# 82. Największe kontrowersje w polskiej sztuce

An episode of [Nie-winna Sztuka](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1834906739), 28 Dec 2023, 33 min.

Audio: https://anchor.fm/s/9531ea30/podcast/play/80540312/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2023-11-28%2Fe3f4c569-4b9b-9fce-4e56-e57142f48ec1.mp3

Co może wywołać największy skandal w Polsce? Sztuka, która jest oparta na aspekcie religijnym albo seksualnym! Dzisiaj opowiem Wam o kilku najbardziej kontrowersyjnych dziełach sztuki, które zszokowały nie tylko Polaków. Nie do wszystkich mogę wstawić zdjęcie, bo są mocno niecenzuralne albo związane z symbolami, które są zakazane. Mam nadzieję, że Wam się spodoba! Miłego słuchania, Marika Szwal.

## Transcript

[0:00] Treść Witam was w kolejnym niewinnym odcinku.
[0:03] Dzisiaj opowiem wam o najbardziej kontrowersyjnych i
[0:07] skandalicznych dziełach sztuki, jakie powstały w Polsce.
[0:11] Pewnie nie zdziwi was fakt, że w Polsce najbardziej
[0:14] kontrowersyjne są te, które tyczą się religii.
[0:17] Mimo tego, że mamy państwo świeckie.
[0:20] Niestety nadal kościół ma ogromny wpływ na nasz kraj, ale
[0:24] zaczynamy od pierwszej pracy Jacka markiewicza pod tytułem
[0:29] Adoracja Chrystusa i Jestem pewna, że wspominałam o nim.
[0:33] Ale tylko tak pobieżnie w odcinku o najbardziej
[0:36] kontrowersyjnych dziełach sztuki tak generalnie na świecie i
[0:40] dzisiaj chcę do niego wrócić i zagłębić się szczegółowo.
[0:44] Jego praca to jest wideo z dziewięćdziesiątego trzeciego
[0:47] roku. Co ciekawe, jest to praca
[0:49] dyplomowa, także mocne i odważne jak na studenta.
[0:53] Każdy, kto był na uczelni artystycznej, no to wie, że te
[0:57] dyplomy rzadko kiedy bywają kontrowersyjne, muszę wam od
[1:02] razu przyznać, że nie mogłam dotrzeć do tego filmu.
[1:05] Jedynie do kadrów z niego, więc no opowiem wam co się w nim
[1:10] dzieje. Tylko na podstawie zdjęć i
[1:12] opisów nagi artysta dotyka, przytula wręcz pieści wielki
[1:17] średniowieczny krucyfiks Jezusa Chrystusa.
[1:20] Ten krucyfiks należy do zbiorów Muzeum Narodowego i Chrystus
[1:25] leży na ziemi, a artysta wije się koło niego przepasany jest,
[1:29] no powiedzmy taką lekką tkaniną, ale bardzo dużo tam widać i
[1:34] wiecie co do dzisiaj jest to bardzo kontrowersyjne, ponieważ
[1:38] jaka tak naprawdę jest granica pomiędzy.
[1:41] Adoracją a profanacją i to dzieło powstało w czasach
[1:45] wczesnego kapitalizmu. Wtedy młodzi artyści mocno
[1:49] manifestowali niechęć do Kościoła, który w poprzednim
[1:52] systemie był jedynym buforem. Tak naprawdę wolności.
[1:57] Myślę, że też wiele się do dzisiaj niestety nie zmieniło,
[2:00] ale mam nadzieję, że idziemy ku lepszemu, ale mam ciekawy
[2:04] fragment, ponieważ dr Antoni Zięba napisał Nagość artysty nie
[2:09] proponowała świętości, lecz mogła i powinna być rozumiana
[2:14] jako. Dramatyczne, drastyczne
[2:16] skierowanie uwagi na związek cielesności człowieka z
[2:20] wcieleniem Boga w Jezusa i w jednym z wywiadów artysta
[2:23] wyjaśnił, gdy wszedłem do Kościoła w Warszawie i
[2:26] zobaczyłem ludzi modlących się do wyrzeźbionego niby Boga,
[2:30] przeżyłem szok do pracy, w której pieszcze Chrystusa
[2:34] motywowała mnie chęć obrazy tego, co nie jest Bogiem i mimo
[2:39] wszystko jest to praca religijna, o uwielbieniu Boga,
[2:43] liżąc wielki średniowieczny krucyfiks dotykając go.
[2:46] W jakim ciałem, obrażając go, gdy leży pode mną, modlę się do
[2:51] prawdziwego Boga, więc jak widzicie zamysłem nie była
[2:54] stricte obraza wiary w Boga, a tego czym jest no hipokryzja w
[2:59] instytucji Kościoła, która jest od zawsze i zapewne nigdy z
[3:03] niego nie zniknie. Oczywiście było mnóstwo
[3:05] protestów, bo praca była wielokrotnie wystawiana nie
[3:09] tylko w Polsce, ale i poza granicami naszego kraju.
[3:12] Po wystawie na przykład sale były okupowane przez wiernych,
[3:17] którzy wręcz żądali o oczyszczenie.
[3:19] Znieważono tego krzyża. I zamknięcia wystawy w sumie
[3:23] każda sztuka, o której dzisiaj opowiem, była zamykana.
[3:27] Tak naprawdę protestujący w tym przypadku oblali czerwoną farbą
[3:31] ścianę, na której puszczany był film z projektora wkroczyła
[3:35] oczywiście policja i cała sprawa poszła do prokuratury.
[3:38] Tam było naprawdę grubo i jest coś takiego jeszcze jak Liga
[3:44] muzułmańska w RP i nawet oni wystosowali ogłoszenie, że są
[3:48] oburzeni, łączą się z nimi wszyscy ci, którzy nie godzą się
[3:52] na ostentacji. Wulgarności w przestrzeni
[3:55] publicznej niepotrzebne prowokacje, a także obrazę uczuć
[3:59] religijnych, nawet jeśli nie są to ich własne uczucia religijne.
[4:03] Zdumiewające jest również to, że autorzy takich oburzających
[4:07] aktów prezentują je z dumą, często przy szerokim wsparciu ze
[4:11] strony elit kulturowych i intelektualnych.
[4:15] No i co myślicie? Moi drodzy mocne przegięcie, czy
[4:18] już was nic tak naprawdę nie zszokuje wy świecie sztuki?
[4:22] Powiem tylko tyle, że ja od razu skojarzyłam.
[4:26] To ten performens, który siedział w wideo z tym, co się
[4:32] tak naprawdę dzieje w kościele. No bo jak jest wystawiana ta
[4:35] rzeźba? Ten krucyfiks Chrystusa i trwa
[4:38] Adoracja w kościele w jakieś tam święta nie pamiętam już jakie.
[4:41] No to ludzie faktycznie dotykają tego Jezusa, całują go po
[4:45] stopach po rękach z tego, co przynajmniej pamiętam.
[4:50] No ale powiedzmy, że różnica jest taka, że są ubrani i robią
[4:54] to z mniejszą namiętności. A z większym oddaniem teraz jest
[4:59] w ogóle taka afera, że w Warszawie otwarto knajpkę, która
[5:03] nazywa się bodajże madonna i w środku są no wiecie takie
[5:07] poparte owe wersje maryjki, różne portrety, jakby wariacje
[5:12] na temat Matki Boskiej, ale zamienione na dzieła sztuki.
[5:16] Na przykład matka Boska, ale z twarzą rihanny i jakieś tam
[5:20] chyba inne nawiązania do religii i widziałam social mediach, że
[5:25] starsi ludzie klęczą przed tą knajpą z wielkim obrazem.
[5:28] Chrystusa i modlą się na głos w ocenach na Google możemy
[5:32] przeczytać na przykład takie komentarze.
[5:34] Wystrój rażąco wyśmiewający religię rzymskokatolicką.
[5:39] Miejsce wygląda jak dom szurniętego obrazy i profanują.
[5:44] Można powiedzieć świątynia szatana.
[5:46] Kolejny Jestem zdruzgotana wystrojem wnętrza restauracji
[5:50] Polska jako naród powstała i przetrwała dziejowe burze,
[5:54] zachowując swoją mowę ojczystą i tradycję.
[5:57] Tylko dzięki wierze chrześcijańskiej.
[5:59] Bóg honor, ojczyzna kiedyś nasi przodkowie umierali z tymi
[6:03] słowami na ustach. Tutaj zostały przekroczone
[6:06] wszelkie granice przyzwoitości w takich bluźnierczych,
[6:10] obrażających uczucia każdego wierzącego Polaka.
[6:13] Atmosferze nie chce się spożywać posiłku, nawet jeśli byłby
[6:16] podany za darmo. Kolejny szukam restauracji, co
[6:19] znajduje miejsce, które szydzi z mojej wiary.
[6:23] Taki marketing de facto stanowi naruszenie prawa, ale proces
[6:26] pewnie jest właścicielowi na rękę jako generujący rozgłos.
[6:31] Takich perełek jest oczywiście dużo więcej.
[6:33] Możecie sobie poczytać, jak chcecie mi się po prostu
[6:36] przypomniała ta historia, dlatego wam przytaczam, ale
[6:38] słuchajcie, bo mam też komentarz właściciela tej restauracji.
[6:42] Jesteśmy przyzwyczajeni do kolejek przed lokalem, ale na
[6:46] modlitwę fanatyków nie byliśmy gotowi na kolejne takie
[6:49] wydarzenie przygotujemy termosy z herbatą i włoskie przekąski.
[6:53] Oskarżenia o obrażanie uczuć są dla mnie mocno kuriozalne,
[6:58] ponieważ prezentujemy obrazy i symbole powszechnie dostępne we
[7:01] włoskich domach. Oraz w szeroko pojętej
[7:03] popkulturze nie mamy zamiaru nikogo obrażać i zapewniamy, że
[7:07] gdyby ktoś z urażonych zajrzał do nas, zmieniłby o restauracji
[7:11] zdanie broni nas dobra włoska, kuchnia i dobra muzyka i myślę,
[7:15] że tutaj jest na ogromny zgrzyt, bo ludzie piszący, że to obraza
[7:20] naszej religii, jakiej naszej wielu Polaków nadal zapomina, że
[7:24] to kraj świecki. Co powtarzam drugi raz wiem
[7:27] szok, ale wychowali. Zostaliśmy tak naprawdę w
[7:30] zmuszaniu nas do chodzenia do Kościoła i na lekcje religii.
[7:34] Ja dopiero w liceum mogłam pójść na etykę zamiast religii i to
[7:37] wyłącznie dlatego, że chodziłam do prywatnego liceum i mogliśmy
[7:41] sobie wybrać, a etykę mieliśmy z bardzo fajnym profesorem
[7:45] filozofii z naszego Uniwersytetu, więc ja byłam
[7:48] podjarana. Na lekcje religii chodziły tylko
[7:51] te osoby, które chciały bardzo szybko zdobyć jakąś tam
[7:55] szósteczka bez żadnego wysiłku, bo tak właśnie wyglądała religia
[8:00] tam w tej szkole, a za to na etyce musieliśmy pisać różne
[8:05] rozprawki. Felietony na tematy
[8:07] egzystencjonalne, filozoficzne. To była super sprawa dla mnie,
[8:12] ale no przez całą podstawówkę nie przedszkole gimnazjum
[8:16] musiałam jednak uczestniczyć. Wy tym, że ta religia była taką
[8:20] oczywistością w mojej edukacji i przez lata w ogóle dla mnie było
[8:25] normą chodzenie do Kościoła i modlitwa co wieczór, no bo tak
[8:28] mnie wychowano, ale bez żadnej refleksji nigdy mi nie czytano
[8:32] Biblii, nie opowiadano mi o historii związanej z postaciami
[8:36] biblijnymi. Yy tak miało po prostu być i
[8:39] koniec, bo Jestem dzieckiem, więc jakby to jest to logiczne,
[8:42] że robię to samo co rodzice i dopiero dorastając zaczęłam sama
[8:46] zagłębiać się w ten temat i sama zrezygnowałam z Kościoła i z
[8:49] wiary, za co oczywiście do dzisiaj traktowana Jestem jako
[8:53] bezbożnica w rodzinie. No bo w Polsce, jeżeli chodzi o
[8:56] religię czy politykę wszystko jest albo czarne, albo białe.
[9:00] Nie ma co ukrywać. Szczególnie przez ostatnie 8
[9:02] lat, a znam wiele osób, które w ogóle wystąpiło z Kościoła.
[9:07] Bardzo byłam ciekawa ich historii.
[9:09] I oni mają ogromną wiedzę, a propo religii dużo naprawdę dużo
[9:15] większą niż większość osób, które tak zagorzale nazywają się
[9:19] katolikami. No dla mnie jest to szokujące,
[9:21] ale mamy jakiś tam przyjaciół, którzy są mocno wierzący i to są
[9:26] też młode osoby i zazwyczaj jest to mocno fanatyczne.
[9:30] I faktycznie bez żadnej podstawy wiedzy o tej swojej religii.
[9:36] No ale tak jak mówiłam ta historia z restauracją to taki
[9:39] bonus, bo mi się po prostu przypomniało, ale myślę, że tak.
[9:42] Czy siak wpasuje się wy? Tematykę podcastu wiecie no dla
[9:46] mnie na przykład najbardziej naturalną rzeczą byłby moment,
[9:50] kiedy człowiek sam z siebie w naturalny sposób wybiera w co
[9:54] wierzy, jak wierzy, jakby niech to będzie totalnie pomiędzy nim,
[9:59] żeby nikt nikomu niczego nie nakazywał.
[10:02] Bo ja oczywiście tutaj nie chcę urazić żadnych osób wierzących,
[10:05] bo jakby też oddzielam wiarę. Od oczywiście instytucji
[10:09] Kościoła to jest chyba logiczne. Drugą pozycją będzie Paweł
[10:13] Althamer, o którym pierwszy raz usłyszałam chyba na Piątym Roku
[10:17] Studiów. Taki to poziom edukacji mamy w
[10:20] Polsce, gdzie po wszystkich chyba będę jechać.
[10:23] Także Przepraszam, w każdym razie Paweł althamer, głowę
[10:28] Lecha Kaczyńskiego w pniu, brzozy rzeźba ma 4 M i waży 400
[10:32] kg. Stworzył ją na dziesiątą
[10:35] rocznicę zamachu smoleńskiego. Z tego co pamiętam i jak wy
[10:39] możecie pamiętać? No to w katastrofie zginął
[10:42] prezydent Lech Kaczyński, jego żona Maria, kilka też innych
[10:46] przedstawicieli gdzieś tam władzy naszego kraju.
[10:50] I do dzisiaj chodzą pogłoski, że był to zamach, a nie wypadek.
[10:54] Ja nie będę w ogóle w to wnikać. Wiadomo, że było wiele głosów
[10:58] oburzenia, a propos tej rzeźby althamera nie ma co się dziwić,
[11:02] ale sam artysta skomentował to krótko, to jest moja reakcja na
[11:06] smutek, który udzielił się całemu naszemu narodowi i
[11:10] przerodził się w gniew agresję, brak zaufania i niechęć.
[11:14] Oczywiście wstawiam wam wszystkie dzieła sztuki na
[11:17] Instagram, żebyście mogli je oglądać, kiedy słuchacie.
[11:21] Podcastu kolejnym dziełem jest praca Roberta termoforek z
[11:26] dziewięćdziesiątego czwartego roku jest to 8 plastikowych
[11:29] worków, takich wielkich, wypełnionych wodą i położonych
[11:34] na figurce Chrystusa i Matki Boskiej, którą artysta zakupił w
[11:38] jakimś tam pobliskim sklepie z dewocjonaliami.
[11:41] Prace została wystawiona na Gdańskiej starówce, więc od razu
[11:45] można było obserwować reakcje ludzi.
[11:47] Myślę, że to jest zawsze najciekawsze w takich
[11:51] performance. Instalacjach bardzo szybko
[11:53] przechodnie podziurawię te worki z wodą, a figurki świętych
[11:57] zabrali do pobliskiego Kościoła i był też współautor tej
[12:01] instalacji. Kazimierz Piotrowski i on
[12:04] stracił wtedy posadę w kuratorium muzeum Rzeźby i
[12:08] Skomentował to tak. Ta praca była próbą dotknięcia
[12:11] żywej tkanki miasta na tej tkance ulicy bruku położyłem
[12:16] termofory, którymi zwykle okłada się obolały rany, a między
[12:20] jednym a drugim święte figury. Żywą tkankę religijną, tak jak
[12:25] kościół bada sekty, z którymi się nie zgadza.
[12:28] Tak samo ja podchodzę do sztuki jako badacz.
[12:31] Społeczeństwo powinno się zastanowić, dlaczego sztuka tak
[12:34] wygląda i czy jego reakcje są uzasadnione.
[12:38] Ta sama instalacja została też wystawiona w Belgii i belgijscy
[12:42] obrońcy oponowali tak samo jak polscy, jeżeli w przestrzeni
[12:46] publicznej są dzieła religijne, to w imię równości mogą tam się
[12:49] znaleźć również dzieła i religijne spór przerodził się w
[12:53] ogóle w debatę o granicach demokracji.
[12:56] Ekspozycja skończyła się. Przed terminem tutaj Zero szoku.
[12:59] Proboszcz parafii Notre Dame de Lordy, który objął patronat nad
[13:04] wystawą, skomentował. To jest fantastyczne, dziwią
[13:07] mnie ludzie, którzy bardziej przejmują się losem jednej
[13:11] rzeźby niż losem zgwałconej Kobiety i ten sam proboszcz
[13:15] umieścił na stałe w swoim kościele inną pracę remusa,
[13:19] symbolizującą komercjalizację religii pod tytułem Las Vegas,
[13:23] czyli plastikowa madonna, która płacze pieniędzmi jakby od razu.
[13:29] Mi się skojarzyło 2 artystów. A propos problemu, który jest
[13:34] uwydatniony przez nich, a propos oczywiście tej komercjalizacji
[13:38] religii. No to Pis christ, czyli
[13:42] krucyfiks zamoczony w moczu spermie i krwi, który stworzył
[13:46] andres serrano albo też papież Jan Paweł drugi, rzeźba jego,
[13:50] która została przygnieciona przez meteoryt i to było
[13:54] autorstwa Mauricio kapelana. Także no dużo jest podobnych
[13:59] rzeczy, no bo. Tutaj ten meteoryt przygniatał
[14:02] papieża, a tutaj te worki z wodą.
[14:04] No, powiedzmy, że otaczały te święte figurki.
[14:08] Następne dzieło sztuki nosi tytuł naziści autorstwa Piotra
[14:14] Glińskiego i w roku dwutysięcznym Piotr
[14:17] zaprezentował to dzieło w zachęcie, która nota bene moi
[14:21] drodzy w końcu w teraz odwołała dyrektora powołanego przez rządy
[14:26] Prawa i Sprawiedliwości. Wspaniała wiadomość dla całego
[14:30] świata sztuki i oczywiście dla nas odwiedza.
[14:33] Te galerie sztuki w każdym razie w 1998 roku powstała seria 164
[14:38] zdjęć portretów słynnych aktorów, którzy wcielili się w
[14:42] hitlerowskich oficerów i przeczytałam, że artysta chciał
[14:46] pokazać, jak kultura masową większa faszyzm, który
[14:49] kilkadziesiąt lat wcześniej siał grozę, a dziś pojawia się w
[14:55] kontekście ideałów męskiej, elegancji i Seksapilu.
[14:57] I nie wiem, czy wiecie to taka dygresja, ale podczas drugiej
[15:02] wojny światowej na przykład Hugo Boss.
[15:06] Szył mundury dla SS manów. Zresztą takich firm jest wiele,
[15:10] które do dzisiaj są imperium, a współ uczestniczyły w jednym z
[15:14] największych mordów w historii. Pytanie, czy była to forma
[15:18] przetrwania czy wyrachowania? Jednym z bohaterów pracy był
[15:23] Daniel olbrychski, pokazany w niemieckim mundurze na zdjęciu
[15:26] pochodzącym z filmu to jest bardzo trudne po francusku, ale
[15:30] coś Lesoto, ale powiedzmy, że tak to brzmi i 17 listopada na
[15:36] kilka dni po premierze. Wystawy aktor pojawił się w
[15:40] zachęcie, ukrył pod płaszczem szable ten sam rekwizyt, którego
[15:44] używał grając rolę kmicica w filmie Potop i tak uzbrojony
[15:48] wszedł na wystawę i wyrąbał z niej szablą swój wizerunek, a
[15:53] także zdjęcia swoich przyjaciół Jana Englerta, Stanisława
[15:56] Mikulskiego i żon Pola belmondo i Olbrychski zaprosił na swój
[16:01] występ ekipę telewizyjną. Chyba to był jego performance i
[16:06] sprawa stała się medialną sensacją.
[16:09] A zarazem oczywiście kolejną bitwą wy tej zimnej wojnie
[16:13] artystów ze społeczeństwem, która toczyła się w Polsce przez
[16:16] całe lata dziewięćdziesiąte zresztą za apogeum tej wojny w
[16:21] cudzysłowie należy uznać proces w ogóle artystki Doroty
[16:24] nieznalskiej, która pracą pasja ściągnęła na siebie oskarżenia o
[16:29] obrazę uczuć religijnych. Ta praca przez lata była
[16:32] ukrywana, ją tam ścigali po tych sądach.
[16:36] Tam gruba akcja była po tym wyczynie olbrychskiego minister
[16:39] kultury postanowił, że. Wystawa zostanie zamknięta.
[16:42] Zresztą dyrektorka galerii andy rottenberg podała się do
[16:45] dymisji, bo zaczęła dostawać straszne listy z pogróżkami.
[16:50] Została oskarżona o antysemityzm.
[16:52] No i w ogóle powiem wam jeszcze na koniec, że po 12 latach znowu
[16:56] wystawiono serię tych samych zdjęć w tej samej galerii w
[16:59] zachęcie, ale po latach ona nie wzbudziła już żadnych
[17:03] kontrowersji, także wydaje mi się, że tamten czas był bardzo
[17:08] gorący dla Polaków. Oczywiście nie mogłoby zabraknąć
[17:13] w tym zestawieniu właśnie Doroty.
[17:14] Z laski, o której przed chwilą wspominałam z dziełem pod
[17:17] tytułem Pasja, ale o niej opowiadałam w odcinku numer 3 o
[17:21] tych największych kontrowersjach w świecie sztuki.
[17:24] Tam dokładnie mówiłam, co i jak cały przebieg tego procesu.
[17:28] W skrócie stworzyła Krzyż z Penisem w środku.
[17:31] Chciałam ją po prostu umieścić w tym zestawieniu, bo wiem, że
[17:35] niektórzy z was nie słuchają po kolei, tylko wybiórczo, a ona
[17:38] musi się znaleźć. No bo to jest jedno z
[17:40] najbardziej kontrowersyjnych dzieł w historii polskiej
[17:43] sztuki. Muszę też wspomnieć o dziele
[17:45] Zbigniewa libery. Czyli o tym obozie
[17:48] koncentracyjnym stworzonym z Lego z dziewięćdziesiątego
[17:51] szóstego roku. Na pewno już nie raz wam o tym
[17:54] mówiłam albo widzieliście o tym newsy w mediach, ale nie ma co
[17:58] się dziwić, bo to praca, która wywołała chyba jeden z
[18:01] największych skandali w świecie polskiej sztuki.
[18:04] Chyba nie tylko Libera stworzył obóz koncentracyjny z Klocków
[18:08] Lego i z tego co ja pamiętam, to on używał wyłącznie gotowych
[18:12] elementów gotowych klocków. Nic nie dorabiał, nie tworzył
[18:16] nieistniejących klocków. Wiecie tak jak teraz można
[18:19] byłoby dodrukować w drukarce 3 D?
[18:21] Jest tam jakby kilka zestawów albo kilka budowli w jednym
[18:25] zestawie są na przykład baraki, w których przetrzymywano ludzi
[18:30] jest komora gazowa z wielkimi kominami, a za ludzi w obozie
[18:34] robią kościotrupy te takie pamper Kowe Kościotrupy bardzo
[18:38] mocne oczywiście mogliście to widzieć w Internecie, ale ja też
[18:42] wstawiam zdjęcie i to dzieło. Ten obóz koncentracyjny z
[18:46] Klocków Lego. Według założeń artysty mówi nie
[18:50] tylko o edukacyjnej naturze zabawek.
[18:53] Ale także o takiej trywializacji wydarzeń historycznych w
[18:56] kulturze masowej przestrzega przed codzienną banal nością.
[19:00] Zła i porusza też kwestie przechowywania pamięci o
[19:04] zagładzie. Artysta w ogóle zrezygnował z
[19:06] uczestnictwa w prestiżowym biennale sztuki w Wenecji.
[19:10] Wiele razy wam mówiłam, że biennale to jest wielkie wow no,
[19:13] ale w każdym razie kurator polskiej wystawy postanowił
[19:16] wycofać Lego, bo mogłoby wywołać wystąpienia przeciw Polsce i
[19:21] oskarżenia o antysemityzm w tym samym czasie.
[19:24] Zresztą wszystkie 3 edycje. Klocków libery trafiły do
[19:28] zagranicznych zbiorów na przykład do dh muzeum w Nowym
[19:32] Jorku, gdzie stały się inspiracją do jednej z
[19:34] najważniejszych wystaw poruszających kwestie
[19:37] holocaustu. To było chyba w roku 2002.
[19:40] Za to w 2011 jeden z zestawów powrócił do Polski.
[19:44] O tym też chyba mówiłam do swojej kolekcji.
[19:47] Zakupiło go muzeum sztuki Nowoczesnej w Warszawie i do
[19:51] dzisiaj to dzieło budzi kontrowersje, ale nie ma co się
[19:53] dziwić. Nadal często gdzieś tam
[19:55] zagranicznych mediach. Mówi się o polskich obozach
[19:58] zagłady, a są to niemieckie obozy zagłady na terenie Polski.
[20:03] O tym nie można oczywiście zapominać, więc myślę, że to
[20:07] jest jedno z ciekawszych dzieł, jakie widziałam na na listach
[20:15] skandaliczny. Wydział sztuki następna pozycja
[20:18] to Alicja żebrowska. Jest to kadr z filmu Grzech
[20:21] pierwotny z dziewięćdziesiątego trzeciego roku.
[20:24] Jak widzicie, większość tej sztuki to są lata 93 2000 nie i
[20:31] jest to wideo i artystka przeprowadziła w nim, jakby to
[20:35] nazwać taką dekonstrukcję opowieści o Adamie i Ewie z
[20:39] Biblii. Znowu jest to oczywiście temat
[20:42] religijny i ta artystka Alicja żebrowska mocno zaciera.
[20:47] Granice pomiędzy sztuką a pornografią nie tylko w tym
[20:51] dziele sztuki, ponieważ jest tutaj motyw jedzenia, jabłka,
[20:55] seksu i symulacji porodu małej laleczki takiej dla dzieci i w
[21:00] tym filmie łączy sferę sakralną, o której jest mowa w Biblii ze
[21:05] strefą profanum, jakim jest oczywiście akt seksualny.
[21:10] Ale słuchajcie, bo tak grzebiąc brzydko mówiąc wy jej sztuce,
[21:14] natknęłam się jeszcze na coś innego nazywa się ten pisowski
[21:19] art narodziny Barbie. Ee tego nie dodam na Instagram,
[21:23] bo mnie zbanują, ale są to zdjęcia cipki z której wychodzi
[21:28] lalka Barbie. Ja wiem, że to słowo jest
[21:30] brzydkie, ale no nie da się tego ładniej opisać.
[21:34] Akurat w tym przypadku naprawdę pochwa Wagina to jest zbyt
[21:40] delikatne, więc jak macie ochotę macie mocne nerwy to wpiszcie
[21:45] sobie na rodziny Barbie przechodzimy do kolejnego
[21:48] artysty, który nazywa się Artur Żmijewski i dzieło powstało w
[21:52] 2011 roku pod tytułem. Msza w skrócie jest to taka
[21:56] inscenizacja mszy katolickiej w teatrze i tutaj mam Cytat,
[22:01] liturgia to najczęściej wystawiany na świecie
[22:03] scenariusz. Czas sprawdzić, czy to
[22:05] przypadkiem nie szmira mówił reżyser mszy wystawiony w
[22:09] teatrze dramatycznym w Warszawie.
[22:11] Zamiast księdza wyobraźcie sobie, że na scenie wystąpił
[22:14] aktor ubrany w ornat, który wygłaszał modlitwę z Lekcjonarz
[22:18] ża je rozdawał publiczności opłatki z Kielicha Boże, jak
[22:23] teraz powiedziałem opłatek, to pamiętam, jak strasznie nas te
[22:26] wszystkie siostry zakonne i księża.
[22:29] Upominały, bo to jest ciało Chrystusa, a nie opłatek.
[22:33] No ale w sumie jest to opłatek przed tym całym zamienienie
[22:36] magicznym, prawda? Podczas mszy w ciało Chrystusa,
[22:39] ale słuchajcie to działanie Artura żmijewskiego, które
[22:42] poddało próbie sfery Sacrum wy przestrzeni.
[22:45] Oczywiście profanum, mimo licznych medialnych głosów
[22:49] oburzenia i ludzi nie spotkało się z oficjalnym protestem
[22:52] biskupów ani środowisk katolickich.
[22:55] Także jest to dosyć ciekawe, że to no chociaż w porównaniu z tym
[23:00] co. Byłam, opowiedziałam to
[23:02] faktycznie mało kontrowersyjne. Teraz opowiem wam o czymś
[23:06] delikatniejszym, bo będzie to julita Wójcik z tęczą z 2012
[23:13] roku. Myślę, że praktycznie każdy z
[23:15] nas na tęczę z placu Zbawiciela. Autorka powiedziała, że ten ta
[23:21] instalacja miała nieść radość i optymizm z tym w sumie kojarzy
[23:25] nam się ten czas z czymś no wspaniałym, radosnym, czasami
[23:30] też dzieciństwem. Ale julita Wójcik odwołuje się
[23:35] do tęczy jako do symbolu przymierza, miłości, pokoju i
[23:39] nadziei, ale oczywiście też w obecnych czasach we współczesnym
[23:43] świecie ruchów emancypacji mniejszości seksualnych.
[23:47] I tutaj jak wiemy, zaczyna się problem dla niektórych, bo
[23:51] często jest wykorzystywana tęcza do walki politycznej i
[23:55] światopoglądowej. Nieraz ta tęcza była niszczona,
[23:59] palona jest pełno memów, a propos tej tęczy, ale na
[24:02] szczęście za każdym razem zostawała odbudowana.
[24:06] No bo musimy przyznać, że nie powinno być tak bezsensownych
[24:10] podziałów, ale chyba jeszcze wiele musi się zmienić, żeby te
[24:13] wszystkie skrajnie prawicowe przekonania przestały uprzykrzać
[24:17] ludziom życie i po prostu wystosować te ohydne, zazwyczaj
[24:24] wywody, a propos mniejszości i moi drodzy ostatnią artystką na
[24:29] dzisiaj będzie Natalia L. Która zmarła wy tamtym roku.
[24:34] Odważna i kontrowersyjna artystka, feministka.
[24:38] Na pewno pierwsze, co nam przychodzi na myśl, z czym
[24:42] kojarzymy Natalię L. No to są banany moi drodzy
[24:46] artystka wy siedemdziesiątym, pierwszym i siedemdziesiątym
[24:49] drugim stworzyła serię zdjęć poklatkowych, na których jadła
[24:54] banana. Są to performance, powiedzmy tak
[24:56] ładnie ujęte w serii fotograficznych klatek i one są
[25:01] wszystkie ułożone chronologicznie, czyli jakbyśmy
[25:04] mieli zrobić na przykład film poklatkowy po kolei z każdego
[25:08] zdjęcia. No to.
[25:09] By się ruszały, no i moi drodzy w sztuce konceptualnej widzimy
[25:13] natalię L, która przedstawia etapy jedzenia banana.
[25:18] Artystka podkreślała wielokrotnie, że te prace miały
[25:21] zbliżyć ją do marzeń sennych. Dodatkowo prace są manifestem
[25:25] kobiecości i opowieścią o walce o prawo do własnej seksualności.
[25:31] Co znowu podkreślę, mimo że ona ta praca powstała w
[25:35] siedemdziesiątym roku, nadal jest ogromnym problemem
[25:39] symbolizują wyrwanie się z obowiązujących, krępujących ram,
[25:43] które no krzy. Widzą naszą niezależność i
[25:46] zamykają w klatce Wstydliwość i domniemaną taką czystość
[25:51] seksualną. I powiem wam, że pamiętam taki
[25:54] dzień. Jeszcze pracowałam wtedy na
[25:55] etacie. Chyba to był rok 2019.
[25:59] Była akcja narodowe jedzenie bananów.
[26:02] Był to sprzeciw wobec usunięciu prac właśnie Natalii L ale też
[26:06] Katarzyny kozyry. Tam jej praca się nazywała,
[26:09] pojawienie się lou salome z Muzeum Narodowego w Warszawie,
[26:13] bo decyzja o usunięciu dzieł podjął dyrektor instytucji
[26:17] profesor Jerzy Miziołek. Jego zdaniem prace rozpraszały i
[26:21] pogorszyły dzieci i wrażliwą młodzież i w ogóle cały wpływ na
[26:25] podjęcie decyzji miał mieć też list, który dyrektor otrzymał od
[26:28] matki dziecka z jakieś tam klasy podstawowej.
[26:33] Kobieta skarżyła się ponoć, że jej dziecko było wstrząśnięte
[26:36] tym, co zobaczyło w galerii sztuki dwudziestego i
[26:39] dwudziestego pierwszego wieku. No bo tam właśnie eksponowane
[26:42] były te prace Natalii i Katarzyny Kozyry.
[26:45] I moi drodzy już wam przeczytam. Jego wywód nie Jestem badaczem
[26:49] sztuki Nowoczesnej, ale w pełni ją doceniam.
[26:52] Doceniam również to, co dotyczy trendów jak gender, choć Jestem
[26:56] przeciwny eksponowaniu dzieł, które mogą irytować wrażliwą
[27:00] młodzież, mieliśmy właśnie tego dowód i wiecie tutaj weszła
[27:04] gruba cenzura sztuki, a tego środowisko artystyczne.
[27:08] No nienawidzi więc wiele znanych osób się w to zaangażowało.
[27:13] Na przykład była Magdalena cielecka, Natalia Przybysz.
[27:16] Krzysztof Zalewski, organek Michał żebrowski tam naprawdę
[27:19] było bardzo dużo aktorów, muzyków, artystów i pamiętam, że
[27:24] tego dnia siedziałam w biurze, a mój przyjaciel zadzwonił do mnie
[27:28] mówi mariczka. Co robisz?
[27:30] Bo w BA zaraz zaczyna się manifestacja z bananami, a z
[27:33] racji, że mojej szefowej wtedy nie było, chyba w ogóle
[27:37] wyjechała na wakacje, to Maciek po mnie przyjechał i
[27:40] pojechaliśmy z kicią bananów do naszego Zielonogórskiego Pva, a
[27:45] z racji, że wiecie, Zielona Góra jest bardzo mała.
[27:47] Wszyscy się tam znamy. No to była przyjemność, żeby
[27:52] uczestniczyć w takiej naprawdę małej manifestacji.
[27:54] No bo ta główna prawilna działa się w Warszawie właśnie pod
[27:58] Muzeum Narodowym i mam nawet gdzieś jakieś zdjęcia z tamtego
[28:02] dnia, ale nie będę ich wstawiać. Fajnie było być częścią czegoś
[28:06] większego. To muszę przyznać, ale Jestem
[28:08] też pewna, że nie obeszło to wielu ludzi, którzy nie byli
[28:13] gdzieś tam połączeni ze światem sztuki i nie wiem, co o tym
[28:18] wszystkim myślicie. Bo te prace naprawdę nie są
[28:22] gorszące, takie same w sobie jakbyście mieli na nie spojrzeć
[28:26] i myślę, że dzieci nawet nie mają pojęcia o co chodzi w tych
[28:30] pracach, kiedy na nie patrzą, a za to młodzież dobrze zdaje
[28:34] sobie sprawę z seksu oralnego spod tekstów i temat
[28:39] seksualności nie powinien być nigdy tabu.
[28:41] A nadal o dziwo jest z racji, że lubię się powtarzać, wydaje mi
[28:45] się, że wam o tym mówiłam, ale ja kiedyś czytałam badania, że
[28:48] obecne pokolenie młodzieży uprawia mniej seksu.
[28:51] Bo ma nieograniczony dostęp do pornosów.
[28:55] Czy w ogóle wszystko jest seksu? Analizowane jest pełno nagości
[28:59] dookoła, więc nie jest to dla nich jakąś taką zagadką albo
[29:03] zakazanym owocem. Jak było na przykład dla mnie,
[29:06] która wychowywała się tak naprawdę bez Internetu, albo z
[29:10] początkiem powstawania Internetu, więc ten dostęp do
[29:14] tych wszystkich rzeczy związanych z seksem nie był taki
[29:17] łatwy, jak jest teraz. I pamiętam też, że w jakimś
[29:21] podcaście opowiadałam wam o pedofilach.
[29:24] Malarzach artystach, których pracy tak naprawdę po latach
[29:28] dopiero zostały zbanowane w jakiejś największych muzeach
[29:33] świata. Także myślę, że to jest w ogóle
[29:36] 2 inne aspekty świata sztuki, ale jednak musicie po prostu
[29:40] zobaczyć te dzieła sztuki Natalii L ja wiem, że generalnie
[29:45] granica jest bardzo cienka, a propos wszystkiego, jeżeli
[29:48] chodzi o sztukę, ale cenzura zabija sztukę, jakby cenzura
[29:54] istniała. Zawsze w sztuce, to by nie było
[29:59] najwybitniejszych dzieł sztuki, no bo jest to jednak
[30:02] przekraczanie granic, a w tym przypadku myślę, że totalnie
[30:08] jakby praca Natalii L. Została niezrozumiana przez
[30:13] jakąś tam matkę z podstawówki i muszę wam powiedzieć, że to tyle
[30:18] na dzisiaj jest oczywiście jeszcze sporo polskich artystów,
[30:21] którzy zszokowani świat sztuki. Myślę, że te przykłady, które
[30:25] dla was dzisiaj wybrałam, są ciekawe.
[30:27] I żenią wszystkich. Słyszeliście taką, mam nadzieję,
[30:31] dajcie znać w ogóle. Jeżeli przychodzą wam do głowy
[30:34] jakieś inne dzieła sztuki, bardzo kontrowersyjne autorstwa
[30:38] polskich artystów, albo może jakiś widzieliście na żywo?
[30:42] Ja to zawsze lubię jak mi podsyłać jakieś zdjęcia, bo mogę
[30:45] trochę się poczuć, jakbym była z wami na takie wystawie.
[30:48] I tak się zastanawiam, jakbym mogła zakończyć ten podcast.
[30:51] No bo zazwyczaj w tych nowych podcastach już nie ma takiego
[30:56] podsuń. Z refleksją, bo chciałabym to
[30:58] jednak zostawić dla was, ale zastanawia mnie jedna rzecz, czy
[31:02] faktycznie artystom można więcej?
[31:05] Czy faktycznie artyści mają prawo do tego, żeby dotykać
[31:12] tematów, które są tak bardzo wrażliwe, newralgiczne, wręcz
[31:17] bym powiedziała, Jestem bardzo ciekawa, co o tym sądzicie, bo
[31:21] ja uważam, no nie wiem, czy mogę wam powiedzieć, ale dla mnie to
[31:27] jest bardzo ciekawe. Żeby obserwować, jak ludzie
[31:31] wchodzą w interakcję z takimi dziełami sztuki i bardzo lubię
[31:35] właśnie wtedy sobie poczytać komentarze ludzi, którzy nie
[31:40] mają nic wspólnego ze sztuką, albo którzy są totalnie
[31:43] przeciwni. Bardzo lubię zawsze mieć pogląd
[31:46] i opinię różnych przedstawić. Jakby, ale akurat w tym
[31:51] przypadku tej polskiej sztuki bardzo mało było tych
[31:56] komentarzy, a szkoda, no i też trochę nawiążę do tego, bo dla
[32:00] mnie sam fakt, że nie mogłam znaleźć wielu materiałów i wideo
[32:04] na ten temat jest mocno wymowny, bo robiąc odcinek o
[32:09] kontrowersjach a propos zagranicznych dzieł sztuki, nie
[32:13] miałam z tym w ogóle problemu i były najbardziej obrzydliwe i
[32:18] skandaliczne dzieła sztuki. Opisane od a do z z wszystkimi
[32:23] wideo i z fotografią także. No myślę, że to jest bardzo
[32:27] wymowne, moi drodzy, bardzo dziękuję Wam za wysłuchanie
[32:31] dzisiejszego odcinka. Dziękuję.
[32:33] Oczywiście moim niewinnym słuchaczom moim niewinnym patron
[32:36] Kom i patronom dzisiaj nadal bez niewinnego chir sika, bo pije
[32:42] herbatkę, musicie mi wybaczyć. No i co?
[32:45] Mam nadzieję, że słyszymy się już za tydzień w jakimś równie
[32:50] ciekawym, a może mniej kontrowersyjnym odcinku niż
[32:54] dzisiaj. Także miłego i do następnego
[32:57] czwartku pa.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.