12] SPEAKER_01: Het is zoals ik in mijn keynote's meegeef: focus niet op wat zal veranderen.
[19:17] SPEAKER_01: En maak de wereld zo weer hanteerbaar en voorspelbaar mogelijk door te focussen op wat hetzelfde zal blijven, wat niet zal veranderen.
[19:27] SPEAKER_01: Het is tijd voor de vraag van onze luisteraar.
[19:31] SPEAKER_00: Als stress een logische aanpassing is aan een harde wereld, hoe weet ik dan of ik mezelf mag blijven uitdagen, omdat ik eigenlijk al veel te lang over mijn grens gaan?
[19:40] SPEAKER_01: Dat is een belangrijke vraag, omdat ze precies raakt aan een misverstand dat vaak ontstaat, wanneer we stress niet langer individualiseren.
[19:49] SPEAKER_01: Wanneer mensen horen dat stress is een aanpassing, ontstaat soms de impliciete conclusie.
[19:56] SPEAKER_01: Dan is dit dus zoals het is, dan moet ik hier maar doorheen.
[20:02] SPEAKER_01: Maar adaptatie, u moet aanpassen, betekent niet dat dit iets duurzaam is.
[20:09] SPEAKER_01: Het verschil tussen functionele stress en schadelijke stress moet hier gemaakt worden.
[20:14] SPEAKER_01: Want stress op zich is niet het probleem.
[20:17] SPEAKER_01: Het probleem is de duurtijd zonder herstel.
[20:22] SPEAKER_01: Ons zenuwstelsel kan echt heel veel hebben, zolang er maar drie dingen blijven bestaan.
[20:28] SPEAKER_01: Tijdelijkheid, stress komt en gaat.
[20:32] SPEAKER_01: Herstel.
[20:33] SPEAKER_01: Het systeem mag echt weer even zakken.
[20:37] SPEAKER_01: Dat kunnen dus, zoals ik in eerdere afleveringen al heb uitgelegd, micro-momentjes zijn.
[20:42] SPEAKER_01: En ten derde betekenis: je ervaart, je begrijpt waarom je die doet.
[20:48] SPEAKER_01: Wanneer een van die drie langdurig wegvalt, verschuift stress van uitdaging naar uitputting.
[20:54] SPEAKER_01: Van functionele stress naar ziekmakende stress.
[20:58] SPEAKER_01: Herstel blijft uit zelfs in veilige momenten.
[21:02] SPEAKER_01: Wanneer we spreken over ziekmakende stress.
[21:05] SPEAKER_01: Je merkt immers dat je lichaam niet meer zakt.
[21:08] SPEAKER_01: Ook s'avonds blijft alert.
[21:10] SPEAKER_01: Ontspanning voelt zelfs onrustig, rust roept schuld op of leegte op.
[21:15] SPEAKER_01: Dat wijst niet op een zwakte, maar op een systeem dat te lang heeft moeten volhouden.
[21:20] SPEAKER_01: Uitdaging vergroot meestal flexibiliteit.
[21:24] SPEAKER_01: En overbelasting gaat vernauwen.
[21:28] SPEAKER_01: Minder keuzemogelijkheden geven.
[21:31] SPEAKER_01: Je gaat sneller defensiever reageren, nuance voelt als een inspanning.
[21:36] SPEAKER_01: Kleine prikkels hebben grote impact.
[21:38] SPEAKER_01: Dat is een teken dat stress niet meer mobiliseert, maar het overneemt en gaat regeeren, gaat kiezen.
[21:45] SPEAKER_01: Je verliest je eigen keuzemogelijkheden.
[21:48] SPEAKER_01: En wat misschien voor heel veel mensen herkenbaar is je idee van ik kies hiervoor, ik wil dit doen, verschuift naar ik moet.
[21:58] SPEAKER_01: Zolang je ergens voor kiest, kan het stressvol en gezond zijn.
[22:04] SPEAKER_01: Maar wanneer het gevoel van keuze verdwijnt, stijgt de stress razendsnel.
[22:11] SPEAKER_01: Wat betekent dit concreet?
[22:13] SPEAKER_01: Het antwoord is dus niet minder uitdaging of meer uitdaging.
[22:17] SPEAKER_01: Het antwoord is juist gedoseerde uitdaging met expliciet herstel.
[22:23] SPEAKER_01: En dat herstel is geen luxe of een beloning, maar een biologische noodzaak.
[22:28] SPEAKER_01: Je kan het ook niet genoeg benadrukken.
[22:32] SPEAKER_01: Zonder herstel leert uw lichaam niet dat de wereld ook weer veilig kan zijn.
[22:38] SPEAKER_01: Dus is misschien een heroriënterende vraag voor uzelf in plaats van kan ik dit aan?
[22:45] SPEAKER_01: Wat heeft mijn zenuwstelsel, wat heeft mijn lichaam nodig om dit hateerbaar te houden?
[22:51] SPEAKER_01: Soms zijn dat minder prikkels, soms is dat meer sociale steun, soms is dat meer voorspelbaarheid.
[22:57] SPEAKER_01: En soms is het simpelweg de erkenning dat het logisch is dat dit even zwaar voelt.
[23:03] SPEAKER_01: Wat zou ik graag hebben dat je meeneemt uit deze aflevering?
[23:08] SPEAKER_01: Dat brutaliteit, zoals we die vandaag kennen, ons stresssysteem traint.
[23:13] SPEAKER_01: En dat dat leidt tot chronische onzekerheid.
[23:17] SPEAKER_01: Watweer griep en zelfwaardegevoel gaat verminderen.
[23:22] SPEAKER_01: Dat fysieke spanning de blijvende waakstand verklaart waarin velen onder ons zich bevinden.
[23:31] SPEAKER_01: Dat echo chambers altijd maar meer van hetzelfde zoals we dat ervaren op social media, dreiging ook echt lichamelijk maken als we de verkeerde boodschappen krijgen.
[23:43] SPEAKER_01: En dat veiligheid een biologische noodzaak is.
[23:48] SPEAKER_01: En onthoud dat stress geen individuele tekortkoming is, maar een aanpassing kan zijn aan een harde wereld.
[23:55] SPEAKER_01: Herstel begint waar veiligheid weer mogelijk wordt gemaakt.
[24:00] SPEAKER_01: Structureel, relationeel, maar ook lichamelijk.
[24:05] SPEAKER_01: En weet voor zij die hier actief mee aan de slag gaan.
[24:10] SPEAKER_01: De link voor onze nieuwsbrief bevindt zich in de bio.
[24:14] SPEAKER_01: Ik ben Elke van Hoofd en je luisterde naar Stras als BFF, waar stress niet langer je vijand is, maar je eerlijke, rauwe sidekick.
[24:24] SPEAKER_01: Raakte dit iets in jou?
[24:25] SPEAKER_01: Mooi.
[24:26] SPEAKER_01: Abonneer je dan op Spotify of deel hem met mensen waarvan je denkt dat hij of zij er iets aan heeft.
[24:32] SPEAKER_01: En vergeet niet, stress hoort erbij.
[24:36] SPEAKER_01: Het is hoe je ermee omgaat dat het verschil maakt.
[24:39] SPEAKER_01: Tot de volgende!

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.