# \[#226\] Jak długo można być na minusie inwestując pasywnie?

An episode of [Inwestomat – oszczędzanie, inwestowanie i wolność finansowa](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1506475429), 17 Mar 2025, 30 min.

Audio: https://anchor.fm/s/23845a30/podcast/play/87976992/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2024-5-13%2Fd0a9cca9-ee91-f382-b533-b6a89e7f0cbb.mp3

Link do wpisu na blogu:https://inwestomat.eu/jak-dlugo-mozna-byc-na-minusie-inwestujac-pasywnie Lubisz moje treści? Sprawdź książkę:https://inwestomat.eu/ksiazka/ Z tego nagrania dowiesz się: Jak długo można być na stracie, inwestując pasywnie. Jak ryzykowne jest naprawdę inwestowanie pasywne w akcje. Co można zrobić, aby skrócić okresy straty wartości portfela. Czy inwestując długoterminowo, można być bardzo długo na (realnej) stracie. Jaka jest prawda o skali ryzyka dla kogoś, kto inwestuje głównie w akcje.

## Transcript

[0:00] Cześć wszystkim z tej strony. Mateusz Samołyk, autor Bloga i
[0:02] Podcastu inwestor MAT U, a w dzisiejszym podcaście
[0:06] porozmawiamy jak zazwyczaj o inwestowaniu, a konkretnie o
[0:09] tym, jak długo można być na minusie.
[0:11] Inwestując pasywnie, pasywnie w sensie indeks owo głównie
[0:15] fakcie, ale nie tylko. Zaraz już wyjaśnię Wam o co
[0:17] chodzi. Celem tego podcastu jest
[0:21] wyjaśnienie, że nawet inwestując maksymalnie rozsądnie pasywnie,
[0:27] nie robiąc żadnych gwałtownych ruchów, możemy być na minusie.
[0:31] Bardzo długo oczywiście nie oznacza to, że będziemy.
[0:35] Nie oznacza to, że akurat my będziemy pechowca sami, ale
[0:38] dobrze wiedzieć, jak pechowo na inwestowanie wychodzili
[0:43] niektórzy historyczni inwestorzy, żeby też nie zdziwić
[0:47] się, jeżeli my trafimy na okres nieco gorszy niż na przykład
[0:51] inni, którzy zaczęli inwestowanie kilka lat temu.
[0:55] Podstawą tego podcastu będą pojęcia straty relatywnej oraz
[0:59] straty obiektywnej, czyli coś, co dokładnie opisałem w
[1:01] podrozdziale 10 kropka 3 mojej książki.
[1:03] Inwestowanie dla każdego początkujący inwestorzy nie
[1:07] rozróżniają obydwu rodzajów strat i moim zdaniem panikują
[1:11] trochę za często, zwłaszcza gdy ich portfele tracą wobec
[1:14] dowolnego innego dnia w ich historii inwestowania prawda?
[1:19] W inwestowaniu w akcje albo prawda o inwestowaniu w akcje
[1:22] jest taka, że jeden z rodzajów strat, który nazwałem stratą
[1:26] relatywną, już zaraz go wyjaśnię przeżywać.
[1:29] Będziesz bardzo często naprawdę dużo częściej niż myślisz i
[1:33] warto do niego się po prostu przyzwyczaić.
[1:35] I naprawdę kłopotliwa jest strata obiektywna, czyli to jak
[1:39] jesteśmy na minusie wobec sumy wpłat, którą dokonaliśmy do
[1:42] portfela, którą jednak przeżyjemy dużo rzadziej niż
[1:46] stratę relatywną. Zaraz wyjaśnię o co chodzi.
[1:51] Czyli najpierw pojęcia, co to jest strata relatywna, to jest
[1:54] spadek wartości portfela od jego poprzedniego szczytu, czyli
[1:57] poprzedniego maksimum. Inwestując w akcję odczuwa się
[2:00] tę stratę niezwykle często, czasami nawet co kilka dni można
[2:04] nawet kilka dni z rzędu ją odczuwać.
[2:06] Jeżeli mamy gorszy okres na giełdzie i to jest bardzo
[2:09] normalne, że Twój portfel inwestycyjny był już kiedyś wart
[2:12] więcej niż dzisiaj, to jest zupełnie normalne.
[2:15] Jeżeli nie, nie rozumiesz intuicyjnie, o co chodzi w
[2:18] trakcie relatywnej, to dam ci przykład.
[2:20] Powiedzmy, że inwestujesz od 10 lat.
[2:22] Łącznie wpłaciłeś dotychczas do portfela 150000 zł, ale w tej
[2:26] chwili Twój portfel inwestycyjny jest warty 300000 zł, czyli jest
[2:30] naprawdę dobrze podwoił swój wpłacony kapitał.
[2:34] Wczoraj był wart jednak 310000 zł, a ty nie wpłaciłeś, a nie
[2:38] wpłaciłeś z niego niczego od wczoraj, więc odczuwasz
[2:41] relatywną stratę 10000 zł od poprzedniego maksimum, czyli od
[2:46] wczoraj, bo zakładamy, że to było poprzednie maksimum twojego
[2:48] portfela, czy to jest źle czy dobrze?
[2:50] No nie masz straty obiektywnej, bo masz dużo więcej środków niż
[2:53] wpłaciłeś łącznie, ale z drugiej strony czujesz stratę, czujesz
[2:56] się gorzej niż wczoraj? Wczoraj miałeś więcej pieniędzy?
[2:58] Ten rodzaj straty, czyli straty relatywną.
[3:01] No cóż, będziesz odczuwał bardzo często, zwłaszcza jak
[3:04] inwestujesz w akcje i po prostu warto się do niej przyzwyczaić.
[3:07] Ona nie jest taka straszna, zwłaszcza jak inwestuję, czy tak
[3:10] jak ja od kilkunastu lat albo kilkudziesięciu nawet i
[3:13] odczuwasz ją dosłownie co któryś dzień to tak naprawdę przestaje
[3:16] się w końcu odczuwać, bo uświadamiasz sobie, że to nie
[3:19] jest istotne, że są wahania w krótkim terminie, tylko istotne
[3:21] jest to, że rośnie w długim terminie, no i dochodzimy do
[3:24] sedna problemu, czyli do straty obiektywnej.
[3:26] Strata obiektywna to spadek wartości portfela.
[3:29] Wobec wysokości, łącznie zainwestowanych przez ciebie
[3:31] dotychczas środków odczuwa się ją zwykle bardzo rzadko i
[3:34] głównie w początkowych miesiącach lub początkowych
[3:37] latach inwestowania i oznacza mniej więcej tyle, że twój
[3:40] portfel jest teraz wart mniej niż łącznie do niego wpłaciłeś,
[3:43] co oczywiście będzie się zdarzać prawie każdemu.
[3:47] Jeżeli ktoś inwestuje w akcje, inwestować w akcje i spodziewać
[3:50] się, że nigdy nie będzie straty obiektywnej dla mnie to jest
[3:53] jakiś rodzaj szaleństwa albo niewiedzy, po prostu żeby być
[3:56] takie milszym trochę dla słuchaczy, ponieważ no akcje
[3:59] mają to do siebie, że są zmienne i niestety albo to wiemy jak
[4:03] Zepsujemy, albo tego nie wiemy i później się po prostu
[4:06] przejedziemy na inwestowaniu i się zdziwimy bardzo przykład,
[4:09] straty obiektywny. Jeżeli nie czujesz tego tematu,
[4:11] to powiedzmy, że inwestujesz od 10 lat.
[4:13] Podobnie jak w poprzednim przykładzie, łącznie wpłaciłeś
[4:15] do portfela 150000 zł, a portfel jest teraz wart 140000 zł.
[4:21] Licząc stratę obiektywną można oczywiście uwzględnić inflację
[4:24] zawyżając sumę wpłat do portfela.
[4:25] Efekt inflacji, która nastąpiła pomiędzy chwilą wpłat, a teraz
[4:29] no i co mogę powiedzieć, że inwestowanie nie jest drogą
[4:32] usłaną różami i każdy z nas nieuchronnie odczuje obydwa
[4:35] rodzaje strat? I moim celem w tym podcaście
[4:37] jest badanie, jak długo można być na stracie tej obiektywnej?
[4:41] W inwestowaniu pasywnym? Biorąc pod uwagę właśnie no
[4:45] długi termin portfel 100% akcji, ale też trochę mniej procent
[4:49] akcji, bo sprawdzimy też 80 20 i 60 40.
[4:53] Zobaczymy jak na łagodzenie strat, a raczej skracanie okresu
[4:58] bycia stracić obiektywnej wpływało dodanie do portfela
[5:01] obligacji skarbowych. Na początek trochę filozofii,
[5:04] czyli dlaczego boimy się strat na?
[5:06] Giełdzie, myślę, że to oczywiste, ale boimy się strat
[5:09] finansowych, bo to nasze pieniądze, które zazwyczaj
[5:11] zarobiliśmy no ciężką pracą przez wiele miesięcy lub lat.
[5:15] I jakby strata finansowa nie różni się tak bardzo, jeżeli
[5:19] chodzi o taki ból psychiczny od strat innego rodzaju, na
[5:22] przykład strat przedmiotowych typu nikt nie lubi, gdy psuje
[5:26] się jego ulubiony sprzęt rtv AGD lub gdy na przykład kradziony
[5:29] jest jego samochód albo się psuje.
[5:31] No generalnie nie lubimy tracić też rzeczy prawdziwą tragedią w
[5:35] życiu są straty ludzkie, czyli odejście bliskiej lub ukochanej
[5:38] osoby. To może być największa tragedia
[5:40] człowieka w życiu. I pewnie każdy, kto przeżył już
[5:43] taką stratę wie, że straty finansowe tak naprawdę nie są
[5:46] takie straszne, relatywne zatem straty pieniężne nie są
[5:50] odosobnione w kwestii generowania smutku, a nawet
[5:52] bólu. Na pocieszenie inwestora może
[5:54] być jednak to, że straty na giełdzie da się zwykle odrobić,
[5:57] jeśli tylko inwestuje się z głową i z dużą dozą
[5:59] cierpliwości. I właśnie tutaj sprawdzimy ile,
[6:05] jak długo musisz poczekać, żeby wyjść nawet z największej
[6:09] depresji i wyobraź sobie w tej sytuacji.
[6:12] Spędziłeś dziesiątki albo setki godzin na nauce inwestowania
[6:16] ustaliłeś w tym idealne proporcje portfela.
[6:18] Wybrałeś najbezpieczniejsze i najtańsze konto maklerskie.
[6:21] Wybrałeś tanie, rozsądne fundusze ETFI co miesiąc
[6:25] odcinasz określony procent swojej wypłaty.
[6:27] Inwestujesz go zgodnie z planem, a mimo to portfel jest co jakiś
[6:31] czas na obiektywnej stracie, czyli jego wartość jest niższa
[6:34] niż suma wpłat. Może też się zdarzyć, że przez
[6:36] pierwsze kilka lub kilkanaście miesięcy portfel ani razu nie
[6:39] wykaże obiektywnego zysku. Jeżeli inwestujesz w bessie i
[6:42] tak zaczynasz. To może zadziałać na ciebie
[6:45] bardzo destruktywnie. No bo jak to inwestowanie daje
[6:48] zysk, jeżeli ty ciągle jesteś na minusie?
[6:50] Dlatego porozmawiajmy najpierw o tym, jakich strat można
[6:53] spodziewać się po akcjach. Tak naprawdę na to pytanie nie
[6:57] da się odpowiedzieć prosto, bo przeszłość indeksów giełdowych
[7:01] to nie jest ich przyszłość. Natomiast to jest jedyne, co
[7:03] mamy. Dlatego często jednak uciekamy
[7:04] się do historii, ponieważ lepiej rozmawiać o historii niż o jakiś
[7:07] moich domniemaniach o przyszłości.
[7:10] Jeżeli spojrzymy na historię, to szerokie indeksy giełdowe krajów
[7:13] silnych gospodarczo. Na przykład USA w ostatnich 30
[7:15] latach na ogół nie tracą więcej niż 50.
[7:18] Może 60% to od szczytu podkreślam na ogół takie same
[7:22] indeksy dla krajów wschodzących mogą tracić nawet 70% od
[7:25] szczytu, a w ujęciu dolarowym jeszcze więcej i dla
[7:29] maksymalnego pechowca obsunięcie kapitału, czyli o no, czyli dla
[7:32] takiej osoby, która naprawdę w bardzo pechowym momencie fills
[7:36] zainwestowała i nie uśrednia typowo trwa maksymalnie 10 lat,
[7:40] to oczywiście może się wydłużyć do piętnastej, jak weźmiemy
[7:42] Horyzont ponad 100 lat, ale jak weźmiemy ostatnie 50 lat to tak
[7:46] typowo do 10 lat powinno trwać. Że portfel jest pod wodą, czyli
[7:52] taka strata jest akceptowalna, no to zależy, ponieważ zakładam,
[7:55] że bardzo niewiele osób będzie w stanie przetrwać takie
[7:59] inwestowanie na minusie tak długo.
[8:01] Dlatego ponawiam pytanie, jak długo można być nam jednocześnie
[8:05] inwestując pasywnie zrobimy tutaj 6 tak naprawdę symulacji
[8:09] już wam tłumaczę, jak będą działać przede wszystkim
[8:11] spojrzymy na inwestowanie regularne co miesiąc 100 $
[8:15] waloryzowany inflacją w u SA przez wiele, wiele lat portfel.
[8:19] Pierwszy 100% akcji z indeksu msci i Word, czyli rynki
[8:22] rozwinięte portfel drugi 80% MSA Word i 20% ETF na obligacje
[8:29] dziesięcioletnie u SA, trzeci portfel 60% MSWiA Word i 40% ETF
[8:34] na obligacje dziesięcioletnie u SA druga symulacja tak jakby
[8:38] albo drugi rodzaj symulacji. Kolejne 3 to inwestycja
[8:41] jednorazowa, że po prostu na początku zainwestujemy dowolną
[8:44] kwotę, bo to nie ma znaczenia te same portfele i zobaczymy jak
[8:48] długo ewentualnie będą na minusie.
[8:52] W jaki sposób zbadam drastyczność strat?
[8:55] No to typowo portfele inwestycyjne.
[8:57] Ich efektywność mierzy się 3 wskaźnikami.
[9:00] Pierwszym z nich jest cagr, czyli po prostu.
[9:04] Średnia roczna stopa zwrotu. Drugim jest odchylenie
[9:06] standardowe. To jest zmienność, czyli
[9:08] standard aviation. Trzecim jest głębokość odsunie
[9:11] od szczytu, czyli max D Max throwdown to jest taki standard,
[9:15] ale te wskaźniki niewiele mówią o charakterze strat na przykład
[9:19] długości strat, a to by nas dzisiaj interesowało bardziej
[9:22] niż ich głębokość. Dlatego co dzisiaj zbadam 2
[9:26] rzeczy, przede wszystkim liczbę miesięcy na pierwsze 120
[9:29] miesięcy inwestowania, czyli na 10 lat, w których wystąpiła
[9:32] obiektywna strata. Dla przykładu, jeżeli ten
[9:35] parametr wyniesie Zero, to w ciągu 10 pierwszych lat
[9:38] inwestowania inwestor nigdy nie będzie na obiektywnej stracie,
[9:41] więc to jest wielki szczęściarz. Jeżeli ten parametr wyniesie 60
[9:45] to przez 50% miesięcy, czyli 60 ze 120 inwestor musiał mierzyć
[9:50] się z bólem obiektywnej straty, więc to jest nic przyjemnego to
[9:52] będzie parametr pierwszy liczba miesięcy w pierwszych 10 latach.
[9:56] Kiedy ktoś był na obiektywnej stracie i tyle drugi parametr
[9:59] będzie numer miesiąca jeden to jest pierwszy miesiąc
[10:02] inwestowania, w którym wystąpiła ostatnia, czyli naj późniejsza
[10:05] strata obiektywna. No i tu już nie tylko 10 lat,
[10:07] tylko spojrzy nawet na 15, 20 lat i dla przykładu, jeżeli ten
[10:10] parametr wyniesie 12 to obiektywna strata wystąpiła
[10:13] najpóźniej rok po rozpoczęciu inwestowania i nigdy więcej.
[10:17] Natomiast jeśli ten parametr wyniesie 120, to pechowy
[10:19] inwestor osiągnął obiektywną stratę, mimo że inwestował przez
[10:23] 10 lat, czyli strata wystąpiła po 120 miesiącach i to jest
[10:27] dobry moment, żeby też. Polecić ci inny podcast, który
[10:30] nazwałem, czy w inwestowaniu trzeba mieć szczęście dla
[10:32] osobowość stóp zwrotu, w którym dowiodłem tego, że można robić
[10:36] to samo, ale w innych czasach i osiągnąć zupełnie inne wyniki
[10:40] inwestycyjne, ale zazwyczaj pomaga tutaj długi termin, czyli
[10:43] po prostu inwestowanie dłużej. No ale dosyć gadania teraz
[10:46] zaczynamy symulacje zaczynamy od regularnych zakupów i zakładam
[10:52] tutaj, że większość z nas robi właśnie regularne zakupy.
[10:56] Ile miesięcy można być na stracie, jak regularnie
[11:00] inwestuje się daną kwotę indeksowane inflacją?
[11:04] Co miesiąc i inwestujemy w różne portfele, tak jak mówiłem 100%
[11:08] akcji 80 20 i 60 40 no i tu taka ciekawostka jak zrobiłem
[11:14] symulację. Startowałem w różnych latach od
[11:17] 1973 do 2014. Tak naprawdę i sprawdzałem w
[11:20] kolejnych 10 latach. Ile miesięcy byśmy byli na tej
[11:24] obiektywnej stracie i taka ciekawostka że no dla przykładu
[11:27] ill jeżeli. Inwestował byś od 1985 roku.
[11:36] Od stycznia to nigdy nie zanotował by się obiektywnej
[11:39] straty, a na przykład jakbyś zaczynał w roku dwutysięcznym,
[11:43] to odczuwał by się obiektywną stratę w aż 52 X 120 pierwszych
[11:48] miesięcy inwestowania i wyobraź sobie, jakie to jest obciążenie
[11:51] psychiczne, jaka to jest, jaka to jest różnica, jaka to jest
[11:55] różnica, perspektyw, że inwestorzy robią właściwie to
[11:57] samo tylko w innych czasach jeden nie odczuwa nigdy
[12:00] obiektywnej straty, a drugi odczuwa przez połowę pierwszych
[12:04] 10 lat inwestowania obiektywną stratę.
[12:09] Myślę, że większość osób ma problem ze zniesieniem nawet
[12:13] jednorazowego przypadku obiektywnej straty w pierwszych
[12:16] kilkunastu miesiącach inwestowania.
[12:18] Skąd o tym wiem Ano? Stąd rzeczy piszecie mi naprawdę
[12:21] liczne maile i bardzo często zostaje mail typu inwestuję w V
[12:24] 80 a od 2 lat i dalej Jestem na minusie i tak naprawdę co mogę
[12:29] odpisać? Mogę odpisać, że współczuje, ale
[12:30] niestety na tym też czasami polega inwestowanie w akcje.
[12:34] Po prostu miałeś trochę większego pecha niż kolega,
[12:37] który zaczął 2 lata wcześniej, na przykład fillm.
[12:40] Jeżeli chodzi o bycie na tej obiektywnej stracie, to
[12:42] oczywiście pomaga dodanie 20 lub 40.
[12:45] Procent obligacji do portfela, bo skraca liczbę miesięcy, w
[12:49] której w których będziesz na stracie przynajmniej zazwyczaj
[12:52] nie zawsze. Natomiast to skracanie nie jest
[12:55] jakieś ogromne i dla przykładu jakby ten nieszczęśnik zaczął
[12:58] inwestować w roku dwutysięcznym, można powiedzieć na górce przed
[13:01] tym pierwszym kryzysem, to gdyby miał 100% akcji, to te 50 kilka
[13:06] miesięcy na 120 byłby na minusie.
[13:09] Natomiast jeżeli dorzucił by 40% obligacji skarbowych, no to
[13:12] dalej 36 miesięcy byłby na minusie z tych pierwszych 120,
[13:17] czyli naprawdę nie jest jakoś. Super więc pytanie brzmi, no co
[13:24] można zrobić albo raczej, czy się tym przejmować i dochodzimy
[13:27] tutaj do chyba najważniejszego punktu, czyli do tego, czy
[13:31] problemem jest liczba miesięcy, w których jesteśmy na stracie.
[13:34] Czy problemem jest to, kiedy najpóźniej ten miesiąc się
[13:37] wydarzy? No bo możemy mieć przemyślenie
[13:38] typu Mateusz, inwestuję od 10 lat i ciągle Jestem na stracie i
[13:44] to faktycznie jest problem fillm we wspomnianej przeze mnie
[13:46] wcześniej książce. Inwestowanie dla każdego jako
[13:49] metodę walki z obiektywną stratą sugeruje cierpliwość, czas i
[13:52] regularne wpłaty. Do portfela problem z tym, że
[13:56] jeśli inwestor zaczął w pechowym momencie, to nawet regularne
[13:59] zakupy, stuprocentowa dyscyplina oraz towarzysząca im.
[14:02] Nadludzka cierpliwość nie obroniła, by go przed notowaniem
[14:05] strat nawet na kilkanaście lat po dokonaniu pierwszej
[14:07] inwestycji. To jest naprawdę coś strasznego.
[14:10] Jak sobie to uświadomimy, że można zacząć w bardzo złym
[14:13] momencie i dam ci przykład inwestor, który sukcesywnie
[14:17] budował od stycznia 93 roku. Portfel złożony w 100 procentach
[14:21] z akcji z indeksu największych spółek z rynków rozwiniętych,
[14:24] czyli MSA word. Pomimo wielu lat wysokich
[14:27] zysków, znalazłby się na obiektywnej stracie nawet 194
[14:30] miesiące, czyli 16 lat po rozpoczęciu inwestowania.
[14:33] Takie rzeczy są możliwe w inwestowaniu w akcje i żeby
[14:36] dodać tej stolicy trochę perspektywy, to taki pechowiec
[14:39] zacząłby na 7 lat przed jednym z największych kryzysów w historii
[14:42] u SAA. Po 8 latach trafiłby na kolejny
[14:45] z największych kryzysów, co sprawiłoby, że nawet regularne
[14:48] inwestowanie nie uratowałoby go przed jednym, bardzo smutnym
[14:52] wnioskiem, który mógłby na przykład brzmieć.
[14:54] Inwestuję regularnie zgodnie z planem, tak jak piszą ci
[14:57] przeklęci blogerzy, a po 16 latach idealnej realizacji planu
[15:00] mam w port. Mniej pieniędzy niż do niego
[15:02] wpłaciłem i to nie licząc wpływu inflacji pocieszenia można
[15:06] szukać oczywiście w portfelach mieszanych, bo wystarczyłoby do
[15:09] włożenia do tego portfela 20% obligacji, aby rozpoczynający w
[15:12] tym felernym czasie, czyli w styczniu 93 roku, inwestor nie
[15:16] odczuł by obiektywnej straty. Ani razu taka ciekawostka nie
[15:21] oznacza to jednak, że portfele mieszane, czyli akcji i
[15:23] obligacji gwarantują, że po kilkunastu latach nie znajdziesz
[15:26] się na minusie. Po prostu portfel 80 20
[15:29] rozpoczęty w styczniu 90 na przykład siódmego roku.
[15:32] Znalazłby się na obiektywnej stracie po 147 miesiącach, czyli
[15:35] po 12 latach, a portfel 60/40 rozpoczęty w styczniu 99 roku
[15:41] zanotował by obiektywną stratę po 122 miesiącach, czyli po
[15:44] około 10 latach. To byłoby naprawdę druzgocące
[15:47] dla osoby spodziewające się po 60 40 niskiej zmienności i
[15:51] niskich i krótkich obsunięcie kapitału, bo zauważ, że zawsze
[15:55] mówimy o tym, jak głębokie są obsunięcie kapitału, a rzadko
[15:59] mówimy o tym, jak długo jesteśmy na stracie, zwłaszcza tej
[16:02] obiektywnej. Więc jeżeli prowadzisz portfel
[16:04] już 60 40, to nie zdziw się, jak kiedyś będzie z 10 lat pod
[16:07] przysłowiową wodą, czyli na stracie dochodzimy do sedna
[16:12] problemu, czyli do tego, że jeżeli inwestor odczuwa nie
[16:15] tylko głębokość i dynamika, obsunięcie kapitału, ale czas
[16:18] ich trwania, to powinien być świadomy tego, jak ryzykowne
[16:23] może być inwestowanie w akcje. Pewnie mnie już znasz, skoro
[16:26] słuchasz tego podcastu i wiesz, że Jestem promotorem
[16:28] długoterminowego inwestowania pasywnego, ale mimo to miałbym
[16:31] dużą trudność, aby wyjaśnić pechowcy.
[16:33] Trzydziestego dziewięćdziesiątego siódmego
[16:35] roku. To, że po 12 latach regularnego
[16:37] inwestowania jeszcze indeksowanego inflacją, czyli ta
[16:40] osoba ma wzrost zarobków i inwestuje coraz więcej i po 12
[16:44] latach takiej regularności i dyscypliny jest na minusie z
[16:47] portfelem 80 20, czyli ma 20% obligacji skarbowych, ale mimo
[16:51] wszystko jest na minusie. Na koniec pocieszenia
[16:55] pocieszenia jest bardzo ważne w tym podcaście dla wszystkich
[16:58] badanych inwestorów, czyli to mamy 42 kohorty inwestorów
[17:01] rozpoczynających w styczniu między 1973 A 2014 rokiem.
[17:06] No to statystyka wygląda następująco, Wybierający 100%
[17:08] akcji byli na obiektywnej stracie średnio najpóźniej w
[17:12] pięćdziesiątym piątym miesiącu inwestowania wybierające 80%
[17:14] akcji i 20% obligacji skarbowych byli na obiektywnej stracie
[17:18] średnio najpóźniej po 39 miesiącach inwestowania, czyli
[17:21] już kilku latach. A Wybierający 60% akcji, 40%
[17:28] obligacji byli na obiektywnej stracie średnio najpóźniej po 29
[17:32] miesiącach inwestowania, czyli jeżeli prowadzisz portfel 60 40
[17:36] to jest bardzo wysokie prawdopodobieństwo, że
[17:39] najpóźniej odczujesz obiektywną stratę.
[17:41] Gdzieś 3 lata po rozpoczęciu inwestowaniu i już nigdy później
[17:46] i oczywiście gwarancji ci nie dam, bo nikt ci nie da
[17:48] gwarancji, natomiast statystyka tak sprawdzanie co rok wskazuje,
[17:51] że tak to powinno wyglądać nawet dla 100% akcji ta obiektywna
[17:55] strata. Gdzieś przyjdzie po 5 6 latach
[17:58] najpóźniej i później już nie powinna wracać.
[18:01] I teraz sprawdzę coś, czego no regularnie inwestorzy nie lubią
[18:05] sprawdzać, czyli jednorazową inwestycje tak zwany lamp sami
[18:09] investing sprawdzimy jakby ktoś jednorazowo zakupił takie same
[18:13] proporcje portfeli, tylko że raz i już bez regularnego
[18:16] inwestowania. Jak długo z tych pierwszych 10
[18:19] lat tutaj byłby na stracie? Przypomnę pierwszy parametr,
[18:22] czyli bierzemy pierwszy 10 lat inwestowania sprawdzamy po
[18:24] prostu ile miesięcy ktoś jest na obiektywnej stracie.
[18:27] I jest ciekawie bo ta, prawda jednorazowym inwestowaniu takim
[18:32] w jednym momencie jest dość przewrotna, bo inwestując w ten
[18:34] sposób inwestor ma większą szansę na uniknięcie
[18:37] jakichkolwiek obiektywnych strat niż tak, gdyby rozkładał zakupy
[18:40] w czasie. Tylko że druga strona medalu
[18:42] jest taka, że gdybyś już miał pecha, to pech byłby dużo
[18:47] dotkliwszy niż w rozkładaniu w czasie, więc to jakby ten
[18:51] statystykę trudno zrozumieć, ale jak zobaczysz zwykle jest na
[18:53] pewno zrozumiesz i przypomnę, że dla regularnego inwestowania co
[18:57] miesiąc po rozwodzie 100% akcji był na obiektywnej stracie.
[19:00] Przez 52 ze 120 miesięcy, a w przypadku jednorazowej
[19:04] inwestycji było to już 90 miesięcy, czyli tak było
[19:06] najgorzej 90 X 120 miesięcy. Ktoś mógł być na minusie w
[19:12] pierwszych 10 latach, gdyby zainwestował jednorazowo i nie
[19:15] dopłacał do portfela i jakbyś dołożył do tego 20% obligacji,
[19:19] czyli 80 20 no to przypomnę uśrednianie 47 miesięcy tutaj
[19:23] najgorzej 66 miesięcy jednorazowa inwestycja w portfel
[19:26] 80 20 no i ponownie ten najbezpieczniejszy teoretycznie
[19:30] 60 40 z tego zestawienia. 60% akcji, 40% obligacji skarbowych
[19:35] USA, no to tutaj mamy w najgorszym przypadku 44 miesiące
[19:39] obiektywnej straty i przypomnę, że regularne inwestowanie to
[19:43] było 36 miesięcy. Obiektywnej straty także jest
[19:46] trochę gorzej, ale nie dużo gorzej przeżywamy więc
[19:49] obiektywną stratę. Przeciętnie jest rzadziej, ale
[19:52] dotkliwiej, stąd dłuższy czas trwania.
[19:54] W porównaniu do tej statystyki powyżej i to jest chyba zgodnie
[19:58] z teorią i odczuciem inwestorów, którzy właśnie przez to czują,
[20:02] że inwestycja jednorazowa to ryzyko.
[20:03] Ta gra i zwykle wbrew liczbom wolą rozłożyć zakupy akcji na
[20:07] przynajmniej kilka miesięcy. I ironia jest taka, że jak
[20:09] rozkładasz na przynajmniej kilka miesięcy, to jest większa
[20:12] szansa, że w ogóle kiedyś będziesz na obiektywnej straty
[20:15] niż jakbyś zainwestował jednorazowo.
[20:17] Natomiast jeżeli zainwestujesz jednorazowo i trafisz w zły
[20:21] moment, no co będę ci mówił? To jest naprawdę źle.
[20:25] Może być naprawdę źle, dlatego właśnie wolą większość ludzi
[20:28] woli uśrednia zima to jakiś mentalny ma to jak najbardziej
[20:33] sens i teraz, kiedy najpóźniej wystąpiła strata, czyli ten
[20:36] drugi parametr, który. Mówiłem jednorazowa inwestycja,
[20:39] kiedy najpóźniej wystąpiła strata, teraz znowu Cię
[20:43] zaskoczę, bo analizując inwestycji jednorazową
[20:45] zauważyłem, że mimo niekiedy dłuższych okresów na stracie
[20:48] wobec osoby uśredniając zej, to takie portfele przeciętnie
[20:52] osiągały obiektywną stratę znacznie wcześniej od tych
[20:56] prowadzonych regularnie, czyli raczej po tych kilkunastu latach
[20:59] to się nie zdarzało. Teraz powiem ci dokładnie, jak
[21:01] to na liczbach wyglądało. Można to wytłumaczyć tym, że
[21:04] nawet największy pechowiec inwestując jednorazowo musiałby
[21:07] po prostu poczekać na to, aż indeks wróci do swoich
[21:09] poprzednich maksimów. Zwykle dzieje się tak po 10
[21:11] latach max. W przypadku inwestowania
[21:14] regularnego można kupować drogo przez wiele lat, potem trafić na
[21:17] kryzys i mimo regularnych dopłat nie móc przekroczyć kwoty.
[21:20] Łącznie zainwestowanego kapitału nawet przez kilkanaście lat.
[21:24] Jak wyglądają statystyki 100% akcji i znowu fillm?
[21:29] Przypomnę, że skill średnio byliśmy tutaj na stracie
[21:33] najpóźniej po 55 miesiącach, a w ekstremalnym przypadku po 194
[21:39] tyle było przed regularnym a. Jednorazowa inwestycja to
[21:42] najpóźniej średnio po 26 miesiącach, a w ekstremalnym
[21:45] przypadku po 128 miesiącach. I właśnie to, co powiedziałem,
[21:49] jak inwestujesz jednorazowo to średnio full.
[21:53] Twoja strata obiektywna wystąpi wcześniej niż jak regularnie
[21:57] dokupujesz. To jest nieintuicyjne, ale tak
[21:59] to dokładnie wygląda dla portfela 80 20 to znowu
[22:03] regularne inwestowanie średnio najpóźniej po 39 maksymalnie
[22:08] ekstremalnie po 147 no to tutaj znowu łagodzimy to.
[22:12] Najpóźniej średnio po 22. W ekstremalnym przypadku po 122,
[22:15] czyli po 10 latach 60. 40 regularne inwestowanie 29
[22:20] miesięcy, średnio ekstremalnie po 122.
[22:24] No to w tym przypadku znowu łagodzimy, czyli najpóźniej
[22:26] średnia po 12 miesiącach, a w ekstremalnym przypadku po 52
[22:31] miesiącach. No nie jest naprawdę tak źle.
[22:34] Teraz takim ludzkim językiem bardziej co to wszystko co
[22:37] powiedziałem oznaczało. No to jeżeli prowadzisz portfel
[22:39] 60 40 i jednorazowo zrobiłeś zakupy, no to przeciętnie
[22:43] obiektywna strata będzie najpóźniej po roku i później już
[22:45] nie będziesz na obiektywnej. Bracie to też widać na wykresie,
[22:49] że szansa na nieszczęśliwy traf jest podobna jak w przypadku
[22:53] regularnego inwestowania, ale ten rozkład straty jest o wiele
[22:56] bardziej poszarpany niż poprzednio.
[22:59] No i ponownie możemy ta? I ukryty przekaz tu znaleźć,
[23:03] który brzmi w tym przypadku nawet jeśli zainwestuje
[23:05] jednorazowo i będę miał koszmarnego PH, to trzymając
[23:08] taką inwestycję przez około 10 lat, powinien móc się odkuć.
[23:13] Warto zauważyć, że dodanie do portfela akcji tylko 20%
[23:17] obligacji skarbowych na niewiele się zdaje.
[23:19] Przy jednorazowej inwestycji, ale już dodanie 40% obligacji
[23:22] skarbowych sprawia, że po 4 5 latach nie powinniśmy już się
[23:25] nigdy spodziewać ponownego osiągnięcia obiektywnej straty i
[23:29] to jest jeden z powodów, dla których sądzę, że to właśnie
[23:32] portfel. Stanowiący 60% akcji, 40%
[23:35] obligacji może być punktem wyjścia dla początkującego
[23:38] inwestora pasywnego, który chce zaryzykować, ale trochę się tego
[23:41] jeszcze obawia. Omówiłem już różne, szczęśliwe i
[23:45] pechowe scenariusze inwestowania, z których tak
[23:48] niektóre mrożą krew w żyłach, przynajmniej moją bycie na
[23:51] minusie. Po ponad 15 latach regularnego
[23:53] inwestowania w akcje. No to jest jakiś dowcip, prawda?
[23:56] No nikt by nie chciał być na minusie po 15 latach regularnego
[24:00] inwestowania. Odczuwanie obiektywnej straty
[24:02] przez 50% z pierwszych 120 miesięcy inwestowania.
[24:05] No to jest jakiś koszmar przez 60 miesięcy w ciągu 10
[24:10] pierwszych lat inwestowania na stracie to jest coś okropnego.
[24:14] I wszystko ratuje to, że zgodnie z rozkładem prawdopodobieństwa
[24:17] trafisz fillm no raczej nie będziesz tą osobą, to się trafi
[24:21] tylko niektórymi, raczej nie tobie, zwłaszcza jeżeli nie
[24:23] zaczynasz inwestować dziś tylko zaczęłaś na poziomach indeksu
[24:26] niższych niż obecnie, a nawet jeśli to będziesz ty, to
[24:30] pamiętaj, że po tych 15 latach historia pokazuje, że i tak
[24:33] wyjdziesz w końcu na swoje, a po 20 lub 30 z pewnością wyjdziesz
[24:37] na swoje. Jeżeli oczywiście to cię
[24:40] pociesza, bo nie każdego w ten sposób pociesza, dajcie znać
[24:43] zresztą w komentarzach. Jestem bardzo ciekaw, co
[24:46] myślicie o byciu 16 lat na obiektywnej stracie albo po 16
[24:50] latach regularnego inwestowania w akcje być na obiektywnej
[24:53] stracie? No brzmi to po prostu
[24:54] koszmarnie. No ale wierzcie mi jakbyście
[24:57] wpłacali coraz więcej do portfela, tak jak większość nasz
[24:59] płaca, czyli nie inwestujemy ciągle 100 $, tylko coraz więcej
[25:02] tych dolarów. No to niestety to się może
[25:05] zdarzyć. Czy każdy może być dobrym
[25:07] inwestorem tak żeby podsumować ten podcast?
[25:10] Nie zliczę wiadomości E Mail, które otrzymałem z pytaniami w
[25:13] stylu mateuszu, czy na pewno dobrze zrobiłem?
[25:16] Inwestując w akcje, skoro skoro Jestem na pięcio procentowej
[25:19] stracie, przecież mogłem poczekać i kupić taniej, albo
[25:22] inwestuję od 2 lat w vanguard LIFE stratę, czyli ciągle Jestem
[25:24] na minusie czy inwestowanie długoterminowe naprawdę ma sens?
[25:27] Albo Mateusz, jesteśmy teraz na historycznych szczytach, więc
[25:31] nie wydaje mi się być to dobry moment na inwestycje.
[25:33] Czy nie uważasz, że lepiej poczekać na spadki?
[25:35] Dopiero wtedy inwestować takie osoby moim zdaniem nie odrobiły
[25:39] pracy domowej, a więc nie są świadome nieprzewidywalności
[25:42] rynków finansowych oraz ryzyka, jakie niesie ze sobą
[25:44] inwestowanie na giełdzie. Każdy z nas chciałby na pewno
[25:47] znaleźć inwestycję przynoszącą wysoki zysk przy niskim ryzyku A
[25:50] najlepiej jego braku. Niestety taka inwestycja nie
[25:53] istnieje i każdy nawet najbezpieczniej wyglądający
[25:56] instrumenty finansowe są opatrzone pewnym ryzykiem i mamy
[26:00] tutaj więc paradoks, które polegają na tym, że naprawdę
[26:02] dobre inwestor potrafi przekonać samego siebie do tego, że nawet
[26:05] chwilowe albo wieloletnie straty prawdopodobnie skończą się dla
[26:09] niego lepiej niż nie inwestowanie w ogóle, ale tak
[26:12] długo, jak będzie przyjmie ten właściwy kurs i będzie za nim
[26:16] szedł. Dlaczego każdy powinien
[26:18] inwestować? Tutaj mam ci do pokazania taką
[26:19] tabelę, którą tak naprawdę koniecznie roześlij i wszystkim
[26:23] swoim znajomym, zwłaszcza nie inwestującym.
[26:25] No i tutaj pokazu Co się dzieje z pieniędzmi z czasem?
[26:29] Jak wygląda spadek wartości złotego?
[26:31] Taka inwestycja inflacyjna i które klasy instrumentów
[26:35] finansowych albo niefinansowych, które w ogóle klasa aktywów
[26:38] pokonały inflacje wiele źródeł danych latach 2007, 2023 no i tu
[26:43] się okazuje, że akcje amerykańskie złoto, światowe
[26:47] akcje mieszkania i domy z wynajmem w Polsce, polskie
[26:50] obligacje anty inflacyjne mieszkania i domy nawet samej
[26:52] ich ceny, także bez wynajmowania i polskie obligacje stało
[26:55] procentowe, pokonały inflację. 5 brutto w ujęciu netto, czyli po
[26:59] podatku polskie obligacje stopy procentowe nie pokonały
[27:02] inflacji. Inflacja wynosiła średniorocznie
[27:04] w tym okresie 3,3%, więc ze 100 zł by się zrobiło 180 zł.
[27:09] Gdyby ktoś inwestował tak informacyjnie lokaty w złotych
[27:13] przegrały z inflacją polskiej akcje przegrał, przegrały z
[27:16] inflacją dolar i euro, czyli waluty przegrały z Polską
[27:20] inflacją i oczywiście bywasz niektóre klasy aktywów są
[27:23] stratne w terminie siedemnastoletni, więc tutaj
[27:25] mieliśmy akurat bardzo dobre lata dla akcji i nieruchomości,
[27:27] no ale. Ta tabela to jest taka podstawa,
[27:30] że ludzie muszą zrozumieć, że albo zaryzykują, albo stracą.
[27:33] Na pewno więc ja jest akurat jedną z tych osób, które wolą
[27:36] zaryzykować i móc zarobić, niż na pewno straci dać moim
[27:40] środkom, zostać pogryzionym przez inflację.
[27:43] Jak stać się spokojniejszym inwestorem?
[27:45] Tu mam takie 3 Rady dla ciebie, no moją i twoją intencją, naszą
[27:50] intencją w inwestowaniem na pewno nie jest tracenie
[27:53] pieniędzy, więc uświadom sobie to, że niespełna 5% inwestorów,
[27:57] którzy regularnie kupowali akcje z indeksu msci World, trafiło
[28:00] także. Nigdy nie było na obiektywnej
[28:03] stracie, czyli prawie na pewno nie będziesz jedną z osób, które
[28:06] inwestują w same akcje i nigdy nie zanotują straty.
[28:10] Mam na myśli oczywiście sprawdzanie co miesiąc, więc oni
[28:13] i tak kiedyś zanotowali stratę, ale mam na myśli, że jakby
[28:16] sprawdzali co miesiąc to wyjdzie, że większość czasu byli
[28:19] na plusie. No to takich inwestorów prawie
[28:21] nie ma, więc przyzwyczaj się do myśli, że w pierwszych kilku
[28:25] latach zapewne będziesz na obiektywnej stracie nie ciągle w
[28:29] niektórych momentach, czyli pozostałe 95% inwestorów ty i
[28:32] ja. Trafimy na obiektywną stratę
[28:34] przez przynajmniej kilka miesięcy w ciągu 10 lat
[28:36] inwestowania. Tylko 15% największych pechowców
[28:40] zanotowało stratę później niż na 10 lat po rozpoczęciu
[28:43] inwestowania. Czyli naprawdę nie jest tak źle?
[28:46] Dzięki tym danym, moim zdaniem zbudujesz lepsze, no odpowiednie
[28:50] oczekiwania na temat giełdy i inwestowania w akcje spółek
[28:52] giełdowych i nie będziesz się dziwił, że po kilku latach
[28:56] inwestowania będziesz mógł być na stracie, bo to jest po prostu
[28:59] możliwe, więc jeżeli to sobie uświadomić, będziesz
[29:02] szczęśliwszym i lepszym. Inwestorem i na pewno nikt
[29:05] normalny nie zacząłby inwestować w akcje, gdyby wiedział, że mimo
[29:08] regularności dyscypliny przez kolejne 10 lat będzie prawie
[29:11] cały czas na minusie, bo gdyby to wiedział, to by kupił dzisiaj
[29:13] obligacje skarbowe. Na przykład edo czy tam coi
[29:16] niczym się nie przejmował, popijał by sobie inflację i
[29:18] nigdy nie był na noc. Obiektywnej stracie tej
[29:22] nominalnej, natomiast nikt tego nie wie.
[29:24] Inwestowanie w akcje może pomóc nam pobić inflację i to znacznie
[29:27] więc dlatego rozsądna osoba robi to mimo wszystko.
[29:31] Więc na koniec pytanie dla ciebie, czy wolisz stracić?
[29:33] Na pewno nie inwestując i dać swoim środkom tracić wobec
[29:36] inflacji. Czy jednak wolisz zaryzykować w
[29:38] odpowiednio zdywersyfikowany sposób, aby w ogóle mieć szansę
[29:41] na podbicie inflacji i osiągnięcie realnego zysku, bo
[29:43] chyba o to wszystkim nam chodzi? Mam nadzieję, że się podobało,
[29:47] jeżeli tak to pamiętaj o możliwości ocenienia tego
[29:49] podcastu na Spotify oraz Apple podcast.
[29:51] Jeżeli oddasz. YouTube to pamiętaj o możliwości
[29:53] zasubskrybowania mojego kanału i kliknięcia tej łapki w górę.
[29:57] Bardzo dziękuję i do następnego cześć.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.