# Bölüm 10: Fetihler Sultanı Fatih Sultan Mehmet

An episode of [Gıybetnâme](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1812984252), 13 Jun 2025, 9:14.

Audio: https://anchor.fm/s/104211290/podcast/play/104078113/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2025-5-13%2F402097908-44100-2-08d2eb62e5c24.m4a

Bir çağ kapandı, bir imparatorluk doğdu… Ama tarih kitaplarının yazmadığı başka şeyler de oldu. Fısıltılar, ihanetler, gölgede kalan hamleler... İstanbul sadece surlarla değil, sırlarla çevriliydi. Bu bölümde Fatih Sultan Mehmet’in çocukluk travmalarından Konstantinopolis kuşatmasındaki stratejik zekâsına, devlet adamlarının perde arkasındaki rolleri ve taht oyunlarına kadar uzanıyoruz. Yalnızca bir padişah değil; aynı zamanda bir satranç ustasıydı. Ama acaba oynadığı tüm taşlar onun muydu? Fatih’i sadece “Fatih” yapan hamleleri birlikte çözümlüyoruz.

## Transcript

[0:11] Kazıklar dizilmişti, şimdi de surlar yıkılıyor.
[0:14] Gamze gıybetnameye hoş geldiniz. Bugün tahların titrediği,
[0:18] kehanetlerin gerçekleştiği gökten topinen bir bölümle
[0:22] karşınızdayız. Hazırsanız başlıyoruz.
[0:25] Yıl 1.453. Surların gölgesinde bir Bizans
[0:29] askeri dua ediyor. Ya Osmanlı yeniçerisi tekbir
[0:32] getiriyor. Tam orada 21 yaşında bir
[0:35] delikanlı ya ben istanbul alırım.
[0:39] Ya o beni diyor bu genç. Kim PSS.
[0:41] Aç açılımının. PSM.
[0:43] Abla Fatih Sultan Mehmet diyor. Ama biz bugünkü bölümde onu
[0:48] sadece fethiyle değil, çocukluğu, zekası, gıybeti ve
[0:51] entrikasıyla da konuşacağız. Hazır olun dedikodu kazalı.
[0:55] Bu kez istanbul'un ortasında kaynıyor.
[0:57] Şehzade Mehmet, 1.432 yılında edirne'den oldu.
[1:01] Babası ikinci Murat annesi hüma hatun Veliaht ama öyle pamuklara
[1:05] sarılmış bir Prens değil. Çocukken o kadar yaramazmış ki
[1:08] hocası Molla gürani onu adam etmek için neredeyse topuzla
[1:12] dolaşıyormuş. Ilk eğitimleri savaş taktiği ile
[1:15] başlamadı. Dayak yememekle başladılar.
[1:18] Bu çocuk ya deha olacak ya bela diyormuş.
[1:21] Spoiler ikisi de oldu. Sonra ne oldu?
[1:23] 12 yaşında çocukken tahta çıkarıldı.
[1:26] Evet, daha sesi değişmemişken tahta çıktı.
[1:29] Babası biraz tatil yapayım deyip manisaya çekildi ama haçlılar
[1:32] bunu fırsat bilip saldırıya geçince küçük Mehmet nasu
[1:35] biliyor musun? Ne yapmış?
[1:36] Babasına mektup gönderdi. Aynen şöyle diyordu, eğer
[1:40] padişah sensen gel ordunun başına yok.
[1:42] Ben padişahsam emrediyorum. Gel tüm zamanların en genç ve en
[1:47] karizmatik restim. Ve işe de yaradı, ikinci Murat
[1:50] döndü haçlıları yendi. Mehmet bir süreliğine tekrar
[1:54] manisa'ya çıraklığa gönderildi. Ne çırak.
[1:56] Adam imparator olmuş zaten. Ama o sırada mehmetnam'tı kitap
[2:01] okudu, harita inceledi, toplar çizdi.
[2:04] Istanbul hayalini büyüttü. 1.450 birde tekrar tahta geçtiğinde
[2:08] Mehmet artık hazırdı ve hedef çok netti.
[2:11] Konstantiniyeyi fethetmek yani bugünkü istanbul hani şu boğazda
[2:15] gerek yediğimiz selfie çektiğimiz.
[2:17] Yer yani izmirliğini göstererek gevrek zaman gerçekten.
[2:20] Çok tatlı ama gevrektir. Ilk iş olarak ne yaptı?
[2:24] Rumeli hisarını inşa ettirdi. Öyle bir yere kur.
[2:28] Boğazdan geçen gemi izinsiz geçtim derse doğum top atış ile
[2:33] dibe gönderiliyordu. Yetmedi toplar döktürdü şahi
[2:36] topları rivayet o ki o topların sesi kilometrelerce öteden
[2:40] duyuluyordu. Mehmet bir yandan askeri
[2:42] teknolojiyle uğraşıyor. Öte yandan casus gönderip
[2:46] bizansın içini didik didik ediyordu.
[2:48] Ve kuşatma başladı. Nisan 1.453 surlar kalın Haliç
[2:52] zincirli Mehmet düşünüyor, taşınıyor ve sonra tarihi
[2:56] hareket geliyor. Gem.
[2:58] Karavan yürütmek Şanlıurfa yürüsün be bir gece yarısı
[3:02] dolmabahçe'den kızaklara yerleştirilen Osmanlı gemileri
[3:05] sırplarda palatlarla yağlarla paliçe indiriliyor.
[3:09] Düşünsene bizanslı askerler sabah uyanıyor, pencereyi açıyor
[3:12] buraya gemine ara geldi. Çok ve panik Osmanlı psikolojik
[3:16] savaşı bile surlardan önce kazanmıştı. 29 Mayıs sabaha
[3:20] geldiğinde mehmet'in söylediği söz artık slogan ya ben
[3:23] istanbul'u alırım ya o beni ne aldı surlar delindi ulubatla
[3:27] Hasan sancak ile birlikte surlar.
[3:29] Kimine göre gerçek kimine göre efsane ama o sahne her kitapta
[3:33] var. Şehir düşerken fatih hatının
[3:36] üstünde giriyor. Ilk iş ne?
[3:37] Yapıyor ayasofya'ya girdi. Aynen öyle.
[3:40] Arap halini görünce gözleri doluyor.
[3:42] Diz çöküp dua ediyor ve Farsça bir beyit okuyor.
[3:45] Örümcek ki isra'nın penceresinde perde tutuyor.
[3:48] Baykuş evrak yapın sarayında nöbet tutuyor.
[3:51] Yani zaman herkesi Yener kardeş. Ayasofyayı cami yaptı ama halka
[3:56] dokunulmayacak emre verdi. Çünkü fatih sadece şehir değil.
[4:00] Gönül de pat etti ya ama yok intikam yok dedi.
[4:03] Emir tanımayanı da infaz ettirdi sert ama adil.
[4:07] Işte burası çok önemli. O an fatih sadece istanbul'u
[4:10] değil, çağın gidişatını değiştirdi ve artı kadın
[4:13] fatih'ti. Sadece Mehmet değil artık Sultan
[4:16] Mehmet han el fatih. Bu renk kadar geldiysek durun
[4:21] gıybet daha yeni başlayacak. Çünkü fetihten sonra iş sadece
[4:24] şehri almakla bitmiyor. Sarayın içinde taht kimin
[4:27] olacak, kim ayakta kalacak, kim kazağı yiyecek kim 100.
[4:31] Sonra bile anılacak cevaplar burada.
[4:33] Fatih istanbul'u alınca ilk ne yaptı?
[4:35] Patrazam çandarlı Halil paşa'yı kelle aldı.
[4:38] Niye dersen? Çünkü Halil paşa kuşatma boyunca
[4:41] hep alamayız. Boşuna uğraşma kafasındaydı.
[4:44] Hatta Bizans rüşvet dediği bile konuşuluyordu.
[4:46] Bu sadece bir idam değil, bir mesaj bu devlet artık benim
[4:49] kurallarımla yürüyecek. Sonra ne yaptı?
[4:52] Sarayın inşasına gidişti. Bugünkü Topkapı Sarayı hem
[4:55] iktidarın merkezi hem entrika'nın yatağı, orayı bir
[4:58] tür game of Thrones sahnesi gibi düşünebilirsin.
[5:01] Bir. Uzmanlara bak kendine sadece
[5:03] sultan değil, Kayseri ruh yani roma imparatoru da dedi.
[5:06] Çünkü istanbul sadece bir şehir değil, bir medeniyetin kalbiydi.
[5:09] Şimdi geliyoruz. Bu fatih neden bu kadar saygı
[5:13] görüyor? Sorusunun bonus cevabına.
[5:15] Çünkü yalnızca fetih yapmadı. Psikolojik savaşın da kralını
[5:18] oynadı. Evet, mesela 1.460 ikide
[5:21] karşısına çıkan düşman üçüncü bulat namı diyen.
[5:25] Kazıklı var bana. Bu zat Romanya taraflarında
[5:28] Osmanlı esirlerinin kaza oturarak ortamı sertleştiren bir
[5:31] arkadaş biliyoruz geçen bölümümüzden.
[5:34] Fatih efla girdiğinde tam 20.000 kişinin kaza oturtmuş
[5:38] cesetleriyle karşılaştı. Tarihte bu olaya kazıklı orman
[5:41] deniyor. Yani bildiğin insanlardan oluşan
[5:44] bir korku ormanı. Ama fatih ne yaptı?
[5:46] Korkmadı ilerlemesini sürdürdü. Kulat kaçtı yerine onun daha
[5:50] yumuşak huylu kardeşi radyoyu getirdi.
[5:53] Sen bu adamı sadece komutan zannediyorsan çok şey
[5:56] kaçırıyorsun çünkü fatihin bir tarafı da rönesans prensi
[5:59] gibiydi. 78 dil biliyordu. Aynı anda homera sokuyor, il ya
[6:03] da çevirip antik Yunan mitolojisini araştırıyor.
[6:06] Sonra dönüp batlamyus un haritalarıyla dünya düzenine
[6:09] kafa yoruyor. Bir yandan avni mahlasıyla
[6:11] şiirler yazıyor. Diğer yandan italyan ressam
[6:14] belliniği poz verip portresini çizdiriyor.
[6:16] Hatta bellini'nin çizdiği tabloda 3 taç figürü var.
[6:19] Biri Bizans, biri Sırbistan, biri Trabzon için ben
[6:22] imparatorlukları. Mesajı yani?
[6:25] Peki bu kadar güzel şeyin gölgesinde hiç mi karanlık yok
[6:28] var hem de en kanlısından. Fatih tahta geçtiği gün kardeşi
[6:32] ahmet'i boğdurtarak osmanlıda kardeş katli geleneğini başlatan
[6:36] kişi oldu. Gerekçesi net nizamı alem için
[6:39] yani devletin selameti için kardeşin ortadan kaldırmak
[6:42] caizdir. Bu anlayışı daha sonra
[6:45] yazdırdığı kanunnameyi ali osmanı bile geçirdi.
[6:48] Kısacası, eğer benim oğlumla padişah olursa o da kardeşini
[6:52] bolsun dedi. Hem tarihi yazdı hem.
[6:54] Koydu tahta çıkanlar için bu bir türkanlı startup paketi oldu.
[6:58] Şimdi sıkı dur fatih Hristiyan Ortodoks patriği gene diyorsu
[7:03] bizzat seçip göreve getiriyor ve onunla dini münazaralar yapıyor.
[7:07] Efsaneler ne diyor? Fatih Hristiyan mı olacaktı?
[7:10] Papa ikinci pus bile mektup yazıyor, Hristiyan olursan seni
[7:13] Avrupa kralı yaparız. Tabi fatih hiçbir zaman dinini
[7:17] bırakmadı ama bambaşka bir kafadaydı.
[7:19] Bendim değişmem ama her dini öğrenirim, herkesle konuşurum
[7:23] diyordu. Yani hem açık fikirle.
[7:25] Hem de güçlü bir politikacıydı. Ve geldik finale 1.481 baharında
[7:30] fatih bir sefere çıkıyor. Hedef belirsiz kimine göre
[7:33] italya kimine göre mısır ama Gebze yakınlarında hastalanıyor.
[7:37] Karın ağrısı, ateş, halsizlik derken vefat etti.
[7:40] Ve hemen arkasından tahmin edersin ki dedikodu kazanıp
[7:43] kaynıyor. Fatih zehirlendi mi?
[7:45] Fail olarak kimler var biliyor musun?
[7:47] Sarayın Başhekimi hekim Yakup oğlu Beyazıt, hatta papa'nın
[7:51] ajanları. Gerçek mi bilmiyoruz ama halk o
[7:54] kadar inanmış ki hekim. Topu bile linç etmişler.
[7:57] Fatihin ölümünden sonra Beyazıt ve cem arasında taht kavgası
[8:01] başladı. Beyazıt kazandı, cem kaçtı ve
[8:03] sonra avrupa'da bir esir şehzade dizisi başladı.
[8:07] Cem rodos şövalyelerine sığındı. Sonra Fransa, sonra Vatikan
[8:11] herkes bu çocuğu osmanlıya karşı koz olarak kullanalım dedi.
[8:14] Cem sultan, avrupa'da saray saray da ulaştı ama tahtı değil
[8:18] mezarı buldu. Fatih Sultan Mehmet 49 yaşında
[8:21] gitti ama bıraktığı iş hala silinmedi.
[8:24] O bir çağı kapatmadı başka bir çağın.
[8:27] Sınav aladı. Askerdi şairdi sanat hamisiydi,
[8:30] siyasetçiydi stratejisti yani komple bir karakterdi hakkında
[8:34] hâlâ yazılır, çizilir, konuşulur.
[8:37] Ve biz gıybetnamede onun sadece kahramanlıklarını değil, insani
[8:41] yönlerini, ikilemlerini, acımasız kararlarını ve sonsuz
[8:45] merağını da anlattı. Çünkü bizce tarih sadece büyük
[8:48] zaferlerden değil, küçük detaylardan da oluşur ve fatihin
[8:52] hayatı bu detaylarla dopdolu. Bir efsane.
[8:56] Gıybet da açtı. Gerçi saygımızdan çok devlet
[8:58] yapamadık ama gıybetnameden bu haftalık bu kadar haftaya hangi
[9:02] tarihi karakterin kulaklarını çınlatacağız?
[9:05] Beklemede kal. Ne unutma bazı şehirler feth
[9:08] edilir. Bazı hikayeler asla kapanmaz.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.