# \[#183\] Co powiedziałbym młodszemu sobie o finansach? Najważniejsze lekcje

An episode of [Inwestomat – oszczędzanie, inwestowanie i wolność finansowa](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1506475429), 22 Jan 2024, 45 min.

Audio: https://anchor.fm/s/23845a30/podcast/play/73892755/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2023-6-26%2F35454c92-a13c-18f5-3ed0-54a1a14cc3b6.mp3

• Link do wpisu na blogu: https://inwestomat.eu/co-powiedzialbym-mlodszemu-sobie-o-finansach Z tego nagrania dowiesz się: • Co w kwestii zarabiania pieniędzy powiedziałbym młodszemu sobie. • Co w kwestii oszczędzania przekazałbym sobie sprzed lat. • Co w kwestii nieruchomości (mieszkalnych) powiedziałbym młodszemu sobie. • Jakie rady w kwestii inwestowania przekazałbym sobie sprzed lat. Zastrzeżenie: Informacje przedstawione w tym podcaście są prywatnymi opiniami autora i nie stanowią rekomendacji inwestycyjnych w rozumieniu Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 roku w sprawie informacji stanowiących rekomendacje dotyczące instrumentów finansowych, ich emitentów lub wystawców (Dz. U. z 2005 roku, Nr 206, poz. 1715). Słuchacz podejmuje decyzje inwestycyjne na własną odpowiedzialność.

## Transcript

[0:00] Cześć wszystkim mówi Mateusz Samołyk, autor Bloga i Podcastu
[0:03] inwestor Mateu, a dzisiaj w podcaście trochę luźniejszym niż
[0:07] zwykle. Opowiem wam o tym, co
[0:09] powiedziałbym młodszemu sobie o finansach, czyli to będą takie
[0:12] najważniejsze lekcje wynikające głównie z moich błędów
[0:16] finansowych w kontekście zarabiania oszczędzania
[0:20] nieruchomości oraz inwestowania. Tak podzieliłem dokładnie ten
[0:23] podcast. I, jeżeli myślicie, że ktoś taki
[0:26] jak ja nie popełniał błędów, bo teraz tyle wie o finansach, to
[0:31] prawdopodobnie właśnie dlatego tyle wiem, ponieważ popełniłem
[0:34] no bardzo dużo błędów finansowych, które da się
[0:38] popełnić i ten podcast, co najważniejsze, nie jest tylko
[0:42] dla osób młodych, bo to, że chciałbym sobie sprzed na
[0:46] przykład 10 czy 15 lat, powiedzieć dać sobie pewne Rady,
[0:50] nie znaczy, że to jest tylko dla osób młodych.
[0:52] Chodzi mi wyłącznie o to, że tak naprawdę wszyscy, którzy dopiero
[0:57] zaczynają w finansach albo stoją przed jednym.
[1:00] Z wyborów, przed którymi ja, przed którym ja kiedyś stałem,
[1:05] myślę, że mogą coś z tego wyciągnąć.
[1:07] To będzie taki osobisty podcast. Postaram się trochę luźniej niż
[1:11] zwykle. Opowiedzieć o tym, zaczynając od
[1:14] tego, kim Jestem, a później, jakie błędy finansowe robiłem, z
[1:18] czego one wynikły i co bym ewentualnie teraz skorygował.
[1:21] Gdybym oczywiście miał taką możliwość.
[1:23] Krótki kontekst, czyli to, kim Jestem dla tych, którzy trafili
[1:26] tu po raz pierwszy mam około 3 34 lat, mówię około, bo Jestem
[1:32] po urodzinach. 34 mieszkam w Polsce, studiowałem Automatykę i
[1:37] Robotykę na Politechnice Gdańskiej.
[1:39] Tytuł magistra Zdobyłem w Szwecji, zrobiłem podwójny
[1:42] dyplom i tam zacząłem karierę zawodową.
[1:45] Jestem magistrem inżynierem automatyki.
[1:48] Pierwszą pracę znalazłem jeszcze podczas studiów, a na
[1:52] uniezależnieniu się finansowo od rodziców bardzo mi zależało,
[1:56] dlatego zacząłem pracować bardzo wcześnie.
[1:58] Tak tak szybko, jak to tylko było możliwe. 4 lata pracowałem
[2:01] w inżynierii, a dokładniej w branży pociągów takich
[2:04] prawdziwych pociągów, tych jeżdżących po szynach w Szwecji,
[2:07] w Niemczech oraz w Chinach i kolejne 7 lat przepracowałem już
[2:11] w Polsce, głównie w branży IT w sektorach bankowym, żywnościowym
[2:15] oraz handlowym. Przez 8 z 11 lat pracy byłem
[2:19] zatrudniony. Tak jakby na umowie o pracę
[2:21] właściwie nie tak, jakby tylko chodzi mi o to, że częściowo
[2:24] Szwecji częściowo w Polsce od 3 lat prowadzę działalność
[2:27] gospodarczą. Jeżeli chodzi o moje
[2:29] inwestowanie, to inwestuję od 2011 roku, czyli od 12 lat.
[2:33] Natomiast tak poważniej, czyli trochę większymi pieniędzmi od
[2:37] roku 2013, czyli teraz już od 10 lat, bo dokładnie 10 lat temu
[2:42] zacząłem moją karierę zawodową. Taką już po studiach i taką już
[2:45] nazwijmy to docelową, że że już na pełen czas na pełen etat.
[2:51] Pracowałem. Zacznijmy od kariery.
[2:54] Ee, jeżeli chodzi o karierę, to mam tak naprawdę chyba najwięcej
[2:58] Rad dla ciebie. Dlaczego tak jest?
[3:02] Po uważam, że moje skupienie na karierze, gdy byłem młodszy,
[3:06] było po prostu zbyt niewielkie, czyli podszedłem do sprawy tak,
[3:10] że wybrałem Szwecję, ponieważ tam były wyższe zarobki.
[3:14] Zacząłem od takiego niezłego pułapu jak na Polskę.
[3:16] To był on bardzo dobry, natomiast trochę przespałem.
[3:19] Moment, kiedy można było na początku awansować, zwiększyć
[3:22] swoje zarobki może zmienić firmę tak, jakby trochę byłem w
[3:26] stagnacji. Przez pierwsze kilka lat pracy,
[3:30] no i w początkowej fazie inwestowania, czyli wtedy, kiedy
[3:33] twoje zarobki są najniższe. To przede wszystkim warto skupić
[3:37] się na ich zwiększaniu, a nie na tym, żeby inwestując wykręcić na
[3:42] przykład 10% rocznie zamiast 8% rośnie i jeżeli chodzi o moje
[3:47] zarobki. No to tak jak mówię, one nie
[3:49] były niskie, ale ich wzrost uważam za pewnego rodzaju
[3:52] porażkę, ponieważ przez lata akceptowałem o wiele niższe
[3:56] zarobki niż mogłem osiągnąć. Nie rozglądałem się jak ty nieza
[4:00] możliwościami ich poprawienia, a zamiast tego skupiałem się
[4:03] bardzo zainwestowaniu. Oczywiście to o tyle po płaciło,
[4:06] że dzięki temu wiem coś o inwestowaniu i na przykład mogę
[4:08] nagrywać te podcasty. Ale no cóż, uważam, że z
[4:12] perspektywy czasu mogłem dużo więcej mojego właśnie starania
[4:17] mojej energii poświęcić na zwiększanie kompetencji
[4:20] zawodowych niż na inwestowanie, zwłaszcza w tym początkowym
[4:24] okresie kariery zaczyna się od wyboru kierunku studiów.
[4:28] Mam taką opinię na ten temat, że warto oczywiście nikt w wieku 18
[4:33] lat nie wie dokładnie, co chcę w życiu robić, albo raczej mało
[4:36] kto wie. Natomiast warto skupić się na 2
[4:39] aspektach, wyboru kierunku studiów, czyli opłacalności.
[4:42] Tej kariery, którą możemy osiągnąć po studiach, to akurat
[4:46] jest dość łatwe, ponieważ możemy po prostu sprawdzić wysoko.
[4:50] Zarobków w danej branży w Internecie jest mnóstwo stron
[4:52] raportów na ten temat i tak dalej i tak dalej.
[4:55] A 2 rzecz to pasja. Jeżeli nie masz pasji do
[4:58] wybranej dziedziny życia i wiedzy, to nawet jeżeli zarobki
[5:03] w tej branży są wysokie, to prawdopodobnie kiedyś się
[5:06] wypalisz i po prostu przez wiele, wiele lat nie dasz Rady w
[5:09] tej branży pracować. Jeżeli miałbym wybierać między
[5:12] zarobkami a pasją, to zawsze wybiorę pasję, ponieważ jeżeli
[5:15] masz do czegoś pasja nawet w tej branży są niskie zarobki, to na
[5:18] przykład bezproblemowo. Wystartujesz jakiś biznes i
[5:22] dzięki temu powiększysz te zarobki, więc powiedziałbym, że
[5:24] pasja jest tutaj o wiele ważniejsza.
[5:26] Natomiast wiem, że wiele osób wybiera kierunek studiów tak bez
[5:30] pomysłu i nie sprawdza ani tego, jakie są możliwe do osiągnięcia
[5:33] zarobki po studiach ani nie zastanawia się, czy ma pasje do
[5:37] danej dziedziny i to jest moim zdaniem największy błąd teraz.
[5:41] Dlaczego warto zrozumieć, że zarobki są bardzo ważne?
[5:45] Przede wszystkim dlatego, że weźmy człowieka, który pracuje,
[5:49] zarabia i inwestuje przez 35 lat.
[5:52] Jeden człowiek oszczędza 1000 zł miesięcznie i osiąga stopy
[5:56] zwrotu 5% rocznie. 2 dokłada 500 zł miesięcznie, czyli oszczędza
[6:00] 1500 zł MIESIĘCZNIE i też osiąga stopy zwrotu 5% rocznie.
[6:04] A 3 i 4 za oszczędzają 1000 zł miesięcznie i osiągają
[6:10] odpowiednio 6 i 7% rocznie, czyli mają dużo lepsze wyniki
[6:14] inwestycyjne niż pierwszy i 2. Teraz co się dzieje?
[6:16] Jak to wygląda? Wygląda to tak, że to
[6:19] oszczędzanie 500 zł więcej miesięcznie działa tak, że nawet
[6:23] jak znajomy na przykład osiąga z inwestycji 2 P.
[6:27] Te procentowe rocznie więcej, czyli zamiast 5% ma 7% to to 500
[6:33] zł. Dodatkowe oszczędzania.
[6:34] Sprawa, że przez 32 lata osoba, która oszczędza więcej, ma jakby
[6:39] większy majątek i to jest taki kubeł zimnej wody dla tych,
[6:42] którym wydaje się, że mogą utrzymywać wiecznie niskie
[6:45] zarobki i stopy oszczędności, a i tak osiągną kiedyś wielkie
[6:48] bogactwo. Owszem, jest to możliwe, ale
[6:52] pokażcie mi inwestora indywidualnego, który osiąga
[6:55] powtarzalną, bardzo wysoką stopę zwrotu przez wiele, wiele lat,
[6:59] bo tak naprawdę no poza łonem, bufetem i kilkoma innymi
[7:02] inwestorami to to nie jest dość powszechne, więc pierwsza
[7:06] sprawa, zarobki są ważne. Zrozum to i spróbuj wybrać
[7:11] dobrze ścieżkę kariery i jak już jesteś na tej ścieżce, to nie
[7:14] rób jednego z moich błędów i teraz na czym polegał ten błąd?
[7:18] Wyjaśnię to na przykładzie jak zaczynałem pracę.
[7:21] W inżynierii to byłem programistą przez jakiś rok.
[7:26] Program jest tą pociągów, czyli po prostu był system, który jest
[7:30] jakby mózgiem pociągu. Ja miałem spiąć, czyli połączyć
[7:34] ze sobą różne sygnały, w tym pociągu, czyli na przykład
[7:37] jeżeli ktoś naciśnie przycisk zapalający światło, to światło
[7:42] powinno się zapalić tak bardzo prostym językiem.
[7:44] To tłumacząc. Były tam oczywiście różne
[7:46] warunki timery i tak dalej i tak dalej, więc byłem takim dość
[7:50] standardowym programistą po jakimś czasie ta praca mi się
[7:54] nie wiem. Znudziła trochę mnie frustrowało
[7:56] to, że wymaganie były słabo napisane, więc.
[7:58] Stałem się analitykiem, czyli takim gościem od wymagań.
[8:01] Jeżeli nie wiecie kto to jest, to nie jest takie istotne.
[8:03] Po prostu kimś, kto pisze programistom, co mają dokładnie
[8:07] zrobić, co mają napisać, jaki kod, co ma robić ten program.
[8:11] Przez parę lat byłem właśnie takim gościem od wymagań i w
[8:13] końcu sfrustrował em się z kolei na menadżerów stwierdziłem, że
[8:16] menadżerowie jakoś tak niepewną ręką zarządzają, więc zostanę
[8:20] menadżerem i teraz jeżeli czegoś związanego z tym podejściem
[8:24] żałuję to ciągłej zmiany stanowisk i braku zdecydowania w
[8:28] kwestii specjalizacji. Ponieważ pewnie się domyślacie,
[8:30] ale działało to tak, że osoby znacznie młodsze ode mnie
[8:34] zarabiały dużo więcej ode mnie, dlatego, że się skoncentrowały,
[8:37] czyli na przykład przez 5 lat działały w jednej wąskiej
[8:40] dziedzinie i już były dużo bardziej zaawansowane w tym niż
[8:43] ja zmieniając tak właśnie skacząc z kwiatka na kwiatek i
[8:46] oczywiście najlepszą decyzją było już pracowanie w jednej
[8:49] roli przez kilka lat, ponieważ tylko dzięki temu zwiększyłem
[8:53] znacznie zarobki. Natomiast zanim dokonałem
[8:56] takiego wyboru, minęło wiele, wiele lat i tak naprawdę jeżeli
[9:00] mam coś radzić osobie młodszej albo.
[9:02] Będącej w podobnej sytuacji, co ja kiedyś to właśnie takie
[9:05] skupienie się na przyszłoś. Ale jednej konkretnej ścieżce
[9:11] kariery oczywiście takiej, którą się lubi.
[9:13] Jeżeli nie wiesz co to jest, to oczywiście, bo ja ścieżka nie
[9:16] jest taka zła, ponieważ ja miałem możliwość wyboru.
[9:18] Natomiast jeżeli chodzi o samo wynagrodzenie był to bardzo, ale
[9:21] to bardzo kiepski wybór. 2 aspekt, jeżeli chodzi o
[9:25] zarabianie, który trochę zignorowałem, to jest system
[9:28] podatkowy. Tak naprawdę nigdy nie
[9:30] porównywałem. Znaczy wcześniej nie
[9:32] porównywałem systemu zatrudnienia do
[9:34] samozatrudnienia. Nie interesowało mnie to, ile
[9:37] płacę podatków przydanych zarobkach.
[9:40] Oczywiście wiedziałem, co to jest pensja brutto i netto, ale
[9:43] nigdy nie porównywałem, jakie zatrudnienie by mi się
[9:45] najbardziej opłacało. No i skończyła się w ten sposób,
[9:48] że w początkowych latach pracy zarówno w Szwecji, jak i w
[9:50] Polsce oddawałem w składkach i w podatkach tak między 35 a 50%
[9:56] państwu, co oczywiście mocno uszczupla o moją zdolność do
[9:58] oszczędzania. I, jeżeli mam ci coś doradzić,
[10:03] zwłaszcza jak jesteś na początku kariery i zwłaszcza jeżeli nie
[10:07] jesteś w sytuacji, kiedy umowę o pracę się opłaca.
[10:09] Na przykład Kobiety, które planują ciąży, wiadomo, że
[10:13] powinny zostać na umowie o pracę.
[10:14] To to jest też dość oczywiste. Natomiast jeżeli tak jak ja
[10:17] jesteś mężczyzną, albo jesteś już w takiej sytuacji, gdzie nie
[10:22] planujesz kolejnego potomstwa, to myślę, że i oczywiście jak
[10:25] pracujesz w branży, w której można być samozatrudnionym, no
[10:28] to w Polsce akurat bycie na samozatrudnieniu jest dość
[10:32] oczywiste. Tym wyborem mam na myśli, że
[10:34] jakby z pensji bród to około 85% może 80% w zależności od składki
[10:41] tej zusowskiej zdrowotnej zostaje w kieszeni, podczas gdy
[10:44] na zatrudnieniu jest to jakieś 60%, może nawet mniej w tym 2
[10:48] progu podatkowym, zwłaszcza. Więc myśl o pensji w sposób, no
[10:54] myślę o pensji netto nie o pensji brutto, tak i to kolejna
[10:57] Rada jest taka, że No dobrze dajmy na to, że Nie możesz
[11:00] przejść na samozatrudnienie, bo pracujesz w takiej branży, kiedy
[11:03] można być tylko zatrudnionym. No to nie daj się działowi hr
[11:06] albo pracodawcy tą pensją brutto, ponieważ rozumiem z
[11:10] jednej strony, że pracodawca tyle za nas płaci nawet więcej,
[11:13] bo tam jest jeszcze brutto brutto czyli jakby składka
[11:15] zdrowotna pracodawcy naliczona na to brutto natomiast myśl.
[11:21] W kategorii pensji netto, na przykład w Polsce, żeby
[11:23] przeciętnie zarabiać 15000 zł netto.
[11:25] No, to pracodawca musi za nią płacić 30,5 1000 zł przeciętnie
[11:29] miesięcznie, więc no niestety niestety żyjemy w takim kraju
[11:33] tak tak wygląda system podatkowy, więc jeżeli
[11:36] rozmawiasz z działem hr o podwyżce albo ze swoim
[11:39] pracodawcom no to zawsze przedstawiali to jako
[11:43] wynagrodzenie netto jakby argumentuj że ty chcesz netto
[11:47] zarabiać więcej przeliczaj to oczywiście na brutto natomiast.
[11:51] Twoją perspektywą jest netto, to będziesz mógł.
[11:54] Mogła wydać, to będziesz mógł, mogła oszczędzić i później
[11:58] zainwestować, więc myśl w takiej kategorii netto i porównaj to
[12:02] też między samozatrudnieniem a zatrudnieniem.
[12:04] Jeżeli to netto jest znacznie wyższe na samozatrudnieniu, to
[12:07] oczywiście pamiętając o tym, że twoja emerytura Zus będzie
[12:10] prawdopodobnie znacznie niższa, jeżeli jest większość tej
[12:13] składki tylko tak jak większość przedsiębiorców w Polsce,
[12:15] będziesz na tej minimalnej. Jeżeli chodzi o emeryturę, to
[12:18] porównuj te sposoby pracy. W takiej kwestii, ile ci
[12:24] zostanie pod koniec miesiąca na rękę znaczy po wypłacie.
[12:28] Mam na myśli nie pod koniec miesiąca, więc jeżeli chodzi o
[12:31] mój błąd, bo to jest podcast taki bardzo osobisty, to mój
[12:34] błąd był taki, że przez długie długie lata byłem zatrudniony i
[12:36] dopiero 3 lata temu pomyślałem o tym, że mogę przejść na
[12:40] samozatrudnienie, że w mojej branży jest to powszechne i
[12:42] jakby dopiero się nad tym zastanowiłem, zrobiłem to nie
[12:46] żałuję. Tak oczywiście teraz nie żałuję.
[12:48] Znacie mnie ja dużo oszczędzam, więc tym bardziej nie mam co się
[12:51] bać braku albo niskie emerytury z ZUS, bo daje to jak będzie
[12:55] niska, to ja na nią w ogóle nie liczę.
[12:56] W moim planie oczywiście możecie zrobić tak jak ja, jeżeli
[12:59] chcecie. Przechodzimy do kwestii
[13:01] oszczędzania. Oszczędzanie jest bardzo ważne,
[13:03] ale niestety jako ludzie mamy tendencję do oszczędzania na
[13:08] niewłaściwych rzeczach i nie oszczędzania na rzeczach, gdzie
[13:11] można oszczędzić zwłaszcza najwięcej.
[13:14] Jakie są 2 drogi do oszczędzania?
[13:16] Więcej pewnie się domyślacie. Pierwsza z nich to jest
[13:18] ograniczenie wydatków. To jest taka najbardziej
[13:20] oczywista, ponieważ nie trzeba iść do pracodawcy.
[13:22] Nie trzeba prosić o podwyżkę, nie trzeba szukać dodatkowego
[13:26] źródła dochodu, po prostu możemy zacząć wydawać mniej, czyli na
[13:29] przykład ograniczyć wydatki na jakieś konkretne cele i dla
[13:32] większości to jest osiągalne. Natomiast nie dla wszystkich.
[13:37] Po pierwsze, a po 2 dla niektórych to będzie kosztowało
[13:41] niektórych to będzie kosztowało no zmianę jakości życia.
[13:45] Oczywiście na tak w negatywnym sensie 2 drogą jest zatem
[13:49] zwiększenie zarobków i zwiększenie zarobków.
[13:51] Już o tym mówiłem wcześniej. Odpowiedni wybór ścieżki
[13:54] kariery, odpowiednie wykształcenie, robienie
[13:56] dodatkowych kursów, zrozumienie systemu podatkowego, czyli
[14:00] zmiana sposobu opodatkowania oraz negocjowanie pensji netto,
[14:04] a nie brutto. No jest wiele sposobów, ale
[14:06] oczywiście można spróbować zwiększyć.
[14:08] Zarobki, nie zapominajcie o tym, jeżeli wasze wydatki są naprawdę
[14:12] konieczne i nie możecie ich w ogóle poruszyć.
[14:14] No to zróbcie Wszystko, żeby zwiększyć swoje zarobki, a co za
[14:17] tym idzie móc oszczędzać więcej. Mój pierwszy błąd to
[14:22] oszczędzanie na rzeczach istotnych.
[14:25] Niektórzy lubią podróżować, nie lubią sporty ekstremalne lub
[14:29] zwykłe sporty, inni lubią szybkie samochody.
[14:32] Tak naprawdę każdy ma jakieś rodzaj wydatku, na który lubi
[14:36] przeznaczać pieniądze i czerpie z niego największą radość.
[14:40] Moim błędem w lata temu było to, że chyba trochę za dużo
[14:44] oszczędzałem na rzeczach istotnych, czyli na przykład
[14:46] podróżowaniu, czyli ważniejsze było dla mnie dołożenie do
[14:49] inwestycji każdych kolejnych kilku 1000 zł niż na przykład
[14:52] to, żeby raz w roku pojechać. Egzotyczne kraje minęło dopiero
[14:56] kilka lat od tego, jak zaczynałem pracę, żeby
[14:59] zrozumiał, że o wiele ważniejsze jest dla mnie podróżowanie
[15:02] właśnie w młodym wieku. Jak jeszcze nie mam dzieci,
[15:04] jeszcze mi się chce, jak jeszcze moje zdrowie jest bardzo dobre
[15:08] niż to takie przyspieszone oszczędzenie większych środków.
[15:13] Dlatego pierwsza Rada dość oczywista, jeżeli chodzi o
[15:16] oszczędzanie, no zidentyfikuj to, co jest dla ciebie ważne i
[15:19] nie oszczędzaj na tym. Oczywiście to nie znaczy, że
[15:21] masz wydawać całą wypłatę na nie wiem skoki na bungee czy skoki
[15:25] ze spadochronem. Natomiast w jakiś rozsądny
[15:28] sposób wydawaj na swoją pasję, bo pasja jest bardzo ważna w
[15:31] życiu. 2 Rada to nie oszczędzanie na małych
[15:35] przyjemnościach i to jest to słynne kupowanie jednej laty
[15:38] dzień. Jeżeli lubisz kawę i gdzieś
[15:42] niedaleko miejsca gdzie mieszkasz lub pracujesz jest
[15:44] kawiarnia gdzie przykład kawa kosztuje 14 zł a tam gdzieś obok
[15:48] jest kawa za 12 zł ale ci nie smakuje to nie nie wybieraj tej
[15:52] za 12 zł żeby oszczędzić 2 zł jeżeli uwielbiasz ten za 14 zł i
[15:57] prawda jest taka że choć wielu influencerów mówi nam że na
[16:01] takim oszczędzaniu na laty codzienny w perspektywie czasu
[16:04] można. Zrobić, no niemały majątek.
[16:07] To dla mnie to jest bzdura, ponieważ na tych właśnie
[16:09] drobnych rzeczach wcale nie oszczędza się tak dużo.
[16:13] Jeżeli na przykład masz aplikację, to budżetowania
[16:16] robisz zdjęcia paragonów i tak jakby analizujesz każdy zarobek
[16:19] to też przeanalizuj to czy więcej czasu nie tracisz na
[16:23] budżetowanie niż na przykład mógłbyś mogłabyś w tym czasie
[16:27] nie wiem zarobić pieniędzy albo po prostu zrobić coś co kochasz,
[16:31] więc to co ja akurat raz jest doświadczenia to nie oszczędzać
[16:35] na małych przyjemnościach i znowu nie znaczy to, że.
[16:38] Macie. Nie wiem codziennie chodzić do
[16:41] restauracji na kawę, ciasto i w ten sposób tracić całą wypłatę,
[16:45] bo nie o to chodzi po prostu. Jak macie jakieś drobne
[16:47] przyjemności, to niekoniecznie tam bym sugerował szukać
[16:50] oszczędności, więc na czym oszczędzać, jeżeli nie na
[16:54] pasjach i małych przyjemnościach?
[16:56] Oczywiście rzeczach drogich. Myślę, że każdy ma w budżecie
[17:02] najwyższe pozycje i w większości będą to kredyty pożyczki,
[17:07] leasing, a jeżeli już macie Wszystko spłacone, to też będą
[17:10] to jakieś większe wydatki, jakieś gadżety, jakieś wyjazdy i
[17:14] tak dalej i tak dalej, więc tutaj mam do opowiedzenia
[17:17] historię o tym jak w Szwecji to jest akurat pozytywna historia u
[17:20] mnie jak w Szwecji. Kiedyś wynajmowałem bardzo małe
[17:22] mieszkanie, a moi znajomi, którzy zarabia i dokładnie tyle
[17:26] co ja, ponieważ byliśmy na takim samym programie dla absolwentów
[17:28] inżynierów. Moi znajomi wynajmowali dużo
[17:33] droższe mieszkania i oczywiście dla nich to było ważne i teraz
[17:36] tak, żeby wam przedstawić sytuację.
[17:38] Pierwszy znajomy wynajmował średnie mieszkanie takie 50 m² w
[17:41] samym centrum miasta i to kosztowało coś w rodzaju 6000 zł
[17:45] miesięcznie. 2 znajomy wynajmował duże mieszkanie, mam
[17:48] na myśli tutaj 90 m² na przedmieściach i to kosztowało
[17:52] jego 7000 zł miesięcznie. I co ja zrobiłem?
[17:55] Ja wynająłem małe mieszkanie takie 30 m², czyli typową
[17:59] kawalerkę, trochę oddalone od centrum.
[18:01] To jeszcze nie na przedmieściach, ale bardzo
[18:03] dobrze skomunikowane z miejscem pracy i to był dla mnie koszt
[18:05] rzędu 2000 zł miesięcznie. No i z jednej strony imprezy u
[18:09] pierwszego znajomego były świetne, ponieważ było to samo
[18:11] centrum i mieszkanie było takie nowoczesne i naprawdę na fajnym
[18:15] osiedlu, ale z dużą pewnością mogę powiedzieć, że nie
[18:18] potrzebował on wtedy mieszkania w nowym budownictwie i w samym
[18:20] centrum miasta. Jeżeli chodzi o 2 znajomego, no
[18:23] to wydawał ponad połowę wypłaty na to, aby móc mieszkać w
[18:26] ogromnym jak na jedną osobę czteropokojowym mieszkaniu, w
[18:29] którym tylko mu się kurzyło, bo tak naprawdę 2 pokoje i tak
[18:33] stały niezagospodarowane. Ja z kolei my swój ciasny, ale
[18:36] własny kąt, który musiałem dość kreatywnie zagospodarować, ale w
[18:39] zupełności wystarczał na moje potrzeby życiowe i dzięki temu
[18:43] mogłem oszczędzać prawie połowę mojej wypłaty miejscami nawet
[18:46] połowę, a ci znajomi nie oszczędzali ani grosza.
[18:51] I ciekawostka jest taka, że znajomi nie rozumieli, jak mogę
[18:54] przy ich wynagrodzenie oszczędzać tak dużo mieliśmy
[18:57] trochę zadusi grosza, natomiast moje warunki mieszkaniowe były
[19:01] bardzo dobre. Ja wiem, że to nie było ogromne
[19:03] mieszkanie, ale standard był niezły.
[19:05] Takie nie wiem. Trzydziestoletnie mieszkanie w
[19:07] Szwecji. Na nic tak naprawdę nie mogłem
[19:09] narzekać, więc gdy wróciłem po 4 latach pracy w Szwecji do Polski
[19:14] miałem oszczędzone kilkaset 1000 zł i i jakby pomyślę, że dało mi
[19:18] to ogromny komfort spokój psychiczny o to, że no nie muszę
[19:22] pracować, żeby żyć. Jeżeli pierwsza praca w Polsce
[19:25] mi się nie spodobała, mogę ją zmienić, to taki po prostu luz
[19:28] mówiąc tę tą nowomową. Jeżeli chodzi o oszczędzanie,
[19:33] podsumowując, jeżeli masz na czymś oszczędzać, to oszczędzać
[19:36] na rzeczach drogich na najwyższych pozycjach w
[19:39] budżecie. Jeżeli to jest niemożliwe.
[19:41] To pomyśl, jak uczynić to możliwym nie mówię o rezygnacji
[19:46] z leasingu, bo najczęściej w toku się ona nie opłaca, ale
[19:49] jeżeli leasing to 3 lata i on ma bardzo wysoki koszt, na przykład
[19:52] Przemyśl, żeby następnym razem wziąć auto używany w leasing
[19:55] albo po prostu jakiś tańszy samochód, żeby trochę te koszty
[19:58] obniżyć, bo najczęściej tutaj właśnie pieniądze jakoś
[20:03] przelewają nam się pomiędzy palcami, że tak powiem po prostu
[20:06] uciekają nam z tego budżetu 3 Kategoria lekcji dla młodszego
[20:11] mnie. To opcja mieszkaniowa.
[20:15] Jeżeli kończysz studia albo nawet jeszcze jesteś na
[20:18] studiach, ale już rozważasz, gdzie w przyszłości będziesz
[20:21] mieszkać? No to zazwyczaj ma się 4 opcje
[20:23] do wyboru. Pierwsza to jest wynajęcie
[20:25] pokoju i to jest opcja najtańsza, ale w pewnym wieku
[20:27] jest dość ograniczająca. Życiowo 2 opcją jest wynajęcie
[20:31] mieszkania i to jest już droższa opcja, ale ona pozwala zachować
[20:34] elastyczność i niezależność, ale może bardzo ciążyć na budżecie w
[20:37] zależności od tego, gdzie jest to mieszkanie, jak duże jest i
[20:40] oczywiście ile zarabiasz 3 opcja to zakup mieszkania na START,
[20:43] czyli zwykle mieszkania niewielkich rozmiarów.
[20:46] I czegoś niedrogiego, czyli tutaj mówimy o opcji
[20:48] najrozsądniejszy i w tym sensie, że relacja kosztów do
[20:51] zwiększenia bezpieczeństwa życiowego jest tutaj dość dobra.
[20:54] 4 opcja to zakup mieszkania docelowego i od razu mówię, że
[20:58] tutaj nie dość, że najczęściej nie wiesz jakie potrzebujesz
[21:02] mieszkanie docelowe to najczęściej cię nie stać na taki
[21:04] kredyt, więc oczywiście mało kto może sobie na to pozwolić.
[21:07] Natomiast tak zupełnie szczerze to takie są 4 opcje i gdy kilka
[21:12] lat temu analizowałem swoje możliwości mieszkaniowe to
[21:14] porównywałem wyłącznie miesięczny koszt każdej z nich i
[21:18] teraz. Uważam to za błąd, czyli
[21:19] nieważny był dla mnie wtedy komfort życia.
[21:22] Wielkość mieszkania, odpowiednie wykorzystanie zdolności
[21:25] kredytowej, a jedynie to, że zapłacę w ujęciu miesięcznym jak
[21:28] najmniej i gdybym Jeszcze raz wchodził w tak zwaną finansową
[21:32] dorosłość, to do wyboru opcji mieszkaniowej podszedłbym
[21:35] bardziej rozsądnie, czyli uwzględni był szereg czynników,
[21:38] a nie tylko koszty. Myślę, że warto przedstawić ci
[21:44] teraz moją historię mieszkaniową, gdy miałem 25, 26
[21:48] lat, no to wydawało mi się, że jedyną słuszną opcją jest najem
[21:51] mieszkania i było tak choćby dlatego, że na Zachodzie akurat
[21:54] mieszkałem w Szwecji, czyli na północy, ale nazwijmy to
[21:57] Zachodem jako krajem bardziej rozwiniętym, większość osób
[22:00] wynajmuje mieszkanie i zupełnie mnie to nie dziwi, ponieważ
[22:03] wynajem od razu to jest czysta przyjemność w sensie stabilności
[22:06] kosztów naprawdę nie narzekam, było bardzo dobrze i sytuacja, w
[22:11] którą zastałem po powrocie do Polski, to był rok 2017 koniec
[22:15] tego roku. Po 4 latach pracy za granicą,
[22:18] kiedy zarabiałem w szwedzkich koronach, więc nie mogłem nawet
[22:20] wziąć kredytu w Polsce, to jakby wyobraźcie sobie moją sytuację.
[22:24] Wracam w roku 2017. Widzę, że ceny mieszkań rosną
[22:29] już od dobrych paru lat i to wzrosły o 40 lat procent.
[22:32] No i myślę sobie, bańka jest, dajmy na to tak.
[22:35] Dla przykładu, mieszkania w Gdańsku wtedy były na rynku
[22:39] pierwotnym średnio za metr kwadratowy płaciło się około
[22:42] 7000 zł. Wydawało mi się, że to jest, że
[22:45] to jest bańka, ponieważ. Dosłownie 3 lata wcześniej
[22:48] płaciło się 5000 zł. Średnio więc wyglądało to już
[22:51] bardzo źle drogo i tak dalej i tak dalej i teraz.
[22:54] Co, co ja zrobiłem, zobaczyłem to i stwierdziłem, nie, no to
[22:57] musi dojść do przegrzania, bo no taki szybki wzrost cen mieszkań
[23:02] wcześniej były lata stagnacji. To musi oczywiście znaczyć, że
[23:05] to jest bańka i jest za drogo i nie będę kupował mieszkania i
[23:08] moim błędem było kompletny odrzucenie opcji zakupu
[23:12] mieszkania. Jakby stwierdziłem, że nie
[23:14] kupujemy ją, że wiedziałem, że będę raczej chciał mieszkać w
[23:17] Polsce, to ja stwierdziłem, nie mieszkania są za drogie.
[23:20] Uparłem się, że no będę spekulował na ich cenach, po
[23:23] prostu poczekam i one spadną. Czego wtedy nie rozumiałem?
[23:26] To tego, że. Opinia na temat przyszłych cen
[23:31] mieszkań nie powinna wpływać na zakup mieszkania dla siebie.
[23:34] Jeżeli chcesz kupić mieszkanie dla siebie, masz wysoką zdolność
[23:37] kredytową ma na rynku są mieszkania lub domy, które cię
[23:39] interesują. No to nie skreślaj tej
[23:41] możliwości wyłącznie dlatego, że wydają ci się one obecnie drogie
[23:45] i teraz wróćmy Jeszcze raz do roku 2017 stopy procentowe były
[23:50] bardzo niskie. Oczywiście nie wiedziałem, jak
[23:52] będzie w przyszłości, ale jeszcze kilka lat były bardzo,
[23:55] ale to bardzo niskie ceny o K były trochę wyższe niż 2 3 lata
[23:58] wcześniej, ale prawda jest taka, że spokojnie miałem zdolność
[24:01] kredytową, żeby kupić nawet mieszkanie docelowe.
[24:04] Z czego wtedy świadomie lub nie zrezygnowałem i teraz jeżeli
[24:08] miałbym samemu sobie sprzed lat radzić coś, no to przede
[24:11] wszystkim nie kredytowanie się pod korek, czyli
[24:13] niewykorzystywanie całej zdolności kredytowej, bo
[24:16] zauważcie, że teraz mógłbym nawet tego żałować po latach jak
[24:18] stopy procentowe tak drastycznie wzrosły.
[24:21] Natomiast dziwne jest to, że ja wtedy spekulował na całych
[24:24] nieruchomości dla siebie, czyli wolałem niepewny wynajem i w
[24:29] Polsce dość niestabilny no bo umówmy się, ale wynajmując o to
[24:32] sobie prywatne i no nie wiemy, kiedy ta osoba zakończy.
[24:36] Zerwie ją na przykład często jest wynajem wakacyjny i wtedy
[24:39] musimy się co parę miesięcy wyprowadzać, bo po prostu nie
[24:42] jest to takie wygodne jak wynajem od rejsu, więc przede
[24:47] wszystkim radzę ci zbadanie swojej zdolności kredytowej z
[24:51] badanie rynku i na przykład znalezienie mieszkania, które
[24:54] nie wyczerpuje tej zdolności, tylko wykorzystuje jej połowę,
[24:57] czyli po prostu jakieś wykorzystanie zdolności
[25:00] kredytowej. Obliczenie sobie miesięcznej
[25:02] raty kredytu i czynszu. Jeżeli to wychodzi podobnie do
[25:05] kosztu najmu, to naprawdę nie widzę powodu, żeby tego nie
[25:08] robić. W najgorszym wypadku najwyżej
[25:10] wyjedziesz albo zmienić miejsce zamieszkania i wynajmiesz to
[25:12] mieszkanie i kredyt będzie się spłacał sam albo prawie sam,
[25:16] więc Rada, którą mam dla ciebie to to, że jeżeli stopy
[25:19] procentowe są niskie, to tak naprawdę niezależnie od dynamiki
[25:22] cen mieszkań po prostu zainteresuj się rynkiem.
[25:24] Poszukaj czegoś dla siebie, bo to jest jednak najtańsze, a
[25:27] dźwignia jeżeli chodzi o inwestowanie, więc czy to będzie
[25:30] dla ciebie czy nawet inwestycyjnie, bo nie wiesz
[25:32] jeszcze gdzie chcesz mieszkać? To uważam, że to jest to coś
[25:35] dobry pomysł i nie wykorzystuj całej zdolności kredytowej
[25:39] tylko. Postaraj się wziąć kredyt
[25:41] możliwie niskie, oczywiście, ale z 2 strony Pamiętaj, że
[25:46] mieszkanie dla siebie nie jest funkcją w excelu i nie musi ci
[25:50] się zgadzać. Nie musisz na nim dużo zarobić,
[25:52] ponieważ najważniejsze jest to, żeby własne lokum dostarczało ci
[25:55] potrzebnego w życiu spokoju i radości oraz nie obciążało
[25:58] znacząco twojego miesięcznego budżetu.
[26:00] I właśnie żałuję, że lata temu nie zauważyłem, że poza wynajmem
[26:04] mam także opcje mieszkania na swoim, że po prostu mogę wziąć
[26:08] ten kredyt hipoteczny, którego się tak bardzo bałem.
[26:11] I i i wyszedłbym na tym lepiej. No i teraz komentarz taki trochę
[26:16] ironiczny jest taki, że dzięki temu, że nie kupiłem wtedy
[26:20] mieszkania lokował. Trochę więcej na giełdzie, bo
[26:23] nie musiałem wkładu własnego uiszczać i to oczywiście te
[26:26] pieniądze, które pracowały na giełdzie, wzrosły bardziej
[26:30] procentowo niż ceny mieszkań w Polsce, więc to jest jakiś plus,
[26:34] ale minus no nie inwestowałem z taką dźwignią, więc jakby na
[26:37] zakupie mieszkania i tak mogłem zarobić znacznie więcej niż na
[26:40] giełdzie, ponieważ kompletnie nie wykorzystałem zdolności
[26:43] kredytowej, którą wykorzystać mogłem zamknąć ten podcast
[26:48] chciałbym kategorią inwestowania.
[26:50] Jak pewnie wiesz, mój podcast jest głównie o inwestowaniu.
[26:53] Więc mam też kilka rad dotyczących samego inwestowania
[26:56] i w jego kwestii myślę, że zrobiłem najmniej błędów, więc
[27:00] Jestem w dużej mierze zadowolony z efektów, ale i tak mam kilka
[27:04] przemyśleń, ponieważ no cóż, nie Wszystko zrobiłem idealny co do
[27:09] radziłbym od czemu sobie w kwestii inwestowania, jeśli
[27:12] czegoś się przez 12 lat inwestowania nauczyłem, to tego,
[27:14] że nie Wszystko. Na nie Wszystko nie na Wszystko
[27:17] mam wpływ, czyli nie na Wszystko mogę oddziaływać i też nie
[27:21] Wszystko. Mogę prosto zrozumieć, więc
[27:24] pierwsza Rada jest taka, że twój spokój jest ważniejszy od stopy
[27:28] zwrotu i inwestuję od ponad 12 lat i nigdy nie czułem się źle
[27:33] tylko dlatego, że mój znajomy zarobił na giełdzie na przykład
[27:35] w ciągu roku więcej ode mnie tak naprawdę kompletnie mnie to nie
[27:39] obchodzi. Zupełnie szczerze i nie dlatego,
[27:41] że moi znajomi nie obchodzą tylko dlatego, że.
[27:44] Tak naprawdę to nie ma wpływu na moje życie i gdy w niektórych
[27:47] latach proste indeks akcji Podbijał wynik mojego portfela,
[27:50] to też nie czułem się zdruzgotany kontrastem.
[27:53] Do tego natomiast były sytuacje, w których prowadziłem zbyt
[27:55] ryzykowny jak na siebie portfel inwestycyjny i gdy na giełdach
[27:58] dominował kolor czerwony, czyli spadki mój portfel na przykład
[28:02] tracił więcej od średniej i czułem wtedy presję, niepokój,
[28:05] stres. Czasami nawet nie mogłem spać,
[28:08] więc moje początki inwestycyjne były bardzo chaotyczne i
[28:12] nauczyły mnie tego, że spokój i stabilność.
[28:15] Psychiczne jest to wiele ważniejsze od tego, czy w danym
[28:18] roku osiągniesz stopy zwrotu 7%, 9% czy 11 albo 15%, czyli
[28:24] równowaga jest ważniejsza od tego, czy w ciągu 4 lat na
[28:27] przykład pobierałeś inflację, czy w ciągu 5 lat Twój zysk był
[28:31] wyższy niż zysk swojego sąsiada albo szwagra?
[28:34] To to nie jest aż takie istotne i myślę, że też wpadniesz na to
[28:38] w końcu, ale na początku jest to dość trudne i gdy zaczynałem
[28:43] inwestować, to chciałem się ścigać z rynkiem.
[28:45] Chciałem się ścigać z innymi inwestorami z samym sobą z
[28:48] przyszłości nie rozumiałem. Że wysoka strata zwrotu nie jest
[28:51] do utrzymania w długim terminie po prostu będą gorsze lata i
[28:54] każdy zaliczy gorszy rok trzeba być na to gotowy, nie przejmować
[28:58] się tym i nie spodziewać się tego, że będziemy zawsze pobijać
[29:01] rynek. To jest po prostu błędne
[29:03] założenie i możemy o tym po prostu zapomnieć na samym
[29:05] początku i będziemy szczęśliwszymi.
[29:08] Inwestorami. I teraz taka ciekawa historia od
[29:12] dziwnym inwestorzy to jest. Nie wiem czy w to wierzyć czy
[29:15] nie, ale podobno jest taki inwestor w Polsce, który przez
[29:19] lata kupuje i sprzedaje wyłącznie akcji spółki Kghm, co
[29:23] roku ustalając sobie poziomy po jakich kupi i sprzeda akcje tego
[29:26] miedziowego giganta. Niezależnie od tego czy historia
[29:29] jest prawdziwa czy zmyślona mówię ci ją po to żeby pokazać
[29:32] na jakie dziwne sposoby można inwestować i zarabiać pieniądze.
[29:36] Jeżeli oczywiście trzymamy się jakiś reguł i co robi?
[29:40] Ten inwestor patrzy na wykres kghm u z przeszłości ustala
[29:43] sobie poziomy, przy których będzie kupował i sprzedawał
[29:46] akcje i oczywiście brzmi to bardzo bzdurnie, no bo jeżeli
[29:48] chcemy posiadać jakąś spółkę, to powinniśmy ją kupić jak
[29:51] najwcześniej, posiadać jak najdłużej, czyli taki typowy
[29:53] Warren Buffet. Natomiast ten inwestor robi tak,
[29:56] że on patrzy na historyczny wykres ustala sobie jakieś
[29:58] poziomy minimów maksimów i mówi, że po prostu jeśli kghm będzie
[30:02] na przykład tańszy niż 80 zł, to wtedy kupuje akcje, jeżeli
[30:05] będzie droższy niż na przykład 110 zł, tam sprzedaje wszystkie
[30:08] na przykład trzyma na lokacie przez resztę czasu i.
[30:11] To jest bardzo egzotyczna strategia i na pewno nie
[30:13] sugeruję wam, żebyście obierali takie strategie.
[30:18] Ale moim zdaniem i właściwie po co to powiedziałem?
[30:22] Chodzi mi o to, że tak długo jak masz Plan i go rozumiesz, to
[30:27] żaden sposób inwestowania nie jest zły, dlatego jeżeli masz
[30:31] portfel, który działa dla Ciebie dobrze, czujesz się z nim dobrze
[30:34] i na przykład jakiś bloger wydał wpis o tym, w co inwestować w
[30:37] kolejnym roku i materiał miesza ci w głowie sprawia, że chcesz
[30:41] zmienić kształt swojego portfela.
[30:42] Sprawia, że chcesz zmienić warunki równoważenia proporcji
[30:45] sprawia, że chcesz zmienić konta maklerskie.
[30:48] To pamiętaj o tym, że strategia musi być twoja i niezależność i
[30:52] dojrzałość inwestycyjną osiągniesz tylko wtedy, gdy nie
[30:55] będziesz w inwestowaniu. Kierował się tym, co robią inni
[30:59] ludzie i to jest bardzo ważne. Dlatego ta anegdotka o
[31:02] inwestorzy w kghm to jest. No celowo to powiedziałem, bo
[31:06] strategia wydaje się bardzo, ale to bardzo dziwna, może wręcz
[31:09] głupia, ale jeżeli inwestor trzyma się pewnych reguł, jeżeli
[31:13] nie rozumie, to nie jest powiedziane, że ona jest z góry
[31:16] skazana na porażkę i o to mi właśnie chodzi, że każda
[31:18] strategia jest dobra tak długo, jak jest twoja.
[31:23] I teraz. Najważniejsze, to jest
[31:25] zrozumienie tego, na co ma się, a na co nie ma się wpływu w
[31:30] inwestowaniu. Zacznijmy od tego, na co nie ma
[31:33] się wpływu, bo większość początkujących myśli, że ma
[31:36] wpływ prawie na Wszystko. A prawda jest taka, że no cóż,
[31:38] nie mamy wpływu prawie na Liz. Pierwsza prawda inwestycyjna,
[31:42] której też kiedyś nie rozumiałem, to jest coś
[31:45] bolesnego, bardzo, ale muszę to powiedzieć.
[31:48] Niestety nie masz wpływu na przyszłą stopę zwrotu.
[31:50] Daj swojego portfela inwestycyjnego.
[31:52] Oczywiście, jeżeli tam są akcje i obligacje na przykład lokaty,
[31:55] możesz próbować port zbudować portfel na miarę jakiegoś
[32:00] profilu ryzyka, czyli możesz ograniczyć akcję, mieć więcej
[32:03] obligacji, na przykład spodziewać się, że portfel
[32:05] będzie mniej zmienny. Ale jeżeli bym się spytał, jaki
[32:08] wynik inwestycyjny się osiągniesz średnio rocznie w
[32:11] ciągu kolejnych 10 lat? Prawda jest taka, że nie wiesz
[32:14] nikt tego nie wie, więc imprezy sobie uświadomić, że nie
[32:18] przewidzisz przyszłych wyników inwestycyjnych indeksu czy
[32:21] swojego portfela. To tym lepiej dla ciebie,
[32:24] ponieważ tym szybciej zrozumiesz, że inwestowanie jest
[32:26] grą prawdopodobieństw i ceną za potencjał do zysku większego niż
[32:29] na przykład na lokatach jest właśnie niepewność i niepewność
[32:33] będzie zawsze ona będzie ci towarzyszyć, jeżeli to
[32:35] zrozumiesz, to jako inwestor inwestorka.
[32:38] Będziesz o wiele, wiele bardziej świadomy lub świadoma i
[32:42] szczęśliwy. To jest bardzo ważne.
[32:45] Kolejna rzecz jest taka, że spotkasz na swojej drodze.
[32:48] Na pewno spotkasz na swojej drodze ludzi charyzmatycznych,
[32:51] pewnych siebie i takich, którzy sądzą, że potrafią przewidzieć
[32:54] przyszłość i te osoby często zaprezentują ci wpisy na blogu
[32:57] slajdy artykuły, bo na przykład cyklach koniunkturalnych,
[33:01] cyklach długu, cyklach walut i tak dalej i tak dalej.
[33:05] I oni pokażą ci to na wykresach przeszłych cen przeszłych stóp
[33:10] zwrotu. Sprawiam, że poczujesz się tak,
[33:12] jakbyś miał wpływ na swoje inwestowanie, więc uwierzysz im,
[33:16] że za pomocą na przykład nakładania przeszłych wykresów
[33:19] na teraźniejsze można pokonać rynek i prawdopodobnie.
[33:24] Jeżeli uwierzysz, to ci się nie uda.
[33:26] Nie pokonasz rynku, ponieważ cykl da się ocenić tylko z
[33:29] perspektywy czasu, czyli jak już są po lewej stronie wykresu, a
[33:32] wyczekiwanie dołków na rynkach akcji zawsze kończy się tak
[33:35] samo, czyli przegraną z prostym kupowaniem co miesiąc.
[33:39] Chyba najgorsze w tym wszystkim tych rzeczy, na które nie mamy
[33:43] wpływu, jest to, że wielu z nas polega na opinii kogoś innego,
[33:48] na przykład jakiegoś guru, który kiedyś miał rację, więc
[33:50] zaufaliście mu i odtąd wierzycie, że nigdy już nie
[33:54] będzie się mylił i niestety o mylą się z rzeczą ludzką i nawet
[33:58] największy ekspert w inwestowaniu prawdopodobnie
[34:00] przez blisko 50% czasu lub więcej popełnia błędy, zwłaszcza
[34:04] jeżeli chodzi o przewidywanej na temat przyszłości.
[34:08] Na przykład ofiarą własnej renomy jest słynny inwestor mike
[34:12] Barry, który jako jeden z nielicznych inwestorów
[34:14] przewidział bańkę na nieruchomościach i kryzys w 2008
[34:17] roku i od tego czasu nie wiem czy wiecie, ale amerykańskie
[34:21] media zaczęły traktować go jako wyrocznie, a sam zdążył
[34:23] przewidzieć już ponad 7 kryzysów lub dołków, z czego większość
[34:27] nigdy się nie wydarzyła. I właśnie dlatego w swoim
[34:31] podcaście i na swoim blogu bardzo uważam na to, aby nie
[34:34] spekulować na temat przyszłości bez podania możliwych
[34:37] scenariuszy i opisania, co by było, gdyby.
[34:39] Coś się wydarzyło? I jaka jest Nadzieja dla tych,
[34:43] którzy myśleli, że inwestowanie to jest coś, na co ma mamy pełen
[34:48] wpływ? Przede wszystkim nadzieją jest
[34:51] to, że mamy wpływ na niektóre rzeczy i to jest całkiem sporo
[34:54] rzeczy. Zacznijmy od kosztów, możemy
[34:56] wybrać konto maklerskie, możemy wybrać instrumenty, czyli na
[34:59] przykład tanie fundusze te wobec drogich firm, więc mamy wpływ na
[35:03] koszty inwestowania i to już jest coś, ponieważ jeżeli wiemy,
[35:06] że koszty są niskie, to prawdopodobnie w długim okresie
[35:09] dzięki temu stopa zwrotu będzie wyższa.
[35:12] To jest takie na chłopski rozum, ale to na ogół działa 2 rzecz na
[35:17] która mamy wpływ to są podatki, czyli w zależności od sposobu
[35:19] realizacji strategii inwestycyjnej, czyli patrz konta
[35:22] ike i ikze patrz nawet PK lub p patrz nierealizowanie zysku za
[35:29] często patrz optymalizacja podatku od dywidend jeżeli
[35:32] robisz to świadomie no to dzięki niepłacenie lub odraczanie o
[35:35] podatku też więcej w końcu zarobisz.
[35:39] Trzeba rzecz na którą mysz wpływać odnosi się do tego, że
[35:42] nie przewidzisz swojej przyszłej stopy zwrotu.
[35:44] Ale profil ryzyka jak najbardziej mysz wybrać, czyli
[35:47] na przykład to ile w portfelu jest procent akcji, a ile
[35:49] obligacji, więc tą proporcją akcji do obligacji regulujemy
[35:53] niejako swoje przyszłe wyniki, więc mamy jakiś wpływ na wyniki.
[35:58] Nie wiemy jakie dokładnie będą, ale oczywiście możemy sprawić,
[36:01] że portfel będzie bardziej ofensywny lub bardziej
[36:03] defensywny. Nasz sposób inwestowania
[36:06] reguluje stres i zmęczenie, które odczuwamy, ponieważ możemy
[36:09] inwestować bardzo pasywnie. Powiedziałbym wręcz luźno i
[36:12] defensywnie i nie przejmować się nim w ogóle, a możemy uprawiać
[36:15] aktywny trading, myśleć tylko o tym i nie móc spać po nocach na
[36:18] przykład. Kolejna rzecz to ryzyko
[36:20] walutowe, ponieważ to my wybieramy, jakie waluty mamy w
[36:22] portfelu lub na przykład obligacje, którego kraju mamy w
[36:25] portfelu, więc jeżeli rozkładamy ryzyko w sposób odpowiedni,
[36:29] czyli dywersyfikuje my po różnych klasach aktywów po
[36:32] różnych walutach i po różnych krajach, to oczywiście możemy
[36:35] spać spokojniej. Czas potrzebny na inwestowanie
[36:38] już mówiłem, czyli jeżeli strategia jest prosta, no to
[36:40] mniej często na nią potrzebujemy jak najbardziej mamy na to wpływ
[36:43] i na koniec wysokość inwestowanych kwot, czyli
[36:46] naszymi oszczędnościami, stopą oszczędności.
[36:48] Regulujemy tak naprawdę. Długoterminowo to ile uzbieramy
[36:51] na naszych inwestycjach, więc zauważ, że nie jest to tak, że
[36:56] nie mamy wpływu na nic w zasadzie powiedziałbym, że mamy
[36:59] wpływ na mnóstwo rzeczy, ale nie są to koniecznie rzeczy, o
[37:03] których rozmawia większość finansowych blogerów czy
[37:08] influencerów, bo dużo lepiej sprzedaje się.
[37:11] Zastosuj ten niesamowitą strategię i zarób 40% rocznie
[37:15] każdego roku. Jeżeli tylko kupisz mój
[37:17] abonament niż filly, powiedzenie komuś, żeby korzystał z stanie
[37:21] ich funduszy tanich kont nie przejmował się spekuła.
[37:25] Jej po prostu robił swoje, bo dzięki temu oszczędzi no tak
[37:28] realnie setki 1000 zł lub nawet miliony.
[37:31] Jeżeli mówimy o bardzo dużym kapitale w długim terminie.
[37:36] Jaka jest chyba najważniejsza Rada, którą mam dla inwestora,
[37:40] który zaczyna lub dopiero zaczął się tym interesować?
[37:43] To jest założenie ike i ikze, ponieważ ja tego nie zrobiłem
[37:47] przez kilka lat, więc mówią, że szewc chodzi bez butów i ratuje
[37:51] mnie to, że kiedy nie miałem i chyba ja prowadzę i kx od 6 lat
[37:55] teraz no kiedyś nie dało próbować ich w formie
[37:59] maklerskiej, dlatego jak nie miałem oczywiście nie
[38:01] pomyślałem, że kiedyś będą dostępne i mógłbym prowadzić je
[38:04] w dowolnej formie i część środki.
[38:06] Więc uważam, że największym błędem inwestycyjnym było to, że
[38:09] dość późno założyłem IKEI, niektórzy będą się śmiać, bo
[38:12] miałem wtedy chyba 27 albo 28 lat.
[38:15] Dokładnie już nie pamiętam. Musiałbym to sprawdzić, ale
[38:18] myślę, że mogłem je założyć wcześniej, ponieważ inwestowałem
[38:21] już znacznie wcześniej, więc to, że w Polsce tylko 3% osób, które
[38:27] mogą prowadzić IKEA, prowadzi 2% osób, które mogą prowadzić ich z
[38:31] je prowadzić z nich korzysta. To jest dla mnie zwyczajny błąd.
[38:36] Uważam, że jak najszybciej powinieneś lub powinna się nimi
[38:39] zainteresować i no nie ma lepszego sposobu oszczędzania na
[38:42] inwestowanie oszczędzania na podatków na podatkach, jak
[38:45] właśnie ike i ikze i myślę, że to jest taka najprostsza Rada
[38:51] inwestycyjna, którą mogę dla kogoś mieć i teraz dokonam
[38:54] jeszcze krótkiego podsumowania całego podcastu, czyli takie
[38:58] szybkie Rady dla tego, kto nie miał czasu przesłuchać całego
[39:02] albo chciał po prostu Jeszcze raz posłuchać o tym, co warto
[39:05] zrobić. Zarabianie pieniędzy, jeżeli
[39:07] wybór. Jest przed tobą, to kieruj się
[39:09] zarówno pasją, jak i możliwymi do osiągnięcia zarobkami.
[39:12] No to jest idealnie. Jeżeli możesz znaleźć takie
[39:14] studia, do do których miałbyś miałabyś pasje i jeszcze po nich
[39:18] są wysokie zarobki, to oczywiście świetnie. 2 Rada to
[39:21] kończąc studia, zdecyduje się na konkretną ścieżkę kariery, czyli
[39:24] wybieraj raczej rozwojowe branże i ciekawe dla ciebie pozycje i
[39:28] spróbuj się na nich skupić 3 rzecz to w negocjacjach
[39:31] rozmawiał wynagrodzeniu netto i na tym się skupi, jeżeli
[39:35] porównujesz stawki, no i oczywiście zrozum system
[39:37] podatkowy i wybierz tak żeby w Twoich rękach powstawało jak
[39:40] najwięcej. Pieniędzy po wypłacie w kwestii
[39:43] oszczędzania to przede wszystkim nie oszczędzaj na rzeczach
[39:46] ważnych dla siebie. Nie oszczędzaj na małych
[39:49] przyjemnościach, bo też tak naprawdę dużo z tego nie
[39:51] będziesz miał lub miała natomiast szukaj oszczędności w
[39:54] największych pozycjach z swojego budżetu, czyli nie kupuj
[39:57] mieszkania ponad stan. Nie bierz bardzo drogiego auta w
[40:00] leasing co 3 lata, no bo to sprawia, że nie oszczędzisz
[40:03] niczego i twoje bezpieczeństwo finansowe będzie bardzo
[40:06] niewielkie w kwestii nieruchomości.
[40:08] Pamiętaj, że zakup mieszkania na własne potrzeby to nie jest to
[40:11] samo co zakup mieszkania inwestycyjny.
[40:13] Czyli excel, nie pokaże ci wszystkich zalet mieszkania na
[40:16] swoim. Ja to rozumiem dopiero po tym
[40:17] jak już kupiłem po latach mieszkanie dla siebie.
[40:20] Jeżeli nawet masz opinię w kwestii przyszłych cen
[40:22] nieruchomości, tak jak kiedyś ja miałem to pierwszą tylko pod
[40:25] uwagę przy zakupie inwestycyjnym, a nie przy
[40:27] zakupie dla siebie przynajmniej moim zdaniem jeżeli masz
[40:30] zdolność kredytową, zwłaszcza wysoką jej nie wykorzystujesz.
[40:33] No to wykorzystaj ją, ale nigdy pod korek, czyli rata kredytu
[40:36] niech nie ciąży za bardzo na twoim miesięcznym budżecie i
[40:39] jeszcze. Pamiętaj o zakresie tolerancji
[40:41] stuprocentowej, czyli na przykład plus 5 punktów
[40:44] procentowych, czyli rób sobie symulację, co by było, jakby
[40:47] drogi był twój kredyt hipoteczny, gdyby znacznie
[40:50] wzrosły stopy procentowe i to jest coś, czego niestety nie
[40:53] zrobiło dużo osób i teraz mają problemy z ratami kredytu w
[40:57] kwestii inwestowania, czyli to jest ten mój konik.
[40:59] Oczywiście pamiętaj, że spokój jest ważniejszy od stopy zwrotu,
[41:02] czyli inwestowanie musi być twoje sposób musi być dla ciebie
[41:05] zrozumiały. Strategia musi być do ciebie
[41:08] dopasowana, musisz odczuwać spokój inwestując.
[41:11] I tylko wtedy będziesz inwestować efektywnie poleganie
[41:14] na opiniach góru lub jakiś losowych ludzi z internetów
[41:18] inwestowaniu to jest jak skakanie na mamuciej skoczni z
[41:20] zawiązanymi oczami dla kogoś, kto nigdy nie miał na nogach
[41:23] nart tylko dlatego, że na przykład skoczek narciarski
[41:26] powiedział mu, że to się da zrobić i on robi to od lat, więc
[41:30] nie kopiuj ruchów nie nie myśl że ktoś ci da magiczną receptę
[41:37] na inwestowanie, ponieważ takiej recepty nie ma.
[41:40] Nikt taka jest prawda, no i teraz jak to powiedziałem?
[41:43] Jeżeli na przykład masz o mnie teraz gorsze zdanie, no to już
[41:46] twój wybór, ale chcę powiedzieć ci prawdę, żeby po prostu nikt
[41:49] nie zna przyszłych cen akcji i obligacji po prostu.
[41:53] No cóż, no obligacje trochę bardziej oczywiście można znać,
[41:56] bo znamy nominału, czyli cenę wykupu i wiemy, kiedy będą
[41:59] wykupione po tyle, ale nie wiemy, jak te ceny będą się
[42:02] zmieniać na rynku. Ważny fakt jest taki, że nie na
[42:05] Wszystko w inwestowaniu masz wpływ i pamiętaj o tym, czyli
[42:08] nie Słuchaj wiesz czy obiecujących dany kurs waluty
[42:11] czy poziom indeksu w określonym czasie, bo prawdopodobnie robią
[42:14] to tylko pod publiczkę. Dla zasięgów i tak naprawdę nie
[42:17] mają pojęcia, o czym mówią. Skup się przede wszystkim na
[42:20] redukowanie kosztów transakcyjnych, redukcji kosztów
[42:22] podatkowych. Takie mądrym, spokojnym
[42:25] inwestowaniu, nie bądź jak kiedyś załóż i K za jak
[42:28] najszybciej, ponieważ to ci się zwyczajnie opłaci i mam
[42:34] nadzieję, że ten podcast zbywała ciekawe komentarze zarówno na
[42:38] blogu, jak i na Youtube. Dla mnie był on bardzo ciekawy
[42:41] do nagrania, ponieważ wreszcie miałem okazję powiedzieć trochę
[42:44] więcej o sobie, ale też w kontekście takich ogólnych
[42:47] porad. Właśnie dotyczących zarabiania
[42:49] oszczędzania, inwestowania oraz nieruchomości.
[42:52] Przyznam, że przyznałem się tu do kilku dużych błędów, których
[42:55] może się po mnie spodziewałeś lub nie spodziewałaś.
[42:58] Oczywiście to jest normalne. Jestem człowiekiem, no kto nie
[43:00] robił błędów? Natomiast mam nadzieję, że
[43:03] wyciągnąłem wnioski właśnie te wnioski.
[43:05] Chciałem w tym podcaście przekazać, bo stwierdziłem, że
[43:08] no kim bym był, gdybym udawał, że Jestem idealny w kwestii
[43:11] finansów lub nie i nigdy nie popełniłem żadnego błędu.
[43:15] Uważam, że tak naprawdę w każdej z tych sfer mogłem coś zrobić
[43:18] lepiej. To nie jest tak, że uważam, że
[43:20] skończyłem. Znaczy skończyłem, wiadomo, mam
[43:22] 30 parę lat, więc mam nadzieję, że nie skończyłem jeszcze, ale
[43:25] że skończyłem źle. I że Jestem w jakiejś złej
[43:29] sytuacji finansowej, bo absolutnie tak nie jest.
[43:31] Po prostu widzę, że Wszystko da się optymalizować i ja
[43:35] niekoniecznie zajmowałem się tą optymalizacją, tylko czasami
[43:39] dawałem się. Jakby to powiedzieć, No po
[43:43] prostu zobaczyłem trochę z trasy, że nie miałem może
[43:46] dokładnego planu studia wybrałem trochę chaotycznie, nie skupiłem
[43:50] się tak na awansach jak mogłem. Nie rozumiałem systemu
[43:52] podatkowego i kx założyłem za późno w kwestii mieszkaniowej
[43:56] miałem silną opinię, że warto wynajmować i później zauważyłem
[43:59] jak niestabilny może być wynajem i zapragnąłem właśnie mieszkać
[44:02] na swoim i chyba oszczędzałem trochę za bardzo na rzeczach
[44:05] istotnych, a za mało na dużych wydatkach.
[44:08] Co prawda ja nigdy nie byłem rozrzutny, więc myślę że.
[44:12] Mogę śmiało powiedzieć, że odkąd zacząłem karierę zawodową, to
[44:15] oszczędzałem. Może nie większość wypłaty, ale
[44:17] tak zwykle koło 40% lub połowy wyjątkiem był tylko powrót do
[44:21] Polski, kiedy znacznie mi spadło wynagrodzenie, ale na pewno
[44:24] nigdy nie byłem rozrzutny, tylko widzę, że mogłem dużo więcej
[44:28] oszczędzić, inwestować i dużo mniej oszczędzać na rzeczach
[44:31] ważnych. To jest po prostu wniosek, że
[44:33] czasami wydatki to nie były koniecznie te potrzebne, a
[44:36] oszczędności. No tak samo to niekoniecznie
[44:38] były te, które powinien był wybierać, jeżeli ten podcast ci
[44:42] się podobał, to pamiętaj o tym, żeby na youtubie.
[44:44] Łapkę w górę i subskrybuj mój kanał, a jeżeli to słuchasz na
[44:47] przykład na Spotify albo na apel Podcast, to będę bardzo
[44:50] wdzięczny. Jeżeli dasz temu podcast owi
[44:51] ocenę zostawisz komentarz. Będę naprawdę super szczęśliwy.
[44:55] Dziękuję i do następnego trzymajcie się do usłyszenia.
[44:59] Cześć.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.