# Avondnieuws: ruime vergoedingen voor advocaten schade Groningen ter discussie

An episode of [BNR Nieuws Vandaag](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1544449495), 6 Oct 2026, 21 min.

Audio: https://traffic.omny.fm/d/clips/8257a063-6be9-42fa-b892-acd4013b1255/52ce962c-348e-4072-959d-adc80089fc68/c8b8e4c4-63f2-41c4-b0c8-b4db00f1dc6b/audio.mp3?utm_source=Podcast&in_playlist=23074c8b-94ff-4fce-99b7-adc80089fc8d

Het kabinet onderzoekt of advocaten die Groningers bijstaan in aardbevingsschadezaken te ruim worden vergoed. Uit een analyse van 50 beroepszaken blijkt dat zij gemiddeld 21 uur per zaak schrijven, terwijl de subsidieregeling uitgaat van een vaste vergoeding van 40 punten, gelijk aan 40 uur. Advocaat Jwan de Goede bestrijdt dat dit representatief is en wijst op dossiers waarin tientallen uren meer worden gemaakt dan nu in de Kamerbrief is uitgelegd. In Duitsland is voormalig BND-president August Hanning aangehouden op verdenking van spionage. Hij zou na zijn vertrek bij de Bundesnachrichtendienst jarenlang vertrouwelijke documenten hebben gekregen van een oud-collega met hoogste veiligheidsmachtiging en die tegen betaling hebben doorgespeeld. De zaak, die aan het licht kwam bij een eerdere huiszoeking rond een andere strafzaak, zet de Duitse inlichtingenwereld onder druk en roept vragen op over structurele zwaktes bij de veiligheidsdiensten. Deze omschrijving is met AI gemaakt en gecontroleerd door een BNR-redacteur. Over deze podcast BNR Nieuws Vandaag is de podcast met daarin BNR Ochtendnieuws en BNR Avondnieuws. Je krijgt ’s ochtends vroeg en aan het einde van de werkdag in 20 minuten het belangrijkste nieuws van de dag. Abonneer je via bnr.nl/podcast/bnrnieuwsvandaag, de BNR-app, Spotify en Apple Podcasts. Of luister elke dag live via bnr.nl/live. See omnystudio.com/listener for privacy information.

## Transcript

[0:00] Speaker 1: Wil je weten wat er speelt en of waarom? In
[0:02] Speaker 1: de BNR-app kun je ook kijken naar de laatste videofragmenten.
[0:06] Speaker 1: Download de BNR-app en blijf scherp. BNR Nieuwsradio. Avondnieuws.
[0:17] Speaker 2: Niels Heidhuis en Liesbeth Staats. Goed dat je luistert. Hier
[0:20] Speaker 2: krijg je weer het nieuws om mee thuis te komen.
[0:23] Speaker 2: Vrouwelijke Tweede Kamerleden kregen er al mee te maken. Nu
[0:26] Speaker 2: ook Europarlementariërs. Deepfake porno waarmee ze afgeperst kunnen worden. Is
[0:31] Speaker 2: daar nou niets tegen te doen, vraag je je af.
[0:34] Speaker 2: En dit klinkt als een grap, maar het is natuurlijk
[0:36] Speaker 2: heel ernstig. De voormalige baas van de Duitse veiligheidsdiensten... is
[0:40] Speaker 2: zelf gearresteerd op verdenking van spionage. En je hoort bijna
[0:45] Speaker 2: dagelijks over hacks en andere cyberaanvallen. Vandaag weet collega Mark
[0:49] Speaker 2: Beekhuis dat ook zonnepanelen en windmolens de hacken zijn. Hem
[0:53] Speaker 2: hoor je daar zo over. Eerst, advocaten die Groningers bijstaan
[0:57] Speaker 2: in schadezaken rond aardbevingen... krijgen een mogelijke vergoeding die veel
[1:01] Speaker 2: hoger is dan logisch... gezien de tijd die ze gemiddeld
[1:04] Speaker 2: aan die zaken besteden.
[1:06] Speaker 3: Het kabinet onderzoekt de vergoedingen voor advocaten... die Groningers bijstaan
[1:09] Speaker 3: in mijnbouwschadezaken. Dus de aardbevingen door de gaswinning. Uit een
[1:13] Speaker 3: analyse van vijftig beroepszaken... blijkt dat advocaten gemiddeld 21 uur
[1:17] Speaker 3: aan een zaak besteden... terwijl de subsidieregeling een vaste vergoeding
[1:20] Speaker 3: van 40 punten hanteert. Dat schrijft minister Heerma van Binnenlandse
[1:24] Speaker 3: Zaken in een Kamerbrief. Daarmee zou de vergoeding voor die advocaten...
[1:28] Speaker 3: mogelijk veel ruimer zijn dan nodig. Maar daar zijn de
[1:31] Speaker 3: advocaten in Groningen het niet mee eens. Goedemiddag. U bent
[1:36] Speaker 3: advocaat bij de Goede Bestuursrecht. Doet veel van dit soort aardbevingszaken.
[1:41] Speaker 3: Deze brief gaat ook over u dus
[1:44] Speaker 4: Deze brief gaat over mij en 64 andere advocaten die
[1:47] Speaker 4: deze zaken doen. Dus wij voelen ons hierdoor aangesproken. We
[1:50] Speaker 4: hebben hier ook over contact gehad met de minister en
[1:53] Speaker 4: het ministerie... voordat deze brief naar de Kamer werd gezonden.
[1:56] Speaker 4: En we zijn eigenlijk teleurgesteld dat dit bericht nu met
[1:59] Speaker 4: de Kamer is gedeeld. Waarom? Omdat de brief is gebaseerd
[2:04] Speaker 4: op een onderzoek... van de Raad voor de Rechtsbijstand naar
[2:06] Speaker 4: 50 zaken... terwijl er in werkelijkheid al veel meer zaken
[2:09] Speaker 4: zijn afgedecladeerd. En wij hebben stellig de overtuiging dat deze
[2:12] Speaker 4: 50 zaken... absoluut niet een representatief beeld geven... van alle
[2:16] Speaker 4: zaken die onder de mijnbouwsubsidieregeling vallen. Dus je creëert hiermee
[2:20] Speaker 4: heel veel onrust die eigenlijk onnodig is... en die ook
[2:22] Speaker 4: afleidt van het werk waar het hier om gaat.
[2:24] Speaker 3: Maar door het kenniscentrum is hier onderzoek naar gedaan. Hebben
[2:29] Speaker 3: die onderzoekers dan een fout gemaakt in uw ogen?
[2:32] Speaker 4: Nou ja, ze hebben onderzoek gedaan naar de eerste 50,
[2:35] Speaker 4: 53 zaken, terwijl er inmiddels al honderden zaken zijn afgedeclareerd.
[2:38] Speaker 4: En je kan ook in het onderzoek zelf zien dat
[2:40] Speaker 4: dat niet representatieve zaken zijn voor alle zaken die wij doen.
[2:44] Speaker 4: We doen schadezaken, we doen versterkingszaken. Dat zijn zaken waar
[2:48] Speaker 4: vele tientallen uren werk in zitten. En de uren waar
[2:51] Speaker 4: het kenniscentrum zich nu op heeft gebaseerd, die geven gewoon
[2:54] Speaker 4: geen goed beeld van wat wij hier in de dagelijkse
[2:56] Speaker 4: praktijk doen. Die dagelijkse praktijk is dat wij vele tientallen uren...
[3:01] Speaker 4: regelmatig in die zaken bezig zijn. En dat zie je
[3:04] Speaker 4: dus niet terug in deze cijfers.
[3:06] Speaker 3: Even voor duidelijkheid, we spreken over 40 punten. Dat is
[3:10] Speaker 3: hetzelfde als 40 uur
[3:12] Speaker 4: Ja, dat is het idee. Dat je gemiddeld 40 uren
[3:15] Speaker 4: in zo'n zaak bezig
[3:17] Speaker 3: bent. En wat kosten die zaken u in werkelijkheid dan?
[3:21] Speaker 4: Wij hebben hier talloze versterkingszaken op de plank... waar we 50, 60,
[3:25] Speaker 4: 70 of zelfs meer uren in kwijt zijn
[3:27] Speaker 3: Ja, dat gaat dus over huizen die versterkt zijn... dus
[3:30] Speaker 3: die aardbevingsbestendig zijn gemaakt. Dat is eerst beoordeeld. Wat moest
[3:35] Speaker 3: er aan zo'n huis gebeuren? En in die dossiers zijn
[3:37] Speaker 3: ook heel veel fouten gemaakt. Dus daar heeft u dan
[3:39] Speaker 3: weer werk aan.
[3:40] Speaker 4: Dat klopt. En dit zijn vooral zaken van woningen die
[3:43] Speaker 4: nog versterkt moeten worden. Het traject daarnaartoe is heel erg tijdrovend.
[3:47] Speaker 4: Er gaan heel veel gesprekken overheen, veel advisering. En daar
[3:50] Speaker 4: gaat heel veel tijd in zitten. Het onderzoek waar we
[3:52] Speaker 4: het vandaag over hebben gaat over schadezaken. Nou, die schadezaken,
[3:56] Speaker 4: daar zijn wij gemiddeld zeker 40 uur mee bezig... en
[3:59] Speaker 4: geregeld nog meer. En een van de redenen dat het
[4:01] Speaker 4: onderzoek niet representatief is... is dat 34 van de 53
[4:05] Speaker 4: zaken die zijn onderzocht... daar heeft helemaal geen zitting plaatsgehad. Nou,
[4:10] Speaker 4: dat is niet representatief voor de gemiddelde zaak. Want daar
[4:13] Speaker 4: vindt wel degelijk minimaal één... en soms zelfs meerdere zittingen
[4:16] Speaker 4: in plaats.
[4:16] Speaker 3: Ja, dus een hoorzitting eerst bij het bestuursorgaan... en later
[4:20] Speaker 3: misschien bij de rechter. Zeker,
[4:22] Speaker 4: ja. En
[4:22] Speaker 3: soms zelfs meerdere zittingen
[4:23] Speaker 4: bij
[4:24] Speaker 3: de rechter. De onderzoekers merken dat ook wel op, hè?
[4:26] Speaker 3: Dat die 21 uur misschien een onderschatting zijn... Dat staat
[4:29] Speaker 3: ook in de Kamerbrief
[4:31] Speaker 4: Ja, dat staat op meerdere plekken in de rapportage van
[4:34] Speaker 4: het Kenniscentrum... maar ook in de Kamerbrief zelf. Dat er
[4:38] Speaker 4: nog geen definitieve uitspraken kunnen worden gedaan, onvoldoende data. En
[4:42] Speaker 4: dat roept dan ook de vraag op waarom toch voor
[4:44] Speaker 4: gekozen is... om deze brief nu al met de Kamer
[4:46] Speaker 4: te delen. En dat geeft nou precies die onrust
[4:48] Speaker 3: die denk
[4:49] Speaker 4: ik niet nodig is... als een beter onderzoek zou worden gedaan.
[4:52] Speaker 3: Nee, want hoe kan dit beter dan, wat u betreft?
[4:57] Speaker 4: Nou, volgens mij beschikt de Raad van de Rechtsbijstand... inmiddels
[5:00] Speaker 4: over veel meer data om een uitgebreider onderzoek op te doen.
[5:03] Speaker 4: Dan krijg je representatievere cijfers... en dan kun je daar
[5:07] Speaker 4: een evaluatie op loslaten. En dan denk ik dat daar
[5:10] Speaker 4: hele andere aantallen en gedachten uit voortkomen... dan die nu
[5:13] Speaker 4: in deze Kamerbrief zijn verwoord
[5:16] Speaker 3: We gaan het weer horen als hier nieuwe stappen worden gezet.
[5:18] Speaker 3: Hartelijk dank, advocaat bij de Goede Bestuursrecht, Jewan de Goede.
[5:27] Speaker 2: Bijzonder verhaal. De voormalige baas van de Duitse inlichtingendienst, BND,
[5:31] Speaker 2: de Bundesnachrichtendienst, August Hanning, is aangehouden. Volgens Duitse justitie zou Hanning,
[5:37] Speaker 2: toen hij al vertrokken was bij die dienst, nog jarenlang
[5:40] Speaker 2: geheime informatie hebben gekregen van de BND. Tegen betaling via
[5:44] Speaker 2: dan weer een andere oud-medewerker. Dus de baas van de
[5:48] Speaker 2: inlichtingendienst wordt ervan verdacht zelf een spion te zijn. We
[5:51] Speaker 2: gaan daarover praten met Duitsland-correspondent Dirk Marseille. Goedemiddag Dirk.
[5:56] Speaker 5: Goedemiddag, Lisbeth.
[5:57] Speaker 2: Ja, wat weten we precies? Wat heeft Hanning of wat
[6:00] Speaker 2: zou Hanning precies gedaan hebben?
[6:03] Speaker 5: Het gaat om de voormalige president van de Bundesnachrichtendienst... de
[6:08] Speaker 5: Duitse geheime dienst, die tot 2005 daar in dienst was.
[6:12] Speaker 5: En hij zou na zijn vertrek contact hebben gehouden... met
[6:15] Speaker 5: zijn voormalige afdelingshoofd. Die klom in de afgelopen jaren ook
[6:19] Speaker 5: langzaam op... tot de belangrijkste vertrouweling van de chefs van
[6:22] Speaker 5: de inlichtingendiensten... En hij zou hem gevraagd hebben om documenten
[6:27] Speaker 5: te leveren uit briefings van die inlichtingendienstchefs. Nou, dat heeft
[6:31] Speaker 5: hij vervolgens gedaan tegen betaling. Maar na Hanning, die voormalige president,
[6:36] Speaker 5: vervolgt hij documenten weer doorverkocht aan zijn bedrijf. Een voormalige netwerk.
[6:41] Speaker 5: En hij schijnt zeer goed te zijn met de Israëlische
[6:44] Speaker 5: geheime diensten. Met de Chinese geheime diensten. En met de
[6:46] Speaker 5: Russische geheime diensten. Maar we weten niet wat hij verkocht
[6:50] Speaker 5: heeft en aan wie. Maar wel dus dat het over
[6:52] Speaker 5: twee mensen gaat met een zichtbaarheidsclearance. Dus tot op het
[6:57] Speaker 5: allerhoogste niveau toegang had tot allerlei documenten. Dus een gigantisch lek.
[7:02] Speaker 5: wat de Duitse veiligheidsdiensten en de hele inlichtingenwereld... compleet op
[7:05] Speaker 5: zijn kop heeft gezet vandaag
[7:06] Speaker 2: in Duitsland. En je weet dus niet precies aan wie
[7:10] Speaker 2: die informatie is doorverkocht... want er waren natuurlijk geen bonnetjes gevonden.
[7:15] Speaker 5: Nee, deze man bewaarde blijkbaar deze documenten... op een datenstik
[7:21] Speaker 5: in zijn trofeeenkamer. Ik weet niet hoe jouw trofeeenkamer eruit
[7:25] Speaker 2: ziet. Nou, non-existent, maar...
[7:27] Speaker 5: Dat moet je veranderen, want volgens mij is dat heel fijn...
[7:30] Speaker 5: om af en toe naar je eigen prijs te kunnen kijken.
[7:32] Speaker 5: Maar blijkbaar zijn daar dus die stikjes gevonden. En ja,
[7:36] Speaker 5: vanochtend vroeg brak dit nieuws via der Tagesspiegel. Toen werden
[7:41] Speaker 5: er huiszoekingen gedaan... bij zowel deze Hanning als zijn rechterhand...
[7:46] Speaker 5: En eigenlijk vanaf dat moment wordt er volop gespeculeerd. Maar
[7:49] Speaker 5: wil natuurlijk het openbaar ministerie dat eigenlijk vandaag technisch gezien
[7:52] Speaker 5: alleen nog maar hoeft te beslissen of het voorarrest wordt verlengd.
[7:56] Speaker 5: Wil nog niet als een kruid verschieten en heeft dat
[7:58] Speaker 5: soort informatie nog niet bekendgemaakt.
[8:01] Speaker 2: En is er iets te zeggen over een mogelijk motief
[8:04] Speaker 2: van deze August Hanning?
[8:06] Speaker 5: Zeker, daarover wordt geschreven door Bild. Dat heeft achterhaald dat
[8:11] Speaker 5: deze Hanning... toezichthouder was bij een bank in de Baltische Staten.
[8:16] Speaker 5: En die bankse zijn geplunderd door een Russische oligarch. Waarna
[8:21] Speaker 5: hij Hanning als toezichthouder zelf ook persoonlijk verantwoordelijk... kon worden
[8:25] Speaker 5: gehouden voor dat geld wat verdwenen was. Daardoor zou al
[8:29] Speaker 5: zijn pensioeninkomen, wat hij nu geniet... dat daar al beslag
[8:34] Speaker 5: op zijn gelegd. En dus was duidelijk dat deze man
[8:38] Speaker 5: dus onder grote financiële druk stond.
[8:40] Speaker 2: Ah, hij had dus geld nodig. Nou speelde er meer,
[8:43] Speaker 2: want de Duitse justitie kwam de zaak op het spoor...
[8:46] Speaker 2: toen ze huiszoeking deden bij Hanning voor een andere zaak.
[8:49] Speaker 5: Oeh. Ja, daar was deze Hanning adviseur in. Dat gaat
[8:54] Speaker 5: om een schatrijke Hamburgse onderneemster... die met haar man ruzie
[8:57] Speaker 5: had in een vroogdijzaak over twee kinderen. Die vrouw zou
[9:00] Speaker 5: ook mogelijk gepland hebben om haar man om te laten brengen...
[9:03] Speaker 5: wat ze zelf ontkent. Maar omdat dit tussen twee landen ging,
[9:07] Speaker 5: namelijk Duitsland en Denemarken... zou hij ook hierin als adviseur
[9:11] Speaker 5: hebben opgetreden. En blijkbaar heeft Duitse justitie vorig jaar... in
[9:15] Speaker 5: het kader van die zaak, bij een huiszoeking, dus andere
[9:17] Speaker 5: documenten gevonden, waarna ze dat spoor verder zijn gaan vervolgen,
[9:21] Speaker 5: wat dus vanochtend tot de aanlading heeft geleid.
[9:24] Speaker 2: Oké, nou, een soort kleurrijk figuur kunnen we in elk
[9:26] Speaker 2: geval zeggen, deze Hanning. Nou zijn er in Duitsland vaker
[9:29] Speaker 2: zorgen geuit over mensen in de top van politie, leger
[9:32] Speaker 2: en ook de veiligheidsdiensten, met bijvoorbeeld bepaalde politieke sympathieën of
[9:38] Speaker 2: radicale ideeën in sommige gevallen. Ja.
[9:41] Speaker 3: Want die andere chef, die ook... Of dat is een
[9:43] Speaker 3: oud-minister was dat. Of zat die ook bij de BND, Dirk?
[9:48] Speaker 3: Die Heiko Maas, die ook helemaal geradicaliseerd is
[9:52] Speaker 5: Nee, dat is een voormalig minister van Justitie. Je doelt
[9:55] Speaker 5: op Hans-Georg Maassen. Dat is ook een van de voormalige
[9:58] Speaker 5: hoofden van de Bundesnachricht. Die is inderdaad na zijn pensionering,
[10:03] Speaker 5: want
[10:03] Speaker 6: deze
[10:03] Speaker 5: Hanning is 80... maar die andere meneer Maassen is ook
[10:07] Speaker 5: na zijn pensionering... als een soort van vrije auteur op
[10:10] Speaker 5: X aan de slag gegaan... en legde daar ook allerlei
[10:12] Speaker 5: complottheorieën aan de dag... met ook veel sympathie voor Duitsland
[10:15] Speaker 5: in Duitsland... En je kunt wel stellen, als dit soort
[10:21] Speaker 5: personen in zo'n positie... blijkbaar jarenlang met toegang tot die informatie...
[10:26] Speaker 5: dit soort denkbeelden erop nahouden... kun je toch wel spreken
[10:30] Speaker 5: over een structureel probleem... dat de Duitse veiligheids- en inlichtingdiensten hebben.
[10:35] Speaker 5: En dit heeft niet over een korte tijd plaatsgevonden... maar
[10:40] Speaker 5: over meer dan tien jaar. Terwijl dus al die verslagen
[10:44] Speaker 5: van de meetings... die Hanning die rapporteerde... direct onder een
[10:48] Speaker 5: minister moest eigenlijk de verbinding leggen... tussen de inlichtingen, briefings
[10:51] Speaker 5: en het politieke apparaat, bestuurlijke apparaat. Ja, daar hadden ze
[10:55] Speaker 5: vrije toegang tot. En die heeft dus 2000 van dat
[10:58] Speaker 5: soort briefings...
[10:59] Speaker 2: meer dan
[10:59] Speaker 5: 10 jaar tot zijn beschikking gehad... en kon dat eigenlijk
[11:02] Speaker 5: aan de hoogste bieder verkopen.
[11:04] Speaker 2: Ja, ongelooflijk verhaal. Er wordt vast nog veel langer over
[11:08] Speaker 2: gesproken en geschreven... en dan horen we jou ook weer.
[11:10] Speaker 2: Dank je wel, Dirk Marseille.
[11:13] Speaker 3: Escalatie in de Zwarte Zee. Voor de kust van Bulgarije
[11:16] Speaker 3: zijn twee kopvaardijschepen geraakt door drones. Eén schip is gezonken
[11:21] Speaker 3: en de bemanning wordt vermist. Het andere schip vat de
[11:24] Speaker 3: vlam en daarbij zijn twee bemanningsleden gewond geraakt. Gebeurde allemaal
[11:28] Speaker 3: in de economische zone van Bulgarije in die Zwarte Zee.
[11:31] Speaker 3: Buitenlandredacteur Luc de Klerk, jij weet meer. Hoe is de situatie,
[11:35] Speaker 3: wat weten we hierover
[11:36] Speaker 7: Het gezonken schip voer onder de vlammen. onder de vlag
[11:39] Speaker 7: van Togo. Het is niet bekend wat het vervoerde. Dat
[11:42] Speaker 7: beschadigde schip voer onder de vlag van Palau... en dat
[11:45] Speaker 7: vervoerde graan. Toen er een andere boot langs die locatie
[11:48] Speaker 7: van het gezonken schip voer... toen werd er alleen een
[11:50] Speaker 7: omgeslagen reddingsboot... en nog wat reddingsvesten gevonden. De Bulgaren zijn
[11:54] Speaker 7: dus een zoekactie gestart... naar die bemanningsleden van dat gezonken schip.
[11:58] Speaker 7: Bij dat andere schip weten we dat er in totaal
[11:59] Speaker 7: 18 mensen aan boord waren... vooral Turken en Indiërs. En
[12:03] Speaker 7: volgens de Bulgaarse premier Ruben Radev... waren de aanval afkomsten
[12:06] Speaker 7: van lucht- en zeedrones... Hij heeft ook een spoedvergadering belegd vandaag...
[12:10] Speaker 7: met ministers en veiligheidsdiensten. En de premier noemt het een
[12:13] Speaker 7: absoluut onacceptabele aanval... in de Bulgaarse exclusieve economische zone. Een
[12:20] Speaker 7: flagrante schending van internationaal en maritiem recht, zegt hij. Het
[12:24] Speaker 7: is nog niet duidelijk wie er achter de aanvallen zit.
[12:26] Speaker 7: Radev zegt, de drones komen waarschijnlijk... Of ja, duidelijk, uit
[12:31] Speaker 7: Russisch of Oekraïens. Maar wie dan precies, dat zegt hij
[12:35] Speaker 7: nog niet. Hij wijst wel echt naar die oorlog in Oekraïne.
[12:37] Speaker 7: En hij waarschuwt ook dat als deze oorlog niet stopt...
[12:40] Speaker 7: het verder nog kan uitbreiden tot zelfs een wereldconflict. Reuters,
[12:44] Speaker 7: het persbureau, die zeggen wel... op basis van een bron
[12:47] Speaker 7: op het gebied van maritieme veiligheid... dat het waarschijnlijk Russisch is. Ja,
[12:51] Speaker 7: dit is toch een escalatie? Ja, dus je vraagt dan
[12:54] Speaker 7: ook af hoe er in Europa verder wordt gereageerd. Maar
[12:57] Speaker 7: als niemand nog echt naar Rusland wijst, is het ook
[13:00] Speaker 7: moeilijk om al keihard te reageren. Nee,
[13:04] Speaker 2: maar je zou toch wel denken dat dit nieuws vandaag
[13:07] Speaker 2: groter was?
[13:07] Speaker 3: Ja, een schip met bemanning vermist door waarschijnlijk een Russische drone.
[13:12] Speaker 3: Dat is toch in Europese wateren.
[13:14] Speaker 7: Ja, zeker. Dus er zijn ook wel wat reacties verder
[13:16] Speaker 7: vanuit Europa. Maar ik moet ook zeggen, ik heb nog
[13:19] Speaker 7: geen reactie van Mark Rutte gezien van de NAVO. Rade
[13:22] Speaker 7: heeft de premier, heeft het ook verder niet gehad over...
[13:24] Speaker 7: Het is natuurlijk een NAVO-lid, Bulgarije. Heeft het ook verder
[13:27] Speaker 7: niet gehad over assistentie van de NAVO... of het inroepen
[13:30] Speaker 7: van artikel 4 of 5. Wel de NAVO ingelicht, de
[13:32] Speaker 7: Europese Raad. Maar ja, niet een keiharde reactie verder vanuit Europa.
[13:37] Speaker 7: Dus er is wel een soort statement van von der
[13:39] Speaker 7: Leyen bijvoorbeeld... Waarin ze het veroordeelt en zich zorgen maakt.
[13:44] Speaker 7: En zegt dat achter de lidstaten staat die aan de
[13:47] Speaker 7: oostplank liggen. Geeft
[13:48] Speaker 3: toch aan dat ze ook niet helemaal zeker weten dat
[13:50] Speaker 3: het de Russen waren. Of ze willen dat stilhouden. Dat
[13:52] Speaker 3: was toen
[13:52] Speaker 7: natuurlijk met in Leipzig ook. Toen duurde het met die
[13:55] Speaker 7: drone aanval op dat vliegveld. Duitsland zei toen ook niet
[13:58] Speaker 7: meteen dat het Rusland was.
[13:59] Speaker 3: En toen duurde
[14:00] Speaker 7: het ook weer lang voordat er echt een reactie op kwam.
[14:03] Speaker 3: Zeg, nou hebben we het al eens eerder gehad hier
[14:05] Speaker 3: over deepfakes... waarbij dan porno wordt gemaakt met het gezicht
[14:09] Speaker 3: van iemand die bekend is. Een parlementariër kan het ook zijn.
[14:11] Speaker 3: Daar hebben ze nu in het Europarlement ook last van.
[14:14] Speaker 3: 50 Europarlementariërs zijn slachtoffer daarvan geworden. Ja,
[14:17] Speaker 7: even heel iets anders. Het zijn 46 vrouwen, 4 mannen.
[14:21] Speaker 7: Dus 1 op de 6 vrouwen in het Europese parlement...
[14:24] Speaker 7: Dat is allemaal onderzocht door een Duitse denktank, Agora Digital Transformation.
[14:29] Speaker 7: En ze hebben dus al die 720 Europarlementariërs door Google gehaald.
[14:35] Speaker 7: En op 200 websites waar dit soort beelden staan, kwamen
[14:39] Speaker 7: ze die namen tegen
[14:41] Speaker 7: En kunnen ze daar iets op ingrijpen? Nou, vanaf 2
[14:45] Speaker 7: december worden AI-modellen in de EU verboden... die deepfake porno
[14:49] Speaker 7: kunnen maken. En dat verbod is een gevolg van beelden
[14:53] Speaker 7: die Grog, de AI-tool van X, maakte. Maar er wordt
[14:56] Speaker 7: nu al gewaarschuwd door die denktanks zelf... en ook door
[14:59] Speaker 7: Europarlementariërs vorige week al... dat ze zich zorgen maken over
[15:03] Speaker 7: de handhaving van dat verbod. Hoe gaat dat nou? En
[15:06] Speaker 7: die denktanks zeggen bijvoorbeeld... je hebt ook nog steeds kleinere
[15:10] Speaker 7: en open-source platforms... waar je je misschien nog steeds daar
[15:13] Speaker 7: terecht kunt. Dus zij schetsen een scenario waarbij mensen op
[15:16] Speaker 7: die manier... nog steeds wel dat er modellen beschikbaar blijven...
[15:19] Speaker 7: waarmee mensen dan gewoon lokaal, offline, deepfakeborno... kunnen blijven maken.
[15:23] Speaker 7: En dat het handhaven daarvan uiteindelijk toch best wel ingewikkeld is.
[15:26] Speaker 2: Maar het voorkomen is al helemaal ingewikkeld.
[15:29] Speaker 7: Helemaal voorkomen. Ja, dat dus. Ze zeggen dat je iets
[15:35] Speaker 7: moet doen tegen het verspreiden ervan... en hoe dat gaat,
[15:39] Speaker 7: maar het helemaal voorkomen... dat blijft toch ergens lastig.
[15:42] Speaker 2: Ja, maar die nudifiers-apps zijn toch al een tijd verboden?
[15:46] Speaker 2: Ja
[15:46] Speaker 7: die worden dus verboden. Daar gaat het om. Uploaden van
[15:50] Speaker 7: zo'n foto met het
[15:51] Speaker 3: hoofd
[15:51] Speaker 7: van zo'n iemand kan wel... Nou, en als je gewoon
[15:54] Speaker 7: zelf op je eigen telefoon... een soort AI-model zou draaien
[15:57] Speaker 7: op je computer... wat niet verder van die app is...
[15:59] Speaker 7: dan kun je nog steeds zelf dat haar gewoon maken.
[16:02] Speaker 7: En dat is wat moeilijker te reguleren.
[16:04] Speaker 3: Luc de Klerk, dank je wel. Meer Europees nieuws in
[16:06] Speaker 3: de podcast Make Europe Great Again.
[16:14] Speaker 2: Meer cybernieuws, maar dan op een heel ander vlak. We
[16:16] Speaker 2: gaan het hebben over duizenden wind- en zonneparken in Europa.
[16:19] Speaker 2: Die blijken heel eenvoudig, of vrij eenvoudig, te hacken. Dat
[16:23] Speaker 2: blijkt uit onderzoek van het Haagse cybersecuritybedrijf Modat... en het
[16:27] Speaker 2: Nationaal Cybersecurity Centrum. In Nederland gaat het om 132 systemen
[16:32] Speaker 2: bij zonneparken en 9 bij windparken. Voor de 40 onderzochte
[16:36] Speaker 2: landen gaat het om meer dan... 8.500 systemen met kwetsbaarheden.
[16:41] Speaker 2: Energieverslaggever Mark Beekhuis is hier.
[16:43] Speaker 1: Goeiedag
[16:45] Speaker 2: Dag na dag horen we nieuws over hacks. Vaak bij
[16:48] Speaker 2: grote databundels zoals bij Odido of kledingmerken. Of je hebt
[16:54] Speaker 2: je gegevens bij Bol gestald. Maar goed, nu gaat het
[16:57] Speaker 2: dus over wind- en zonneparken. Waar praten we dan over?
[17:01] Speaker 1: Je hoort natuurlijk ook heel vaak het risico... dat ze
[17:03] Speaker 1: bruggen misschien kunnen overnemen. Er wordt datzelfde risico dat op
[17:07] Speaker 1: een afstand de windturbines... of de hele windparken, zonnepanelen, zonneparken...
[17:12] Speaker 1: afgeschakeld kunnen worden of juist aangezet... op het moment dat
[17:15] Speaker 1: dat niet de bedoeling is. Die dingen hangen natuurlijk aan
[17:18] Speaker 1: een netwerk. Dat kan via het internet gaan, dat hoeft
[17:21] Speaker 1: niet per se... maar dat is vaak wel het makkelijkste.
[17:24] Speaker 1: En dan kan je op een afstandje bijvoorbeeld op stop zetten.
[17:27] Speaker 1: Omdat de wind te hard waait voor een turbine. En
[17:29] Speaker 1: dan is het vaak veiliger om even uit te zetten.
[17:32] Speaker 1: Daar heb je systemen voor. Ik gebruik het woord systeem express.
[17:35] Speaker 1: Want het is een beetje een vage term. Omdat de
[17:37] Speaker 1: dingen die ze gevonden hebben. die kwetsbaar waren, soms is
[17:40] Speaker 1: het de bediening van één turbine. Maar soms is het
[17:43] Speaker 1: de bediening van een heel park. En als je een
[17:45] Speaker 1: heel zonnepark bijvoorbeeld in één keer uit kan schakelen... is
[17:47] Speaker 1: dat een andere orde van een groter weer... dan wanneer
[17:50] Speaker 1: je het gewoon over een losse windturbine hebt. Dus vandaar
[17:52] Speaker 1: dat ik dat een beetje gebruik. En ja, ik heb
[17:56] Speaker 1: foto's gezien in het rapport van die onderzoekers van Moda...
[17:58] Speaker 1: dat je al even noemde, waarin ze gewoon toegang hebben gekregen...
[18:01] Speaker 1: tot het dashboard van zo'n turbine. En dan zie je
[18:04] Speaker 1: daar een startknop en een stopknop... en een resetknop voor
[18:06] Speaker 1: de hele turbine...
[18:08] Speaker 6: We hebben systemen gezien die volledig alle informatie over de
[18:12] Speaker 6: windturbines uitvoeren. Dus we kunnen eigenlijk windmolen, windfarm of zonnepark nemen.
[18:18] Speaker 6: Omdat we de adminpanel hebben. Je krijgt volle controle.
[18:22] Speaker 1: Nou ja, bergen doen dat communisch. Dit was een van
[18:25] Speaker 1: de onderzoekers, Soufiane Jadmani van Modat.
[18:27] Speaker 2: En hoe erg is het eigenlijk als één windturbine stilvalt
[18:32] Speaker 1: Eentje valt natuurlijk wel mee. Er zal wel vaker een
[18:34] Speaker 1: storing zijn waardoor het even opgevangen moet worden. Maar het
[18:37] Speaker 1: gaat om de omvang in dit geval. Zelfs die negen
[18:40] Speaker 1: windparken in Nederland valt wel mee. Want we hebben iets
[18:45] Speaker 1: van 200.000 zonneparken in Nederland... als we daar een paar
[18:49] Speaker 1: honderd van offline gaan. Maar... Tegelijkertijd, op het moment dat
[18:52] Speaker 1: je het hebt over 8.000, 8.500 zonne- en windparken... en
[18:58] Speaker 1: stel je nou voor dat iemand er gewoon echt werk
[19:00] Speaker 1: van maakt... en die gaat gewoon al die 8.500... en
[19:02] Speaker 1: ze hebben in dit onderzoek niet nog gekeken naar de
[19:05] Speaker 1: losse windmolens... maar alleen als er een parkje omeens was,
[19:07] Speaker 1: als het wat groter was. Dus als je die allemaal
[19:11] Speaker 1: tegelijkertijd weet uit te zetten... Dan gaat het ook echt
[19:14] Speaker 1: gewoon mis. Misschien dat er wel de stroomvoorziening in een
[19:17] Speaker 1: heel
[19:18] Speaker 6: land uit kan vallen
[19:19] Speaker 6: Als ze het kunnen, of wie het kan, om de
[19:21] Speaker 6: data te krijgen en ze te bepalen en ze te nemen.
[19:25] Speaker 6: We praten over duizenden zonneparken en windfarms. Dat kan landen
[19:31] Speaker 6: nemen en hun energie sector nemen.
[19:34] Speaker 1: Ja, en je kan natuurlijk een windpark uitzetten. Dan veroorzaak
[19:38] Speaker 1: je een schokgolf in het stroomnet. Je kan ook, dat
[19:41] Speaker 1: zat ik nog te denken, juist als het wat harder waait...
[19:43] Speaker 1: en dan moet zo'n turbine eigenlijk stilstaan, zou je hem
[19:46] Speaker 1: aan kunnen zetten. En dan beschadig je de windmolen. En
[19:48] Speaker 1: dat is natuurlijk veel structureel. Dan heb je niet alleen
[19:51] Speaker 1: dat er nu even geen stroom is, maar dat die
[19:53] Speaker 1: gerepareerd moet worden door iemand.
[19:54] Speaker 2: Maar dit is kwetsbare infrastructuur lijkt
[19:56] Speaker 1: mij. Ja, dat is
[19:57] Speaker 2: het. Hoe kan het dan dat daar gaten in zitten?
[20:00] Speaker 1: Ja, dat is best een goede vraag. Dit is natuurlijk
[20:01] Speaker 1: een IT-bedrijf en geen energiebedrijf... wat dit nu onderzocht heeft.
[20:05] Speaker 1: En waar zij de fouten zien, heel vastgesteld feitelijk... is configuratiefouten.
[20:12] Speaker 1: En er zitten in het rapport een paar screenshots... onder
[20:15] Speaker 1: andere eentje waarbij staat... op dit systeem moet je nu
[20:17] Speaker 1: inloggen met de gebruiker Root. Iedereen die iets van computers weet,
[20:20] Speaker 1: denkt dan meteen... dat is niet gebruikelijk. Root is een beheerdersaccount...
[20:24] Speaker 1: waarmee je heel veel mag op een computer. Bijvoorbeeld logbestanden...
[20:27] Speaker 1: wijzigen of weggooien. Dat is iets wat je natuurlijk niet wil.
[20:31] Speaker 1: Je wilt alleen die start-stopknop van de turbine aan en
[20:34] Speaker 1: uit kunnen zetten
[20:35] Speaker 2: Eigenlijk
[20:35] Speaker 1: is dat basisfouten. Ja, maar dus installatiefouten van mensen... die
[20:39] Speaker 1: kennelijk niet genoeg getraind zijn in de cybersecurity... omdat ze
[20:43] Speaker 1: verstand hebben van windturbines en van zonnepanelen. En dat moet
[20:46] Speaker 1: je gewoon achter een VPN zetten. Je moet het achter
[20:49] Speaker 1: een firewall zetten. Daar zijn eigenlijk hele standaard technieken voor.
[20:53] Speaker 1: Maar ook hier is dat dus iets wat een deel
[20:55] Speaker 1: van de sector nog niet helemaal heeft. Dit is overigens thuis,
[20:58] Speaker 1: dat vond ik interessant hoe ze dit onderzoek op het
[21:00] Speaker 1: spoor kwamen. Ze hebben AI agents die de hele dag,
[21:04] Speaker 1: 24 uur per dag, het hele internet afscrollen om te
[21:07] Speaker 1: kijken wat er allemaal is. En op een gegeven moment
[21:09] Speaker 1: ontdekten ze ineens dat er allemaal apparaten waren waarvan ze
[21:11] Speaker 1: geen idee hadden wat die deden. Je hebt mailservers, je
[21:14] Speaker 1: hebt webservers en wisten ze niet. En toen zijn ze
[21:17] Speaker 1: gaan uitzoeken, wat zijn dat dan? Toen bleken dat windturbines
[21:20] Speaker 1: en zonnepanelen zijn. En toen bleek ook dat als je
[21:23] Speaker 1: het adres hebt, dat je er redelijk makkelijk binnenkomt.
[21:26] Speaker 2: Belangrijk onderzoek, dankjewel.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.