# Thijs Launspach over prestatiedruk, zelfbeeld en de invloed van social media

An episode of [Rust in je hoofd](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1822546666), 16 Sep 2025, 1 h 05 min.

Audio: https://media.transistor.fm/b58c0f17/7c5c75c8.mp3

Wat als je jezelf constant niet goed genoeg voelt en pas gelukkig denkt te mogen zijn als je méér bereikt? Psycholoog en auteur Thijs Launspach gaat in gesprek met Michael Pilarczyk over prestatiedruk, zelfbeeld en de impact van social media en maatschappelijke verwachtingen op onze mentale gezondheid. In deze aflevering van Rust in je Hoofd ontdek je waarom zoveel jongeren en jongvolwassenen vastlopen, hoe stress en burn-out ontstaan én wat je kunt doen om veerkrachtiger en bewuster te leven. Wat je ontdekt: • Waarom de boodschap “je bent goed zoals je bent” niet altijd klopt • Hoe maatschappelijke druk en social media je zelfbeeld vervormen • Waarom succes deels een keuze is, maar niet alles maakbaar • Hoe prestatiedruk van school, werk en relaties in je hoofd blijft hangen • Wat je kunt doen om meer rust, balans en zelfacceptatie te ervaren Een open en inspirerend gesprek over mentale gezondheid, keuzes maken en de weg naar meer innerlijke rust.

## Chapters

- 0:00 Intro
- 1:35 Waarom zoveel jongeren mentaal vastlopen
- 12:00 Succes: keuze of toeval?
- 21:00 De keerzijde van “je bent goed zoals je bent”
- 26:00 Zelfhulp: kracht of valkuil?
- 30:27 Zo krijg jij een week lang rust in je hoofd
- 34:40 Social media als digitale fopspeen
- 39:31 Waarom likes ons geluksgevoel bepalen
- 49:02 Praktische tips voor meer rust in je hoofd

## Transcript

[0:00] We krijgen denk ik door de maatschappij veel
[0:01] te horen.
[0:02] Je bent nog niet goed hierin en je
[0:04] bent nog niet goed daarom.
[0:05] En dit is ook een reden om jezelf
[0:06] nog niet te kunnen accepteren.
[0:07] Omdat we bepaalde dingen nog niet bereikt hebben.
[0:09] Omdat we nog niet rijk zijn of een
[0:11] sportauto hebben of een fijne relatie hebben op
[0:13] onze dertigste.
[0:14] Je komt ook met een bepaald genenpakket de
[0:16] wereld in.
[0:17] Dat je mogelijkheden geeft voor bepaalde dingen, maar
[0:19] je ook beperkt in andere dingen.
[0:21] Je komt ook met een familiehistorie de wereld
[0:23] in.
[0:24] En misschien ook wel met sociaal-economische omstandigheden.
[0:26] Daarbinnen is het heel goed om zoveel mogelijk
[0:28] controle over je eigen hoofd te hebben.
[0:30] Maar dat is iets anders dan eigenlijk zeggen
[0:32] succes is kiesbaar.
[0:34] Ik denk toch dat het kiesbaar is.
[0:36] Hij is psycholoog, spreker en schrijver van onder
[0:39] andere Fokking Druk.
[0:41] Je bent al genoeg en werk kan ook
[0:43] uit.
[0:43] Thijs Launsbach is gespecialiseerd in stress, burn-out
[0:47] en mentale veerkracht.
[0:48] En wordt regelmatig gevraagd als expert in de
[0:50] media.
[0:51] Thijs geeft lezingen op hoge scholen, bij bedrijven
[0:53] en op festivals.
[0:55] Zijn kracht ligt in het helder en praktisch
[0:57] uitleggen van mentale problemen...
[0:59] ...waar velen dagelijks mee worstelen.
[1:01] Vandaag in de Rust in Je Hoofd podcast.
[1:03] Thijs Launsbach.
[1:05] En hoe is het met de rust in
[1:06] zijn hoofd?
[1:08] Thijs, fijn dat je er bent.
[1:10] Vind ik ook.
[1:10] We hebben je nodig.
[1:12] Oh ja?
[1:13] Ik heb begrepen dat er zoveel onrust is
[1:15] in de wereld.
[1:16] En stress en burn-out.
[1:17] En mensen die eigenlijk niet meer zo goed
[1:20] weten wat ze met hun leven aan moeten.
[1:21] Daar overdrijf ik het een klein beetje natuurlijk.
[1:23] Want als de ene helft, die getallen lezen
[1:26] we, de ene helft van Nederland mentale problemen
[1:28] heeft...
[1:28] ...gaat het met de andere helft gelukkig best
[1:30] wel goed.
[1:31] Maar laten we ons dus richten vandaag op
[1:33] die mensen.
[1:35] Zo'n beetje een op de twee Nederlanders
[1:36] en ook heel veel jongeren.
[1:38] Zeggen dat ze last hebben van mentale problemen.
[1:42] Wat zijn het voor problemen?
[1:44] Ja, dat is een goede vraag.
[1:45] Die een op de twee, die ken ik
[1:47] nog niet.
[1:47] Wat ik wel weet is dat ongeveer een
[1:49] kwart van de mensen ergens in het leven...
[1:51] ...krijgt met een, ja, wat je dan een
[1:54] stoornis noemt.
[1:56] We kunnen er straks nog dieper induiken over
[1:58] of dat wel überhaupt een goede manier is
[2:01] om naar mentaal lijden te kijken.
[2:04] Dus die krijgen een stoornis in het verhaal
[2:06] van depressie of ADHD of angst of trauma
[2:10] of noem het allemaal maar op, verslaving.
[2:13] Maar ik kan me ook voorstellen, ik verbaas
[2:15] me niks als je zegt een op de
[2:16] twee heeft te maken met mentale moeilijkheden.
[2:18] Dus ik denk dat daar ook nog een
[2:19] categorie in zit van gewoon tegen moeilijke dingen
[2:22] in je leven aanlopen.
[2:24] En daar soms ook wat bijgedachten bij hebben
[2:26] of dat maar wat moeilijk trekken.
[2:30] Dus ik vermoed dat als je dat zo
[2:31] noemt, dat die twee groepen bij elkaar zijn.
[2:34] En ik denk ook wat klopt aan die
[2:37] andere groep is dat het redelijk goed gaat,
[2:39] maar dat betekent natuurlijk niet dat ze nooit
[2:40] problemen hebben.
[2:41] En ik denk dat dat ook wel een
[2:43] beetje bij het leven hoort natuurlijk.
[2:46] Misschien is het wel onderdeel van het leven.
[2:48] Ja, onderdeel van het leven is sowieso dat
[2:51] je tegen dingen aanloopt en helaas is dat
[2:54] niet gelijk verdeeld.
[2:56] Je hebt mensen die relatief weinig voor hun
[2:58] kiezen krijgen en je hebt mensen die verschrikkelijk
[3:00] veel voor hun kiezen krijgen.
[3:02] Vers twee is dan natuurlijk hoe je daarmee
[3:03] omgaat en of je dat een beetje kunt
[3:05] handelen.
[3:05] En dat heeft niet alleen te maken met
[3:06] wat het is, maar ook met heb je
[3:08] een supportsysteem, heb je de psychologische vaardigheden aangeleerd
[3:12] om daarmee om te kunnen gaan.
[3:13] Dus daar ligt ook nog een verschil tussen
[3:14] mensen.
[3:15] Jij liep ook tegen iets aan en daar
[3:18] heb je je nieuwe boek over geschreven.
[3:21] Het is jullie zo gegund, een roman, maar
[3:27] ook wel jullie eigen verhaal.
[3:30] Ik heb geleerd dat je dit als autofictie
[3:32] noemt.
[3:33] Dat is een fictief, laten we zeggen een
[3:35] roman vorm voor het verhaal dat je zelf
[3:39] hebt meegemaakt.
[3:39] Het is geen autobiografie, maar het is wel
[3:42] ongeveer het verhaal en het gaat over wat
[3:45] wij, en ik zeg wij, mijn partner en
[3:48] ik, mijn vrouw en ik, de afgelopen jaren
[3:51] hebben meegemaakt.
[3:52] En dat was als twee halverwege dertigers richting
[3:56] einddertigers heel graag kinderen willen, maar dat dat
[3:59] niet lukte.
[4:00] Leidt dat tot stress?
[4:02] Ja, het leidt tot al die dingen, boosheid
[4:05] en angst en frustratie.
[4:09] Wanhoop en zelfverwijt en schuldgevoelens over was ik
[4:12] maar eerder begonnen, had ik maar gezonder geleefd,
[4:16] had ik maar andere dingen.
[4:17] Naar jezelf toe of ook naar elkaar toe?
[4:20] Beide.
[4:22] We zijn al heel lang bij elkaar, dus
[4:23] we zijn nu elf jaar bij elkaar ongeveer.
[4:26] Dus we hadden al wat training.
[4:29] Ik denk sowieso dat, misschien heb jij er
[4:31] een andere mening over of denken mensen thuis
[4:33] die dit horen er anders over, maar dat
[4:35] een relatie best ploetig is, zeker een succesvolle
[4:37] relatie van langere tijd, dan kom je elkaar
[4:39] echt heel hard tegen en heeft ieder stel
[4:43] zo zijn eigen rolklemmen en eigen conflicten die
[4:48] eigenlijk steeds maar weer terugkomen.
[4:50] Dus ik denk dat we dat altijd al
[4:51] hadden, maar in zo'n fertiliteitstraject, we zijn
[4:54] dus een heel vruchtbaarheidstraject ingegaan met hulp van
[4:57] het ziekenhuis enzo, is dat eigenlijk gewoon nog
[5:00] meer op spanning komen te staan.
[5:02] Dus dat is er gebeurd.
[5:04] Wat bedoel je met spanning dan?
[5:06] Ja.
[5:09] Ik denk dat dat voor ons gold dat
[5:12] ons kernconflict, ik denk dat ieder stel een
[5:15] kernconflict heeft, heeft te maken met hoe praat
[5:18] je over problemen.
[5:20] En ik ben iemand die zich pas veilig
[5:21] voelt op het moment dat alles op tafel
[5:23] ligt en alles uitgesproken is en dat ik
[5:24] weet, dit is er aan de hand, dit
[5:26] zijn de emoties die ermee van doen hebben.
[5:28] En dat ik me wat onveilig voel op
[5:30] het moment dat ik niet goed kan peilen
[5:32] wat er nou precies speelt.
[5:34] Linde, mijn partner, heeft een heel andere conflictstijl.
[5:38] Die slaat namelijk een beetje dicht op het
[5:40] moment dat er spanning is of een conflict
[5:41] is of iets niet goed zit.
[5:44] En die moet het eerst zelf doormaken voordat
[5:46] ze erover kan praten.
[5:47] Dus wat je dan krijgt is een conflict
[5:48] van de ene partij, namelijk ik, die zegt,
[5:50] ik voel het toch, er is iets aan
[5:52] de hand, vertel het me nou.
[5:54] En de andere partij die zegt, doe niet
[5:56] zo clingy, ik moet het eerst zelf even
[5:58] oplossen en dan kom ik wel weer bij
[5:59] je, zeg maar.
[6:00] Dus dat is één van die spanningen die
[6:01] er waren.
[6:06] Als je geluk hebt in zo'n traject,
[6:09] dan kun je heel veel steun bij elkaar
[6:10] vinden.
[6:10] Maar er zijn ook gewoon momenten dat je
[6:12] elkaar even kwijt bent en dat je ook
[6:14] elkaar een beetje los moet laten en niet
[6:16] de veronderstelling moet hebben of de eis moet
[6:21] hebben dat het allemaal harmonie is.
[6:24] Dus loslaten en het vertrouwen hebben dat je
[6:26] elkaar wel weer kunt vinden is ook wel
[6:28] een thema geweest van het boek.
[6:29] En toen gebeurde er eigenlijk een wonder.
[6:32] Ja, dus we hebben eerst het hele traject
[6:35] gedaan van zelf proberen, helemaal doorgelicht worden, onderzocht
[6:38] worden.
[6:39] En daarna, toen eenmaal duidelijk was wat er
[6:41] aan de hand was, namelijk dat bij allebei
[6:43] de kanten er wel iets schortte, een traject
[6:46] met wat je dan noemt IUI, dus dat
[6:48] is inseminatie.
[6:50] Dat een aantal keer gedaan, ook nog een
[6:52] miskraam helaas voor onze kiezer gekregen.
[6:57] Met een hele hoop tranen.
[6:59] Daarna dan weer door naar IVF.
[7:00] Dat hele traject doorlopen, de oogst tussen aanhalingstekens
[7:04] doorlopen.
[7:05] Linde allemaal, die is het onderwerp van al
[7:08] die behandelingen.
[7:10] En toen hebben we het horen gekregen van
[7:11] de...
[7:12] Toen waren er dus tien of elf embryo's
[7:14] die klaar waren om teruggeplaatst te worden.
[7:16] We moesten even wachten met de terugplaatsing.
[7:18] En toen gebeurde dus in die anderhalve cyclus,
[7:22] dat we nog even moesten wachten tot de
[7:24] terugplaatsing kon plaatsvinden, een wonder.
[7:27] Iets dat we totaal niet meer hadden verwacht
[7:30] dat dat nog spontaan zou kunnen gebeuren.
[7:32] Dus na honderd hormooninjecties en 28 behandelingen en
[7:37] een miskraam en al die dingen bij elkaar,
[7:40] gebeurde er, ja, ik kan het niet anders
[7:42] omschrijven, een grappig kosmisch misverstand.
[7:46] Of, ik zei het ergens in het boek,
[7:48] of er is toch een god en die
[7:50] heeft een heel opmerkelijk gevoel voor dramatische ironie.
[7:52] Dat kan ook.
[7:54] Maar ja, dus dat gebeurde dan toch nog
[7:57] spontaan na al die ellende.
[8:00] En hij is nu bijna een jaar.
[8:02] Ja.
[8:03] Ja, het gaat hard, man.
[8:05] Als ik je zo dit hoor vertellen, ik
[8:08] voel ook wat je...
[8:10] Ik denk dat iedereen wel ziet hoe je
[8:12] het vertelt.
[8:12] Dit was niet een hele rustgevende periode voor
[8:15] jullie thuis.
[8:16] Nee, nee, dat klopt.
[8:18] Had je toen slapeloze nachten?
[8:21] Nee, ik heb het geluk dat ik redelijk
[8:23] goed slaap.
[8:24] Maar ik heb wel heel veel gepiekerd.
[8:28] Wat is piekeren dan?
[8:31] Ja, steeds maar opnieuw zorgen maken dat het
[8:37] niet lukt.
[8:38] Of proberen alles te doen dat in je
[8:40] macht ligt om er iets mee te doen.
[8:45] Dit hele proces...
[8:47] En ik denk dat dat ook geldt voor
[8:48] als er iemand in je omgeving ziek wordt
[8:50] of als er iets anders akeligs in je
[8:52] leven gebeurt.
[8:53] Het gaat heel erg over controle hebben en
[8:55] controle loslaten en controle proberen te krijgen op
[8:58] dingen.
[8:59] Dit is nou typisch zo'n virtualiteitsbehandeling waarbij
[9:02] je die controle niet hebt.
[9:04] En je moet het maar overleveren.
[9:05] Je hebt te maken met een bepaalde kansberekening
[9:10] dat het misschien gaat lukken, maar je kan
[9:12] niet zoveel doen.
[9:13] Voor mij zorgde dat dat ik heel erg
[9:14] doorschoot in controle, behoeftigheid, in andere dingen.
[9:17] Dus ik ging heel hard sporten.
[9:19] Ik ging supergezond eten, supergezond leven.
[9:22] En was daar vooral heel erg mee bezig.
[9:24] Ik dacht, het zal me toch niet gebeuren
[9:25] dat er iets kan zijn dat misschien kan
[9:28] helpen dat ik niet probeer.
[9:30] Ben je een controlfreak?
[9:32] Ik ben wel in dit hele programma tegengekomen
[9:35] dat er toch iets van controlebehoeftigheid in zit.
[9:39] Ik hoop over het algemeen in mijn leven
[9:42] niet.
[9:42] Ik denk dat ik niet zo'n controlfreak
[9:44] in mijn werk ben, bijvoorbeeld.
[9:49] Dit was wel een dermate scène van controleverlies
[9:54] ook wel dat ik toch wel merkte dat
[9:58] die controlebehoeftigheid erg kan spelen.
[10:00] Hoe is het nu met de rust in
[10:01] jouw hoofd?
[10:03] Eigenlijk best wel goed.
[10:06] Je bent lekker relaxed.
[10:07] Het leven is lekker.
[10:08] Ik denk dat wat voor jou ook geldt...
[10:11] We hebben het daar voor de camera's en
[10:14] de microfoons al even over gehad.
[10:16] Ik kan me zo voorstellen dat jij ook
[10:18] een man bent wie zijn agenda over het
[10:19] algemeen heel snel heel vol komt zitten.
[10:21] En een dynamisch leven met veel schakelen en
[10:24] veel verschillende dingen en verschillende uitingsvormen.
[10:28] Dus dat is eigenlijk altijd al zo geweest.
[10:30] Het vraagt natuurlijk wat je net ook zei.
[10:31] Heb je er last van?
[10:32] Hoe ga je erom?
[10:34] Rust in mijn hoofd heb ik over het
[10:36] algemeen wel.
[10:37] Rust in mijn agenda niet zo.
[10:38] Want je schrijft elke week een column in
[10:39] het AD.
[10:40] Ja, het zijn inmiddels elke twee weken.
[10:43] Want ze wilden ook wel eens wat nieuws.
[10:44] Dus na vijf jaar hebben ze gezegd, doe
[10:45] maar één keer in de twee weken.
[10:46] Je hebt heel veel boeken geschreven.
[10:48] Hoe lang schrijf je gemiddeld over een boek?
[10:50] Ja, dat is heel erg wisselend.
[10:54] Want het kost veel tijd.
[10:56] Grappig genoeg heb ik het afgelopen acht jaar
[10:59] ongeveer één per jaar gedaan.
[11:02] Maar het was vrij excentriek dat het kan.
[11:04] Maar dat zijn soms schrijfprojecten van een heel
[11:07] jaar.
[11:08] En soms zijn dat wat kortere trajecten.
[11:09] En je spreekt heel veel.
[11:11] Ja.
[11:11] Ik weet niet hoeveel, maar het stond zo
[11:13] 'n beetje twee keer per week.
[11:14] Ja, tussen de vijftig en honderd keer per
[11:16] jaar.
[11:17] Echt heel veel.
[11:18] Dat betekent dat je dus veel bezig bent.
[11:20] Veel uit huis bent.
[11:23] Mag ik zeggen, jouw missie is toch wel
[11:24] een beetje spreken over stress, stressmanagement, de millennials.
[11:29] Ja, wat gaat er nou mis in de
[11:30] samenleving?
[11:31] Dat is een beetje ook de reden dat
[11:32] ik dacht van ja, ik wil met jou
[11:34] praten.
[11:34] Daar moeten we het over hebben, ja.
[11:35] We hebben het, zei jij, online hebben we
[11:38] wel eens contact gehad.
[11:38] Ben ik het niet altijd met jou eens.
[11:40] Ik doe af en toe hele ongenuanceerde uitspraken.
[11:42] Weet je nog wat het was?
[11:43] Ik weet echt niet meer wat.
[11:44] Nee, ik weet het nog wel.
[11:46] En misschien is dat ook wel sowieso leuk
[11:48] om daarover te hebben.
[11:49] Ik waardeer heel erg dat we daarover kunnen
[11:51] spreken.
[11:52] En ik denk dat het wel over iets
[11:54] fundamenteels ging.
[11:56] Al hebben we denk ik niet een direct
[11:57] conflict gehad.
[11:59] Maar volgens mij was het zo.
[12:01] Ik ben een keer gevraagd om geïnterviewd te
[12:04] worden in een artikel over het succes van
[12:05] zelfhulp.
[12:08] En dat artikel nam heel erg jouw boek
[12:10] en dat van Charlotte Labbé, dat toen heel
[12:12] populair was, als uitgangspunt.
[12:15] En ik ben in mijn werk soms ook
[12:18] wel kritisch over zelfhulp en ook de gevaren
[12:20] daarvan.
[12:20] Heel goed.
[12:22] Dus volgens mij heb ik toen daar wat
[12:24] over gezegd.
[12:24] En toen heeft, in het algemeen, over de
[12:27] gevaren van zelfhulp en mijn bezwaar daar soms
[12:29] tegen.
[12:30] En toen heeft dat artikel het een beetje
[12:31] zo ingestoken alsof ik dan direct een commentaar
[12:34] zou hebben op jouw boek.
[12:36] En toen heb jij volgens mij daarover getwitterd.
[12:39] Dat zou kunnen.
[12:42] Het was te merken dat die kritiek iets
[12:44] deed van dat artikel.
[12:47] Dus volgens mij was dat het conflict.
[12:49] Wat is je kritiek of bezwaar op zelfhulp?
[12:54] Hoe ga ik dat goed formuleren?
[12:57] Want ik voel wat je zegt.
[12:58] Er zijn een aantal, denk ik.
[13:01] En kijk, we gaan hier misschien over praten,
[13:04] dus ik heb hier een beetje over nagedacht.
[13:06] Wat ik heel erg waardeer, ook aan jouw
[13:08] werk, want je spreekt met jouw werk ontzettend
[13:10] veel mensen aan en hadden we het net
[13:12] ook al over, nogmaals voor de microfoons aangingen,
[13:15] ook heel veel jonge mensen die het ook
[13:16] echt nodig hebben, is dat je die de
[13:18] vaardigheden geeft om wat meer baas te zijn
[13:21] in hun eigen hoofd.
[13:23] En ik denk dat dat echt de positieve
[13:25] kant is van zelfhulp, die ook echt goed
[13:27] kan werken.
[13:28] Ik zie wel een paar gevaren aan zelfhulp.
[13:31] En dat is dat er soms ook wel
[13:33] sprake is van een behoorlijke prestatiedruk.
[13:35] Bijvoorbeeld de onderliggende eis om ook echt helemaal
[13:40] master te zijn van je mindset, in jouw
[13:43] woorden.
[13:44] En dan vraag ik me soms af, kan
[13:47] dat wel?
[13:47] Kan een mens helemaal in controle zijn in
[13:49] die zin?
[13:51] Dus dat is denk ik eentje, de wereld
[13:54] voorspiegelen als je hebt controle over je leven
[13:59] en je kunt alles kiezen.
[14:02] En ik denk dat dat maar voor een
[14:03] bepaalde hoeveelheid mensen geldt en dat het ook
[14:06] te maken heeft met je levensomstandigheden bijvoorbeeld en
[14:09] je genetische achtergrond, etcetera.
[14:12] Dus ik denk dat we, en ik trek
[14:14] mezelf daar ook bij, soms nog wel eens
[14:16] doorschieten in je hebt zelf de verantwoordelijkheid voor
[14:18] je leven en dat het ook negatieve consequenties
[14:21] kan hebben.
[14:22] En ik vind het vaak ook wel heel
[14:24] niet zozeer jouw werk hoor, maar in het
[14:25] algemeen vaak zelfhulp heel erg gericht op het
[14:28] ik.
[14:29] Wat wil ik met mijn leven?
[14:32] Hoe is mijn ideale levensstijl?
[14:33] En soms wat weinig op het wij, op
[14:36] wat je kan betekenen.
[14:38] Dus ik mis dat vaak als stap die
[14:40] er dan ook nog gezet moet worden.
[14:42] Het begint natuurlijk wel bij jou.
[14:44] Ja.
[14:47] Want de problemen die ik vaak signaleer of
[14:50] die mensen ervaren, die hebben vaak met zichzelf
[14:53] te maken.
[14:54] Ik kan wel kritiek hebben op jou en
[14:56] op andere mensen en ik ben boos op
[14:59] de hele wereld, maar ik kan de hele
[15:01] wereld niet veranderen maar wel mijzelf.
[15:03] Ik heb dat zelf ook meegemaakt.
[15:05] En door dan anders naar de wereld te
[15:07] gaan kijken, anders met mezelf om te gaan,
[15:10] mezelf toch te verbeteren, want ik was niet
[15:12] goed zoals ik toen was, ben ik een
[15:15] aangenamer mens geworden voor mezelf, maar ook voor
[15:18] de mensen om me heen.
[15:21] En wat ik vaak zie is dat heel
[15:23] veel mensen die willen de wereld verbeteren en
[15:25] de wereld redden en alles voor iedereen doen,
[15:27] die worden soms ook lifecoach om anderen te
[15:30] redden, maar ze moeten zelf nog gered worden.
[15:32] En dan zeg ik, je moet dus bij
[15:34] jezelf beginnen.
[15:35] En dan pas kun je de rest helpen.
[15:38] Ik ben met je eens dat ik ook
[15:40] wel zie dat er een hele scene is
[15:41] waar het heel erg op het ik is
[15:43] gericht.
[15:44] Zeker op social media, met dikke auto's.
[15:47] Dat is zo'n klein, exclusief groepje, alleen
[15:52] het wordt heel groot uitgemeten natuurlijk.
[15:56] En ik ben het ook met je eens
[15:57] dat ik dat ik wel het idee heb
[16:00] dat soms in die zelfhulp er wordt gepretendeerd
[16:05] dat alles maar mogelijk is.
[16:07] En ik moet zeggen, toen ik hiermee begon,
[16:08] een jaar of vijftien geleden, dacht ik ook
[16:10] van, als je er echt in gelooft en
[16:12] je wil het echt, en natuurlijk je moet
[16:14] wel een beetje de capaciteit hebben, maar je
[16:16] kunt heel veel leren, dan ben je uiteindelijk
[16:20] in staat om op een bepaald niveau te
[16:22] komen.
[16:22] En ik leg dat tegenwoordig ook uit, van
[16:25] ja, op welk niveau wil je meespelen?
[16:27] Wil je regionaal spelen, of lokaal, of landelijk,
[16:31] of Europees, of wil je echt wereldkampioen worden?
[16:35] Wil je op olympisch niveau meespelen?
[16:37] Dat is een heel groot verschil natuurlijk.
[16:39] Want als jij heel blij bent dat je,
[16:41] laten we zeggen, meespeelt in de top bij
[16:44] jou in het dorp, en het gaat helemaal
[16:46] goed, is dat prima.
[16:47] Maar iemand anders wil misschien Champions League spelen.
[16:49] Ja, dat betekent wel dat er andere eisen
[16:52] aan, waar je aan moet voldoen.
[16:55] Je moet harder trainen, je hebt meer talent
[16:57] nodig, maar je moet wel die keuze maken
[17:00] waar jij wil spelen.
[17:02] Dus als je het betrekt op het leven,
[17:03] zeg ik altijd, het gaat om jouw leven.
[17:06] Ja.
[17:06] En mijn credo is, leef jouw mooiste leven,
[17:09] en hoe dat eruit ziet, kijk, ik ken
[17:12] mensen die supergelukkig zijn met een paar honderd
[17:14] euro, die wonen op een woonark, en die
[17:17] hebben heel weinig nodig, echt heel weinig, maar
[17:20] die zijn blij en die hebben nooit stress.
[17:23] En ik ken mensen die hebben echt zoveel
[17:25] geld dat ze niet meer kunnen lachen, en
[17:27] dat kunnen ze ook niet, want ze hebben
[17:27] altijd gedoe.
[17:29] Ja.
[17:29] Weet je, het gaat ruk in die relatie,
[17:32] de meesten scheiden, die kinderen zie je van,
[17:34] nou, dat gaat echt allemaal naar het tyfus.
[17:36] Kinderen zijn ongelukkig.
[17:38] Ja, dus al dat geld maakt niet gelukkig,
[17:41] maar het is ook weer niet zo dat
[17:42] je kan zeggen van zonder geld ben je
[17:44] dan automatisch wel gelukkig.
[17:45] Nee, nee, absoluut.
[17:48] Dus ik ben het heel erg met je
[17:49] eens, het is zeker zo dat je inkomen
[17:53] boven een bepaald punt geeft je eigenlijk alleen
[17:55] maar glazen en word je niet gelukkiger van.
[17:57] Sowieso, ik denk de vraag, waar word je
[17:59] gelukkig van, is misschien een goede om even
[18:01] te parkeren, want ik denk dat dat een
[18:03] goede is, want ik wil ook nog even
[18:04] reageren op wat je net hebt gezegd.
[18:05] Ja, zeg maar.
[18:06] En ik denk dat het klopt, en waar
[18:08] we elkaar heel erg in vinden is dat
[18:10] je, op welk niveau je ook wil spelen,
[18:12] denk ik een aantal psychologische vaardigheden nodig hebt.
[18:15] Jezelf kennen, niet al je problemen buiten jezelf
[18:18] leggen, waar dat kan controle nemen over je
[18:23] leven.
[18:25] Waar ik me soms, en dat is ook
[18:27] een beetje mijn vak, ik neem het ook
[18:29] een beetje op voor de verschoppelingen, denk ik.
[18:31] Heel terecht.
[18:32] Want aan de vraag, op welk niveau wil
[18:36] je, om het even in sport mee te
[18:37] voort te houden, op welk niveau wil je
[18:39] spelen, gaat nog een hele hoop vooraf.
[18:41] Het is niet alleen mindset, dat is ook
[18:43] belangrijk, die mindset heb je nodig om daar
[18:44] te komen.
[18:46] Maar je hebt ook een bepaald lichaamstype nodig,
[18:49] en je hebt ook een bepaalde genetische achtergrond
[18:50] nodig.
[18:52] Dus om überhaupt redelijk goed sport te kunnen
[18:54] spelen, moet je eigenlijk het soort genen hebben
[18:56] waarmee je ook dat voor mekaar krijgt.
[19:01] Je twijfelt eraan, dat is heel goed, dus
[19:03] wat ik in ieder geval weet vanuit de
[19:06] wetenschap en de psychologie is ook, je komt
[19:09] ook met een bepaald genenpakket de wereld in.
[19:12] Dat je mogelijkheden geeft voor bepaalde dingen, maar
[19:15] je ook beperkt in andere dingen.
[19:16] Je komt ook met een familiehistorie de wereld
[19:19] in, en misschien ook wel met sociaal-economische
[19:21] omstandigheden.
[19:24] En daarbinnen is het heel goed om zoveel
[19:27] mogelijk controle over je eigen hoofd te hebben,
[19:29] maar dat is iets anders dan eigenlijk zeggen,
[19:32] succes is kiesbaar, zou ik zeggen.
[19:36] Ik denk toch dat het kiesbaar is.
[19:38] Oké.
[19:39] Het is een keuze.
[19:43] Want je hebt ook epigenetica, dus niet alles
[19:46] is genetisch bepaald.
[19:48] Dan zou iedereen die in Laren geboren wordt,
[19:51] die wordt rijk en succesvol en die hebben
[19:53] allemaal persoonlijke problemen.
[19:55] Want zo is iedereen in Laren.
[19:57] Ja, de kans dat je rijk en succesvol
[19:59] bent, is wel als je in Laren geboren
[20:00] bent, over het algemeen een stuk groter.
[20:02] Maar je ziet dat heel veel mensen uit,
[20:04] laten we zeggen een rijke afkomst, daarna best
[20:08] wel een teringzooi van maken.
[20:09] Het gaat helemaal niet goed.
[20:10] En dat heel veel kids uit een moeilijk
[20:14] milieu met een moeilijke eerste levensjaren, vaak die
[20:20] vechtlust krijgen, of die behoefte hebben van, ik
[20:22] wil er wat van maken.
[20:23] Ik wil iets van mijn leven maken.
[20:25] Of zoals mijn ouders dat gedaan hebben, of
[20:27] wat mijn vader me aangedaan heeft.
[20:29] Dat ga ik nooit voor mijn kinderen doen,
[20:32] dus ik moet een nieuw voorbeeld worden.
[20:33] Dus dan krijg je een hele andere manier
[20:36] hoe je in het leven staat natuurlijk.
[20:38] Waarbij, en dat denk ik helemaal met je
[20:40] heen, niet alles is mogelijk.
[20:42] Maar het is wel een keuze of je
[20:43] van de bank afkomt en jezelf gaat ontwikkelen
[20:48] en een gezonde leefstijl aanmeet.
[20:51] Of dat je de criminaliteit ingaat, of je
[20:53] volvreet en met 30 kilo overgewicht op de
[20:55] bank gaat hangen en zegt, ik kan er
[20:57] niks aan doen.
[20:58] En dat is waar ik zeg, en dat
[21:00] vond ik wel interessant in jouw boek, mensen
[21:03] die altijd zeggen, ja, maar je bent goed
[21:05] zoals je bent.
[21:06] Dat geldt niet voor iedereen.
[21:08] En als ik nu kijk naar de samenleving,
[21:10] zijn heel veel mensen niet goed zoals ze
[21:12] nu zijn, want ze zijn doodongelukkig.
[21:14] En ze kunnen niet slapen.
[21:16] En ze hebben geen leuke relatie.
[21:17] Ze zijn niet blij met zichzelf.
[21:18] Dus ik begrijp wel diep van binnen is
[21:20] het goed.
[21:21] Toen we geboren werden als kind, was het
[21:23] allemaal goed.
[21:23] Maar ergens in het proces is er iets
[21:25] misgegaan, waardoor wij zijn geworden wie we zijn.
[21:29] Deels door onze eigen keuzes en voor een
[21:32] heel groot deel, voor de invloed van buitenaf,
[21:35] die bepaald heeft hoe wij zijn, die ons
[21:38] heeft geprogrammeerd.
[21:39] Ons ook heeft leren denken op een bepaalde
[21:41] manier.
[21:42] Daarom denk jij anders dan ik.
[21:44] En als je daar niet voldoende van bewust
[21:46] bent natuurlijk, dan wordt het heel moeilijk.
[21:49] Volgens mij heb jij dat ook wel eens
[21:50] gezegd.
[21:51] Als je niet weet wat je probleem is,
[21:53] dan kun je er niks mee.
[21:54] Nee, dat klopt.
[21:55] Of als jij niet weet dat je ergens
[21:56] last van hebt, dan ga je ook niet
[21:58] denken, ik ga naar een dokter.
[21:59] Nee, dat is...
[22:02] Dat klopt.
[22:03] En het begint met zelfinzicht.
[22:07] De keuzes hebben er ook heel veel mee
[22:09] te maken.
[22:11] Dat is het onderdeel dat ik ook een
[22:13] beetje mis.
[22:15] Het heeft ook te maken met, zwem je
[22:18] in je leven tegen de stroom in, of
[22:19] met de stroom mee?
[22:21] Er zijn heel veel redenen om te bedenken
[22:23] waarom sommige mensen eigenlijk al met een soort
[22:24] achterstand beginnen.
[22:25] Die kunnen dan een vechtersmentaliteit hebben en zich
[22:27] daaruit ontworstelen, maar dat is best moeilijk.
[22:30] En we weten ook dat bijvoorbeeld opgroeien in
[22:32] armoede statistisch gezien betekent dat je vaker de
[22:37] criminaliteit inkomt of vaker ondergeadviseerd wordt als je
[22:41] een bepaalde huidskleur hebt op school, waardoor je
[22:43] al op een achterstand terechtkomt.
[22:45] Dus er zijn heel veel kleine dingen waardoor
[22:47] sommige mensen moeten ploeteren door, moeten zwemmen door
[22:51] stroop om vooruit te komen.
[22:53] En er een andere hele grote groep is,
[22:55] waar ik met je eens ben, die hebben
[22:57] hun eigen issues.
[22:58] Als je rijk bent geboren, dat kan je
[23:00] heel veel mentale shit brengen.
[23:03] Maar die maatschappelijk gezien een stuk makkelijker door
[23:06] het zwembad glijden.
[23:09] Dus dat, ik mis soms een beetje in
[23:11] zelfhulp, zeker de zelfhulp die zegt, jij mag
[23:16] je hele leven bij elkaar kiezen, een beetje
[23:19] compassie voor de mensen die eigenlijk best wel
[23:21] wat achterstand in hun leven hebben en door
[23:23] stroop moeten zwemmen.
[23:25] Dus ik denk dat dat ook een beetje,
[23:26] dat is altijd het gevoel, ik moet opkomen
[23:29] voor die mensen, want het is niet alleen
[23:30] maar kiesbaar.
[23:32] Maar ik weet wel in die afgelopen jaren
[23:34] dat ik dit doe, dat er, laten we
[23:36] zeggen, veel jongeren uit achterstandssituatie bij me zijn
[23:40] gekomen, drugsverslaafd, drankverslaafd, suicide, die ik dan een
[23:46] beetje heb mogen begeleiden.
[23:47] En een paar jaar later zie je dat
[23:49] ze heel goed terecht zijn gekomen, dat ze
[23:52] happy zijn met zichzelf, dat ze trots zijn
[23:54] op wat ze doen, dat het leven zin
[23:56] heeft.
[23:57] Ze hebben een baan of een bedrijf of
[23:59] de relatie met hun ouders is weer hersteld.
[24:01] Dus je ziet dat het kan als er
[24:03] voldoende aandacht voor is.
[24:06] En ik denk, dan trek ik het wat
[24:08] breder, dat er misschien te weinig goede begeleiding
[24:12] is voor iedereen, maar zeker voor die mensen
[24:14] die het heel erg hard nodig hebben.
[24:16] Absoluut.
[24:19] Ik denk dat het heel waardevol is dat
[24:21] jij daar dat toch een beetje reparatiewerk kan
[24:23] doen.
[24:24] En wat je daar eigenlijk aan het doen
[24:25] bent, is je springt op een gegeven moment
[24:26] in om goed een stukje achterstand eerder op
[24:30] te heffen, zeg maar.
[24:31] En ik denk dat dat ongelooflijk belangrijk is,
[24:34] dat je dat doet.
[24:35] Ik denk dat niet iedereen die kans krijgt.
[24:38] Helaas, dat zou wel moeten.
[24:41] In een eerlijke maatschappij, of mensen die probeert
[24:43] mensen dezelfde startpositie te geven.
[24:46] Ik denk dat dat heel belangrijk is.
[24:48] Maar vergis je niet, ook daar de aandacht
[24:51] voor hebben en daar de gelegenheid voor hebben,
[24:53] is ook een soort voorrecht, natuurlijk.
[24:55] Bijna een luxe.
[24:56] Is een luxe, ja.
[24:57] Absoluut.
[24:57] Het is nodig.
[25:00] Misschien is dat het.
[25:01] Ik mis soms een beetje eer voor het
[25:07] feit dat mensen ook bepaald worden door hun
[25:08] maatschappelijke omstandigheden.
[25:09] Maar ben je het aan elk punt mee
[25:10] eens dat de andere kant ook een beetje
[25:14] overgewaardeerd wordt?
[25:15] Dat er heel snel in dit soort artikelen,
[25:17] waar jij dan voor gevraagd bent, geef ze
[25:19] een beeld.
[25:20] Ja, het gaat alleen maar over snel rijk
[25:23] worden, snel succesvol worden.
[25:25] En laatst ook, dan wordt er er wordt
[25:28] een of ander artikel geschreven.
[25:30] Dat was volgens mij in het Parool.
[25:32] En dan word ik er weer bij gehaald,
[25:33] want dan ben ik een makkelijk slachtoffer.
[25:35] En Pilacic schreeuwt dan weer vanaf Ibiza hoe
[25:37] je snel, gemakkelijk, succesvol en rijk wordt.
[25:40] Nou, daar woon ik niet.
[25:41] Dit is niet wat ik roep.
[25:43] Nee, het wordt heel makkelijk overgedaan.
[25:45] Het wordt heel snel ook wel weer in
[25:47] een hokje geplaatst.
[25:50] In die zin ben je een slachtoffer van
[25:51] je eigen succes natuurlijk.
[25:52] Je bent het prototype van iemand die dat
[25:55] doet.
[25:56] Je bent eigenlijk een soort van de Nederlandse
[25:57] Tony Robbins natuurlijk eigenlijk bijna.
[26:00] Iemand die dat belichaamt.
[26:02] En ik denk dat die mensen er ook,
[26:03] nou ja, dat het een hele belangrijke rol
[26:05] is.
[26:06] Maar die wordt, net zoals min of meer
[26:07] alle rollen, heel makkelijk klat geslagen op een
[26:09] stereotype.
[26:11] Dus dat is inderdaad ook oneerlijk.
[26:14] Overigens, je had het net over je bent
[26:17] goed genoeg.
[26:18] Had je het over.
[26:19] Die andere boek.
[26:21] Mensen denken vaak dat dat mijn boektitel is,
[26:24] terwijl dat is niet mijn boektitel.
[26:26] Mijn boektitel is eigenlijk heel onhandig gekozen.
[26:29] Het gaat heel makkelijk de verkeerde kant op.
[26:31] En mijn boektitel is namelijk Je bent al
[26:32] genoeg.
[26:33] En dat is eigenlijk een onhandige titel, maar
[26:36] eigenlijk een hele directe reactie op het gevoel
[26:40] dat we vaak van de maatschappij krijgen dat
[26:42] ons leven nog niet compleet is.
[26:44] Omdat we nog niet een waardevol mens zijn.
[26:47] Omdat we bepaalde dingen nog niet bereikt hebben.
[26:49] Omdat we nog niet rijk zijn.
[26:51] Of een sportauto hebben.
[26:52] Of een fijne relatie hebben op onze dertigste.
[26:56] Of een huis kunnen kopen.
[26:58] Of nog niet een fantastisch lichaam hebben.
[27:00] Terwijl we het gevoel hebben dat dat is
[27:02] kiesbaar.
[27:03] Dus ik zou er toch voor moeten kiezen.
[27:05] Met andere woorden, we krijgen denk ik door
[27:06] de maatschappij veel te horen.
[27:08] Je bent nog niet goed hierin.
[27:09] En je bent nog niet goed daarom.
[27:10] En dit is ook een reden om jezelf
[27:12] nog niet te kunnen accepteren.
[27:14] Dus Je bent al genoeg gaat niet zozeer
[27:15] over nooit meer iets aan jezelf kunnen verbeteren.
[27:18] Of nooit meer iets een stap voorwaarts zetten
[27:21] omdat je nu al genoeg bent zoals je
[27:24] bent.
[27:25] Maar wel dat zelfacceptatie en zelfliefde niet afhankelijk
[27:31] hoeft te zijn wat mij betreft aan het
[27:33] voldoen aan het maatschappelijke plaatje van succes.
[27:35] Dat is eigenlijk waar hij op gericht is.
[27:38] Dus ik denk dat dat ook wel dat
[27:40] is een van die psychologische vaardigheden die je
[27:42] moet snappen en moet kunnen.
[27:46] Snappen dat hoe hard je ook je best
[27:48] doet met alles in je leven je zal
[27:50] altijd van de maatschappij het gevoel krijgen dat
[27:52] je er nog niet bent.
[27:53] En dat er nog veel meer aan je
[27:54] moet verbeteren tot je van jezelf kunt houden.
[27:56] Is dat zo?
[27:57] Geeft de maatschappij jou dat gevoel?
[28:01] Ik denk het wel.
[28:02] Ik denk dat we vanaf jonge leeftijd al
[28:05] vrij snel in een keurslijf worden gezet dat
[28:07] te maken heeft met een bepaald beeld van
[28:11] succes.
[28:13] Vaak ook materieel succes.
[28:15] En dat dat beeld vrij snel en vrij
[28:18] sterk wordt doorgezet op social media.
[28:20] Wat de plek is waar jongeren hun beeld
[28:24] maken van wat er normaal is in het
[28:27] leven.
[28:28] En daar worden soms hele idiote dingen gedeeld.
[28:33] Twintigjarige influencers in Dubai die zeggen, kijk dit
[28:38] is het succes dat je moet hebben.
[28:40] Of een Andrew Dade die zegt, het is
[28:41] eigenlijk heel logisch dat je geen vriendinnetje kunt
[28:44] krijgen.
[28:44] Want je gaat helemaal op de verkeerde manier
[28:48] met vrouwen om.
[28:48] En je moet eigenlijk zo een kast zijn
[28:51] om aandacht te kunnen krijgen.
[28:55] Bepaalde beelden over hoe je lichaam eruit moet
[28:57] zien als jonge vrouw waar je behoorlijk onzeker
[29:00] van kunt zijn.
[29:00] Omdat je daar nooit tegenop kunt boksen.
[29:03] Dus ik denk dat er in heel veel
[29:04] verschillende opzichten vaak dat we heel veel geconfronteerd
[29:08] worden met hoe perfect ons leven zou moeten
[29:10] zijn.
[29:10] En hoe imperfect ons leven dus eigenlijk is.
[29:13] En met name door social media zeg je.
[29:15] Daar heb je wel heel erg in verdiept.
[29:17] Daar heb je ook een boek over geschreven.
[29:19] Ja, dat klopt.
[29:19] Het is niet...
[29:22] Hoe zeg ik dit?
[29:24] Ja, ik denk dat zeker op jonge leeftijd
[29:27] social media een van de grote gevaren zijn
[29:30] voor onze mentale gezondheid.
[29:31] Dat weten we ook steeds meer uit cijfers.
[29:35] Maar die social media doen ook wat ze
[29:37] doen omdat ze daarmee makkelijk ons hoofd kunnen
[29:40] pakken, zeg maar.
[29:43] En ik denk dat er nog verschillende sociale
[29:45] media zijn die een aantal verschillende uitwerkingen hebben.
[29:48] Maar iets als bijvoorbeeld Instagram heeft heel erg
[29:51] dat effect dat ik net beschrijf.
[29:53] Maar dat is ook omdat dat een fantastische
[29:54] mogelijkheid is om mensen te capturen.
[29:57] Omdat we dat ook zo graag willen.
[29:58] Omdat die neiging tot sociale vergelijking, onszelf vergelijken
[30:02] met de norm of wat we moeten zijn,
[30:04] omdat dat zo ontzettend menselijk is.
[30:06] Omdat we dat van natuur al hebben.
[30:08] En Instagram geeft ons dus een soort algoritme
[30:10] dat ons heel erg bezighoudt, juist omdat het
[30:13] ons dat geeft.
[30:14] Dus eigenlijk die sociale vergelijking on steroids, zou
[30:17] ik kunnen zeggen.
[30:18] TikTok heeft weer iets heel anders.
[30:19] Facebook heeft weer een ander effect.
[30:20] X heeft weer een ander effect.
[30:22] Maar het zijn wel vaak het uitbuiten van
[30:25] hele menselijke dingen, zou ik zeggen.
[30:27] Jij bent psycholoog.
[30:28] Dat heb je gestudeerd.
[30:30] Waar haal je nu je kennis vandaan?
[30:33] Want je weet echt heel veel.
[30:36] Doe je dan heel veel onderzoek zelf?
[30:37] Of lees je heel veel?
[30:38] Misschien is het goed om nog even te
[30:40] benadrukken.
[30:41] Ik ben geen praktiserend therapeut.
[30:43] Je doet niet één op één coachings?
[30:45] Nee, daar ben ik wel voor opgeleid.
[30:46] Heb ik ook wel een tijdje gedaan in
[30:47] het begin van mijn carrière.
[30:49] Maar ik ben toch een beetje een andere
[30:50] hoek ingegaan.
[30:52] Een hoek die veel meer te maken heeft
[30:53] met publieke psychologie.
[30:55] Met wat kunnen we allemaal aan psychologie hebben.
[30:58] En ik werk ook niet als onderzoeker op
[30:59] de universiteit.
[31:00] Ik heb er wel een tijdje rondgehangen als
[31:02] docent, maar dat is ook niet waar mijn
[31:03] kennis vandaan komt.
[31:05] Ik vind het wel heel leuk en interessant
[31:06] om me te verdiepen in dit soort thema's.
[31:08] Met name zit mijn interesse in, eigenlijk waar
[31:12] we het nu al een paar keer over
[31:13] hebben, wat is de wisselwerking tussen onze individuele
[31:17] psychologie, hoe we ons voelen over onszelf, wat
[31:21] onze gemoedstoestand is, en de wereld en wat
[31:23] die van ons verwacht en verlangt.
[31:27] Dat maakt mij een beetje anders dan andere
[31:29] psychologen.
[31:29] Ik denk dat daar heel veel in zit.
[31:30] Dat we ook heel erg bepaald worden door
[31:32] de tijd.
[31:33] Het is niet gek dat we in een
[31:35] ongelooflijk drukke tijd, waar we nooit ons hoofd
[31:38] kunnen uitzetten, dat je dan veel burn-outs
[31:39] krijgt.
[31:40] Dat heeft ook met die wisselwerking te maken.
[31:41] Als je naar die tijd kijkt, is dé
[31:43] tijd...
[31:43] Ik heb nu wel een beetje je vraag
[31:45] omzeild over waar mijn kennis vandaan komt.
[31:47] Misschien is dat ook wel goed.
[31:48] Dan kom ik wel even terug.
[31:50] Jij bent twintig jaar jonger, bijna twintig jaar
[31:52] jonger dan ik.
[31:53] Ik kom uit een tijd dat ik toch
[31:55] het gevoel had dat alles nog iets gemoedelijker
[31:59] was.
[32:01] Ik weet nog toen ik bij de radio
[32:03] werkte, bij 58, hadden wij geen internet.
[32:06] Onze baas kwam een keer naar ons toe
[32:07] en die zei toen, jullie krijgen allemaal internet
[32:10] en een e-mailadres.
[32:12] Waar heb je dat voor nodig?
[32:13] We hebben een faxapparaat.
[32:16] En wat is internet?
[32:19] Dat is dus een heel ander tijdsbeeld.
[32:22] Ik begrijp, daar ben je ook in gespecialiseerd,
[32:25] natuurlijk de millennials, de jaren 80, 90, kids,
[32:29] en daarna de Gen Z.
[32:31] Daar wil ik het graag over hebben.
[32:33] Dat is natuurlijk heel anders dan, laten we
[32:35] zeggen, de mensen van net, mijn ouders, misschien
[32:38] jouw ouders, net na de oorlog, jaren 50,
[32:40] 60, 70.
[32:41] Totaal andere tijd.
[32:43] Als je die twee perioden naast elkaar schetst,
[32:46] wat is er dan zo heel erg anders?
[32:49] Waardoor we dus nu veel meer last hebben
[32:52] van onrust.
[32:55] Het is sowieso zo dat elke tijd zo
[32:57] zijn eigen uitdagingen kent.
[32:59] Dus ik denk dat er nu ook heel
[33:00] veel voor de jonge generaties nu, of dat
[33:02] millennials zijn of Gen Z'ers, of zelfs
[33:04] generatie Alpha, die daar nog achteraan zit, mijn
[33:08] zoon bijvoorbeeld, dat die dat ook geholp dat
[33:14] voor de generatie X ervoor zo hun eigen
[33:17] uitdagingen waren.
[33:18] En ik denk dat millennials en Gen Z
[33:20] 'ers een aantal uitdagingen niet hebben die jouw
[33:23] generatie, om het maar even zo te zeggen,
[33:25] de generatie van mijn ouders, daar nog weer
[33:27] voor, niet hadden.
[33:29] Die er wel toen waren, maar die er
[33:31] nu niet zijn.
[33:32] Dus bijvoorbeeld heel sterk worden bepaald door je
[33:34] sociale groep.
[33:37] Of het gevoel dat er geen toekomst is,
[33:39] omdat er elk moment een bom kan vallen.
[33:43] Dat soort dingen zijn en ik denk ook
[33:45] dat elke generatie bezig is met proberen je
[33:48] beste leven te leiden en proberen de beste
[33:49] versie van jezelf te zijn.
[33:51] Ik denk wel dat wat er veranderd is,
[33:53] is dat die prestatiedruk eigenlijk nog wat bedwingender
[33:56] en wat prangender is geworden voor deze generatie.
[33:59] Niet alleen het gevoel dat je de beste
[34:01] versie van jezelf moet zijn, maar ook dat
[34:03] er iets heel fundamenteel mis is als je
[34:04] daar ook maar een klein beetje niet aan
[34:06] voldoet.
[34:08] En ik denk dat er ook dat technologie
[34:10] hier bijvoorbeeld een hele belangrijke rol speelt.
[34:14] Technologie en de tijdsgeest.
[34:16] Maar om even bij technologie te blijven.
[34:19] De apparaten die we tegenwoordig hebben en al
[34:22] die verschillende algoritmes en al die verschillende devices
[34:24] en laptops en smartphones en iPads die we
[34:27] tegenwoordig om ons heen hebben, doen wat met
[34:29] onze geest.
[34:30] En doen wat met onze aandacht.
[34:31] En ook met de hoeveelheid hersteltijd die we
[34:34] hebben.
[34:35] En ook in hoeverre je kunt herstellen van
[34:37] heftige dingen die er zijn gebeurd.
[34:40] Dus ik denk dat dat en ze zijn
[34:42] dus een soort commerciële motor in hoe we
[34:45] onszelf beoordelen en het zelfbeeld dat we hebben
[34:47] en maken van onszelf.
[34:49] Dus ik denk dat dat wel heel erg
[34:51] voor deze generatie geldt.
[34:52] Die ook nog is opgegroeid en is groot
[34:54] geworden met dit soort technologieën.
[34:57] En dat maakt ze weer heel anders dan
[34:58] mensen die pas een e-mailadres kregen toen
[35:00] ze al aan het werk waren bij Radio
[35:01] 538 zeg maar.
[35:03] Dan kan je er nog steeds later in
[35:04] het leven nog wel wat moeite mee hebben.
[35:07] Of soms heel boos worden op wat er
[35:09] op X of op Facebook gebeurt.
[35:10] Maar dat is echt iets anders dan ermee
[35:12] opgroeien.
[35:13] En dat eigenlijk al vanaf hele jonge leeftijd
[35:14] hebben.
[35:15] En ik denk ook dat we ook weer
[35:18] ten opzichte van die generatie die jij net
[35:21] noemt.
[35:22] Weer in ons denken over wat normaal is
[35:24] en goed is in de maatschappij zijn opge...
[35:27] zijn doorgegaan.
[35:29] Ik denk dat we echt ook een beetje
[35:30] in een soort doorgeschoten individualisme zitten.
[35:33] Een heel neoliberaal idee van wat en wie
[35:37] we moeten zijn.
[35:38] Maar waar komt dat vandaan?
[35:42] Ik hoor wat je zegt en toch denk
[35:44] ik van ja maar er is toch laten
[35:46] we zeggen bij uitzondering geen ouder die zegt
[35:49] je moet beter.
[35:51] Zou dat wel bij de ouder zo beginnen?
[35:53] Ja, ik denk het wel.
[35:55] En dat kan een hele lieve bewoordingen.
[35:59] Dus bijvoorbeeld je kinderen de boodschap meegeven dat
[36:02] ze alles kunnen worden als ze maar hard
[36:03] genoeg hun best doen.
[36:06] Klinkt als een hele fijne boodschap en is
[36:08] het ook.
[36:08] Want dat is echt heel anders dan misschien
[36:10] een generatie ervoor waarin werd gezegd ja jij
[36:12] bent wie voor een dubbeltje geboren is kan
[36:15] nooit een kwartje worden.
[36:17] Maar heeft zo zijn eigen gevaar namelijk dat
[36:19] je die boodschap ook kan opvatten als het
[36:22] dus niet lukt in je leven en je
[36:23] bent niet hyper succesvol ben je niet de
[36:26] moeite waard of heb je niet genoeg je
[36:27] best gedaan.
[36:28] Dus het zit soms ook een beetje in
[36:30] de vaneinigheid van hele goed bedoelde boodschappen die
[36:34] je kunt meegeven.
[36:36] Dus ik denk dat die prestatiedruk naast van
[36:38] social media ook wel een beetje uit een
[36:41] opvoeding komt waarin het kind echt werd gezien
[36:43] als het geschenk aan de wereld.
[36:46] Die ook heel belangrijk werd en voor die
[36:49] ook grote dingen van het leven.
[36:52] Is die prestatiedruk is hier daadwerkelijk?
[36:54] Ja dat is altijd een goede vraag.
[36:55] Of zit het in ons hoofd?
[36:57] Ja de antwoord is ja.
[36:58] Ik weet van een aantal grote advocaten kantoor
[37:01] op de Zuidas en bij wat mediabedrijven en
[37:04] bij een aantal bedrijven weet ik gewoon dat
[37:07] daar druk is.
[37:08] Dat er echt wordt gezegd als je daar
[37:10] niet aan voldoet als je daar niet bijpast,
[37:12] als jij niet 20 uur per week of
[37:13] per dag werkt want dit moet nu af.
[37:16] Dan tel je niet meer mee.
[37:17] Klopt.
[37:18] Maar ik denk dan dat dat zijn excessen.
[37:21] Ja.
[37:22] Maar hoe zie jij dat?
[37:24] Ik denk dat dat klopt en interessant genoeg
[37:28] zie je dus juist ook bij die advocaten
[37:30] kantoren en bijvoorbeeld in het ziekenhuis waar mensen
[37:32] opgeleid worden tot specialist dat de jongere generatie
[37:34] zegt ja is leuk dat we 80 uur
[37:36] per dat jullie generatie 80 uur per week
[37:38] werken maar we vinden dat gewoon hartstikke ongezond
[37:41] en dat gaan wij dus niet doen.
[37:43] Dus ik denk dat dat het wat minder
[37:47] hard te maken is dat die prestatiedruk er
[37:49] is omdat het zich wat minder vertaalt in
[37:50] letterlijk prestatie eisen die je moet stellen bijvoorbeeld
[37:53] op je werk.
[37:54] Ik denk wel dat dit psychologisch wel speelt
[37:57] en dan wordt het natuurlijk altijd een beetje
[37:58] murky om dat goed aan te wijzen maar
[38:02] die prestatiedruk zit voor mij veel meer in
[38:04] wat we normaal zijn gaan vinden over een
[38:06] leven wat we verwachten van onszelf en wat
[38:09] er er verwacht wordt van ons.
[38:12] Wat er natuurlijk vaak ook gebeurt is dat
[38:13] we een bepaald idee hebben van wat onze
[38:16] ouders verwachten van ons en dat dat hoeft
[38:17] niet altijd te kloppen natuurlijk.
[38:20] En ik denk ook dat prestatiedruk inderdaad ook
[38:23] begint in je eigen hoofd en dat het
[38:26] vaak voelt alsof de wereld iets van je
[38:27] verwacht terwijl je dat misschien van jezelf verwacht
[38:29] en dat uit puzzelen is natuurlijk wel iets
[38:31] dat heeft ook met je mindset masteren te
[38:33] maken.
[38:34] Hoe gaan we al dit soort problemen oplossen?
[38:37] Want daar willen we uiteindelijk naartoe.
[38:38] Want we hebben dit het je niet goed
[38:41] genoeg voelen nee durven zeggen En misschien dus
[38:45] in extreme krijg je dan dus dat mensen
[38:48] zo hard hun best doen omdat ze vinden
[38:49] ik denk ook pas als ik daar ben
[38:52] dan ben ik de moeite waard dat ze
[38:54] vergeten voor zichzelf te zorgen en dus zichzelf
[38:57] een burn-out in schoppen.
[38:58] Ja want heel veel mensen komen eigenlijk ver
[38:59] van zichzelf af te staan doordat ze het
[39:01] leven gaan leven waarvan zij denken dat anderen
[39:03] dat van ze verwachten of dat hun social
[39:06] media vrienden dat van ze verwachten en dat
[39:10] leidt dus tot de situatie die we nu
[39:11] een beetje zien in de wereld.
[39:13] Want ik heb ze ook om me heen,
[39:15] vaak dichtbij Laat ik het zo zeggen, misschien
[39:19] een duidelijk voorbeeld.
[39:21] Ik ken mensen die die niet meer blij
[39:23] kunnen zijn van de situatie en in een
[39:26] hele mooie natuuromgeving zijn weet je fantastische dingen
[39:30] meemaken in het leven maar pas die blijheid
[39:33] ervaren als er foto's en filmpjes van gemaakt
[39:35] zijn die gedeeld worden op TikTok en Snapchat
[39:37] en genoeg likes krijgen.
[39:38] En de feedback die daar op komt dan
[39:41] zie ik ineens een glimlach.
[39:43] Terwijl het zijn op dat moment volledig in
[39:48] mijn optiek, maar ja ik zie dat misschien
[39:50] niet goed, maar ik denk dan het gaat
[39:51] volledig aan je voorbij.
[39:53] Er is een soort apathisch zijn en de
[39:57] emotie komt pas als de feedback komt vanuit
[40:00] social media.
[40:01] En dat vind ik zorgelijk.
[40:04] Mensen vergeten gewoon om te zijn waar ze
[40:06] zijn, omdat ze zo bezig zijn met beoordeeld
[40:08] worden door anderen op waar ze zijn.
[40:10] Maar hoe kunnen we dat veranderen?
[40:12] Zeker met, laten we zeggen, als je tussen
[40:14] de 15 en de 30 bent, als je
[40:16] jong bent.
[40:18] Ik zou willen Michael dat ik een soort
[40:19] antwoord heb waarvan we nu kunnen denken, dat
[40:21] gaan we nu oplossen.
[40:22] Ik kan best een aantal aangenopingspunten noemen.
[40:27] Sowieso met betekening tot social media heb ik
[40:29] denk ik een heel radicaal standpunt.
[40:31] Ik denk gewoon dat het geen goed idee
[40:33] is om kinderen tot een bepaalde leeftijd een
[40:35] social media account te geven.
[40:37] Dus wat mij betreft, verbieden we social media
[40:40] tot onze 16e.
[40:42] En zet je het daar aan.
[40:44] Dit is overigens ook iets waar binnen meta
[40:46] zelf ook wel stemmen over opgaan.
[40:50] Social media zijn geen prettige en veilige en
[40:53] gezonde plekken voor kinderen.
[40:57] En wat mij betreft kun je dan zoebatten
[40:58] over waar die grens ligt, maar een kind
[41:00] van elf met een TikTok profiel vind ik
[41:02] een heel slecht idee.
[41:04] Dus ik denk, hoe meer je dat uitstelt,
[41:07] het geldt in bredere zin ook over het
[41:09] hebben van een smartphone, wat eigenlijk ook een
[41:11] soort digitale fopsbeen is.
[41:13] Hoe meer je dat uitstelt, hoe meer gewinst
[41:16] je daarop hebt.
[41:16] Omdat je gewoon wat meer getraind wordt op
[41:18] de echte wereld en niet de hele tijd
[41:20] afgeleid bent.
[41:21] Dus daar zou ik het in zoeken.
[41:23] Ik denk dat dat dus ook een rol
[41:24] is van de overheid, die daar iets in
[41:26] moet voorzien.
[41:28] Ik denk sowieso dat het heel goed is
[41:29] als...
[41:32] Jij had het dan tussen de 15 en
[41:33] de 30, maar er zit natuurlijk nog een
[41:35] hele fase voor.
[41:36] En daar worden wat mij betreft kinderen veel
[41:39] te weinig die skills waar we het aan
[41:40] eigenlijk nu over hebben aangeleerd.
[41:42] De skills die je nodig hebt, de vaardigheden
[41:44] die je nodig hebt om in een complexe
[41:46] wereld van nu, een wereld die ook steeds
[41:48] complexer wordt en veel van ons verwacht, om
[41:50] daar in stand te kunnen houden.
[41:52] Dus dan heb je het over je emoties
[41:54] kennen, snappen wat ze betekenen, kunnen samenwerken, hulp
[41:57] kunnen vragen als dat nodig is.
[42:01] Ja, noem al die vaardigheden maar op.
[42:03] Worden deze dingen op de basisschool geleerd?
[42:05] Of op de kleuterschool zelfs?
[42:07] En thuis?
[42:07] Ik denk te weinig.
[42:10] En je leert ze natuurlijk wel ergens op.
[42:12] Maar het is wat mij betreft te weinig
[42:15] een speerpunt van opleidingen of van het onderwijs.
[42:18] Jij geeft ook les op de School of
[42:19] Life.
[42:20] Ja.
[42:21] Dat is een hele mooie school.
[42:21] Ja.
[42:22] Dat is eigenlijk een beetje wat ik zelf
[42:23] had willen doen met mijn eigen mastermind.
[42:26] Ik zei van ja, alles wat je niet
[42:27] leert op school, dat kun je daar leren.
[42:29] Leer je daar dit soort dingen?
[42:32] Ja, maar dat zijn geen jongeren.
[42:33] Dat zijn vaak mensen die later in hun
[42:34] leeftijd daar mee bezig gaan.
[42:36] Dat bedoel ik.
[42:36] Moeten we niet een School of Life hebben,
[42:38] wat gewoon het nieuwe educatiesysteem gaat worden, maar
[42:41] dan vanaf drie, vier, vijf jaar?
[42:43] Ja.
[42:43] Dat we dit gaan leren aan alle jonge
[42:45] mensen.
[42:45] Ja, dus ik ben wel een warm pleitbezorger
[42:48] van een vak veerkracht, mentale veerkracht, die al
[42:52] vrij vroeg begint, in de kleuterklas begint en
[42:54] eigenlijk doorloopt tot aan je studie, zeg maar.
[42:57] Ik denk dat dat heel zinnig is en
[42:58] dat we dat daar ook echt de plank
[43:00] misslaan.
[43:01] En dan zeggen mensen natuurlijk altijd ja, het
[43:03] onderwijs doet al zoveel en er komt al
[43:05] zoveel bij het onderwijs te liggen.
[43:06] Maar dit zijn, als je veronderstelling is dat
[43:09] onderwijs je moet klaarmaken om een volwaardig en
[43:13] stevig mens te zijn in de wereld.
[43:14] Voor het leven.
[43:15] Voor het leven, dan zijn dit de vaardigheden
[43:17] die wij horen.
[43:18] Natuurlijk heb je het dan over aardrijkskunde en
[43:20] wiskunde en programmeren en maatschappij leren en dat
[43:23] soort dingen, maar ook over in jouw termen
[43:26] hoe je je mindset moet masteren.
[43:28] Maar als je nu ehm, jouw zoon wordt
[43:31] één, die gaat dan over drie jaar naar
[43:34] school in Nederland.
[43:34] Ja.
[43:35] Als jij nou straks minister van onderwijs zou
[43:38] mogen zijn.
[43:38] Ja.
[43:39] Je hebt het echt voor het zeggen.
[43:40] En je weet, het zijn allemaal systemen en
[43:42] je kan met alle goede willen wat je
[43:44] wil, maar het systeem is moeilijk om te
[43:47] doorbreken.
[43:49] Hoe zou jij het onderwijs systeem opnieuw inrichten?
[43:51] Als je gewoon met een blanco A4'tje opnieuw
[43:53] mag beginnen.
[43:54] Ja.
[43:55] Dat zou toch mooi zijn?
[43:56] Het zou prachtig zijn.
[43:58] Kijk, ik denk dat we vooral ook de
[43:59] dingen moeten behouden die wel goed zijn.
[44:02] En daar gewoon een aantal dingen aan moeten
[44:03] toevoegen.
[44:05] Zoals, we weten dat lezen voor jongeren en
[44:08] voor kinderen gewoon heel erg belangrijk is.
[44:10] Dat we dat veel te weinig doen.
[44:12] Dat kinderen juist ook op de een of
[44:14] andere manier in Nederland heel weinig lezen en
[44:17] dus niet echt die leesvaardigheid ontwikkelen die je
[44:20] zo ongelooflijk nodig hebt in de rest van
[44:22] je leven.
[44:24] Maar ook, wat ik je net noem, een
[44:25] doorlopende net als dat er lichamelijk onderwijs is,
[44:28] moet er ook geestelijk onderwijs zijn.
[44:30] En dat gaat over...
[44:31] Mentale weerbaarheid.
[44:32] Mentale weerbaarheid, waarin je vroeg in die kleutertijd
[44:35] al reflecteert hoe vroeg dat ook kan.
[44:40] Op wat vind je wel leuk, wat vind
[44:42] je niet leuk.
[44:43] Hoe geef je het aan als er iets
[44:45] gebeurt dat je niet leuk vindt.
[44:46] Al dat soort dingen.
[44:47] En dat steeds meer ontwikkeld tot een emotioneel
[44:52] gevundeerd en verstandig mens worden.
[44:54] En de reflectievaardigheden die je daarvoor nodig hebt
[44:57] en de samenwerkingsvaardigheden en de interpersoonlijke vaardigheden.
[45:01] En al die dingen die je in je
[45:02] hoofd moet kunnen doen.
[45:03] Ook dat omgaan met die emoties.
[45:04] Jezelf begrijpen, want dan pas kan ik ook
[45:06] die ander begrijpen.
[45:08] Een van de allerbelangrijkste vaardigheden die ik heb
[45:10] geleerd of dingen die in mijn studie naar
[45:12] voren kwamen met psychologie, was wat je noemt
[45:14] een emotiewiel.
[45:15] Dat is gewoon een afbeelding met heel veel
[45:18] namen voor heel veel verschillende emoties.
[45:20] Dus het gaat niet alleen om snappen wat
[45:21] bang, blij, boos en betroefd is, maar ook
[45:24] dat je snapt dat je op een bepaald
[45:26] moment even een beetje weemoedig bent of een
[45:27] beetje nostalgisch.
[45:29] Of dat je je irriteert aan iets.
[45:30] Hoe meer woorden, hoe meer taal je hebt
[45:33] voor emoties, hoe beter je dat ook kunt
[45:35] begrijpen van jezelf en hoe rijker ook je
[45:37] emotionele beleving wordt.
[45:39] En snappen dat ook dat er geen slechte
[45:41] emoties zijn.
[45:42] Dus boosheid, frustratie, verdriet, rauw, zijn allemaal emoties
[45:46] die we hebben en die er mogen zijn.
[45:48] En ze hebben niet altijd gelijk, maar ze
[45:49] zijn wel belangrijke aangevers.
[45:51] Het mag er zijn, maar wat ik merk
[45:53] is dat mensen begrijpen, ja je mag even
[45:55] boos zijn.
[45:56] Het gaat erom dat je begrijpt waar boosheid
[45:58] vandaan komt.
[45:58] Wat boosheid wil, dat het uit het systeem
[46:01] moet.
[46:01] Boosheid betekent dat er iemand over je grens
[46:03] heen gaat, of dat je je onrechtvaardig behandeld
[46:05] voelt, of dat je onrecht ziet in de
[46:07] wereld.
[46:07] Nou, daar hebben we nogal wat van.
[46:09] Nou, dat is een beetje de wereld is
[46:10] boos nu, op dit moment.
[46:11] Heel veel mensen zijn boos.
[46:13] Dan kunnen we wel zeggen, je mag niet
[46:14] boos zijn, of je kan er tegenin gaan.
[46:16] Ik merk het zelf, want Twitter X is
[46:19] dan mijn uitlaatklep.
[46:21] Over boze mensen gesproken.
[46:23] Waarvan Cindy altijd zegt doe dat nou niet.
[46:25] En ik merk gewoon, als ik een keer
[46:28] wat post, dan is het vaak een reactie
[46:30] op iets waarvan ik zeg ja, dat raakt
[46:33] me zo van binnen.
[46:36] En ik geloof, maar dat roep ik wel
[46:38] vaker, we willen allemaal een mooiere wereld.
[46:40] Ik denk dat we allemaal, laten we zeggen,
[46:42] 10% aan beide kanten niet, maar de
[46:45] 80% in het midden.
[46:46] Of we nou links of rechts zijn, het
[46:47] maakt niet uit hoe je denkt, wat je
[46:49] stemt.
[46:49] We willen allemaal een mooiere wereld.
[46:50] Voor onszelf, voor onze kinderen, voor de toekomst.
[46:53] Alleen we bekijken het vanuit een ander perspectief,
[46:56] en dus staan we soms lijnrecht tegenover elkaar.
[47:00] Ook dit soort dingen, denk ik.
[47:03] X is ook wel een platform dat dat
[47:06] in ons naar boven brengt.
[47:07] We weten ook uit de cijfers dat tweets,
[47:10] zoals we toch maar even tweets noemen, met
[47:12] negatieve woorden erin, en die mensen op een
[47:14] negatieve manier triggeren, die krijgen meer reactie.
[47:17] Dus je hebt dan ook wel een medium
[47:18] gekozen dat heel erg gaat over mensen boos
[47:21] maken op elkaar.
[47:22] Dat is ook gewoon, Marshall McLuhan zei the
[47:25] medium is the message.
[47:26] En dit is een medium van boosheid.
[47:29] Het is niet zo gek dat je daar
[47:30] af en toe boos van wordt.
[47:31] Zit je zelf op social?
[47:33] Zo min mogelijk.
[47:35] Ik was, ook omdat ik daar over schrijf
[47:37] natuurlijk in mijn werk, en heel boos ben
[47:39] over boosgesproken, over hoe die algoritmes ons uitbijt,
[47:43] probeer ik dat zo min mogelijk te doen.
[47:45] Tot voor kort zat ik nog wel op
[47:47] Instagram, en op LinkedIn zit ik nog.
[47:50] Inmiddels ben ik ook gestopt op Instagram.
[47:52] Ik zit eigenlijk alleen maar op LinkedIn.
[47:53] En dat is vooral zakelijk.
[47:55] Omdat mensen mijn werk ergens moeten vinden, en
[47:57] dit nog een soort van, niet helemaal harmless
[48:00] is, maar zoveel mogelijk.
[48:01] Maar het geeft wel veel meer tijd.
[48:04] Heerlijk.
[48:05] En het geeft veel rust.
[48:09] Lekker, hè?
[48:10] Had ik jaren eerder moeten doen.
[48:12] Ik denk dat heel veel mensen, als je
[48:15] het voor elkaar zou krijgen, dat je eens
[48:16] drie of vijf dagen je telefoon apart legt.
[48:20] Daar bedoel ik mee social media, want die
[48:21] telefoon is natuurlijk ook een tool voor heel
[48:23] veel andere dingen.
[48:24] Maar als je echt...
[48:25] Je schijnt er zelfs mee te kunnen bellen,
[48:26] dat weten mensen vaak niet.
[48:27] Dat kan ook tegenwoordig.
[48:28] Maar je kan bellen met zo'n ding.
[48:29] Als je dus, laten we zeggen, een week
[48:31] probeert, dat is misschien wel heel lang, begin
[48:33] met drie dagen geen social media.
[48:35] Wat een opluchting dat is.
[48:36] En hoeveel mensen zeggen, oh, ik vond het
[48:37] zo lekker.
[48:39] En daarna gaat bijna iedereen er weer mee
[48:41] door.
[48:42] Maar goed, het is een goede oefening.
[48:44] Probeer minder op social te zitten.
[48:46] Ja, en denk...
[48:47] Kijk, we hebben heel veel aandacht.
[48:48] En ik ook in mijn...
[48:49] Daarna komen we nog terug op minister van
[48:51] onderwijs, hoor.
[48:51] Ik heb hem nog in mijn hoofd.
[48:54] We hebben het heel veel over de negatieve
[48:56] consequenties van sociale media op ons mentale gezondheid
[48:59] hebben.
[48:59] Dus angstig van worden, soms dingen zien die
[49:02] je getraumatiseerd maken, etc.
[49:04] Waar we het veel te weinig over hebben,
[49:05] is wat we kwijtraken door al die tijd
[49:07] die we op social media spenderen.
[49:09] Als jij twee uur per dag op Twitter
[49:12] zit, of op TikTok zit, dat is tijd
[49:15] die je niet aan andere dingen besteedt.
[49:16] Iedereen heeft het druk, heeft het gevoel ik
[49:18] heb te weinig tijd, maar toch zitten we
[49:19] twee uur per dag achter TikTok.
[49:21] Nou, per week is dat acht uur.
[49:25] Maar dit is relatief nog weinig, want ik
[49:27] heb dat onderzoek laatst gelezen uit jongeren, de
[49:29] millennials.
[49:30] Ja, censiers, vijf tot zes uur.
[49:32] En in het weekend nog langer.
[49:35] Ik heb het van de week bij een
[49:36] paar gasten gecheckt die ik ken.
[49:38] Gemiddeld kwam ik er uit op negen tot
[49:40] tien uur.
[49:42] Jongens van begin twintig, negen à tien uur
[49:45] per dag.
[49:47] Ja, en is dat dan schermtijd van hun
[49:48] telefoon?
[49:49] Ja, maar dat is wel, want ik zei
[49:50] ook van doe je dan e-mailen en
[49:51] andere dingen en bankzaken.
[49:53] Nee, het is echt voornamelijk social media.
[49:56] Zij doen niet veel andere dingen met die
[49:57] telefoon.
[49:58] Klopt.
[49:59] En dat een podcast luisteren of ergens naar
[50:02] me navigeren.
[50:03] Tien uur, toen zei ik ook.
[50:04] Ik zeg, hoe lang slaap je?
[50:06] Toen kwamen ze er zelf ook achter.
[50:08] En dat wisten ze ook.
[50:09] Ik zei, ja, dat is ongeveer de hele
[50:10] dag.
[50:12] Maar dat is ons leven.
[50:13] Dus het gedachte-experiment is, stel dat je
[50:15] twee uur per dag wakkere activiteit hebt die
[50:18] je meer kan besteden, elke dag.
[50:20] Moet je je voorstellen wat je daar maar
[50:21] mee kan doen.
[50:22] Nou, dat is tijd die je weggooit nu.
[50:25] En zoveel krijg je er ook weer niet
[50:26] voor terug, laten we eerlijk zijn.
[50:28] Dus dat is ook nogal een goeie om
[50:30] ook nog bij stil te staan.
[50:31] De minister hou ik even vast.
[50:33] Maar ik ga een andere vraag stellen.
[50:34] Oké, cool.
[50:35] Ik heb natuurlijk wat podcasts van jou gezien
[50:37] en wat van je gelezen.
[50:39] En het leuke vond ik dat ik hoorde
[50:43] jou het woord meditatie noemen.
[50:44] Dat is best goed om rust in je
[50:46] hoofd te krijgen en momentjes te nemen.
[50:48] En toen ging je ook zelfs een oefening
[50:50] doen, een compassie-oefening, de metameditatie.
[50:52] En dan zie ik gewoon dat je altijd
[50:54] heel ongemakkelijk wordt.
[50:55] Dat je denkt, ja, ik doe het.
[50:57] Maar...
[50:58] Ja, nee, dat...
[51:00] Een beetje zweverig.
[51:00] Een beetje zijig.
[51:01] Een beetje, ja...
[51:03] Zo'n metameditatie.
[51:05] Het is geestig, want ons team vroeg mij
[51:07] toevallig vorige maand, kan je niet eens wat
[51:10] metameditaties opnemen?
[51:11] Weet iedereen die luistert trouwens wat metameditatie is?
[51:14] Nee, dus ik zou metameditatie willen.
[51:16] Ik zit helemaal niet zo in, want ik
[51:17] meditate ook nooit volgens de regels.
[51:19] Ik doe het op mijn manier.
[51:21] Dus dan zeg ik, dat is een loving
[51:22] kindness meditatie.
[51:24] Dus een liefdevol compassie, een beetje medeleven naar
[51:27] jezelf, zelfliefde, andere mensen.
[51:30] Ik ga niet vragen of je me gaat
[51:31] doen.
[51:31] Gelukkig.
[51:32] Maar het zijn wel goede vragen die je
[51:34] daarin stelt.
[51:35] Kan je die vragen wel doorleggen?
[51:36] Even kijken, volgens mij, een vrij eenvoudige oefening
[51:39] was dat, over...
[51:42] Gewoon even bij je inchecken, hoe je aan
[51:44] het ademen bent.
[51:46] Hoe je je voelt.
[51:47] Ja, hoe je je voelt.
[51:49] Gewoon een vraag stellen aan jezelf.
[51:50] En je dan eens afvragen, wat zou ik
[51:52] nou goed kunnen gebruiken nu?
[51:54] Of wat zou ik mezelf kunnen geven?
[51:57] Of wat zou ik mezelf toewensen?
[52:01] Dus dat soort vragen, die gaan over een
[52:05] beetje aardig zijn voor jezelf.
[52:07] En dat is niet per se zo nuttig
[52:09] omdat je zelf zo tof bent, maar wel
[52:11] omdat compassie ook voor anderen altijd begint ook
[52:14] met compassie voor jezelf hebben.
[52:16] Je kan eigenlijk niet goed je inleven in
[52:18] anderen als je je niet goed in jezelf
[52:19] kunt inleven.
[52:21] Dus dat zijn de hele...
[52:23] Ja, ondanks dat ik ze dus een beetje
[52:24] ongemakkelijk vind.
[52:25] Wat vind je ongemakkelijk dan?
[52:27] Ja...
[52:28] Je bent toch een beetje wetenschapper?
[52:30] Zijig.
[52:31] Ja.
[52:32] Soft.
[52:34] Dan ben ik toch psycholoog.
[52:36] En er zijn natuurlijk heel veel nuchtere Hollanders.
[52:39] Ook bij onze events.
[52:41] En als ik dan ga mediteren, dan zie
[52:43] je zo van gaat het gebeuren.
[52:45] Maar als ik met die mensen praat, en
[52:46] het zijn natuurlijk vaak ondernemers en wat stoerdere
[52:48] gasten, die hebben het allemaal niet nodig.
[52:50] Dan zeg ik maar, slaap je goed?
[52:53] Heb je wel een stress?
[52:54] Heb ik wel een stress gekregen?
[52:55] Zou je wat meer rust in je hoofd
[52:56] willen?
[52:57] Ja, graag.
[52:58] We gaan niet mediteren, maar we gaan wel
[53:00] rust in je hoofd oefeningen doen.
[53:03] En dat heb ik van iemand die gaf
[53:06] les.
[53:07] Dat was iemand die werkte bij Deepak Chopra.
[53:10] Bij het center in California.
[53:11] En die zei, weet je, als ik les
[53:13] geef aan, noem maar even de zweefjurken, dan
[53:15] gaan we manifesteren en dan doen we dit.
[53:19] Hij zegt, maar als ik bij het leger
[53:20] of bij de politie dezelfde oefening doe, dan
[53:23] zegt hij, we gaan een aandachtstraining geven.
[53:25] We gaan het hebben over focus.
[53:27] Laser sharp focus.
[53:28] Hij zegt, ik doe hetzelfde.
[53:30] Dus het is de benaming.
[53:31] En dat merk je ook wel bij jongeren.
[53:34] Niet allemaal, best wel wat jongeren zeggen, ja,
[53:36] mediteren en zo.
[53:38] Zou je meer rust in je hoofd willen?
[53:40] Of heb je dan last van, waar we
[53:41] het over hebben gehad?
[53:42] Wat anderen van je vinden?
[53:44] Dan kunnen we gewoon vragen stellen.
[53:46] Maar waar het om gaat, is dat je
[53:47] de tijd neemt om na te denken over
[53:49] jezelf.
[53:49] Gewoon een beetje dat bewustzijn.
[53:52] En ik denk dat daar wel een kern
[53:54] van het probleem zit.
[53:55] We zijn ons niet bewust.
[53:57] We zijn te onrustig, omdat we zo veel
[54:00] bezig zijn met de buitenwereld.
[54:02] Laat me daar een paar dingen over zeggen.
[54:04] Sowieso, wat je net zei over leger en
[54:08] politie en zo.
[54:09] Wat mij altijd opvalt, in dat soort contraille,
[54:10] want ik doe daar ook wel eens dingen
[54:12] die gaan over stress of mentale gezondheid, dat
[54:15] misschien dat tien jaar geleden zo was, maar
[54:17] ze zijn tegenwoordig super erg bezig met voor
[54:19] jezelf zorgen, met trauma behandelingen als dat nodig
[54:24] is met mentale gezondheid.
[54:25] Dus dat vind ik altijd super vet om
[54:26] te zien.
[54:27] Het zijn hele macho-achtige culturen vaak nog,
[54:29] maar die weten donders goed dat dat zware
[54:32] werk alleen maar gedaan kan worden door mensen
[54:33] die nazorg hebben en af en toe hulp
[54:36] hebben.
[54:36] En die weten ook donders goed wat er
[54:38] misgaat als je die hulp niet hebt.
[54:40] En misschien, we hadden het net over emoties
[54:42] en emotionele intelligentie en emotionele wijsheid.
[54:45] Het raakte me ook wel aan wat je
[54:47] zei over die ondernemers.
[54:50] Ik denk ook wel dat, misschien specifiek voor
[54:53] mannen geldt, dat we eigenlijk te weinig meegeven
[54:57] over je emoties kennen.
[55:00] Ik denk ook dat het heel gevaarlijk is
[55:02] dat er een generatie mannen is die hun
[55:04] emoties niet goed kent.
[55:05] Of hun boosheid niet onder de knie heeft
[55:07] of niet herkent.
[55:09] Of in de terminologie van Carl Gustav Jung,
[55:12] de psychotherapeut, hun eigen schaduw niet kent.
[55:16] Ik denk dat dat een heel groot gevaar
[55:17] is.
[55:18] Dus emotionele intelligentie is ook bijvoorbeeld dat.
[55:23] Dat is een heel mooi vak voor op
[55:24] school.
[55:25] Ja, precies.
[55:26] Wat mij betreft is het onderdeel van het
[55:28] hele vak van mentale veerkracht.
[55:30] Ik denk dat dat heel belangrijk is.
[55:31] En zeker ook voor jonge mannen die...
[55:34] Er is een reden dat jonge mannen zo
[55:36] vatbaar zijn voor wat Andrew Tate allemaal zegt.
[55:40] Die reden is niet of we mogen nou
[55:42] van hem eens een keer een vrouw slaan
[55:44] of zo.
[55:45] Hoe abject en vreselijk dat ook klinkt.
[55:47] De reden is dat hij iets kan kanaliseren
[55:50] over je machteloos voelen binnen jezelf en een
[55:53] richting geven waar je dan wel mee naartoe
[55:55] kan.
[55:55] Dat is waarom hij zo aantrekkelijk is voor
[55:57] jonge mannen.
[55:58] Denk je niet dat het ook te maken
[55:59] heeft dat heel veel jonge jongens, jonge mannen,
[56:05] een beetje vrouwelijk zijn opgevoed?
[56:07] Op school stond juffer de klas, vader was
[56:09] nooit thuis.
[56:10] Vaak alleenstaande moeders.
[56:12] Dus die jongens missen gewoon een beetje het
[56:16] vader.
[56:18] Het mannelijke.
[56:20] En dan gaan ze dat ergens anders tegenkomen.
[56:22] Dan krijg je zo'n rolmodel en dan
[56:23] denk je dat is uber mannelijk, dat moet
[56:25] ik zijn.
[56:26] Ik denk dat dat klopt.
[56:27] Slaat het volledig door.
[56:30] Dus je kan onevenwichtig met je emoties opgaan
[56:34] op veel verschillende manieren.
[56:35] En dat kan dus te veel mannelijk zijn.
[56:36] Daar hebben we heel veel voorbeelden in de
[56:38] maatschappij voor.
[56:39] Mannen die wel in supportersgroepen van voetbalhooligans op
[56:43] elkaar in staan te slaan, maar doodsbang worden
[56:47] van een enkele traan.
[56:48] Dat is de enige categorie.
[56:50] En je hebt inderdaad ook de andere categorie
[56:53] van jongens die vooral met het vrouwelijke zijn
[56:55] opgevoed.
[56:56] Ik denk dat ik ook een beetje meer
[56:58] in die kant zit, ondanks dat ik een
[56:59] geweldige vader heb.
[57:02] Maar toch een beetje meer door mijn moeder
[57:04] wat dat betreft in emoties ben meegenomen.
[57:07] Ook van de generatie komt die vooral vrouwen
[57:09] voor de klas zagen.
[57:11] En dus ook een beetje soms vervreemd raakt
[57:13] van je eigen toch wat mannelijke kanten.
[57:16] Dat je af en toe toch een beetje
[57:17] stoer mag zijn of af en toe de
[57:19] leiding mag nemen zonder dat dat grensoverschrijdend is.
[57:23] Dus ik denk dat dat klopt.
[57:24] Dat het niet zozeer gaat om mannen moeten
[57:26] mannen zijn en vrouwen moeten vrouwen zijn, maar
[57:28] wel dat je in brede zin snapt wie
[57:31] je bent en wat je emoties betekenen.
[57:32] Dat al die dingen erbij horen.
[57:34] Dus dat die ondernemers het dan heel ongemakkelijk
[57:36] vinden om te mediteren.
[57:38] Net zoals ik dat soms een beetje ongemakkelijk
[57:39] vind.
[57:40] Hartstikke goed!
[57:41] Dan is het juist goed om te doen
[57:42] over je eigen ongemak Het leuke vind ik
[57:44] dat meestal niet altijd natuurlijk, maar soms lopen
[57:47] er een paar gewoon weg.
[57:48] Maar meestal komen het na afloop wat mensen
[57:51] naar me toe en de meeste reacties krijg
[57:53] ik dan een week later op LinkedIn.
[57:56] Die zakenachtige mannen, ondernemers, een week later komen
[57:59] ze met een berichtje op LinkedIn Ja, ik
[58:02] dacht in het begin van dat is allemaal
[58:04] niks voor mij, dat ga ik niet doen.
[58:05] Het heeft me zo geraakt joh.
[58:07] Ik ben eens na gaan denken over mezelf
[58:08] en inzicht en denk van wauw, weet je,
[58:10] alleen dat al.
[58:11] Dat is mooi.
[58:13] Er is soms zo weinig mogelijk zo weinig
[58:16] nodig om een beetje van meer opening daarin
[58:18] te bieden.
[58:18] Het interessante is om dan terug te komen
[58:20] naar het begin van het gesprek.
[58:22] Ik was dus bezig met dat boek en
[58:23] dat gaat ook heel erg over het mannelijke
[58:25] perspectief.
[58:26] En ik had van de week dus de
[58:28] presentatie en dat was een soort bijeenkomst in
[58:30] Amsterdam waar vooral ook ervaringsdeskundigen waren van mensen
[58:33] die dat hebben meegemaakt en vooral ook de
[58:35] mannen.
[58:36] Dat was eigenlijk een heel mooi en helend
[58:38] gesprek van een aantal mannen op het podium
[58:40] die hier ervaring mee hadden en het daar
[58:42] ook over hadden.
[58:44] Het was best lastig om daar mannen naartoe
[58:46] te krijgen.
[58:46] Er waren er wel een paar.
[58:48] Dus je moet dan die drempel over op
[58:49] de een of andere manier.
[58:52] Maar dat was ook daar ja, vloeien dan
[58:54] wat tranen, er worden een aantal dingen gezegd
[58:57] waardoor ook mensen in de zaal denken van
[58:58] oh, fijn, ik mag er wel zijn en
[59:01] ik mag hier wel pijn van hebben.
[59:03] En ik hoef niet alleen maar de sterke
[59:04] rots van een man te zijn die geen
[59:05] emoties mag voelen.
[59:07] Het is ook wel goed om te erkennen
[59:08] dat ik hier zelf heel veel boosheid en
[59:11] verdriet en rauw mee maak.
[59:13] Dus er is soms, we moeten die plekken
[59:15] ook echt maken waar een gezonde vorm van
[59:17] mannelijkheid in alle verschillende aspecten aanwezig is.
[59:21] Anders krijgen we een emotioneel verdraaide generatie mannen
[59:25] en dat is echt gevaarlijk.
[59:26] Of een emotieloze maatschappij.
[59:30] Of in ieder geval een maatschappij waar geen
[59:31] emoties getoond mogen worden.
[59:33] Alleen dan is er nog boosheid over en
[59:35] zwakte.
[59:36] Ja, en wat je dan krijgt is rancune.
[59:37] Dat mensen in hun eigen slachtofferpositie andere mensen
[59:41] dingen gaan misgunnen.
[59:43] En ik denk dat dat zelfs politiek gezien
[59:45] heel veel consequenties heeft.
[59:46] Zover moet het niet komen.
[59:47] Welke tips kun je meegeven aan iedereen die
[59:50] nu kijkt?
[59:52] Wat kan je doen om meer rust in
[59:53] je hoofd te creëren?
[59:54] Oh man.
[59:59] Ja, want daar waren we op een gegeven
[1:00:00] moment nog.
[1:00:00] Want we hadden het over het voortraject gehad
[1:00:02] tussen 0 en 15 en dan van 15
[1:00:04] plus.
[1:00:05] Ik denk dat het, en dat is een
[1:00:08] beetje het saaie antwoord, dat gaat vaak om
[1:00:09] hele basale zelfzorg dingen.
[1:00:14] Want we weten inmiddels ook uit de psychologie
[1:00:16] dat hoe gezonder je ook fysiek bent, hoe
[1:00:20] gezonder je mentaal ook bent.
[1:00:23] Goed eten, goede gezonde leefstijl.
[1:00:25] Vooral ook slapen.
[1:00:26] Slapen is ongelooflijk belangrijk.
[1:00:28] Het zijn allemaal dingen die we eigenlijk weten.
[1:00:29] Op dit punt voel ik me altijd ook
[1:00:32] een beetje zo'n arts die zegt je
[1:00:34] moet wel je groente eten.
[1:00:35] Maar het zijn wel die dingen.
[1:00:37] Gezonde voeding, beweging, slaap is ongelooflijk belangrijk.
[1:00:40] Momenten dat je even geen impulsen en prikkels
[1:00:43] aan je hoofd hebt.
[1:00:44] Hoe moeilijk en eng dat ook is.
[1:00:46] Zorgen dat je een beetje kunt spelen.
[1:00:48] Dat vergeten we nog wel eens in onze
[1:00:49] hele ernstige maatschappij.
[1:00:50] Maar je moet ook af en toe lol
[1:00:52] maken.
[1:00:53] Of dat nou muziek maken is of met
[1:00:55] je vrienden in de kroeg slap ouwe nelen
[1:00:57] of improvisatietheat.
[1:00:58] Iets waarvan je denkt dat vind ik leuk
[1:01:00] om te doen.
[1:01:05] Gun jezelf ook reflectietijd.
[1:01:07] Gewoon nadenken over shit die gebeurd is in
[1:01:09] je leven.
[1:01:10] De tijd nemen voor jezelf.
[1:01:11] Denk dat daar ook wel een angst zit.
[1:01:13] Of nou nee, dat veel veel mensen, jongeren
[1:01:17] maar gewoon iedereen.
[1:01:19] Op het moment dat jij tijd neemt voor
[1:01:20] jezelf om daar over na te denken, kom
[1:01:23] jij waarschijnlijk dingen tegen die jij misschien niet
[1:01:26] wil zien.
[1:01:26] Dat is toch eng.
[1:01:27] Dit is wel mensen die beginnen met mediteren
[1:01:29] vaak.
[1:01:30] Je moet vooral doorgaan maar het fabeltje is
[1:01:33] dat als je begint met mediteren dat het
[1:01:35] meteen rustgevend is.
[1:01:36] Je komt allerlei shit in je hoofd tegen
[1:01:38] die je je hele leven al aan het
[1:01:40] vermijden bent.
[1:01:42] Dus dat ik denk dat het heel eng
[1:01:46] is om met je eigen gedachten alleen te
[1:01:47] zijn, maar toch is het heel goed.
[1:01:49] Niet de hele tijd.
[1:01:49] Je kan ook doorschieten, maar zorg dat er
[1:01:51] momenten zijn dat je over shit kunt nadenken.
[1:01:53] Dat is heel belangrijk.
[1:01:57] Ik ben er echt en ook dat is
[1:01:59] een beetje een zal van de boodschap.
[1:02:00] Ik ben er echt van overtuigd dat de
[1:02:02] enige manier waarop je je doel kunt dienen
[1:02:05] in het leven, een doel die we allemaal
[1:02:07] hopelijk hebben of krijgen, dat de enige manier
[1:02:09] om dat te doen is als je ook
[1:02:10] jezelf goed op orde hebt en je zelfzorg
[1:02:12] goed op orde hebt.
[1:02:13] Dat is allemaal de zelfhulpkant.
[1:02:16] De stap die ik dan nog vaak wil
[1:02:17] zetten is maak ook een leven voor jezelf
[1:02:21] waarin je jezelf ook weer kunt vergeten.
[1:02:23] Dus zorg dat je een taak hebt, een
[1:02:24] missie hebt, dat kan heel groot zijn of
[1:02:26] heel klein zijn, waar je trots op kunt
[1:02:29] zijn en waar jouw unieke talenten een weerslag
[1:02:32] hebben op iets dat de wereld ook echt
[1:02:33] nodig heeft.
[1:02:34] We weten iets uit de wetenschap heel duidelijk
[1:02:38] over geluk.
[1:02:39] Als je heel hard probeert om gelukkig te
[1:02:41] zijn, dan lukt het vaak niet.
[1:02:43] Maar als je je talenten en je energie
[1:02:46] en je aandacht inzet op iets waar je
[1:02:48] trots op kan zijn en andere mensen mee
[1:02:50] kunt helpen, dan heb je waarschijnlijk een leven
[1:02:52] waar je tevreden mee kunt zijn en dat
[1:02:54] is eigenlijk wat geluk is.
[1:02:55] Dan geeft het leven zin.
[1:02:57] Dat is een beetje zingeving.
[1:02:58] Ik geloof als het leven zin heeft, als
[1:03:01] het voldoening brengt, dan heb je automatisch dat
[1:03:04] gevoel van ik ben eigenlijk gelukkig, zonder dat
[1:03:06] ik het heb gewist.
[1:03:07] Ik heb een leven waar ik tevreden mee
[1:03:09] kan zijn.
[1:03:09] Dat is dan de volgende stap die ik
[1:03:11] zou willen voorstellen.
[1:03:11] Misschien is dat voor een volgend boek.
[1:03:13] Dan heb je je mindset op orde.
[1:03:14] Die heb je gemasterd.
[1:03:16] Wat ga je met die superskills doen?
[1:03:19] Wat in de wereld ga je beter maken?
[1:03:20] Welk probleem ga je oplossen?
[1:03:22] En dat is één van de allerbelangrijkste dingen
[1:03:25] voor ons geluk in het leven.
[1:03:26] En als ik het dan samenvat, als jij
[1:03:28] dan die minister van onderwijs gaat zijn, ooit,
[1:03:31] het zou zo maar kunnen, dan is dit
[1:03:34] misschien een heel grote basis van het nieuwe
[1:03:37] educatiesysteem.
[1:03:39] Ja.
[1:03:41] Want we zijn nu heel erg mensen aan
[1:03:43] het helpen en repareren, omdat het zelf fout
[1:03:44] gaat.
[1:03:45] En je wil heel graag dat je dat
[1:03:46] voor bent, doordat je mensen klaarstoomt voor een
[1:03:48] wereld en zich ook richten op wat er
[1:03:50] in die wereld belangrijk is.
[1:03:52] En het gaat over emotionele intelligentie of je
[1:03:54] mindset onder de knie krijgen.
[1:03:56] Maar het gaat ook over de andere grote
[1:03:59] determinanten van levensgeluk, zingeving, waar we het net
[1:04:03] over hadden, autonomie, zelfredzaamheid en weten dat je
[1:04:06] dingen zelf kunt doen, en verbinding.
[1:04:08] En daar hebben we nog wat weinig over
[1:04:10] gehad.
[1:04:10] Oh ja, maar die is heel belangrijk.
[1:04:11] Ongelooflijk belangrijk.
[1:04:12] Dus dat je je verbindt met andere mensen
[1:04:15] in je leven en kunt terugvallen op een
[1:04:17] breder systeem, op een supportsysteem, maar ook andere
[1:04:20] mensen kunt helpen op hun pad.
[1:04:22] Want in een steeds eenzamer wordende wereld vergeet
[1:04:24] je dat wel eens.
[1:04:26] Verbondenheid is wel iets wat heel belangrijk is
[1:04:29] nog in het hele spectrum, absoluut.
[1:04:31] Dus als we een generatie kinderen kunnen afleveren
[1:04:34] die dat kunnen, dan staan we denk ik
[1:04:36] een heel stuk sterker.
[1:04:36] Dan hebben we het goed gedaan.
[1:04:38] Dat gaan wij met elkaar, niet met z
[1:04:40] 'n tweeën alleen natuurlijk, maar wij gaan Ik
[1:04:42] vond het wel een heel fijn gesprek.
[1:04:43] Wij gaan onze bijdrage daar wel aan leveren.
[1:04:45] Dat is toch een beetje wat wij doen
[1:04:46] natuurlijk.
[1:04:47] Wij hebben ook onze rol om te spelen.
[1:04:49] Dit is blijkbaar ons talent en wat wij
[1:04:50] moeten doen, maar zo heeft ieder zijn eigen
[1:04:52] pad.
[1:04:52] Ik geloof als meerdere mensen dit gaan doen,
[1:04:55] beetje bij beetje, dat mensen zoals jij en
[1:04:58] ik en mensen die dit beluisteren, want je
[1:05:01] luistert niet zomaar naar zo'n gesprek natuurlijk,
[1:05:03] dat we er met elkaar een mooiere wereld
[1:05:04] van kunnen maken.
[1:05:05] Doen we.
[1:05:05] Dankjewel man.
[1:05:06] Graag gedaan.
[1:05:07] Leuk.
[1:05:07] Dankjewel.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.