# \[#185\] Czy lepej inwestować w polskie czy w zagraniczne obligacje?

An episode of [Inwestomat – oszczędzanie, inwestowanie i wolność finansowa](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1506475429), 12 Feb 2024, 45 min.

Audio: https://anchor.fm/s/23845a30/podcast/play/81707062/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2024-0-24%2F64fae9b0-e2e9-9335-7445-68ff3f0d58bb.mp3

• 📖 Podcast się podoba? Książkę polubisz jeszcze bardziej :) https://inwestomat.eu/ksiazka • Link do wpisu na blogu: https://inwestomat.eu/czy-lepiej-inwestowac-w-polskie-czy-w-zagraniczne-obligacje Z tego podcastu dowiesz się: • Czy inwestor powinien inwestować w polskie, czy w zagraniczne obligacje. • Czy ryzyko walutowe w części obligacyjnej jest problemem. • Jak ma się ryzyko walutowe obligacji do ryzyka bankructwa emitenta. • Jak mądrze ochronić portfel inwestycyjny przed dużą zmiennością oraz ryzykiem emitenta obligacji. Zastrzeżenie: Informacje przedstawione w tym podcaście są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Słuchacz podejmuje decyzje inwestycyjne na własną odpowiedzialność.

## Transcript

[0:00] Cześć wszystkim mówi Mateusz Samołyk, autor Bloga i Podcastu
[0:03] inwestor Mateu, a dziś przedstawię wam podcast.
[0:06] Czy lepiej inwestować w polskie czy w zagraniczne obligacje?
[0:10] To jest problem, który dotyczy niemal każdego polskiego
[0:13] inwestora. Mówię niemal każdego, bo
[0:16] oczywiście każdy Polski inwestor w Polsce nie mieszka.
[0:20] Natomiast jeżeli mieszkasz w Polsce, jeżeli inwestujesz tutaj
[0:22] na polskiej Ziemi, to prawdopodobnie borykasz się z
[0:26] problemem ryzyka walutowego zagranicznych obligacji i możesz
[0:29] się zastanawiać, czy warto w swoim portfelu.
[0:32] Inwestycyjnym trzymać tylko polskie obligacje, czy też
[0:34] dorzucić do niego obligacje zagraniczne, na przykład w
[0:38] postaci E tfu na obligacje z u SA albo obligacje globalne.
[0:43] Tak dla przykładu, bo to są chyba Najpopularniejsze efy na
[0:47] obligacje w polskiej blogosferze finansowej.
[0:49] Zauważyłem, że przyjęło się, że o ile ryzyko walutowe części
[0:52] akcyjnej portfela jest jak najbardziej w porządku, czyli
[0:55] akceptujemy to, że kupujemy ETF z ekspozycją walutową, to już
[0:59] ryzyko walutowe obligacji niekoniecznie.
[1:02] Pomógł na pewno w tym też swoją drogą bardzo dobry materiał
[1:06] Artura Wiśniewskiego i Macieja wąska zatytułowany akcje
[1:10] globalne obligacje lokalne, podstawowy portfel polskiego
[1:13] inwestora. Ten materiał swoją drogą bardzo
[1:15] polecam. Znajdziecie go na YouTube, bo to
[1:18] jest część jednej z pasywnych rewolucji, czyli konferencje
[1:22] Artura Wiśniewskiego i Maćka. Można też śledzić na Twitterze,
[1:25] więc też bardzo polecam link jest na blogu, ten materiał
[1:30] jest. Takim wynikiem analizy Maćka,
[1:33] którą przeprowadził, która dotyczyła zmienności obsunięcie
[1:37] od szczytu różnych portfeli polskiego inwestora, czyli
[1:40] portfeli z obligacjami różnego rodzaju polskich i
[1:43] zagranicznych. Jest tam bardzo ważny wniosek,
[1:46] który brzmi mniej więcej tak, że Polski inwestor pasywny powinien
[1:49] raczej unikać zagranicznych obligacji, które ze względu na
[1:52] ryzyko walutowe nie spełniają swojej funkcji stabilizującej
[1:55] portfel i z tym wnioskiem jak najbardziej się zgadzam, ale
[1:59] uważam, że warto ten materiał trochę uzupełnić.
[2:02] Dlaczego warto go uzupełnić? Otóż dlatego, że nie przepadam
[2:07] za traktowaniem portfela inwestycyjnego jako takiego
[2:10] Black boxa, czyli czarnej skrzyni, czyli że nie
[2:12] interesujemy się tym, co jest w środku i jak działa oraz jakie
[2:16] są wszystkie rodzaje ryzyka tylko patrzymy na parametry typu
[2:20] średnia roczna stopa zwrotu, czyli CGR.
[2:23] Oceniamy też zmienność oraz obsunięcia od szczytu portfela,
[2:27] czyli te podstawowe miary ryzyka.
[2:30] Jeżeli traktujemy tak portfel, to możemy przegapić to co
[2:33] najważniejsze, czyli to jak dokładnie działają nasze
[2:36] instrumenty i jakie inne. Ryzyka się z nimi wiążą, a do
[2:39] tego dojdziemy za jakiś czas. Z perspektywy inwestora
[2:43] mieszkającego poza Stanami Zjednoczonymi lub poza innym,
[2:46] dużym i silnym gospodarczo krajem Zachodu, czyli jednym z
[2:49] przedstawicieli rynków rozwiniętych, ważną kwestią przy
[2:52] budowie portfela inwestycyjnego jest uświadomienie sobie, że na
[2:55] każdy jego składnik kwotowany w walucie obcej działają 2 siły.
[3:00] Jedna z nich to zmiana kursów instrumentów giełdowych, czyli
[3:02] to jest po prostu zmiana. Na przykład ceny akcji na
[3:05] giełdzie, a drugi z nich to zmiana kursów walutowych.
[3:08] Tych instrumentów wobec plk, w której liczymy stopy zwrotu
[3:13] walucie, w której liczymy stopy zwrotu.
[3:15] No bo jeżeli prowadzisz portfel w Polsce liczysz stopę zwrotu do
[3:19] polskiego złotego. To oczywiście, gdy zmienia się
[3:22] cena akcji na przykład amerykańskich, to działa to tak,
[3:25] że nie dość, że danego dnia zmienia się kurs tych akcji
[3:29] wyrażony w dolarze, to jeszcze może zmienić się kurs dolara do
[3:32] złotego, więc bardzo często spotykam się z takimi
[3:35] sytuacjami, gdy inwestorzy nie rozumieją tego, że ich akcje
[3:38] rosną na giełdzie. A oni licząc w złotym są
[3:42] stratni. Jest to zupełnie normalne,
[3:44] ponieważ zmienia się zarówno cena akcji, jak i kurs waluty.
[3:48] I teraz jak to wyjaśnić na podstawie akcji i obligacji?
[3:51] Otóż bardzo prosto bym to wyjaśnił tak, że ludzie
[3:54] najczęściej akceptują ruchy kursów walut, zmiany kursów
[3:58] walut na akcjach, ponieważ akcje same w sobie są bardziej
[4:01] zmienne, czyli po prostu jeżeli akcje w ciągu roku nam rosną lub
[4:05] tracą plus minus dajmy na to 17% to tak naprawdę ludziom nie
[4:09] przeszkadza to, że waluty też rosną lub tracą.
[4:12] Plus minus dajmy na to 8 do 11% bo.
[4:15] To mniejsze odchylenie standardowe niż samych akcji,
[4:18] czyli tak jakby nawet jeżeli akcje mają bardzo dobry rok rok
[4:22] a waluty w sensie mam na myśli waluta obca tracić do złotego,
[4:26] czyli relatywnie wtedy zarabiamy mniej, to my dalej zarabiamy.
[4:30] Dlatego inwestorzy często akceptują ryzyko walutowe w
[4:33] części akcyjnej i dlaczego w części obligacyjne jest ono
[4:36] takie trudniejsze do zniesienia lub wręcz nieakceptowalne?
[4:40] Otóż dlatego, że obligacje same w sobie zarabiają raczej mniej o
[4:43] akcji, czyli są mniej zmienne też same w sobie.
[4:46] A jeżeli są mniej zmienne, no to ryzyko walutowe nakłada warstwę
[4:50] zmienności, która czyni je prawie tak zmiennymi jak akcje,
[4:54] ponieważ może to tak działać, więc działają takie 2 siły na
[4:57] portfel i tego trzeba być świadomym jednak, aby poszerzyć
[5:02] trochę swoje horyzonty inwestycyjne.
[5:03] A przecież po to jest mój kanał i ten podcast musisz zrozumieć,
[5:08] że ryzyko walutowe może też w dość przypadkowy sposób obniżyć
[5:11] zmienność portfela inwestycyjnego, bo zauważyć, że
[5:14] zmiany kursów instrumentów i zmiany kursów walut mogą działać
[5:17] przeciwstawnie. Co sprawia, że inwestowanie w
[5:20] niezabezpieczone walutowo instrumenty zagraniczne może
[5:22] paradoksalnie zm. Zmniejszać zmienność portfela, a
[5:27] nie zmniejszać. Czyli to jest strzałki, które
[5:29] tak rozrysowałam? Obrazowe w pisie działają
[5:32] przeciwko sobie, czyli działa to tak, że rozpiętość zmienności
[5:37] jest faktycznie podwyższona, no bo instrument zagraniczny.
[5:40] Jeżeli liczymy ze stopy zwrotów PLN, faktycznie może przynieść
[5:44] większe ruchy. Takie bardziej ekstremalne
[5:46] zmiany zarówno w górę, jak i w dół.
[5:49] Natomiast dzięki tym kursom walut może też paradoksalnie
[5:53] mnie mniejszą zmienność niż jakby był zabezpieczony.
[5:57] Lutowo i jeżeli rozumiesz ten płaszczyznę czy kolejną warstwę
[6:02] zmienności, no to od razu dużo bardziej świadomie patrzysz na
[6:05] ten temat i będziesz możesz prościej akceptować ryzyko
[6:08] walutowe, bo wiesz od tego momentu, że ono nie zawsze
[6:12] zwiększa zmienność instrumentu i zresztą zaraz tego dowiodę.
[6:16] Natomiast to jest pierwszy wniosek, którego może trochę
[6:19] brakowało mi w materiale Artura i Maćka, ale ciężko się temu
[6:23] dziwić, bo oni patrzyli bodajże na 15 lat historii, więc w ciągu
[6:28] 15 lat możemy po prostu mieć takie szczęście.
[6:30] Nieszczęście, że akurat wtedy obligacje zagraniczne i kurs na
[6:34] przykład u S do PLN będzie się zmieniał w taki sposób, że
[6:37] zwiększyć zmienność portfela obligacji, ale nie zawsze musi
[6:40] tak być. To jest bardzo istotne, czy
[6:43] zagraniczne obligacje są zatem zbyt zmienne.
[6:45] No to prostą odpowiedź brzmi, jeżeli spojrzycie sobie nawyk
[6:49] jest ostatnich 17 lat, nazwijmy to notowań E do i TBSP ja
[6:52] zrobiłem takie przybliżenie. Ile inwestor zarobiłby na
[6:56] inwestycji w detaliczne polskie anty inflacyjne edo, czyli
[6:59] dziesięciolatki. Oraz na inwestycji w tbsp, czyli
[7:03] ten indeks obligacji stało procentowych i Zero kupno nowych
[7:07] wyrażony w złotym. No to od razu zobaczycie, że
[7:10] były one dużo mniej zmienne niż obligacje zagraniczne notowane
[7:14] na rynku wyrażone w polskim złotym, czyli po prostu jak
[7:18] zaakceptujemy ryzyko walutowe, to zobaczymy, że wykres tamtych
[7:21] obligacji jest mocno taki postrzępiony i no generalnie nie
[7:26] odpowiada definicji mało zmiennej, bezpiecznej inwestycji
[7:30] i widać to tylko po samym wykresie.
[7:32] Jest po prostu duża podwyższona zmienność.
[7:34] Jeżeli natomiast od filtrujemy wpływ kursów walut, czyli
[7:37] założymy, że inwestor kupiłby zabezpieczone do polskiego
[7:40] złotego obligacje zagraniczne, to zobaczymy, że już ta
[7:42] zmienność jest znacznie mniejsza, ale wykres dalej jest
[7:45] postrzępiony po prostu specyfika obligacji globalnych na przykład
[7:49] jest taka, że w koszyku tego funduszu znajduje się bardzo
[7:52] dużo różnego typu obligacji różnych walut.
[7:54] No i siłą rzeczy. Ta zmienność będzie tam
[7:57] występować już nie mówiąc o obligacjach u SA, czyli nawet
[8:00] jeżeli założymy, że nie ponosimy ryzyka walutowego.
[8:03] No to nigdzie im do edo, które nie są notowania na rynku, więc.
[8:06] Ich zmienność jest bardzo niziutka, jest tylko w jedną
[8:08] stronę, bo tak jakby mamy gwarancję, że nominalnie na nich
[8:11] nie stracimy, więc ta zmienność polega tylko na tym, że jak one
[8:14] zarabiają. No to mamy zmienność w górę,
[8:17] więc moglibyśmy powiedzieć, że w zasadzie one mają zerową
[8:19] zmienność, bo nie ma żadnej nieprzewidywalności związanej z
[8:23] byciem notowanym na giełdzie. Wobec tego, czy takie ryzyko
[8:27] walutowe, które wam teraz pokazałem jest akceptowalne dla
[8:31] polskiego inwestora w części obligatoryjnej, żeby się
[8:34] dowiedzieć trochę więcej, musimy spojrzeć na taką tabelę z
[8:36] danymi, czyli. Te 17 lat sobie prześwietlić i
[8:39] zobaczyć, jaka była stopa zwrotu, jakie było ryzyko, czyli
[8:42] zmienność każdej z tych składowych portfela i zacznijmy,
[8:45] może tak paradoksalnie od akcji, mimo że to podcastu obligacje
[8:48] jakieś sprawdźmy dla indeksu msci i azv, czyli all country
[8:52] World indeks wszystkie kraje świata, przynajmniej te
[8:56] inwestowane i oczywiście głównie duże spółki.
[9:00] Dlatego indeksu dużej średnia także jakby ktoś się miał
[9:04] czepiać, dlatego indeksu sprawdziłem stopy zwrotów PLNIW
[9:08] dolarze w pln, by to było tam ponad 8,5% dolarze ponad 6,5% w
[9:13] ciągu tych 17 lat to jest średnia roczna stopa zwrotu.
[9:17] Czyli widzimy, że kurs dolara wywindował by stopy zwrotu,
[9:21] czyli po prostu dolary wzrósł wobec złotego.
[9:24] Jeżeli chodzi o ryzyko jego miarę, czyli zmienność to tu
[9:27] mamy pewien paradoks, bo odchylenie standardowe mscy a
[9:30] zwi w dolarach jest wyższe niż. Złotych dolarach wynosi 16,5%.
[9:35] To koło w złotych około 13% i tutaj właśnie zatrzymajmy się na
[9:39] moment, bo to jest bardzo istotne, żebyście wiedzieli, że
[9:43] ryzyko walutowe przynajmniej tak je.
[9:45] Nazywamy ono może zmniejszać zmienność portfela i tutaj całą
[9:50] robotę nazwijmy to zrobił rok 2022, w którym ten indeks mocno
[9:54] tracił, ale kurs walutowy akurat wtedy dolar zyskiwał, zrobił
[9:58] swoje i inwestor, który posiadał wtedy ETF na emisję jazdy akurat
[10:02] praktycznie nie tracił i. Te notowania w 2022 były bardzo
[10:07] stabilne i teraz przejdźmy do samych kursów.
[10:09] Walut waluty mają bardzo niską stopę zwrotu wieloletnią, ale to
[10:14] jest normalne, bo na ogół inwestycja w waluty.
[10:18] No wiecie, każdej waluty dotyczy inflacja nie jest taka
[10:21] zarobkowa, tylko to jest raczej obstawianie siły danej waluty.
[10:25] I robić to na dźwigni. Nie bez powodu na rynku forex
[10:28] natomiast ryzyko walutowe. No cóż, zmienność notowań dolara
[10:32] do złotego ostatnie 17 lat średnio 14% rocznie.
[10:36] Bardzo dużo euro do złotego średnio 7,5% rocznie także 2
[10:40] razy mniej. Praktycznie to jest jakby pewnie
[10:43] to wiecie, że euro jest mniej zmienne do polskiego złotego,
[10:45] więc was to nie dziwi. No ale co to znaczy to znaczy,
[10:48] że jak nałożymy ten zmienność walutową na notowania funduszu
[10:51] na obligacje globalne to zamiast zmienności 7,5%.
[10:55] Zmienność prawie 11%, czyli dużo.
[10:58] Jeżeli nałożymy to na Fundusz obligacji amerykańskich, to
[11:01] zamiast zmienności 7,5% mamy zmienność 16% ponad, czyli mniej
[11:05] więcej tyle, co mają zwykle akcje.
[11:07] Czyli tutaj argument mańka i Artura był bardzo trafny,
[11:10] ponieważ faktycznie w tym okresie jeżeli uwzględnimy
[11:15] ryzyko walutowe, no to obligacje globalne dużo niższa stopa
[11:18] zwrotu w PLN niż akcji, bo bo 4 około procent zamiast 8% tak w
[11:24] przybliżeniu ryzyko praktycznie takie samo zmienność jest bardzo
[11:27] wysoka. Więc jakbyśmy się teraz
[11:29] zatrzymali tutaj, to moglibyśmy wysnuć wnioski identyczne jak
[11:32] właśnie Maciek i Artur, co zresztą nie jest błędne, bo
[11:36] faktycznie w tym okresie tak już było, zwłaszcza jak porównamy to
[11:39] do polskich obligacji, które w obydwu formach, zarówno tych
[11:42] notowanych na rynku i nienotowanych na rynku były dość
[11:45] zyskowne. Podobnie mniej więcej jak
[11:47] zagraniczne. Jeżeli chodzi o Pol o roczną
[11:50] stopę zwrotu, natomiast dużo mniej zmienne.
[11:52] No bo indeksy BSP zmienność mniej niż 4,5% rocznie do
[11:57] praktycznie nie ma zmienności. Bo nie są dotowane na giełdzie.
[12:00] Powiedzmy, że 1%, bo te wzrosty też generują pewną zmienność,
[12:04] natomiast nie jest to duża zmienność po prostu tyle, co
[12:06] inflacja się waha i zmienia ich stopa zwrotu.
[12:09] Co roku to generuje pewną zmienność.
[12:13] Więc. Wniosek częściowy po tej części
[12:17] mógłby brzmieć. Nie kupuj zagranicznych
[12:20] obligacji. Polskie są lepsze, ale to jest
[12:22] krótkowzroczne takie do końca i zaraz wam wyjaśnię dlaczego.
[12:26] Ee czego jeszcze nie zrobiłem? Po pierwsze ten okres 17 lat
[12:30] jest bardzo krótki i to są lata, w których polskie obligacje
[12:33] radziły sobie na ogół dobrze. Mieliśmy taki stały wzrost, więc
[12:36] to jest jedno, ale drugie, ale jest takie, że kompletnie nie
[12:39] uwzględniłem to jeszcze ryzyka bankructwa emitenta, czyli
[12:42] jeżeli Emitent nawet nie zbankrutuje.
[12:44] No to pamiętajcie, że problemy ze spłacalności długu generują
[12:48] też problemy z siłą waluty jakiegoś państwa, więc
[12:51] kompletnie nie uwzględniliśmy tak zwanego nietrzymania jaj w
[12:54] jednym koszyku i pamiętaj też o tym, że ryzyko walutowe.
[12:57] Może działać w 2 strony, czyli czasami obniża zmienność wyników
[13:02] danego indeksu, a nie podnosi. I to jest coś, co myślę, że
[13:06] warto omówić trochę szerzej. Zanim jednak przejdziemy do
[13:10] części drugiej podcastu, przejdę też do tego, jakich portfeli w
[13:13] ogóle dotyczy ten problem, bo o tym nie powiedziałem zauważyli.
[13:16] Jeżeli w twoim portfelu dominują akcje, to ta zmienność, którą
[13:20] narzucą zagraniczne obligacje, wcale nie jest taka duża.
[13:23] No bo jeżeli na przykład masz 60% akcji i tylko 40% obligacji,
[13:27] no to inwestycja. 60% akcji zagranicznych bez zabezpieczenia
[13:33] walutowego plus 40% edo, czyli tych polskich anty inflacyjnych
[13:37] nie jest wcale taka różna od inwestycji w 60%, a zwi plus 40%
[13:41] obligacji globalnych. Na przykład w postaci Funduszu
[13:43] Inwestycyjnego. I owszem, ta zmienność jest
[13:47] większa, natomiast jeżeli posiadasz 60% niezabezpieczonych
[13:51] walutową akcji w portfelu to jakby nie łudź się że E do
[13:55] drastycznie obniżą zmienność twojego portfela, bo już od
[13:58] takich proporcji szczerze mówiąc to akcje generują dużą zmienność
[14:02] i nawet jak masz zupełnie niezmienne.
[14:04] E do no to to nie jest tak, że one jakoś radykalnie uspokajają
[14:08] portfel no bo to do końca tak nie działa.
[14:10] Natomiast jeżeli posiadasz portfel przed 80% obligacji to
[14:14] jest zupełnie inaczej. No bo tutaj już obligacji
[14:16] sterują tym portfelem jak masz tylko 20% akcji i tutaj edo
[14:20] robią ogromną różnicę w tej niskiej zmienności wobec
[14:24] funduszów na obligacje globalne. I naprawdę różnice, widać gołym
[14:29] okiem i nie musiałbym nawet liczyć tej różnicy, bo jak się
[14:33] spojrzy na wykresy, po prostu widać, jak bardzo zmienne są te
[14:36] portfele z obligacjami zagranicznymi wobec obligacji
[14:39] polskich. Dlatego taki drugi wniosek,
[14:41] który bym wycisnął z tej części, to jest taki, że dla portfeli,
[14:44] które zawierają tak między sześćdziesią.
[14:47] Piąta a 100% akcji może nawet 70 X 100% akcji.
[14:50] To tak naprawdę część obligacyjne ma niewielkie
[14:52] znaczenie, więc to ryzyko walutowe w części obligatoryjnej
[14:56] nie jest tak znaczące dla portfela.
[14:59] Nie ma takiej różnicy, natomiast dla portfeli 60 40 w dół może
[15:04] nawet 50 50 i w dół. Powiedziałbym, że tutaj już to
[15:09] ryzyko walutowe części obligatoryjnej ma pierwsze, no
[15:13] gra pierwsze skrzypce jest po prostu bardzo ważne i może tu
[15:16] Ameryki nie odkrywam, że jak masz więcej obligacji, to ryzyko
[15:19] walutowe części obligacyjne jest bardziej istotne.
[15:21] No ale też pamiętaj, że pisałem o tym dość dużo, między innymi w
[15:25] rozdziałach siódmym i ósmym mojej wydanej pod koniec 2023
[15:29] roku Książki o inwestowaniu w zatytułowanej Inwestowanie dla
[15:32] każdego opisałem tam 2 portfele i właśnie różnica między nimi
[15:35] była taka, że jeden miał obligacje polskie, drugi
[15:37] zagraniczne i tak naprawdę bardzo szczegółowo poruszyłem
[15:41] ten temat. No ale mam wrażenie.
[15:42] Że mógłbym jeszcze bardziej szczegółowo, stąd ten podcast, a
[15:46] swoją drogą książkę polecam. Jeżeli chcesz się nauczyć
[15:48] inwestować i dopiero zaczynasz, to myślę, że to jest lepszy
[15:50] materiał niż nawet ten podcast, który jest dość zaawansowany.
[15:53] I teraz co zrobimy w dalszej części?
[15:57] Przede wszystkim przeprowadzimy analizę w dłuższym okresie, bo
[16:00] uważam, że problemem jest to, że mamy trochę krótką historię
[16:04] naszej waluty w tych czasach nowożytnych naszej giełdy.
[16:07] Naszego indeksu obligacji też obligacji edo i tak naprawdę co
[16:10] my możemy wnioskować po okresie tak krótkim jak kilkanaście lat?
[16:15] Dlatego w dalszej części podcastu mówię.
[16:17] Jakby sytuacje inwestora brytyjskiego, tak jakby to był
[16:20] Polak, ale na zasadzie wcielamy się w Brytyjczyka, który
[16:23] inwestuje w obligacje akcje zagraniczne i czasami hejtuje,
[16:27] czyli zabezpieczeń do swojej waluty, a czasami nie, ale zanim
[16:30] to zrobimy, to 2 nieporozumienia związane z tematem, które mam
[16:34] wrażenie, że są takie kompletnie przemilczane w polskiej
[16:37] blogosferze. Pierwsze jest takie, że
[16:39] zauważcie, że. Ta ekspozycja walutowa może
[16:42] obniżać odchylenie standardowe inwestycji.
[16:45] O tym prawie nikt nie mówi. No ale prosty test to jest, a
[16:47] drzwi w latach 2007 2023, czyli ten indeks globalnych akcji.
[16:52] No to gdybyśmy przeliczyli go do PL No, to odchylenie standardowe
[16:56] jest niższe, a nie wyższe niż w dolarze amerykańskim i
[17:00] oczywiście dla obligacji to nie zawsze będzie tak działać jak
[17:02] tutaj w tym okresie dla akcji, ale zdarzają się takie nazwijmy
[17:06] to anomalię, kiedy ryzyko walutowe działa przeciwstawnie
[17:09] do ryzyka tej zmienności instrumentu i po prostu łagodzi
[17:13] nam zmienność a nie ją. Podnosi, więc pamiętajmy, że to
[17:17] nie jest zawsze tak, że zmienność będzie większa.
[17:19] Mamy ryzyko walutowe, oczywiście na ogół będzie większa, ale nie
[17:23] zawsze i to jest istotne. No bo to otwiera już trochę
[17:26] pewne miejsc. A w waszych głowach, w których
[17:29] może wcześniej nie otwierali ście że zauważycie pewien pomysł
[17:32] na inwestowanie, którego wcześniej nie widzieliście, albo
[17:35] jako zamiast wady będziecie widzieć to jako zaletę drugim
[17:38] nieporozumieniem związanym z częścią obligacyjne jej walutą
[17:42] jest to, że rzekomo niektórzy uważają, że ryzyko walutowe
[17:45] części obligacyjne jest jakoś gorsze niż ryzyko walutowe
[17:48] części akcyjnej i teraz jeżeli to sprawdzimy, iż komponujemy 4
[17:52] portfele i właśnie jeden będzie całkowicie zabezpieczony, drugi
[17:55] nie będzie w ogóle zabezpieczony, a te 2 pomiędzy
[17:57] będą miały zabezpieczenie walutowe.
[17:59] Jeden tylko samych obligacji, a drugi tylko samych akcji.
[18:03] To się okaże, że tak naprawdę ten zmienny kurs waluty to to
[18:06] nie jest takie ważne, dla której części portfela on jest zmienny,
[18:10] bo zmienność takich portfel jest prawie identyczna i oczywiście
[18:13] to nie dowodzi tego, że tak zawsze będzie i że w ciągu 100
[18:16] kolejnych lat No po prostu możemy się tego trzymać, ale to
[18:20] jest matematycznie bardzo proste do udowodnienia, bo oczywiście
[18:23] kursy walut jeżeli wpływają na różne części portfela, no to
[18:26] będą miały różną siłę oddziaływania, ale jeżeli mamy
[18:29] portfel 50 X 50 tak jak w tym przykładzie.
[18:32] No to mamy po prostu sytuację, gdzie w te w tych latach tutaj
[18:35] też jest pewien paradoks, bo okazuje się, że gdybyśmy
[18:38] zabezpieczyli całkowicie portfel akcji i obligacji do polskiego
[18:41] złotego, to byśmy mieli odchylenie standardowe 10%.
[18:44] Jeżeli byśmy nie zabezpieczyli nic, to byśmy mieli ponad 11%,
[18:47] ale jeżeli byśmy zabezpieczyli tylko jedną szczęście i
[18:50] niezależnie, którą byśmy mieli około 8%, czyli najmniej i to
[18:54] też pokazuje, że przesadne zabezpieczenie walutowe, wcale
[18:57] nie jest do końca zabezpieczeniem walutowym.
[18:59] No bo ruchy złotego wobec innych walut też mogą tutaj nam
[19:02] poszarpać ten wykres. No tak to po prostu działa, więc
[19:06] jeżeli ktoś Polemizuję z tobą, mówiąc, że musisz mieć polskie
[19:10] obligacje. To możesz równie dobrze
[19:11] odpowiedzieć. Nie, ja mogę kupić zabezpieczony
[19:13] walutowo fundusz akcyjny i w drugiej części mieć obligacji
[19:17] zagranicznej. Wyjdzie tak naprawdę na coś
[19:19] podobnego, zakładając, że stopa zwrotu nominalna.
[19:23] A już tych samych obligacji będzie podobna i zmienność też,
[19:26] więc oczywiście musimy założyć pewne rzeczy, więc wniosek z tej
[19:30] części może być też taki, że polskie obligacje to są takie
[19:32] silne, bo one są mało zmienne same w sobie nie tylko to, że
[19:37] walutą jest PLN, czyli Polski złoty, ale też one same w sobie
[19:40] mają niską zmienność i teraz zróbmy coś bardzo ciekawego,
[19:44] czyli rozwijajmy naszą analizę na Brytyjczyka, który inwestował
[19:47] przez ostatnich 50 lat, czyli tak tak naprawdę wcielamy się w
[19:51] Brytyjczyka, dlatego, że dzięki temu będziemy mogli rozszerzyć
[19:55] historię tej analizy. 50 lat a wiadomo, że długi termin jest
[19:59] zawsze lepszy o takich analiz niż tylko 15 czy 17 lat.
[20:04] Jakie portfele tam będzie? Emisja World jako akcje i
[20:07] dlaczego emisjami World? Dlatego że adrii nie ma takiej
[20:09] historii jakie miasta warto nawet za darmo dostępna na
[20:12] stronie dostawcy w wersji grosz, czyli z dywidendami wezmę
[20:17] obligacje u SA do tej części celowo po to, żeby móc pokazać
[20:22] wpływ zagranicznych obligacji z perspektywy inwestora
[20:25] frontowego. Oczywiście mógłbym wybrać
[20:27] obligacje brytyjskie, czyli guilty.
[20:29] I one będą też w dalszej części, ale w tej celowo nie chciałbym
[20:33] tego robić, ponieważ chcemy mieć 2 zagraniczne instrumenty i
[20:36] zbadać, jak działa pełne zabezpieczenie, brak
[20:38] zabezpieczeń i zabezpieczenie części obligacyjne.
[20:41] Otóż jako że funt w tym okresie tracił do dolara, no to w tym 50
[20:46] letnim czasie, jeżeli byśmy zabezpieczyli wszystko do funta,
[20:50] no to byśmy zarobili najmniej stopa zwrotu by wyniosła około
[20:53] 8,6% i oczywiście oceniam portfel 50 X 50, czyli taki w
[20:57] którym wpływ obydwu części jest. Taki sam, to jest bardzo ważne,
[21:01] że to jest portfel 52 50. Jeżeli byśmy nie zabezpieczyli
[21:05] średnia roczna stopa zwrotu wyniosła prawie 10%.
[21:08] Jeżeli byśmy zabezpieczyli, to już 8,5% także to znacząco
[21:12] obniża naszą średnią roczną stopę zwrotu.
[21:15] Odchylenie standardowe też tutaj jest dość ciekawe, bo jakbyśmy
[21:18] nie zabezpieczyli, czyli pozwolili dolarowi wpływać tak
[21:23] negatywnie na zmienność naszego portfela, to zmienność
[21:26] wyniosłaby 11%. Jeżeli byśmy zabezpieczyli obywa
[21:29] składniki, to trochę mniej niż 8%.
[21:32] Jeżeli byśmy zabezpieczyli same obligacje, to też 8%, czyli to
[21:35] też pokazuje, że zabezpieczając tylko jedną część, ale
[21:38] akceptując ryzyko walutowe dzięki temu, że dolar po prostu
[21:41] róz wobec funta zyskiwał no, to mamy lepszą stopę zwrotu i
[21:46] odchylenie standardowe. Tak samo niskie jakbyśmy
[21:48] zabezpieczyli obydwa składniki i myślę, że ten wniosek nikogo nie
[21:52] zdziwi, ale teraz zróbmy coś więcej, czyli zamiast patrzeć
[21:55] tylko na portfel 50 X 50, zobaczmy wszystkie konfiguracje
[21:59] portfeli od Zero 100 do 100 Zero w różnych wariantach i.
[22:03] Pierwszy wariant to jest MSA word bez zabezpieczenia
[22:05] walutowego i obligacje brytyjskie, czyli to jest trochę
[22:09] tak, jakby Polski inwestor by zainwestował w zagraniczne akcje
[22:12] i dodał do tego polskie obligacje tak na na zasadzie i
[22:16] tutaj widzimy, że faktycznie ten portfel wygrywa w wielu
[22:19] aspektach. Wygrywa na przykład w aspekcie
[22:22] średniej rocznej stopy zwrotu, jeżeli chodzi o zmienność, to
[22:25] ona nie jest może najlepsza ze wszystkich portfeli, ale też nie
[22:27] jest najgorsza, więc jest no jest o k.
[22:31] Maksymalne obsunięcia tego portfela też są raczej ok.
[22:35] Zazwyczaj są najniższe. Także to dowodzi tego, że
[22:37] faktycznie zagraniczne akcje i obligacje brytyjskie, dlatego
[22:41] inwestora wyszły bardzo dobrze. To jest oczywiście wniosek
[22:44] częściowy. Zaraz przejdziemy do dalszych
[22:45] konkretów, jeżeli chodzi o mscy i word zabezpieczeniem i
[22:49] obligacje brytyjskie, czyli tak jakby inwestor miał cały portfel
[22:52] we własnej walucie. No to tu nie jest wcale tak
[22:54] dobrze, bo ten portfel w niczym nie jest najlepszy, a czasami
[22:57] wręcz w pewnych rzeczach bywa najgorszy, więc ten portfel nie
[23:01] jest interesujący z perspektywy analizy.
[23:03] Później spójrzmy na emisję i word bez zabezpieczenia
[23:06] walutowego i obligacje USA, czyli mamy tutaj typowo portfel
[23:10] bez prawie żadnej ekspozycji na funta.
[23:12] No to tu faktycznie nie jest dobrze, bo zmienność jest prawie
[23:15] zawsze najwyższa i też bywa, że maksymalne obsunięcie jak mamy
[23:19] dużo obligacji też jest najwyższy, więc ten portfel na
[23:21] pewno nie jest interesujący też z perspektywy analizy.
[23:25] Natomiast ten ostatni będzie bardzo interesujący.
[23:27] To jest tak, jakbyśmy zabezpieczyli nasze akcje i
[23:29] zabezpieczyli obligacje, ale kupili obligacje u SA, czyli
[23:32] mamy portfel w całości zabezpieczony.
[23:35] Funta, ale to jest portfel instrumentów zagranicznych.
[23:38] Tu się okazuje, że zmienność tego portfela jest często
[23:41] niższa, niż gdyby miał obligacje brytyjskie.
[23:43] To jest oczywiście przypadek zupełny, natomiast przypadek
[23:47] bardzo ciekawy i też jest ciekawe to, że jak ktoś ma
[23:50] więcej obligacji USA zabezpieczeniem walutowym, to
[23:53] ich obsunięcie maksymalne będzie niższe niż gilt ów, czyli tych
[23:57] obligacji brytyjskich. Najważniejsze wnioski, które
[24:02] płyną z tej tabeli. Poza tym, o którym mówiłem to
[24:05] to, że. Największą zmienność we
[24:08] wszystkich wariantach portfela mieszanego ma kombinację akcji i
[24:11] obligacji zagranicznych bez zabezpieczenia walutowego.
[24:13] To nikogo nie dziwi najmniejszą zmienność jak na ironię ma
[24:16] portfel zabezpieczony walutową z akcjami globalnymi i
[24:20] zabezpieczonymi walutowy obligacjami USA.
[24:22] No to jest ciekawe i też jest ciekawe, że ten sam portfel
[24:26] osiągnął we wszystkich wariantach najgorszy średnie
[24:28] roczne stopy zwrotu obsunięcia kapitału wydają się rozkładać
[24:32] dość przypadkowo, czyli w portfelach, w których dominują
[24:34] obligacje. Największe obsunięcia występują
[24:36] dla niezabezpieczonej walutowe. Części obligacyjne w portfelach
[24:39] akcyjnych ciężko jest zobaczyć jakąkolwiek zależność, bo na
[24:42] przykład 60 40 i zabezpieczony walutowo portfel ma głębsze
[24:46] obsunięcia kapitału niż ten niezabezpieczony, więc no to
[24:50] jest też argument do osób, które są fanami zabezpieczenia
[24:53] walutowo obligacji. No zauważcie, że akurat dla 60
[24:56] 40 obsunięcia maksymalne mogą być niższe, jeżeli ma się,
[25:00] jeżeli nie ma się zabezpieczenia walutowego do funta i to
[25:04] sprawia, że nie można napisać, że dla takich popularnych
[25:07] portfeli jak 82. 60 40 zabezpieczenie walutowe
[25:11] obligacji lub kupowanie obligacji swojego kraju zawsze
[25:14] redukuje ich zmienność i maksymalne obsunięcie kapitału,
[25:18] bo ten parametr jest dość przypadkowy i właśnie przez to,
[25:21] że kurs walut może być kompletnie jest skorelowany.
[25:23] Jest kursem samego instrumentu i to sprawia takie dziwne
[25:27] przypadki, o których musimy wiedzieć.
[25:29] Myślę, że ten temat dużo lepiej zrozumiesz, jak zobaczysz też
[25:31] obsunięcia kapitału dla różnych portfeli w długim terminie.
[25:35] Teraz wybieramy ten portfel 62 40, bo wiem, że on jest
[25:38] popularny wśród słuchaczy. Tego podcastu i sprawdźmy, jak
[25:41] wygląda kwestia dla emesa i word plus obligacji brytyjskich.
[25:45] Później ms a Word zabezpieczeniem walutowym plus
[25:47] obligacji brytyjskich, ale też portfela nie zabezpieczonego,
[25:51] czyli mestia word plus obligacji u SA.
[25:53] I tutaj 2 ciekawe wnioski, które wysnułem to to, że zauważcie, że
[25:57] ten przebieg różowy i to jest ten bez zabezpieczenia
[26:00] walutowego. On ma często głębsze spadki niż
[26:04] inne portfele to jest dość normalne, no bo skoro mamy w
[26:08] takich emocjonalnych momentach ryzyko walutowe na całym
[26:11] portfelu, to się okazuje, że to generuje nam takie częstsze
[26:15] głębsze spadki niż innych portfeli, ale też jest drugi
[26:18] wniosek zauważ, że jeżeli masz cały portfel zabezpieczony do
[26:22] własnej waluty tak jak ten inwestor tutaj na wykresie
[26:25] czerwonym czyli. Ten, który ma zabezpieczone
[26:27] walutową akcje i obligacje brytyjskie.
[26:29] No to się okazuje, że jak funt jest słaby albo coś się dzieje
[26:32] nie tak w jego kraju, tak jak na przykład w roku 2008 albo 2022,
[26:37] to ta głębokość. Obsunięcie może być dużo wyższa,
[26:41] dużo większa niż dla portfeli, które mają, no nie są
[26:47] zabezpieczone na przykład walutową, więc to to jest też
[26:50] ciekawe, bo to pokazuje, że nie zawsze portfel.
[26:55] Bez zabezpieczenia będzie gorsze albo bardziej zmienne niż
[26:59] portfel. Zabezpieczony, że jeżeli akcje
[27:03] danego kraju lub znanego indeksu spadają, ale też kurs naszej
[27:07] waluty noc. Cóż SP?
[27:11] To wtedy ratuje nas to, że kurs waluty obcej, w której notowany
[27:15] jest instrument, pomaga w tym, że redukuje ten spadek, więc na
[27:21] koniec tej części Podcastu chciałbym podkreślić, że wahania
[27:24] kursów walut są rzeczą dość przypadkową i nieprzewidywalną i
[27:28] oznacza to, że w niektórych okresach portfel całkowicie nie
[27:31] zabezpieczony walutową może notować po prostu mniejszą
[27:35] zmienność i mniejsze obsunięcia kapitału niż portfel częściowo
[27:37] lub w pełni zabezpieczony 2 lutowo więc ponownie wnios.
[27:41] Że obligacje zagraniczne są zawsze złe, nie jest poprawny,
[27:45] bo po prostu nie zawsze jest poprawny i to powinno nam
[27:49] wystarczyć. I teraz pytanie kluczowe.
[27:52] Ostatnia część tego podcastu, czyli czy obligacji własnego
[27:55] kraju można mieć zbyt wiele? Zauważyłem, że ludzie często nie
[27:58] rozumieją lub mylą różne rodzaje ryzyka inwestycyjnego i tutaj
[28:02] nie mam osobnego wpisu podcastu ryzyko, ale myślę, że mogę tutaj
[28:06] spokojnie poruszyć ten temat, bo on nie jest aż taki
[28:08] skomplikowany tak na chłopski rozum.
[28:10] Ja zawsze staram się upraszczać rzeczy, więc jeżeli jakiś
[28:13] profesjonalista. Finansowy się przyczepi do tego,
[28:15] że źle nazywam ryzyka czy coś to tak naprawdę nie jest to takie
[28:19] istotne, bo ważniejsze jest zrozumienie, czym się różnią od
[28:22] siebie te ryzyka niż ich nazewnictwo.
[28:24] Pierwsze z nich, jak ja to postrzegam, to jest ryzyko
[28:27] zmienności cen instrumentu. Wysokie jest dla na przykład
[28:30] akcji notowanych na giełdzie, bo akcje są standardowo bardziej
[28:33] zmienne od obligacji. Na przykład przeciętne ryzyko
[28:36] jest dla obligacji notowanych na giełdzie, no bo tak siłą rzeczy
[28:38] obligacje są trochę mniej zmienne, natomiast jeżeli są
[28:40] notowane na giełdzie, to podlegają spekulacje i wahaniom.
[28:44] Rynkowym natomiast niskie lub żadne ryzyko to jest dla
[28:47] obligacji nienotowanych na giełdzie.
[28:49] Na przykład dla Edo no, bo jeżeli nie ma ich na giełdzie,
[28:52] to wiadomo, że no humory innych inwestorów nie mają znaczenia.
[28:55] Ważne jest tylko to, że Emitent może w każdej chwili je od nas
[28:59] odkupić lub wykupić. Po zakończeniu ryzyko walutowe
[29:02] to jest drugi rodzaj ryzyka i to jest główny bohater tego wpisu.
[29:06] Wysokie dla instrumentów zagranicznych, bo tak naprawdę
[29:08] każda waluta obca ma szanse na no wysoką zmienność wobec
[29:12] złotego. Natomiast niskie lub żadne dla
[29:14] instrumentów polskich. No bo jeżeli mamy instrument w
[29:18] polskim złotym. Jeszcze Polski instrument.
[29:21] No to nie dotyczy go ryzyko walutowe.
[29:22] Po prostu liczymy w PLN stopy zwrotu i tyle mniej więcej on
[29:26] daje i teraz uwaga jest taka, że notowane na GPW w lexor ETFSPSNP
[29:32] 500 teraz już chyba się nazywa amundi Tfi S 500 on jest w
[29:36] walucie PLN, ale dotyczy go ryzyko walutowe, ona jest
[29:39] zaszyte w kursie, no bo zauważcie że oryginalny indeks
[29:41] jest w walucie USD, więc i też aktywa tego funduszu są w
[29:46] walucie USD czyli w dolarze amerykańskim, więc to jest tak,
[29:48] że jego dotyczy ryzykowala. Nawet tylko i ono jest ukryte w
[29:52] kursie, więc po prostu nie zobaczycie go, jakby osobno nie
[29:55] musicie go liczyć, bo już widać po kursie instrumentu.
[29:58] Trzecie ryzyko bardzo ważne, to jest ryzyko emitenta i właśnie
[30:02] tutaj mam główny zarzut do takiej analizy, która kończy się
[30:06] powiedzeniem, że obligacje polskie są zawsze lepsze niż
[30:08] obligacji zagraniczne, ponieważ zauważcie, że ryzyko emitenta
[30:12] oznacza, że no Emitent może zbankrutować.
[30:15] Emitent może być słaby, przez co jego waluta będzie słaba, czyli
[30:18] realnie tracimy wobec innych walut.
[30:20] Więc, no myślę, że w takiej analizie należy powiedzieć o
[30:24] ryzyku emitenta, ona jest wysokie lub przeciętne dla akcji
[30:27] niektórych spółek giełdowych i obligacji korporacyjnych
[30:30] niektórych firm. No bo spółki upadają na ogół
[30:32] częściej niż państwa. Natomiast no jest przeciętne lub
[30:35] niskie dla obligacji skarbowych, bo zależnie od kraju, bo
[30:37] teoretycznie każdy kraj może kiedyś nie spłacić swojego
[30:41] długu, czyli zbankrutować. Zwłaszcza jeżeli ten dług jest w
[30:45] walucie obcej, to mówimy o bankructwie no bo w swojej
[30:47] walucie możemy po prostu potocznie wydrukować jej więcej
[30:50] i spłacić ten dług potocznie wydrukować, bo tego się zwykle
[30:53] nie drukuje. To jest tylko zapis w systemie
[30:56] elektronicznym. Jeżeli szukasz sposobu na zysk
[30:58] bez ryzyka, to go nie ma. Jeżeli prowadzisz portfel, który
[31:01] ma na przykład 80% obligacji polskich skarbowych i myślisz,
[31:05] że on jest bezpieczny, bo jest mało zmienny, to mylisz się po
[31:08] prostu, bo 80% twojego kapitału jest wystawiony na ryzyko
[31:12] upadłości lub słabości jednego emitenta.
[31:14] Kim jest Polski Skarb Państwa? Jeżeli w ogóle Polski po.
[31:19] Polskie państwo można powiedzieć i nie mówię tu, że Polska zaraz
[31:22] zbankrutuje, bo ja uważam, wręcz przeciwnie robię takie analizy i
[31:25] nie wydaje mi się, że Polska zbankrutuje.
[31:27] Nie wygląda to jesteśmy bardzo daleko bankructwa, ale świadome.
[31:31] Inwestor musi rozumieć każdy rodzaj ryzyka, więc jeżeli nie
[31:36] wiesz, że twój portfel mimo wszystko jest ryzykowny, to
[31:39] musisz się tego dowiedzieć i teraz spójrzmy na kilka różnych
[31:42] rodzajów inwestycji i oceńmy te 3 płaszczyzny ryzyka dla nich,
[31:46] bo to będzie fajne ćwiczenia. Pierwsza z nich to polskie
[31:49] obligacje skarbowe. Notowane na rynku.
[31:50] No to tutaj mamy ryzyko zmienności cen.
[31:52] Przeciętne notowane na rynku, więc podlegają spekulacji,
[31:56] podlegają handlowi na giełdzie, więc oczywiście mogą ich ceny
[32:00] mogą się zmieniać dość szybko. Ryzyko walutowe brak, ponieważ
[32:04] jest to instrument w polskim złotym ryzyko emitenta jest
[32:06] przeciętne, no bo powiedzmy, że Polska raczej nie zbankrutuje,
[32:10] ale kiedyś kiedyś do jakiej przyszłości może tego nie wiemy.
[32:13] Drugie instrumenty, bardzo popularne obligacje E do
[32:17] polskiej obligacje skarbowe, ryzyko zmienności cen jest
[32:20] żadne, ponieważ nie są one notowane na giełdzie, więc brak
[32:23] ryzyko walutowe też brak, ponieważ.
[32:25] One w PLNI tutaj jest naprawdę fajnie, bo już 2 rodzaje ryzyka.
[32:30] Natomiast ryzyko emitenta stale występuje.
[32:32] Jest ono przeciętne, bo tak jak mówiłem Polska może kiedyś
[32:34] zbankrutować lub nawet jak nie zbankrutuje, to gdy będziemy
[32:38] słabi gospodarczo. Nasza waluta prawdopodobnie
[32:40] będzie tracić do walut obcych, więc relatywnie do inwestycji w
[32:43] obligacje zagraniczne będziemy tracić.
[32:46] Trzecia inwestycja to akcje małej polskiej spółki notowanej
[32:49] na GPW w ryzyko zmienności cen wysokie no bo małe spółki mają
[32:53] to do siebie, że kurs bywają skoczne, ryzyko walutowe brak,
[32:57] ponieważ instrument jest w polskim złotym ryzyko emitenta
[33:00] jest wysokie, ponieważ no cóż, mała spółka może upaść kiedyś,
[33:04] więc wtedy stracimy wszystko potencjalnie, no bo oczywiście w
[33:08] procedurze upadłościowej możemy coś odzyskać, ale raczej no nie
[33:11] oszukujmy się akcjonariusza, jeżeli są spłacane i po
[33:14] obligatariusza ach to mogą niestety nie dostać niczego.
[33:19] Ostatnia rzecz to akcje małej spółki notowanej na New York
[33:21] Stock Exchange tej amerykańskiej spółki lub notowanej w Stanach.
[33:25] Ryzyko zmienności cen jest wysokie, bo to jest mała spółka.
[33:28] Ryzyko walutowe jest też wysokie, no bo mamy zmiany kursu
[33:31] dolara do polskiego złotego. Ryzyko emitenta jest wysokie, bo
[33:34] to jest mała spółka. Tak jak mówiłem małe spółki mają
[33:38] szansę na bankructwo i powyższe potwierdza, że nie ma inwestycji
[33:41] bez ryzyka, natomiast mamy te 3 płaszczyzny i musimy o nich
[33:44] wiedzieć i teraz co mam na myśli policzmy może albo?
[33:49] Może nie liczmy, tylko przedstawmy sobie statystykę
[33:52] dotyczącą bankructw państw. Jeżeli w ogóle w inwestowaniu
[33:58] często jest powiedzenie trzymać zbyt wiele jajek w jednym
[34:01] koszyku. To jest coś dobre powiedzenie,
[34:04] bo jak się potknie my i opuścimy koszt, no to wszystkie lub
[34:08] większość jaj zwyczajnie się stłucze, czyli rozbije, a my
[34:11] stracimy materiał na śniadanie to tak samo w inwestowaniu.
[34:13] Jeżeli trzymamy na przykład 60 lub 70% portfela w polskich
[34:18] obligacjach lub w ogóle obligacjach dowolnego kraju lub
[34:21] nawet nie obligacjach tylko jakimś jednym instrumencie, to
[34:25] ponosimy większe ryzyko niż nam się wydaje.
[34:27] Ponieważ nie mając dywersyfikacji, jeżeli coś
[34:29] będzie nie tak z tym emitentem z jego walutą, no z czymkolwiek to
[34:33] po prostu jesteśmy stratni. Wobec tego, jakbyśmy
[34:36] rozsmarowania inwestycje po świecie.
[34:39] Niektórzy blogerzy, youtuberzy finansowi budują taką narrację
[34:43] strachu, czyli stale ostrzegają przed możliwym bankructwem
[34:46] państwa. Jednak prawda jest taka, że jak
[34:47] spojrzymy sobie na bankructwa i w ogóle problemy z długiem
[34:51] różnych krajów, no to dowiemy się, że one występują niezwykle
[34:54] rzadko, bo w ciągu ostatnich 30 kilku lat problemy ze spłaceniem
[34:58] długu publicznego miało raptem 20 państw i z czego większość z
[35:02] tej listy. Po pierwsze to są kraje typu Sri
[35:04] Lanka, Argentyna, Ekwador, Liban, Barbados, Wenezuela,
[35:08] Dominikana, Grenada, Paragwaj, Urugwaj i tak dalej.
[35:11] Więc raczej jest to mało państw takich silnych gospodarczo i
[35:14] rozwiniętych. A jedna kwestia jest taka, że w
[35:16] większości to nie są nawet bankructwa takie całkowite,
[35:19] tylko to są jakieś problemy ze spłaceniem długu, które były
[35:22] nazwijmy to częściowe, czyli ktoś na przykład uratował ten
[35:25] kraj, udzielił jakiejś pożyczki, dzięki czemu dług był dalej
[35:29] spłacany, więc to oczywiście nie oznacza, że Polska nigdy nie
[35:33] zbankrutuje albo dowolny inny kraj nigdy nie zbankrutuje, bo
[35:36] możesz na przykład mieszkać w Stanach albo w Wielkiej Brytanii
[35:39] mieć obligacje tamtego kraju. Tylko nie zapominaj, że ryzyko
[35:42] upadłości emitenta. Jest problemem, że może
[35:46] występować w twoim portfelu, więc jeżeli prowadzisz portfel
[35:49] na przykład 60 40 gdzie 40% to edo, to możesz mieć ryzyko
[35:53] emitenta w większe niż sobie. To uświadamiasz przynajmniej
[35:57] teraz. I co to oznacza?
[35:59] Weźmy takie 2 praktyczne przykłady na początek, czyli
[36:02] dodajmy do portfela obligacji zagraniczne, czyli spójrzmy na
[36:04] portfele 60 41 ma obligacje polskie w tej części 40%, a
[36:09] drugi ma mix obligacji zagranicznych i polskich w tej
[36:12] części, czyli po 20% stanowią obligacje.
[36:15] Polskie i zagraniczne, a akcje są niezabezpieczone walutowo to
[36:19] są po prostu akcje globalne. Przykład TSIL word czy tam ms i
[36:24] Active dla przykładu i teraz co się dzieje jeżeli będą problemy
[36:30] ze specjalnością polskiego długu, to jeżeli masz 60% akcji
[36:33] globalnych i 40% na przykład edo to to 40% potencjalnie możesz
[36:37] nawet stracić. Natomiast akcje globalne bez
[36:41] zabezpieczenia wiadomo że będą sobie wobec PL radzić bardzo
[36:44] dobrze, bo nasza waluta będzie wtedy mocno.
[36:46] Tracić jeżeli dodasz tutaj obligacje zagraniczne, to
[36:50] oczywiście ten portfel będzie bardziej zmienny, bo już
[36:52] udowodniłem, że prawdopodobnie to rozbuja.
[36:55] Nie jest to twój portfel, ale w przypadku jeżeli Polska będzie
[36:58] miała problem ze spłatą długu, no to ty ryzyko ponosisz na 20
[37:01] procentach swojego portfela, a nie na 40, więc no to jest takie
[37:05] bardzo zdroworozsądkowe i logiczne, ale mam wrażenie, że
[37:08] niektórzy nie widzą czegoś takiego, jeżeli teraz powiesz,
[37:12] że te obligacje zagraniczne bardzo utrudniają prowadzenie
[37:15] portfela lub bardzo dodają zmienności, to ja ci przypomnę,
[37:18] że. Obligacje notowane na rynku
[37:20] bardzo często są negatywnie skorelowane z akcjami.
[37:23] Nie zawsze jak pokazał 2022, ale bardzo często.
[37:26] No i to jest też dość prosty, no bo inwestorzy uciekają po prostu
[37:29] z akcji do obligacji, kiedy jest źle.
[37:32] Po prostu obligacje relatywnie wtedy wydają się dobrą
[37:35] inwestycją. Nawet jak dużo nie zarobimy, to
[37:38] przynajmniej nie stracimy jak na akcjach, więc to by znaczyło, że
[37:42] to nie jest tak, że ryzyko walutowe obligacji
[37:44] zagranicznych, jeżeli zrobimy taki portfel 60 X 40, który
[37:47] będzie miał część obligacji zagranicznych.
[37:50] Ono będzie jakieś nieakceptowalne i to też tego
[37:52] też dowodzą fakty z przyszłości. Tylko niestety nie mogę zrobić
[37:57] symulacji dłuższej niż 15 lub 17 lat.
[37:59] Po prostu nie ma takiej historii instrumentów i walut no i to
[38:03] jest trochę smutne teraz jeżeli jesteś zwolennikiem
[38:07] zabezpieczenia walutowego też akcji, czyli tutaj załóżmy, że
[38:09] masz obligacje polskie i nie tolerujesz w ogóle ryzyka
[38:12] walutowego i zabezpieczyć też akcje do PL No to mam dla ciebie
[38:17] bardzo złą wiadomość. Tak naprawdę zabezpieczając
[38:19] akcję do PLN. Ty też ponosisz ryzyko emitenta,
[38:24] jeżeli chodzi o Polski, no bo w przypadku bankructwa Polski lub
[38:26] słabości waluty stracisz nawet do 100% swoich środków.
[38:30] Wiem, że wiele ludzi w ogóle nie widzi tego rodzaju ryzyka, ale
[38:34] zauważ, że zabezpieczając swoją inwestycję do plk ty aktywnie
[38:38] obstawiasz, że ppl N będzie tą silniejszą walutą i jeżeli nie
[38:42] będzie nie daj Boże w ogóle będzie jakaś dewaluacja.
[38:45] Taka spora to tak naprawdę tracisz bardzo dużo wobec
[38:49] inwestora, który nie zabezpieczył się walutową.
[38:52] No i podobnie jest oczywiście, jeżeli ktoś zrobi taki sam made,
[38:55] czyli doda obligacje zagraniczne, ale ma akcje
[38:58] zabezpieczenia do PLN. No to 80% portfela jest
[39:01] wystawione na jakiś rodzaj ryzyka kraju.
[39:06] To jest bardzo istotne. Ludzie często myślą, że zdążą
[39:09] uchronić kapitał w przypadku problemów swojego kraju, tak
[39:12] jakby ten kraj miał wysyłać newsletter albo Alert rcb, że on
[39:15] będzie bankrutowały za miesiąc ludziom wydaje się też, że
[39:18] bankructwa są publicznie ogłaszane na długie miesiące
[39:21] przed bankructwem kraju. I że można spokojnie wynieść
[39:25] swój kapitał z kraju zagrożonego upadłością, ale wierzcie mi, że
[39:27] to nie zawsze jest takie proste i co gorsza, ludzie nie widzą w
[39:30] ogóle związku między siłą waluty kraju a jego sytuacją
[39:33] gospodarczą. Rzeczywistość jest taka, że
[39:36] jeżeli kraj radzi sobie źle gospodarczo i może mieć też
[39:40] problem w przyszłości ze spłatą długu, to to naprawdę widać w
[39:43] kursach walutowych w słabości tego kraju walutowej przykładem
[39:47] jest rubel, który stracił do dolara około 50% po wybuchu tej
[39:52] inwazji tej wojny na Ukrainie. Ale przykładów jest mnóstwo.
[39:56] Nie trzeba naprawdę szukać daleko Turcja, będę zuela no
[39:59] wiele krajów jak ma wysoką inflację, jest słabe gospodarczo
[40:03] w danym momencie to po prostu traci wobec koszyka walut
[40:07] obcych, jeżeli chodzi o ich waluty, to jest bardzo normalne,
[40:10] tak się też dzieje dlatego, że wtedy zwykle kraj więcej
[40:13] importuje niż eksportuje. Jeżeli tak jest, to oczywiście
[40:15] jego waluta traci. To jest dość proste, bo on musi
[40:18] więcej kupować w walutach obcych, czyli walut obcych musi
[40:22] kupić, żeby móc importować niż inne kraje muszą kupować jego
[40:26] waluty, żeby kupić produkty eksportowane przez ten kraj.
[40:29] I wiem, że poruszyłem dzisiaj temat dość kontrowersyjny, bo te
[40:33] obligacje edo są czasami taką wręcz religią.
[40:36] Już wśród inwestorów i ja się nie dziwię, bo to jest bardzo
[40:39] dobry produkt. On ma wysoką marżę w tych
[40:42] latach, kiedy nie ma inflacji. Tak naprawdę on nie ma
[40:46] zmienności, bo nie jest nazywanie na rynku.
[40:48] Nie ma limitów jego zakupu, zakup poza i kxe jest darmowy,
[40:52] czyli nie płacimy też roczne żadnej opłaty depozytowej, więc
[40:55] tak naprawdę ja się zupełnie nie dziwię temu, że sam zresztą na
[40:59] swoich podcastach. Wychowałem sobie takie, można
[41:02] powiedzieć pokolenie inwestorów wybierających Azji i Edo,
[41:06] ponieważ to jest bardzo racjonalny wybór.
[41:08] Tylko uwaga, jeżeli masz portfel 80 20 czyli masz tylko 20%
[41:13] obligacji to zauważ, że nawet jeżeli będzie się coś bardzo
[41:16] złego działu z Polską z naszą walutą to ty nie ponosisz wcale
[41:21] ogromnego ryzyka emitenta. No bo no pal licho najwyżej
[41:23] stracisz 120% portfela to jest oczywiście dużo no ale akcje
[41:27] pewnie w długim terminie nadrobią ci ten straty i to nie
[41:29] będzie jakiś gigantyczny problem.
[41:32] Natomiast teraz myślę, że wiele osób jest w tej sytuacji.
[41:35] Jeżeli masz 60% akcji w 40% obligacji i myślisz, że 40% w
[41:41] obligacjach jednego kraju czy to są edo czy to są obligacje?
[41:45] Nie wiem Portugalii, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych.
[41:48] Nieważne, ale jednego emitenta. To pamiętaj, że ryzyko emitenta
[41:53] może być w twoim portfelu za duży, że po prostu możesz
[41:55] stawiać zbyt wiele na jednego konia w tym wyścigu.
[41:59] I to oczywiście jest o K. Jeżeli tym koniem jest wielka
[42:02] światowa gospodarka typu Stany bym powiedział.
[42:04] To jest bardziej o K, natomiast jak to jest Polska?
[42:07] To nie ukrywam, że no ja nie potrafię jako bloger finansowy
[42:10] powiedzieć, czy Polska nie jest bankrutuje w ciągu 40 lat.
[42:13] Na przykład powiedzmy, że chce inwestować przez kolejne 40 50
[42:16] lat, no nie wiem czy jest bankrutuje.
[42:18] Tak naprawdę nikt tego nie wie, więc jeżeli prowadzisz sobie
[42:21] taki portfel, czujesz się z tym dobrze, to jakby namawiam cię do
[42:26] tego, żeby czasami chociaż weryfikować to jak wygląda nasza
[42:29] sytuacja, jeżeli chodzi o zadłużenie jakieś deficyt z roku
[42:33] na rok, jak dużą część długu mamy w walutach obcych?
[42:35] Bo to tak naprawdę przez nią się zwykle bankrutuje, bo dług w
[42:40] swojej walucie we własnej walucie, no po prostu łatwo
[42:43] spłacić, bo jak się jest też jej emitentem, no to można po prostu
[42:45] wyemitować więcej waluty, potocznie dodrukować i zapłacić
[42:50] tym inwestorom. Natomiast problem się rodzi,
[42:52] kiedy my emitujemy za dużo waluty, nasza waluta traci wobec
[42:55] walut obcych, a my mamy na przykład 30% długów euro i wtedy
[42:58] nas po prostu nie stać, żeby kupić te euro.
[43:01] Nie możemy wydrukować tyle złotych, żeby kupić euro, bo ten
[43:04] już kurs tak spada, że. Po prostu nie przestajemy być
[43:07] wiarygodni, no nie, nie spłacamy naszego zadłużenia, nie stać nas
[43:10] na to, więc monitorujcie. Jeżeli chcecie mojej rady,
[43:13] monitorujcie dług zagraniczny Polski i monitorujcie koszt
[43:17] obsługi długu. To jest bardzo ważny parametr,
[43:19] czyli w budżecie państwa. Sprawdzajcie wydatki na dług
[43:23] publiczny, bo ona na przykład ostatnio bardzo wzrosły przy
[43:26] stopy procentowe LTE przez wzrost nominalny zadłużenia, ale
[43:30] myślę, że to jest dobry parametr, że jeżeli macie coś
[43:32] obserwować, to nie ten słynny wskaźnik wysokości długu do PKB,
[43:36] bo po pierwsze łatwo go zakłamać, wyprowadzając dług
[43:38] gdzie indziej, a po drugie on tak naprawdę nie jest
[43:40] miarodajny, bo PKB nie jest najlepszym wskaźnikiem tej siły
[43:45] kraju. To już lepiej dochody budżetowe
[43:46] badać niż PKBW kontekście tego na co?
[43:49] Państwo naprawdę stać, to jest trochę kontrowersyjne.
[43:52] Ja też nie Jestem ekonomistą Wy dobrze wiecie, ale tak Jestem
[43:54] praktykiem. Analizuję ustawy budżetowej od
[43:57] chyba 8 lat, czyli na długo zanim prowadziłem bloga ja
[44:01] robiłem takie Posty nawet na Facebooku swoim prywatnym o
[44:04] budżecie państwa akurat je wszystkie pousuwałem, bo to już
[44:06] taka historia, ale wierzcie mi, że analizuje ten budżet od
[44:10] dawna, jeżeli się podobało, to myślę, że też spodoba ci się
[44:13] moja książka, bo tam jest bardzo dużo poświęcony właśnie tym
[44:17] rodzajom ryzyka. Niektórzy się pytają, czy to
[44:19] jest kolejna książka ETEA? Ja powiem, że nie.
[44:21] To jest książka o tworzeniu portfela, a to, że sobie
[44:24] telefonów też to swoją drogą, ale to jest książka o ryzykach.
[44:29] Jeżeli nie rozumiesz, nie czujesz tych ryzyk, to jest to
[44:32] naprawdę świetna książka dla ciebie, więc na koniec taka
[44:34] polecajka inwestowania dla każdego, które po prostu myślę,
[44:37] że musisz nadrobić. Jeżeli ten temat cię interesuje,
[44:39] bo tam bardzo dużo o tym napisałem, bo ten temat
[44:42] oczywiście mnie interesuje, bo poważnie podchodzę do swojego
[44:44] inwestowania. Mam nadzieję, że podkład się
[44:47] podobał. Jeżeli tak, to pamiętaj o
[44:48] subskrypcji i łapce w góry na YouTubie i o tym żeby
[44:52] komentować, bo komentarze są bardzo ważne.
[44:54] Dają mi dużą motywację, ale też po prostu lubię z wami
[44:56] dyskutować do następnego i cześć, trzymajcie się.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.