# Avondnieuws: Kabinet maakt 50 miljoen euro vrij om stikstofslot in Rotterdamse haven te openen

An episode of [BNR Nieuws Vandaag](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1544449495), 8 Oct 2026, 20 min.

Audio: https://traffic.omny.fm/d/clips/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/52ce962c-348e-4072-959d-adc80089fc68/c04fd064-fad7-4622-b969-b4dd00f11cb1/audio.mp3?utm_source=Podcast&in_playlist=23074c8b-94ff-4fce-99b7-adc80089fc8d

Het kabinet trekt 50 miljoen euro uit om de Rotterdamse haven uit het stikstofslot te halen via natuurherstel in omliggende Natura 2000-gebieden. Met een nieuwe routekaart willen minister Christianne van der Wal en staatssecretaris Johan de Groot zorgen dat natuurbeheer, vergunningverlening en verduurzaming van de industrie weer op gang komen, onder meer met het uitzetten van extra konijnen in de duinen voor verstuiving. Ondernemersvereniging Deltalinqs noemt het een eerste oplossing voor bedrijven die nu vastlopen op stikstofregels. In Beijing probeert Eurocommissaris voor Handel Maroš Šefčovič de handelsrelatie tussen de EU en China te herstellen in gesprekken met handelsminister Wang Wentao. Brussel wil het handelstekort terugdringen, meer exportkansen voor Europese producten en duidelijkheid over Chinese exportbeperkingen op zeldzame aardmetalen en steun aan elektrische auto’s. Als Šefčovič met weinig resultaat terugkomt, dreigt een zwaarder Europees handelsarsenaal, waar onder meer Frankrijk en Duitsland voor pleiten. In Italië overleeft premier Giorgia Meloni een cruciale stemming over een omstreden kieswet, waarmee ze haar politieke lot had verbonden. De hervorming geeft de regeringscoalitie een voordeel in het nieuwe kiesstelsel en vervangt deels het eerdere districtenstelsel, dat volgens experts juist gunstiger was voor de oppositie. Daarnaast blijkt uit nieuw onderzoek van ESB dat cao-lonen sinds 2020 achterblijven bij zowel inflatie als arbeidsproductiviteit, wat gevolgen kan hebben voor komende loononderhandelingen. Deze omschrijving is met AI gemaakt en gecontroleerd door een BNR-redacteur. Over deze podcast BNR Nieuws Vandaag is de podcast met daarin BNR Ochtendnieuws en BNR Avondnieuws. Je krijgt ’s ochtends vroeg en aan het einde van de werkdag in 20 minuten het belangrijkste nieuws van de dag. Abonneer je via bnr.nl/podcast/bnrnieuwsvandaag, de BNR-app, Spotify en Apple Podcasts. Of luister elke dag live via bnr.nl/live. See omnystudio.com/listener for privacy information.

## Transcript

[0:00] Speaker 1: Wil je weten wat er speelt en of waarom? In
[0:02] Speaker 1: de BNR-app kun je ook luisteren naar onze podcast. Download
[0:06] Speaker 1: de BNR-app. En blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws.
[0:17] Speaker 2: Lisbeth Staat en Mark Beekhuis. Goed dat je luistert, dit
[0:21] Speaker 2: is het nieuws om mee thuis te komen. In Beijing
[0:23] Speaker 2: hoopt Eurocommissaris Sefcovic wat plooien glad te strijken... zodat de
[0:28] Speaker 2: handel tussen China en Europa niet nog meer onnodige deuken oploopt.
[0:32] Speaker 2: Premier Meloni in Italië heeft een belangrijke stemming over een
[0:35] Speaker 2: wet overleefd in het parlement. Ja, belangrijk voor haar, want
[0:38] Speaker 2: ze had haar lot min of meer aan de uitslag verbonden.
[0:41] Speaker 2: En er is iets aan de hand met de cao-lonen.
[0:44] Speaker 2: Die worden de laatste tijd als hoog gezien. Maar dat
[0:48] Speaker 2: blijkt niet helemaal te kloppen. Nieuwe cijfers. En er is
[0:51] Speaker 2: ook een nieuwe blue zone in Europa ontdekt. Een plek
[0:55] Speaker 2: waar dit keer vrouwen opvallend vaak 100 jaar of ouder worden.
[1:00] Speaker 2: Waar is dat? Waar kan ik een ticket boeken? Eerst
[1:03] Speaker 2: gaan we naar de Rotterdamse haven. Want daar hopen ze
[1:05] Speaker 2: van het stikstofslot af te komen.
[1:08] Speaker 3: Het kabinet trekt namelijk 50 miljoen euro uit om de
[1:10] Speaker 3: Rotterdamse haven van dat stikstofslot af te halen. En met
[1:13] Speaker 3: dat geld gaan dan worden geïnvesteerd vanaf 2027 in natuurherstel.
[1:18] Speaker 3: En zo zet minister Van Essen de eerste stap in
[1:22] Speaker 3: zijn stikstofbeleid
[1:23] Speaker 4: Ja, het is superbelangrijk om dit te laten zien. Dus
[1:25] Speaker 4: we hebben een stikstofaanpak als kabinet vastgesteld. En ik heb
[1:28] Speaker 4: toen gezegd we gaan voor gebied voor gebied van dat slot.
[1:31] Speaker 4: Dit is een van de eerste gebieden waar dat gaat lukken.
[1:33] Speaker 4: Door een provincie die zich proactief opstelt. Rijkspartijen die meedoen.
[1:37] Speaker 4: Havenbedrijven die meedoen. En wat mij betreft een recept voor
[1:40] Speaker 4: meerdere plekken in het land.
[1:41] Speaker 3: Politiek verslaggever Lennart Beekman, goedemiddag. Goedemiddag. Wat gaan ze precies
[1:45] Speaker 3: doen in die haven in Rotterdam?
[1:47] Speaker 5: Ze hebben een mooie routekaart gemaakt, Mark. Naar natuurvergunningverlening. Ik
[1:52] Speaker 5: sprak daar staatssecretaris Johannes de Bat over... van klimaat en
[1:56] Speaker 5: groene groei. En hij legde dan precies uit wat er
[1:59] Speaker 5: dan gaat gebeuren in dat havengebied.
[2:00] Speaker 6: Er wordt geïnvesteerd in natuurherstel. Want heel vaak zie je
[2:03] Speaker 6: dat het stikstofvraagstuk begint... bij hoe sterk is de natuur,
[2:06] Speaker 6: wat kan die aan. En dat is dus heel belangrijk
[2:09] Speaker 6: om weer vergunningen te kunnen verlenen. En dat is weer
[2:11] Speaker 6: belangrijk om uiteindelijk heel die havensterken te maken... Dus de
[2:14] Speaker 6: eerste stap is natuurherstel, vervolgens vergunningen voor de industrie organiseren,
[2:18] Speaker 6: waardoor die industrie weer kan verduurzamen, kan groeien en dus
[2:21] Speaker 6: het hele cluster weer sterker kan maken. Er wordt 50
[2:22] Speaker 6: miljoen voor uitgetrokken, wat gebeurt daar dan precies
[2:25] Speaker 5: mee
[2:25] Speaker 6: Dat wordt ingezet op een aantal facetten van wat ik
[2:27] Speaker 6: net noemde, dus onder andere voor dat natuurherstel, want dat
[2:30] Speaker 6: kost natuurlijk ook gewoon geld, beheerplannen maken, zorgen dat de
[2:33] Speaker 6: investeringen in de natuur ook echt gaan plaatsvinden. En uiteindelijk,
[2:36] Speaker 6: die hele opzet is dus ook... dat je niet alleen
[2:40] Speaker 6: dat natuurherstel doet, maar ook dat werkelijk blijft beheren. Waardoor
[2:44] Speaker 6: naar de toekomst toe ook die natuur altijd sterk blijft.
[2:46] Speaker 5: Ja, en over de maatregelen naar natuurherstel. Jullie willen het
[2:50] Speaker 5: heel graag hebben over de konijnen. Daar gaan we het
[2:52] Speaker 5: zo meteen over hebben. Maar wat wil het kabinet nu
[2:55] Speaker 5: laten zien? En dat hoorden we eigenlijk minister Van Essen
[2:58] Speaker 5: ook al zeggen... Ze willen laten zien, als je maatregelen neemt...
[3:01] Speaker 5: en daar is het hele stikstofpakket van minister Van Essen
[3:04] Speaker 5: natuurlijk ook op geëikt... als je maatregelen neemt, dan kan
[3:08] Speaker 5: de vergunningverlening weer loskomen. En de Rotterdamse haven hebben ze
[3:12] Speaker 5: daar als hoeksteen voor genomen. Ze hebben ook met verschillende
[3:16] Speaker 5: partijen daarover gesproken... Met de provincie, maar ook met het havenbedrijf.
[3:21] Speaker 5: En ze willen laten zien, op korte termijn kan dat.
[3:23] Speaker 5: En dat kan dus al vanaf 2027. En
[3:26] Speaker 3: dat klinkt ver in de toekomst, maar dat is over
[3:27] Speaker 3: een paar maanden al. 2027 klinkt echt als ver in
[3:31] Speaker 3: de toekomst, maar dat is het niet. Ik neem aan
[3:33] Speaker 3: dat ze in Rotterdam en in de haven hier heel
[3:35] Speaker 3: enthousiast op gereageerd hebben. Het stikstofslot kan los.
[3:38] Speaker 5: Ja, en ook de Belangenvereniging, de ondernemersvereniging... van haven- en
[3:43] Speaker 5: industriële bedrijven daar, heeft daarover meegesproken. In de vorm van
[3:48] Speaker 5: Jacco Vonhoff, de oude voorzitter van MKB Nederland... is daar weggegaan,
[3:53] Speaker 5: doet dat nu voor DataLinks. En hij is positief
[3:57] Speaker 7: Voor bedrijven voor wie stikstof echt het grootste probleem was...
[4:00] Speaker 7: als het ging om de uitbreiding bijvoorbeeld... hebben we echt
[4:02] Speaker 7: een mooie oplossing. En voor al die andere uitdagingen zijn
[4:05] Speaker 7: we nog steeds hard aan het werk. En hebben we
[4:06] Speaker 7: net ook met het kabinet de afspraak gemaakt... om deze
[4:09] Speaker 7: werkwijze misschien ook te herhalen... op het gebied van bijvoorbeeld
[4:12] Speaker 7: de energieprijzen. En net congestie. Ja, Liesbeth, je zei het goed.
[4:16] Speaker 7: Ik
[4:16] Speaker 5: zei data links, maar het is natuurlijk delta links. Sorry
[4:20] Speaker 2: dat ik zo door je heen duwde. Nee, maakt niet
[4:23] Speaker 5: uit. Maar hij zegt, dit is een eerste goede stap.
[4:26] Speaker 5: Er moet natuurlijk nog meer gebeuren. We moeten nog naar
[4:29] Speaker 5: een allesomvattende oplossing gaan. En dan heeft hij het ook
[4:31] Speaker 5: over de energietransitie onder andere. Maar dat dat stikstof slot
[4:35] Speaker 5: en dat de vergunningverlening weer loskomt. Ja, daar is in
[4:38] Speaker 5: ieder geval... echt over te spreken en ook over de
[4:41] Speaker 5: manier waarop de samenwerking gegaan is... met dus Rijk, provincie
[4:46] Speaker 5: en het havenbedrijf.
[4:47] Speaker 2: En zijn er dan ook, Leenert, nog boeren in die omgeving...
[4:51] Speaker 2: die hun bedrijf hebben verkocht of hebben moeten wijken?
[4:56] Speaker 5: Zover ik weet niet, want dit gaat vooral over de natuurgebieden,
[5:00] Speaker 5: de Natura 2000 gebieden in een straal van 25 kilometer
[5:04] Speaker 5: rondom dat havengebied. En wat dan opvalt is dat het
[5:08] Speaker 5: vooral gaat om duinengebieden, zelfs tot aan Den Haag aan toe.
[5:14] Speaker 5: En dan komen we bij de konijnen, Lisbeth. Dit is
[5:16] Speaker 5: echt een knuffelbare oplossing die ze
[5:18] Speaker 3: verzonnen hebben
[5:19] Speaker 3: Ja, ja.
[5:19] Speaker 5: Ja, want er gaan namelijk extra konijnen... gaan er uitgezet
[5:23] Speaker 5: worden in dat gebied. In de duinen. Dat is nodig
[5:27] Speaker 5: voor de verstuiving. En ik heb minister Van Essen ook
[5:29] Speaker 5: nog even gevraagd... hoe zit dat nou precies met die konijnen?
[5:33] Speaker 4: Al die kleine maatregelen voor beter natuurbeheer... en konijnen klinken
[5:36] Speaker 4: natuurlijk een beetje gek... want je denkt alleen maar konijnen
[5:38] Speaker 4: gaan onze economie redden. Nee, je hebt een pakket aan
[5:40] Speaker 4: maatregelen voor beter natuurbeheer. Die konijn hoort daarvoor te komen.
[5:44] Speaker 4: Er hoort voldoende water te zijn. De terreinbeheerorganisaties moeten hun
[5:47] Speaker 4: beheer goed uitoefenen. Zo heb je allerlei facetten die ervoor zorgen...
[5:51] Speaker 4: dat wij uiteindelijk kunnen opschrijven... het gaat goed met dit natuurgebied.
[5:54] Speaker 4: En als je dat kunt opschrijven en kunt vastleggen... en
[5:56] Speaker 4: je beheerplannen goed kunt maken... dan kunnen provincies weer vergunningen verlenen.
[5:59] Speaker 4: En dat is wat we hier zien... En ja, die konijnen,
[6:02] Speaker 4: leuke beestjes, maar die zijn daar dus onderdeel van. Ja,
[6:04] Speaker 5: die zijn dus onderdeel van een pakket waarbij stikstof ook
[6:08] Speaker 5: een rol speelt. Maar ik snap het nog niet. Wat
[6:09] Speaker 5: gaan die konijnen precies doen dan? Die konijnen worden uitgezet
[6:11] Speaker 5: en de konijnen zorgen voor verstuiving in het duingebied. En
[6:14] Speaker 5: ze zorgen ook dat de begroeiing bijgehouden wordt. Want dan
[6:18] Speaker 5: gaan ze lekker aan lopen knagen natuurlijk. En in beide
[6:22] Speaker 5: gevallen zijn ze essentieel. Er zijn te weinig konijnen in
[6:25] Speaker 5: het duingebied... om ervoor te zorgen dat de natuur in
[6:28] Speaker 5: stand kan blijven. Want verstuiving is natuurlijk bijvoorbeeld heel belangrijk...
[6:31] Speaker 5: zodat je weer ergens anders plantjes krijgt. En het is
[6:33] Speaker 5: één van de maatregelen die genomen worden... om ervoor te
[6:37] Speaker 5: zorgen dat de natuur herstelt. En dit wordt ook wel,
[6:40] Speaker 5: het wordt er nu uitgelicht... en wij doen het ook,
[6:42] Speaker 5: want het klinkt natuurlijk leuk... Maar hiermee laat het ministerie
[6:45] Speaker 5: ook zien... het gaat dus niet alleen om stikstof. En
[6:47] Speaker 5: daar heeft BBB bijvoorbeeld heel vaak op gewezen. Het moet
[6:50] Speaker 5: een totaalpakket zijn. Nu laten ze aan de hand van
[6:53] Speaker 5: konijnen zien... we zijn inderdaad niet alleen maar bezig met
[6:55] Speaker 5: boeren uitkopen... maar we zijn ook bezig met konijnen uitzetten
[6:59] Speaker 5: in duimgebieden... zodat de natuur herstelt.
[7:00] Speaker 2: Niet te veel, want dan heb je weer een plaag
[7:02] Speaker 5: Ja, precies. Hebben we het daar over een paar jaar
[7:05] Speaker 2: over,
[7:05] Speaker 5: Liesbeth. Maar dat is een gesprek voor de toekomst. Dankjewel,
[7:09] Speaker 5: politiek verslaggever
[7:10] Speaker 3: Leenert Beekman.
[7:13] Speaker 1: De
[7:16] Speaker 2: Eurocommissaris voor Handel, Maros Sefcovic, die is in China en
[7:20] Speaker 2: ontmoet daar handelsminister Wang Wentao. Het is een belangrijk gesprek,
[7:24] Speaker 2: want Sefcovic wil de handelsbalans met China maar al te
[7:27] Speaker 2: graag herstellen. Hij heeft vanuit Brussel een flinke lijst meegekregen
[7:31] Speaker 2: hoe dat te doen. Tips en tricks dus bij ons Europa-verslaggever,
[7:35] Speaker 2: Michael van der Toorn. Goedemiddag. Wat hoopt hij daar precies
[7:38] Speaker 2: te halen, Sefcovic
[7:39] Speaker 8: Hij hoopt dat handelstekort, dat gat wat er is, een
[7:43] Speaker 8: beetje te dichten. Er zijn natuurlijk allerlei problemen. Gisteren
[7:49] Speaker 2: nog spraken wij over de hybride auto's.
[7:51] Speaker 8: Ja, dat
[7:52] Speaker 2: is
[7:52] Speaker 8: natuurlijk het voorbeeld. Er is heel veel Chinese export... in
[7:57] Speaker 8: allerlei hele belangrijke industriële sectoren. De EU krijgt onze spullen
[8:03] Speaker 8: daar niet verkocht. Dus Sefcovic wil graag... Kijken naar hoe
[8:07] Speaker 8: de export van Europese producten naar China kan worden vergroot.
[8:11] Speaker 8: Brussel wil meer duidelijkheid over Chinese exportbeperkingen op grondstoffen. Vooral
[8:17] Speaker 8: zeldzame aardmetalen. Natuurlijk hebben we inderdaad de elektrische... Auto's die
[8:22] Speaker 8: volgens Brussel in ieder geval de Europese markt overspoelen. Dan
[8:26] Speaker 8: hebben we nog de overheidssteun van China... waardoor er oneerlijke
[8:30] Speaker 8: concurrentie ontstaat. We hebben een wisselkoers die heel erg gunstig
[8:35] Speaker 8: is voor China. Allemaal dat soort dingen, een hele lange wensenlijst...
[8:38] Speaker 8: die Brussel in het beste geval veranderd zou zien. Is
[8:42] Speaker 8: nogal wat, dus het is de vraag of dat allemaal
[8:44] Speaker 2: gaat
[8:44] Speaker 8: lukken.
[8:45] Speaker 2: Want de Nederlandse minister van Buitenlandse Handel, Sjoerdsma... die zei
[8:48] Speaker 2: vandaag nog over dat bezoek... ik verwacht geen
[8:51] Speaker 8: allesomvattend akkoord. Nee, dat ben ik absoluut met hem eens.
[8:54] Speaker 8: Een allesomvattend akkoord gaat het absoluut niet worden. Hij zei
[8:57] Speaker 8: er ook bij in de Tweede Kamer dat... Hij verwacht
[9:01] Speaker 8: dat Sefcovic het gaat proberen eens te worden... over maatregelen
[9:05] Speaker 8: voor één sector of misschien
[9:06] Speaker 5: twee
[9:07] Speaker 8: sectoren. De hoop vanuit Brussel is in ieder geval iets
[9:11] Speaker 8: met auto's. Dus bijvoorbeeld een kwotum of prijsafspraken. En Sjoerdma zei,
[9:18] Speaker 8: dit moet dan de basis zijn voor weer verdere onderhandelingen.
[9:20] Speaker 8: Dus daarbij zegt hij natuurlijk ook... We zijn er voorlopig
[9:24] Speaker 8: nog niet helemaal uit. En hij zegt er ook bij,
[9:28] Speaker 8: als ze er niet uitkomen... dan moet de EU beschermende
[9:31] Speaker 8: maatregelen gaan nemen. En dat vinden meer Europese landen.
[9:33] Speaker 3: Ja, want onderhandelen met Chinezen is verschrikkelijk moeilijk. Omdat zij
[9:36] Speaker 3: ook soms een machtspositie hebben. Maar heb je het idee
[9:40] Speaker 3: dat ze in China wel begrijpen... dat wij een probleem
[9:42] Speaker 3: met ze hebben?
[9:43] Speaker 8: Nou, ik heb nog even gevraagd aan mijn eindredacteur... die
[9:46] Speaker 8: goed Chinees spreekt, om eventjes te kijken... wat de Chinese
[9:51] Speaker 8: media nou precies zeggen. Daar wordt niet zoveel woorden inderdaad
[9:53] Speaker 8: gerept hierover. Dus we weten het niet helemaal. Maar ze
[9:57] Speaker 8: wijzen wel op de problemen die wij hier zelf... hebben.
[10:00] Speaker 8: Bijvoorbeeld hele hoge energieprijzen. Dus de Chinezen zeggen... lossen jullie
[10:06] Speaker 8: anders je probleem zelf eerst op. Dus dat zal hij
[10:09] Speaker 8: ongetwijfeld ook tegen Sefcovic zeggen. Dus ik weet niet of
[10:13] Speaker 8: ze het begrijpen... maar ze hebben er in ieder
[10:14] Speaker 2: geval niet
[10:15] Speaker 8: zoveel begrip voor.
[10:16] Speaker 2: Maar goed, in Nederland, bij monnen van Sjoerdsma... zijn we
[10:19] Speaker 2: dus gematigd enthousiast over de verwachtingen van dit akkoord. Over
[10:23] Speaker 2: dit bezoek. En in Brussel verder? Staat iedereen
[10:26] Speaker 8: er zo in? Omdat het natuurlijk nogal wat is, inderdaad.
[10:29] Speaker 8: China heeft een machtspositie ten opzichte van ons. We hebben
[10:32] Speaker 8: ze ook nodig op allerlei vlakken. Onder andere dus die aardmetalen.
[10:37] Speaker 8: Op dit moment staan alle landen in Europa achter Sefcovic.
[10:40] Speaker 8: Die zeggen, doe je best, je bent daar namens ons dus...
[10:43] Speaker 8: Lekker bezig. Alleen als hij terugkomt, en hij komt inderdaad
[10:46] Speaker 8: met niet zoveel terug... over een week is de EU-top
[10:48] Speaker 8: in Brussel. Waar alle Europese leiders natuurlijk bij elkaar komen.
[10:52] Speaker 8: Dit is een van de onderwerpen die op de agenda staat.
[10:54] Speaker 8: Dus ja, dan kan de politieke discussie natuurlijk ook weer losbarsten.
[10:58] Speaker 8: Want ja, hoeveel afspraken zijn genoeg. En dus inderdaad, wat
[11:02] Speaker 8: ik net zei... moeten we dan niet zelf met maatregelen komen.
[11:05] Speaker 8: Handelswapens en instrumenten. Of we die moeten gaan inzetten. Frankrijk
[11:10] Speaker 8: en Duitsland zijn het daar zelfs over eens geworden... Die
[11:12] Speaker 8: pleiten eigenlijk voor een nieuw handelswapen. Dus we hebben die handelsbazooka.
[11:16] Speaker 8: Maar zij willen iets wat eigenlijk nog heftiger en ook
[11:19] Speaker 8: geloofwaardiger is. Dus dat ligt er wel allemaal achter. En
[11:22] Speaker 8: de belangen van verschillende Europese landen zijn natuurlijk ook verschillend.
[11:25] Speaker 2: Nog even kort. In Italië is een belangrijke stemming geweest
[11:29] Speaker 2: over een omstreden kieswet. En Meloni had zelfs haar lot
[11:32] Speaker 2: daaraan verbonden.
[11:33] Speaker 8: Ja, klopt. Want het gaat om een hervorming in het
[11:36] Speaker 8: Italiaanse kiesstelsel. En dat zorgt er eigenlijk voor dat de
[11:39] Speaker 8: coalitie een voordeel heeft. Volgens mij gaan jullie zo meteen
[11:43] Speaker 8: nog spreken over de details.
[11:45] Speaker 2: Maar Meloni die zegt...
[11:51] Speaker 8: Dit is een goed idee. Het is eigenlijk een kiesstelsel
[11:53] Speaker 8: met evenredige vertegenwoordiging. Eerst was er ook een districtenstelsel... wat
[11:58] Speaker 8: volgens experts voor een klein voordeel voor de oppositie zorgde.
[12:01] Speaker 8: Maloney is natuurlijk in een coalitie. Die loopt dat achter
[12:04] Speaker 8: in de peilingen. Dus die heeft voor dit voorstel gestemd.
[12:09] Speaker 8: Maar
[12:10] Speaker 2: het is
[12:10] Speaker 8: inderdaad omstreden, er was veel discussie over. Maar
[12:12] Speaker 2: wel aangenomen dus. Het
[12:13] Speaker 8: is aangenomen
[12:13] Speaker 2: Dankjewel, Europa-verslaggever Michal van der Toorn. En wil je meer Europa,
[12:17] Speaker 2: dan abonneer je je op Make Europe Great Again in
[12:21] Speaker 2: de BNR-app.
[12:27] Speaker 3: CIO-lonen, ja, dat is verwarrend. Dat hadden we namelijk niet
[12:29] Speaker 3: aan zien komen. Die blijken achter te lopen op de
[12:31] Speaker 3: inflatie en vooral de arbeidsproductiviteit. Blijkt uit een nieuw onderzoek
[12:35] Speaker 3: dat vandaag is gepubliceerd in het economenvakblad ESB. Terwijl je
[12:39] Speaker 3: juist van alle kanten de afgelopen tijd hoort dat de
[12:41] Speaker 3: CIO-lonen juist relatief hoog zijn. Maar dit onderzoek laat nu
[12:44] Speaker 3: zien dat dat niet waar is. Gaan we even praten
[12:46] Speaker 3: met de man achter het onderzoek. Laurens Hartenveld, hoofdafdeling CIO-onderzoek
[12:51] Speaker 3: en belesinformatie bij het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
[12:56] Speaker 3: Een goede middag. Goedemiddag. Wij denken dat de lonen relatief
[13:02] Speaker 3: hoog zijn, harder zijn gestegen dan de prijzen. Maar u
[13:05] Speaker 3: laat zien dat dat in ieder geval ten opzichte van
[13:08] Speaker 3: de inflatie niet goed gaat. Maar waarschijnlijk ten opzichte van
[13:10] Speaker 3: de arbeidsproductiviteit ook niet
[13:13] Speaker 9: Nou, laat ik even een klein aanloopje nemen. Wij onderzoeken
[13:16] Speaker 9: ieder jaar de grootste CO's in Nederland. En dan bekijken
[13:19] Speaker 9: we onder andere de hoogte van de CO-loonstijging. En daar
[13:22] Speaker 9: publiceren we ook ieder jaar over. Wat nieuw is, is
[13:26] Speaker 9: dat we nu een keertje hebben gekeken naar een langere periode...
[13:29] Speaker 9: vanaf het jaar 2020 tot en met 2025. En in
[13:33] Speaker 9: die periode hebben we de CO-lonen per CO bij elkaar opgeteld.
[13:37] Speaker 9: En dat hebben we gedaan omdat in die periode sprake
[13:40] Speaker 9: was van grote economische schokken. We hebben enerzijds de coronapandemie gehad...
[13:45] Speaker 9: en die werd onmiddellijk opgevolgd door de inflatiegolf. Ja. Dus
[13:50] Speaker 9: daarom dachten we, als je nou eens kijkt naar die
[13:52] Speaker 9: twee schokken, wat is dan de impact op de totale CO-loonstijging?
[13:58] Speaker 9: En dan blijkt dat de opgetelde CO-loonstijging voor de onderzochte
[14:02] Speaker 9: CO's in die periode inderdaad achterblijft bij macro-economische richtsnoeren zoals
[14:07] Speaker 9: enerzijds de inflatie. En anderzijds een andere macro-economische richtsnoer... en
[14:13] Speaker 9: dat is misschien wel het ingewikkelde verhaal... dat is de
[14:16] Speaker 9: som van de arbeidsproductiviteit... plus de extra prijshoging die werkgevers
[14:22] Speaker 9: kunnen krijgen... van producten en diensten.
[14:23] Speaker 3: Het idee daarachter is... Want je zou denken, als de
[14:28] Speaker 3: arbeidsproductiviteit toeneemt... dan kan natuurlijk de winst omhoog gaan... of
[14:31] Speaker 3: de lonen kunnen omhoog, of allebei een beetje. Maar zie
[14:34] Speaker 3: je dan dus eigenlijk wat u beschrijft... dat de winsten
[14:37] Speaker 3: omhoog gaan en de lonen achterblijven?
[14:41] Speaker 9: Nee, de maag-economische theorie is dat de economische koek groter
[14:46] Speaker 9: wordt in Nederland als de arbeidsproductiviteit stijgt. Dus als de
[14:49] Speaker 9: arbeidsproductiviteit stijgt kunnen ook de lonen omhoog. En de economische
[14:54] Speaker 9: koek wordt ook groter in Nederland als de prijzen stijgen
[14:57] Speaker 9: van producten en diensten. En dan kunnen de lonen ook omhoog.
[15:02] Speaker 9: Dus als je het afzet, de loonstijging die we vastgesteld
[15:06] Speaker 9: tegen deze macro-economische grootheden in deze periode, dan zie je
[15:10] Speaker 9: dat er niet sprake is van een te hoge loonstijging,
[15:12] Speaker 9: maar dat de CO's eronder blijven zitten
[15:15] Speaker 3: En de afgelopen tijd hoor je veel dat de lonen
[15:18] Speaker 3: juist misschien te hard zouden stijgen, harder dan goed is
[15:21] Speaker 3: voor de economie. Hoe kan het dat we daar een
[15:23] Speaker 3: soort gezichtsbedrog op de een of andere manier hebben opgelopen? Ja.
[15:31] Speaker 9: Ik denk dat de belangrijke verklaring is... dat de gemiddelde
[15:33] Speaker 9: looptijd van een CO twee jaar is. Dus CO-partijen kunnen
[15:38] Speaker 9: eens in twee jaar reageren op economische schokken. En wat
[15:42] Speaker 9: je nu ziet... is dat op dit moment vrij hoge
[15:48] Speaker 9: lonen worden afgesproken. Maar dat is eigenlijk nog een compensatie
[15:52] Speaker 9: van de inflatiegolf. Want in tijden van de inflatiegolf lagen
[15:57] Speaker 9: al heel veel CO's vast... En bleek achteraf dat de
[16:00] Speaker 9: afgesproken cao-loonstijging te laag was. Om dat te compenseren zie
[16:05] Speaker 9: je dat er nu wat hogere cao-lonen worden afgesproken
[16:09] Speaker 3: Ja, maar zou je dan eigenlijk de cao's misschien per
[16:12] Speaker 3: jaar moeten afspreken? Want nu krijg je dan zo'n verhaal,
[16:15] Speaker 3: we gaan 7% meer krijgen. Dat is dit jaar 3%
[16:17] Speaker 3: en volgend jaar 4% of zoiets. En dat is natuurlijk
[16:20] Speaker 3: dan ongeveer 7%. Is dat het waardoor we het niet
[16:25] Speaker 3: helemaal helder zien?
[16:29] Speaker 9: Het is makkelijker als een CO samenvalt met een kalenderjaar.
[16:32] Speaker 9: Maar zo werkt het niet in CO-land. Overal wordt over
[16:35] Speaker 9: onderhandeld en ook over de looptijd van de CO. En
[16:38] Speaker 9: als de werkgevers een bepaalde looptijd ingedacht hebben... zetten zij
[16:42] Speaker 9: erop in en dat doen vakbonden ook. Dus looptijd is
[16:45] Speaker 9: uitkomst van onderhandelingen.
[16:47] Speaker 3: Oké, dat kan je niet van buitenaf opleggen misschien. Is
[16:49] Speaker 3: dit eigenlijk iets wat voor alle banen in Nederland geldt...
[16:52] Speaker 3: of zitten er nog verschillen tussen verschillende sectoren?
[16:59] Speaker 9: Of overvraag ik u daarnaar? We hebben vooral macro-economisch gekeken...
[17:03] Speaker 9: naar de CO-loonstijging in het algemeen... en dat gelegd tegen
[17:07] Speaker 9: de algemene macro-economische grootheden. Het is dus ook een theoretische exercitie.
[17:12] Speaker 9: Er kunnen best goede verschillende verklaringen zijn... voor het feit
[17:16] Speaker 9: dat de CO-lonen achterblijven bij bijvoorbeeld de inflatie. Het kan
[17:20] Speaker 9: zijn dat CO-partijen nog een jaar nodig hebben... om de
[17:23] Speaker 9: achterstand in te halen... Of het kan zijn dat ze
[17:26] Speaker 9: misschien wat lagere lonen hebben afgesproken, maar wat meer vrije tijd.
[17:31] Speaker 9: Dat zijn allemaal mogelijkheden, verklaringen die een rol zouden kunnen spelen.
[17:36] Speaker 9: Maar dat weten we op dit moment niet. Daarvoor ontbreekt
[17:39] Speaker 9: de data
[17:41] Speaker 3: En wat denkt u over artikel vandaag in de NSB?
[17:43] Speaker 3: Is dat iets wat alle vakbondsonderhandelaars nu in hun akte
[17:47] Speaker 3: tas meenemen naar elke onderhandeling?
[17:53] Speaker 9: Nou, dat denk ik niet. Nogmaals, het is een theoretische
[17:57] Speaker 9: exercitie en er kunnen goede verklaringen zijn voor het feit
[18:01] Speaker 9: dat de zere lonen achterblijven bij de inflatie en die
[18:03] Speaker 9: andere richtsnoer. En tegelijkertijd zullen vakbonden elke argument aangrijpen om
[18:09] Speaker 9: hogere lonen af te spreken. Net zoals werkgevers, elke argument
[18:12] Speaker 9: zullen aangrijpen om dat... te downsizen.
[18:16] Speaker 3: Dat is het onderhandelingsspel. Absoluut. Laus Hartenveld, auteur van het
[18:19] Speaker 3: onderzoek in het vakblad ESB en ook hoofd van de
[18:22] Speaker 3: afdeling CAO-onderzoek en beleidsinformatie bij het ministerie van Sociale Zaken.
[18:26] Speaker 3: Hartelijk dank.
[18:28] Speaker 2: Nog even dit, Mark. Wil jij heel graag oud worden?
[18:31] Speaker 2: Heel oud
[18:33] Speaker 3: Hoe oud? 120? Dat vind
[18:34] Speaker 2: ik veel. Laten we de ambitie hoger leggen. Als je
[18:38] Speaker 2: gewoon oud wil worden, dan kun je maar beter een
[18:41] Speaker 2: vrouw zijn... en het liefst iemand die in het dorpje Bolotana...
[18:45] Speaker 2: op het Italiaanse Sardinië woont. Dat
[18:48] Speaker 3: lijkt me sowieso wel aantrekkelijk
[18:50] Speaker 2: Uit onderzoek blijkt dat bijna 14% van de vrouwen in
[18:53] Speaker 2: dat dorp die 70 wordt... uiteindelijk ook 100 wordt. En
[18:58] Speaker 2: dat is behoorlijk bijzonder. Ter vergelijking, in de rest van
[19:01] Speaker 2: Italië haalt maar 3,5 procent van de vrouwen die 70
[19:03] Speaker 2: worden ook de 100. En daarmee is de Bolotana een
[19:07] Speaker 2: blue zone geworden. Een plek op de wereld waar mensen
[19:11] Speaker 2: heel erg oud worden. Dat
[19:12] Speaker 3: zijn de plekken waar ze vis eten, toch?
[19:14] Speaker 2: Vis, maar nou ja, en olijfolie. Maar ook een hele
[19:19] Speaker 2: sterke sociale structuur hebben. En veel bewegen, et cetera. Maar
[19:24] Speaker 2: Sardinië deed sowieso al goed. Want dat dorp Bolotana ligt
[19:27] Speaker 2: op 110 kilometer... van de oorspronkelijke Blue Zone op Sardinië.
[19:31] Speaker 2: Daar werden vooral de mannen heel oud. Maar nu halen
[19:34] Speaker 2: de vrouwen dat dus in. Andere plekken, Japan, Costa Rica, Griekenland, Californië.
[19:39] Speaker 2: Maar dit is dus weer een Europese plek waar je
[19:41] Speaker 2: heel erg oud kan
[19:43] Speaker 3: worden. Dit
[19:44] Speaker 2: is altijd een beetje zo'n clichébeeld. Dat je zegt, ik
[19:46] Speaker 2: wil oud worden zoals van die Italiaanse opaatjes en omaatjes...
[19:49] Speaker 2: op bankjes in dorpjes. Maar dat is dus goed voor je.
[19:53] Speaker 2: Nu officieel bewezen.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.