# Raport o stanie świata - 15 sierpnia 2026 An episode of [Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1500480464), 15 Aug 2026, 2 h 28 min. Audio: https://anchor.fm/s/13a6bdec/podcast/play/124240545/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2026-7-14%2Fc553b276-9fff-1fbb-b480-7e96e30c0626.mp3 Premier Izraela odrzuca 15-punktowy plan pokojowy dla Gazy. Benjamin Netanyahu zapowiada, że Izrael nie wycofa się z Gazy dopóki nie nastąpi całkowite rozbrojenie Hamasu. Rośnie liczba ataków osadników na Zachodnim Brzegu, od początku roku 76 Palestyńczyków zostało tam zabitych przez żołnierzy lub osadników. Jemeńscy Huti dokonali kolejnego ataku na statek na Morzu Czerwonym. Od kilku tygodni Huti atakują statki na tym akwenie zapowiadając blokadę saudyjskich portów na Morzu Czerwonym. Amerykanie mówią, że panują nad sytuacją w cieśninie Ormuz, jednak władze Iranu twierdzą, że to one kontrolują cieśninę. Jaki wpływ na obecny rozwój wypadków mają zbliżające się wybory w USA, Izraelu, a potem w Autonomii Palestyńskiej. Przed zbliżającymi się negocjacjami z Brukselą Chiny wykluczają kompromis w sprawie zmiany swojego modelu gospodarczego. Dlaczego Europa słusznie obawia się, że model ten powoduje problemy dla gospodarek na Starym Kontynencie? W pożarach, które od kilku tygodni niszczą Europę, giną nie tylko ludzie, ale też miliony zwierząt. Dlaczego tak mało zwracamy uwagę na śmierć zwierząt? Czy - a jeśli tak, to gdzie - istnieje granica przejmowania się ich losem? Czy w sytuacji klęsk naturalnych i wojen należy chronić wszystkie istoty zdolne do odczuwania bólu i cierpienia? Daniel Kinahan, do niedawna jeden z najbardziej poszukiwanych przestępców na świecie, stanął w niedzielę przed sądem w Dublinie, gdzie został oskarżony o kierowanie organizacją przestępczą. Skąd wzięło się gangsterskie imperium rodziny Kinahanów i dlaczego Daniel przez lata był jedną z najważniejszych postaci w europejskim boksie? Roboty podbijają świat medycyny. Na ile roboty medyczne rzeczywiście zmieniają sytuację opieki zdrowotnej? Jakie problemy natury naukowej, medycznej, ale również etycznej budzi rozwój tej dziedziny i kogo stać na terapię z udziałem tych urządzeń? A także: o hybrydowej wojnie trollowej przed francuskimi wyborami. Rozkład jazdy: (02:56) Łukasz Fyderek: Przemoc i polityczne zapętlenie na Bliskim Wschodzie (20:10) Jakub Jakóbowski: Chiny 2.0 kontra Europa (45:41) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Czy Francja da sobie ukraść wybory? (52:14) Podziękowania (59:10) Marcin Żyła: Zwierzęta w czasie pożarów (1:26:41) Aleksandra Łojek: Irlandzki król kokainy i boksu za kratami (1:54:23) Cezary Kozanecki: Roboty medyczne: co zmieniają i dla kogo? (2:25:35) Do usłyszenia --------------------------------------------- Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ \[Autopromocja\] ## Transcript [0:00] Przy mikrofonie Dariusz rosiak dzień dobry państwu zapraszam na [0:03] raport o stanie świata. Premier Izraela odrzuca [0:08] piętnastopunktowy Plan pokojowy dla gazy. [0:11] Beniamin netaniahu zapowiada, że Izrael nie wycofa się z gazy, [0:14] dopóki nie nastąpi całkowite rozbrojenie Hamasu. [0:17] Rośnie liczba ataków osadników na zachodnim brzegu. [0:20] Od początku roku zginęło tam 76 Palestyńczyków zabitych przez [0:25] żołnierzy lub osadników jemeńscy. [0:28] Huti dokonali kolejnego ataku na statek na morzu czerwonym od [0:32] kilku tygodni hut i atakują statki na tym akwenie, [0:35] zapowiadając blokadę saudyjskich portów. [0:37] Na morzu czerwonym Amerykanie mówią, że panują nad sytuacją w [0:41] cieśninie ormus, jednak władze Iranu twierdzą, że to one [0:45] kontrolują cieśninę. Jaki wpływ na obecny rozwój [0:48] wypadków na Bliskim Wschodzie mają zbliżające się wybory w u [0:52] SA Izraelu, a następnie w autonomii palestyńskiej przed [0:57] zbliżającymi się negocjacjami z Brukselą? [0:59] Chiny wykluczają kompromis w sprawie zmiany swojego modelu [1:03] gospodarczego. Dlaczego Europa słusznie obawia [1:06] się, że model ten powoduje problemy gospodarek na Starym [1:10] Kontynencie? W pożarach, które od kilku [1:13] tygodni niszczą Europę giną nie tylko ludzie, ale też miliony [1:17] zwierząt. Dlaczego tak mało zwracamy uwagę [1:20] na śmierć zwierząt czy a jeśli tak, to gdzie istnieje granica [1:25] przejmowania się ich losem? Czy w sytuacji klęsk naturalnych [1:29] i wojen należy chronić wszystkie istoty zdolne do odczuwania bólu [1:33] i cierpienia? Daniel kina chan, jeden z [1:36] najbardziej do niedawna poszukiwanych przestępców na [1:38] świecie. Stanął w niedzielę przed sądem w [1:40] dublinie, gdzie został oskarżony o kierowanie organizacją [1:44] przestępczą. Skąd wzięło się gangsterskiej [1:47] imperium, rodziny, kina chanów i dlaczego Daniel przez lata był [1:51] jedną z najważniejszych postaci w europejskim boksie? [1:54] Roboty podbijają świat medycyny. Na ile roboty medyczne [1:58] rzeczywiście zmieniają sytuację w opiece zdrowotnej, jakie [2:02] problemy natury naukowej, medycznej, ale również etycznej, [2:06] budzi rozwój tej dziedziny i kogo stać na terapię z udziałem [2:10] tego typu urządzeń? A także o hybrydowej wojnie [2:14] trolowej przed francuskimi wyborami. [2:17] Wszystkim w raporcie o stanie świata 15 sierpnia 2026 roku [2:22] raport o stanie świata to seria podcastów o świecie i ludziach [2:25] dostępnych do słuchania za darmo przez wszystkich, których takie [2:28] rzeczy interesują. Nasze programy powstają dzięki [2:31] dobrowolnym wpłatom słuchaczy za wszystkie z serca państwu [2:35] dziękuję, a tych, którzy mieliby ochotę dołączyć do grona [2:38] patronów raportu, zapraszam na mój profil w serwisie patronite [2:41] PL. Za jego pośrednictwem najłatwiej [2:43] nas wesprzeć. Marcin żyła jest wydawcą [2:45] programu Chris wawrzak realizuje dźwięk, jesteśmy w studiu. [2:48] Która w Warszawie? Premier netanyahu wykluczył [2:57] wycofanie wojsk izraelskich z gazy, zanim hamas zostanie [3:01] całkowicie rozbrojony. W ubiegłym miesiącu hamas [3:04] zapowiedział gotowość do oddania ciężkiego uzbrojenia pod [3:07] warunkiem, że Izrael zakończy wszelkie formy agresji wobec [3:10] Palestyńczyków i wycofa się z gazy. [3:13] Rośnie liczba ataków osadników żydowskich na wsie palestyńskie [3:17] na zachodnim brzegu. Również w tych rejonach, które [3:19] zgodnie z prawem teoretycznie są kontrolowane wspólnie przez [3:23] izraelczyków i Palestyńczyków. Od początku roku 76 [3:28] Palestyńczyków zginęło na zachodnim brzegu 18. [3:31] Z rąk osadników zginęło również 3 izraelczyków. [3:35] W ostatnich dniach symbolem agresji osadników stała się wieś [3:39] kustra niedaleko ramali, gdzie osadnicy zbudowali swoją bazę na [3:43] podwórku jednego z palestyńskich domów. [3:45] Następnie odcięli wodę i prąd do 3 kolejnych domów. [3:49] Wbrew temu, co mówi amerykańska administracja, władze Iranu [3:54] twierdzą, że to iran. Serwuje obecnie kontrolę nad [3:58] cieśniną ormus. O tym wszystkim o rozwoju [4:01] sytuacji na Bliskim Wschodzie porozmawiam teraz z profesorem [4:05] Łukaszem federkiem z Instytutu bliskiego i dalekiego Wschodu [4:09] Uniwersytetu Jagiellońskiego. Witam cię dzień dobry dzień [4:12] dobry. Dlaczego Netanjahu odrzuca Plan, [4:14] który jest podstawą porozumienia w sprawie gazy zawartego [4:18] jesienią ubiegłego roku i dzięki któremu? [4:22] Zarówno Trump, jak i Netanjahu, zwłaszcza Netanjahu uniknął [4:25] gilotyny na jesieni w październiku. 2025. [4:31] No cóż, no yy, kieruję się nastrojami społecznymi. [4:35] Yy w Izraelu, które są dla niego szczególnie istotne w kontekście [4:38] nadchodzących yy wyborów. Nastawienie bardzo dużej części [4:43] yy opinii publicznej w Izraelu jest bezkompromisowe wobec [4:47] kwestii gazy, szczególnie, a kwestii palestyńskiej w szerszym [4:52] planie. Ogólnie, ale no tu szczególnie [4:54] gaza, która kojarzy się. Powiedziałbym już pewnie w [4:57] większości izraelczyków jednoznacznie z atakiem z [5:00] siódmego października z ofiarami, które są upamiętniane [5:04] bardzo szeroko w przestrzeni publicznej. [5:06] Yy Izrael mm z wojną, która jest uznawana za wojnę sprawiedliwą [5:11] yy przeciwko właśnie hamasowi w gazie to wszystko jest yy [5:15] czynnikiem, dla którego nie tylko na taniachu, ale właściwie [5:18] wszyscy 3 główni liderzy, którzy walczą w w tym pojedynku [5:24] wyborczym yy, no, przejawiają taką bezkompromisowość wobec [5:28] gazy, choć nie tylko gazy szerzej, także w wobec kolejnego [5:32] porozumienia, którego Izrael, yy, no niechętnie, nazwijmy to [5:36] deklar. Czy też deklaruje, że nie będzie [5:39] wypełniał, czyli to wobec kwestii wycofania się z [5:42] południowego libanu. Przypomnijmy, takie porozumienie [5:45] zostało zawarte 26 czerwca, że w zamian za rozbrojenie z bollahu, [5:50] czy objęcie go kontrolą państwa libańskiego Izrael się wycofa do [5:54] swoich granic, a nie dalej jak wczoraj miejsce spraw [5:58] zagranicznych. Kac zadeklarował, że w Izrael [6:00] nie zamierza tego robić. Zadeklarował. [6:02] To zresztą będąc na terytorium libańskim, zatem no tak można [6:06] powiedzieć. Toczy się ten etap. [6:08] Dzięki populistycznej w kraju dotkniętym szeregiem konfliktów. [6:13] Powiedzmy słowo o hamasie wielu uważa, że hamas doskonale zdawał [6:17] sobie sprawę, że Netanjahu ten Plan odrzuci i dlatego się [6:20] zgodził na to częściowe rozbrojenie. [6:23] To znaczy gra cały czas tą samą grę, która powoduje, że [6:27] właściwie uznajemy hamas za organizację pokojową, a [6:31] izraelczyków za agresora. Który niszczy pokój na Bliskim [6:35] Wschodzie? No. [6:36] Jest to jedno z możliwych wytłumaczeń, natomiast no warto [6:40] zauważyć, że w ogóle w palestyńskiej polityce dochodzi [6:43] do. Przebudowy często to nie trafia [6:46] na nagłówki mediów, bo wydarzenia dramatyczne w rodzaju [6:50] właśnie ataków osadników czy kolejnych aktów przemocy. [6:53] Dominują te nagłówki, ale polityka palestyńska niejako w [6:58] jakimś stopniu się wybudziła. Z takiego letargu i. [7:02] Dzięki hamasowi też. Wydaje mi się, że też no hamas [7:05] jest na pewno najważniejszym aktorem w tym momencie, ale ale [7:08] też dzięki. Zjawiskom, powiedzielibyśmy [7:10] strukturalnym. Dzięki polityce Izraela [7:12] bezkompromisowej dzięki zmianom w równowadze sił na Bliskim [7:17] Wschodzie. Dzięki sygnałom, które dla [7:19] Palestyńczyków dochodzą ze strony Kataru, Turcji czy Arabii [7:23] Saudyjskiej. Myślę, że to wszystko jest zbiór [7:26] czynników, które sprawiły, że ma chód, a bas ogłosił, że odbędą [7:30] się wybory do zgromadzenia Narodowego palestyńskiego, czyli [7:33] do parlamentu, który nie funkcjonuje od od lat prawie 10. [7:38] No i został ustalony w tym dekrecie kształt. [7:40] Jak to zgromadzenie będzie wyglądać, ile będzie tam w nim [7:44] przedstawicieli, no jest to bardzo trudne, jak się. [7:46] Można domyśleć wyłonienie parlamentu reprezentującego [7:49] ludność, która znajduje się pod okupacją. [7:52] W bardzo różnych i to ta Okupacja jest w różnych [7:55] formułach prawnych, bo inna w gazie inna na zachodnim brzegu, [7:59] w zależności też od których terytoriów na zachodnim brzegu [8:01] inna we wschodniej Jerozolimie. A pamiętajmy, że w tym [8:03] parlamencie mamy też obecni przedstawicielem Palestyńczyków [8:07] żyjących w diasporze, czyli chociażby w obozach w Libanie [8:09] czy w Jordanii. Zatem tu się dzieje. [8:12] Ostatnio dość sporo można powiedzieć właśnie o takim [8:14] wybudzeniu z letargu. Mamy też zamysł uczestnictwa [8:18] hamasów właśnie w tych wyborach. Przypomnijmy, 28 listopada, [8:22] czyli miesiąc. W wyborach w Izraelu będą wybory [8:25] w autonomii palestyńskiej, ale nie tylko no również w gazie, [8:28] prawda? Tak, tak no właśnie będą wybory [8:30] palestyńskie, tak chyba najlepiej to określić. [8:33] No oczywiście nie wiemy czy się odbędą, bo bywały już takie [8:36] sytuacje, kiedy masz ogłaszał wybory, a potem je odwoływał. [8:40] Tak było w 2021 roku, choć wydaje się, że w tym momencie [8:44] palestyńczycy mają świadomość, że są w jakimś takim okienku [8:47] dziejowym i. Jeżeli nie odpowiedzą jakąś [8:50] przeformułowaniem swojej polityki, nie dadzą jakiegoś [8:54] czytelnego mandatu politycznego którejś sił. [8:56] Jeszcze nie wiemy której no to będą coraz bardziej [8:59] marginalizowani w tej bliskowschodniej układance. [9:01] Pogłębia się dramat Palestyńczyków na zachodnim [9:04] brzegu. To jest właściwie akcja [9:07] zorganizowana, wspierana w niektórych miejscach przez [9:11] wojsko i przez administrację izraelską. [9:14] Ostatnia historia wsi kustra, gdzie właściwie wszystkie te [9:18] patologie zachodniego brzegu są widoczne. [9:20] Najpierw osadnicy zastraszają Palestyńczyków, potem przyjeżdża [9:24] armia teoretycznie po to, żeby osadników opanować tam część z [9:28] tych żołnierzy zaczyna się z nimi modlić. [9:31] Rodziny palestyńskie są wyrzucane z domu przez żołnierzy [9:35] ponoć. Dla ich własnego bezpieczeństwa. [9:40] To jest kolejny przykład tego w jak krytycznym momencie znajduje [9:45] się zachodni brzeg i jak niedaleko jesteśmy od wybuchu. [9:49] Chyba prawda, to znaczy tego nie da się wykluczyć. [9:53] Pytanie oczywiście, na ile silny hamas jest w tych rejonach? [9:56] Tego oczywiście nie wiemy. Fill tego na to ostatnie [9:59] pytanie, mamy dowody tylko takie anegdotyczne właściwie to znaczy [10:03] płynące z rozmów wywiadów czy. Takich fill dziennikarskich czy [10:07] treści w mediach społecznościowych. [10:08] Ale no istnieje przekonanie raczej fill, że no hamas jest [10:12] mocny, szczególnie wśród młodszych. [10:15] Ludzi no ale w jakimś sensie jest też zrozumiałe. [10:17] No jeżeli ci palestyńczycy na zachodnim brzegu, którzy kładli [10:22] nacisk na rządy fatahu na politykę umiarkowania, byli to [10:25] często powiedzielibyśmy właśnie no ludzie, którzy coś posiadali, [10:29] posiadali sady, powiedzielibyśmy palestyńska, klasa średnia i [10:33] akcje osadników izraelskich uderzają właśnie w tą część [10:37] palestyńskiej wspólnoty politycznej. [10:40] No to to jest bardzo podkopujące dla wszystkich sił nawołujących [10:43] do dialogu z Izraelem, no jesteśmy tu w sytuacji [10:46] polaryzacyjnej, która jest bardzo bliska od wybuchu. [10:49] Drugą stroną tego procesu. O którym mówimy, jest ryzyko [10:53] pewnej też utraty kontroli państwa Izrael nad swoimi [10:58] najbardziej zradykalizowanymi obywatelami, czyli nad [11:01] osadnikami, którzy mają mocną reprezentację, których [11:05] szczególnie w ostatnich miesiącach symbolicznym [11:08] bohaterem jest bengi vir, który no zawsze był głośny. [11:12] Natomiast, no no w ostatnich tygodniach miesiącach staje się. [11:17] Celebrytą w Izraelu, ale też i poza jego granicami, oczywiście [11:19] celebrytą takim prezentującym oczywiście te same treści, czyli [11:23] treści zupełnie radykalnego podejścia do Palestyńczyków i i [11:27] wspierania osadnictwa w syjonie. Zatem tutaj pojawia się też to [11:32] pytanie o to, czym są dzisiejsze siły ogromne Izraela, czyli [11:35] dzisiejsza armia izraelska. Jak ona będzie w stanie [11:39] zapanować nad ewentualnymi dalszymi incydentami czy [11:43] przemocą, którą będą stosować jej własni obywatele, obywatele [11:47] państwa Izrael przeciwko palestyńczykom? [11:49] Przenieśmy się na półwysep arabski. [11:51] Mamy sytuację bardzo mocno pogmatwaną politycznie oraz [11:57] militarnie, zwłaszcza na tych 2 akwenach otaczających półwysep. [12:02] I zwłaszcza z punktu widzenia amerykańskich interesów cieśnina [12:06] ormus, jak twierdzą irańczycy, jest pod ich kontrolą. [12:09] Amerykanie uważają, że tak nie jest. [12:11] No ale sytuacja na miejscu. Trochę zaprzecza słowom [12:16] administracji amerykańskiej cieśnina babalmanda, czyli ta, [12:21] która wychodzi z morza czerwonego na zatokę adeńską, [12:25] jest zagrożona przez ataki hutich. [12:28] Rozmowy amerykańsko irańskie utknęły w martwym punkcie. [12:34] Jak byś scharakteryzował to, co się w tej chwili dzieje? [12:36] W jakim miejscu jesteśmy, jeśli chodzi o to, co się zaczęło? [12:40] No, powiedzmy 28 lutego, czyli. A takim amerykańsko izraelskim [12:45] na iran? Jesteśmy w sytuacji kiedy. [12:47] Obie strony badają swój próg bólu. [12:50] Jest to coś, co czasami jest to taka sytuacja, którą czasami się [12:53] modeluje. W teorii gier przy pomocy [12:56] takiego eksperymentu myślowego, który się nazywa grą w kurczaka, [13:00] prawda i to czasem i z filmów amerykańskich widać, to znaczy, [13:03] mamy 2 kierowców, którzy jadą na siebie wprost z samochodami i [13:08] wygrywa ten, który nie ustąpi tak, a ten, który skręci na bok, [13:11] uniknie zderzenia, czyli zachowa się jak właśnie kurczak w slangu [13:16] amerykańskim przegrywa i. Polityce międzynarodowej taka [13:20] gra w kurczaka zdarza się dość często, dlatego to narzędzie, [13:24] które brzmi może niepoważnie jest często wykorzystywane do [13:27] analizy takich konfliktów, tym, co liczy się to jest to, kto [13:31] pierwszy mrugnie, czyli czy najpierw irański reżim pod [13:35] presją gospodarczą, pod presją kolejek, na stacjach [13:38] benzynowych, które już ponownie się pojawiły w miastach [13:42] irańskich, pod presją niezadowolenia społecznego. [13:46] Pójdzie na większe ustępstwa, czy to administracja Donalda [13:49] Trumpa, również pod wpływem obawy o ceny surowców? [13:54] Szczególnie w perspektywie wyborów mit termowych będzie [13:56] gotowa późna, bardzo daleko idące ustępstwa. [13:58] Jak na razie powiedziałbym, że irańczycy wykazują zdecydowanie [14:02] bardziej bezkompromisową postawę. [14:04] Amerykanie poszli już na dość spore ustępstwa, w tym [14:07] porozumieniu sprzed kilku tygodni. [14:11] Kilku. No już dobre z początku lata, [14:13] prawda? Natomiast no irańczycy mają [14:15] świadomość, że ich okienko negocjacyjne się kiedyś skończy, [14:19] jeżeli będą w stanie teraz zapewnić sobie kontrolę nad [14:22] cieśniną ormus. No. [14:24] Bo to będzie konkretny zysk, natomiast w momencie, kiedy [14:27] teraz sobie tego nie zapewnią, to później ta druga szansa może [14:30] się nie powtórzyć. Dlatego negocjują bardzo twardo. [14:34] No tym bardziej, że nadal. No nie widać takich oznak [14:38] szerokiego niezadowolenia w społeczeństwie irańskim, czy też [14:41] może niezadowolenie widać, ale nie widać przejawów [14:44] zorganizowanej opozycji, choć sytuacja gospodarcza jest [14:47] trudna, ale jednak to wyjaśnienie, że to jest wróg [14:49] zewnętrzny i że należy się jednoczyć wobec niego, działa [14:54] mocno. W Iranie no irański reżim też [14:56] przechodzi transformację. Mieliśmy w ostatnich dniach taką [15:01] bardzo istotną zmianę na szczytach władzy. [15:05] Poczta bahama dokonało wymiany 6 najwyższych przywódców [15:11] militarnych i jeżeli mielibyśmy scharakteryzować tą zmianę, [15:15] można scharakteryzować ją, że tutaj widoczne są 2 kierunki. [15:18] Po pierwsze lojaliści właśnie mocztaby chamenei'ego ludzie [15:22] bezpośrednio z nim związani. Zajęli te najwyższe stanowiska, [15:26] a po drugie ludzie, którzy. Byli przeciwni chociażby temu [15:29] porozumieniu wstępnemu ze Stanami Zjednoczonymi. [15:33] No więc to jest też wiele mówiąc kierunek zmian, no same [15:37] negocjacje one są zawieszone, choć toczą się przez [15:39] pośredników. Tam dochodzą do nas pewne [15:41] strzępy tego, co co jest na stole negocjacyjnym. [15:44] Są to niekiedy bardzo interesujące szczegóły, mówiące [15:47] chociażby o tym, że Stany Zjednoczone i iran rozpatrują [15:51] wariant, w którym jedno państwo, czyli iran, będzie kontrolowało [15:55] napływ. Statków do zatoki Perskiej. [15:58] Natomiast oman błogosławieństwem i pod parasolem Stanów [16:02] Zjednoczonych będzie kontrolował wypływ statków z zatoki Perskiej [16:07] dalej na ocean indyjski. Podobno Stany Zjednoczone się [16:11] nato już zgodziły, czyli no poszły na dość daleko idące [16:14] ustępstwo. I to Donald Trump przedstawi [16:17] jako zwycięstwo bezapelacyjne Stanów Zjednoczonych jak zwykle. [16:20] To niewątpliwie tak tak, tak, no to. [16:23] To się niezależnie od tego, co co będzie materialnie [16:25] postanowione, no ale byłoby to de facto wręczenie kontroli. [16:30] Nad połową cieśniny ormus prawda iranowi, czyli czegoś, czego nie [16:33] miał, ale ponoć irańczycy nato nie przystają i dążą jeszcze do [16:38] poszerzenia tego zakresu swojej kontroli. [16:40] No ale to są tylko przecieki. W oficjalnie mamy sytuację taką, [16:45] że jedna ze stron, czyli astronarykańska zazwyczaj dość [16:48] chętnie mówi o tym, jak to rozmawiamy z irańczykami, [16:51] podczas gdy druga irańska zaprzecza temu, to jest taki [16:54] pewien wzorzec, który się wzorzec komunikacji wokół tego [16:57] konfliktu, który się utrwalił w ostatnich miesiącach. [17:00] No i nie powiedzieliśmy jeszcze o hut i nie wiem czy mamy [17:02] przestrzeń, żeby to. Jak najbardziej zawsze mamy [17:05] przestrzeń na mówienie o ciekawych rzeczach w raporcie. [17:08] To jest właściwie cała odrębna historia, ponieważ no jemeńczycy [17:12] toczą przede wszystkim walkę wojnę domową, w której to wojnie [17:15] domowej w ostatnich miesiącach, o czym znowu nie mieliśmy, może [17:19] czasu się na tym koncentrować, bo bo były inne i bardziej [17:23] widoczne zjawiska na Bliskim Wschodzie, ale. [17:26] Ta wojna domowa huti z koalicją rozmaitych ugrupowań, które [17:31] walczyły na południu, które kontrolują południe i wschód [17:34] Jemenu. Tam doszło do konsolidacji tych [17:37] ugrupowań pod auspicjami właśnie Arabii Saudyjskiej. [17:40] O ile jeszcze kilka miesięcy temu to dość istotnym albo nawet [17:45] najistotniejszym patronem ugrupowań walczących z hutnimi [17:48] były Zjednoczone emiraty arabskie. [17:50] No to doszło tutaj do zmiany, o których przyczynach może nie ma [17:54] teraz przestrzeni mówić, natomiast stało się tak, że z [17:58] percepcji hutich zaczęli oni bardzo obawiać się o stan [18:01] swojego posiadania. O to, że wspierani saudyjskimi [18:05] pieniędzmi i wsparciem militarnym. [18:08] Rebelianci znaczy rebelianci oficjalnie uznany międzynarodowo [18:11] rząd Jemenu wspieranym przez rozmaite ruchy i plemienne i [18:16] polityczne no będzie w stanie zagrozić. [18:18] Stanowi ich posiadanie i to spowodowało, że wykorzystali tą [18:22] szansę, jaką stało się odnowienie operacji militarnych [18:26] pomiędzy Iranem a Stanami Zjednoczonymi do wystosowania [18:30] ultimatum przeciwko Arabii Saudyjskiej i następnie w tych [18:33] ostatnich dniach widzimy rozpoczęcie działań [18:35] kinetycznych, czyli huti atakują statki należące. [18:39] Arabii Saudyjskiej przed wpływających przez odżegnują się [18:43] od tego, że mówią, że nie będą atakować innych statków. [18:47] No ale oczywiście chodzi o to, żeby ograniczyć transport [18:51] Saudyjskiej ropy, więc to jest bardzo już mocno oddziałuje na [18:54] rynki taka deklaracja, więc atakowane są statki saudyjskie. [18:57] Atakowane jest też saudyjskie instalacje nad morzem czerwonym, [19:01] czyli to, po co statki nie saudyjskie, przypływają tam, a w [19:05] szczególności. Yy, chodzi tutaj o tranzyt dropy [19:09] do Azji i tutaj yy, może jeszcze taka refleksja, że z perspektywy [19:13] Europejskiej można powiedzieć. No jaki problem, prawda to jest. [19:16] Wtedy ta ropa będzie płynąć do Europy, prawda? [19:18] Jeżeli nie popłynie do azji, bo droga z morza czerwonego na [19:22] morze śródziemne jest stoi otworem, jest poza zasięgiem [19:24] hutich. Natomiast no rynek ropy naftowej [19:27] jest globalny i w momencie, kiedy dojdzie do zaburzeń u [19:31] największych importerów ropy z Bliskiego Wschodu, czyli właśnie [19:35] krajów azjatyckich, tych największych gospodarek, w [19:37] szczególności Japonii, ale też Indii. [19:40] Chiny są tutaj trochę innej sytuacji. [19:42] No to cena surowca na rynkach skoczy i wpłynie na sytuację [19:46] gospodarczą wszędzie. W Polsce, ale też w Stanach [19:50] Zjednoczonych. Co jest tym największym [19:52] czynnikiem, który zapewne wpływa na Donalda Trumpa? [19:56] Profesor Łukasz fryderyk z Instytutu bliskiego i dalekiego [19:59] Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego był gościem [20:02] raportu o stanie świata. Dziękuję bardzo. [20:04] Bardzo dziękuję. Nie będzie kompromisu z Europą i [20:12] u SAW kwestii chińskiego modelu rozwoju gospodarczego to [20:16] stanowisko politbiura komunistycznej partii chin po [20:20] jej ostatnim sierpniowym posiedzeniu i jasne wskazanie [20:23] przed zbliżającymi się. Negocjacjami handlowymi z [20:26] Brukselą oraz rozmowami sigin pinga z Donaldem Trumpem. [20:31] Unia Europejska wyznaczyła pekinowi czas do października na [20:34] przedstawienie konkretnych propozycji, które miałyby [20:37] stopniowo ograniczać potężną chińską nadwyżkę w handlu z [20:40] Europą. Ta tylko w pierwszym półroczu [20:43] tego roku w porównaniu z tym samym okresem z dwudziestego [20:47] piątego roku wzrosła o 24%. Czy zachód może jeszcze [20:52] skutecznie negocjować z pekinem? Czy na skutek chińskiego szoku 2 [20:57] 0 z Europy zniknie przemysł, a wraz z nim wiele miejsc pracy? [21:03] Czy ratunkiem za przykładem Donalda Trumpa mogą być cła i [21:07] czy Chiny pogrążają się w recesji, której nie widać o tym [21:11] z wicedyrektorem ośrodka studiów wschodnich doktorem jakubem [21:15] jakubowskim rozmawiał Marcin pośpiech. [21:18] Dzień dobry. Witam pana w raporcie o stanie [21:19] świata. Dzień dobry liczby, także [21:22] najnowsze dane nie pozostawiają wielkich złudzeń. [21:25] Chiny, Europie sprzedają coraz więcej, jednocześnie same [21:27] kupują. Coraz mniej od Europy. [21:30] Co więcej, widzimy, że ta tendencja się pogłębia i to nie [21:32] od dzisiaj nie od wczoraj. W lipcu deficyt w wymianie unia [21:35] chin wyniósł prawie 34 miliardy dolarów i urósł w porównaniu z [21:40] ubiegłym rokiem o 16%, a więc to jest miliard dziennie. [21:44] Właściwie można powiedzieć, kiedy ten deficyt się powiększa, [21:47] pogłębia, co czeka Europę, jeśli nic się nie zmieni w tej [21:49] kwestii? Ja bym dodał w skali globalnej [21:52] skala nadwyżki handlowej chin. Ona jest po prostu bez [21:56] precedensu. Ja bym powiedział w historii [21:57] najnowszej, to znaczy nigdy. Jeszcze jedno państwo nie miało [22:00] tak ogromnej nadwyżki handlowej fill sięgającej powyżej 1% [22:06] globalnego PKB. To jest strasznie dużo z punktu [22:08] widzenia historii. Powiem tylko taki wtręcik, jak w [22:11] latach siedemdziesiątych Ameryka się bodła z Niemcami i z [22:14] Japonią, że tak dużo eksportują to nawet one wtedy razem wzięte [22:18] nie miały tak tak Wielkiej nadwyżki. [22:20] Dzisiaj Chińczycy Europa ma szczególny problem, bo jest [22:22] rynkiem, którym najtrudniej się przed tym obronić i którym fill [22:26] najbardziej dramatyczne efekty tego widzimy. [22:30] No i właśnie jesteśmy w sytuacji, w którą się coraz [22:32] częściej nazywa chińskim szokiem czy chińskim szokiem 2 0 bo ten [22:37] pierwszy szok fill nastąpi gdzieś na początku lat [22:40] dwutysięczny, kiedy Chińczycy wchodzili na te globalne rynki, [22:43] ale to były zwykle mniej zaawansowane fill produkty fill, [22:46] które nazywamy w głowie chińszczyzną. [22:48] No dzisiaj to już nie jest chińszczyzna, jak wiemy, bo to [22:50] są z bardzo zaawansowane rzeczy, również coraz bardziej takie, [22:53] które my w Europie produkujemy, no i stąd. [22:56] Tak wygląda cena dramatu. Pojawiają się też takie [22:58] informacje, takie dane, chociażby przekazywane przez [23:00] Komisję Europejską przez Brukselę, że dziennie w Europie. [23:04] Znika 10000 miejsc pracy w przemyśle. [23:06] To jest wykrwawianie Europy, Europa może zamienić się w taki [23:10] pass rdzy, jak to było, czy też jest w Stanach Zjednoczonych. [23:13] Widzimy to i trzeba powiedzieć, że te poprzednie fale [23:18] dezindustrializacji już gdzieś na obrzeżach Europy się [23:21] wydarzyły. w Polsce trochę nie dostrzegamy tego, co na przykład [23:25] we Włoszech się działo. W latach nie wiem dwutysięcznych [23:27] 0,002 dziesiątych tam też. To się zaczynało dziać. [23:31] No rzecz polega na tym, że dzisiaj to dotyczy praktycznie [23:33] wszystkich państw i dochodzi do samego przemysłowego serca [23:36] Europy czyli. Do czegoś co bym nazwał takim [23:39] szeroko rozlanym łańcuchem dostaw, który koncentruje się [23:42] gdzieś w zachodnich i południowych Niemczech, to [23:44] dzisiaj Niemcy, które zawsze sobie radziły, zawsze były w [23:47] stanie konkurować jakością konkurencyjnością. [23:50] Yy i na na rynkach sportowych trochę ciągnęły resztę prze [23:53] Europy do przodu. To dzisiaj właśnie w to [23:56] gospodarcze centrum uderza taką koncentracyjkami, no i właśnie [24:00] mówi się o tym pasierdze ja uważam, że to jest rzecz. [24:05] Która? No jeśli te trendy, które [24:06] widzimy, będą szły dalej. One rzeczywiście zacznie tak [24:08] wyglądać, to znaczy. Już dzisiaj setki na przykład [24:12] tych ukrytych czempionów niemieckich tak mittelstadt [24:15] średnie firmy tak, c, yy silni w niszach bardzo silne inżynier. [24:20] Dement niemieckiej gospodarki. Dokładnie, oni dzisiaj giną, to [24:24] znaczy przemysł nie tylko samochodowy, bo na tym się [24:26] skupiamy przemysł maszynowy w Niemczech jest w takiej samej [24:29] sytuacji i to jeśli będzie trwał dalej, to będzie prowadzić do [24:33] pasa rdzy, który się będzie rozlewał coraz szerzej. [24:36] A co i to jest pewnie słuszne skojarzenie, którzy mają [24:38] słuchacze zapasem rdzy i dzieje cała szereg politycznych [24:42] niestabilności. Populizmów i tak dalej i zresztą [24:45] to widzimy w sondażach, jeżeli chodzi chociażby o rosnące afd w [24:48] Niemczech, na tyle lepszego dowodu na to nie trzeba. [24:52] W jaki sposób chińskie firmy podbijają Europy i też od razu, [24:57] na ile w ich sukcesach udział ma po prostu chińskie państwo? [25:02] Powiem tutaj bardzo krótko, bo ja tłumacząc to wyzwanie [25:06] chińskie często się spotykam z taką kontro, no że ta Europa [25:09] jest taka przeregulowana i narzuciła sobie. [25:12] Różne klimatyczne wyzwania ma drogą energię i tak dalej i tak [25:14] dalej. Czyli sama jest sobie winna. [25:16] Tak, ja bym powiedział oczywiście w tym jest. [25:20] Sporo prawdy to znaczy myślę, że dojrzewa Europa do tego, że [25:24] pewne rzeczy trzeba pozmieniać, że te ambicje, które sobie [25:26] narzuciliśmy w tym klimatyczne, one już światu na pewno [25:30] przykładu dobrego nie dadzą, bo świat jedzie zupełnie w drugą [25:32] stronę, aczkolwiek moim zdaniem to jest wyolbrzymiane, bo z [25:36] drugiej strony, gdybyśmy nawet zdjęli z siebie te wszystkie [25:39] obciążenia, no to właśnie to o co pan pyta? [25:42] Skala chińskich subsydiów o LCD miał taki głośny raport w tym [25:46] roku, który obliczał. Jaki udział w przychodach firm [25:50] mają subsydia państwowe? I ten wynik dla chin jest 4 do 5 [25:56] razy wyższy niż w Europie, czyli nawet gdybyśmy wszystkie to [25:58] ograniczenia sobie z pleców zdjęli, to i tak chińskie [26:01] państwo 5 razy więcej dokłada do własnej gospodarki. [26:05] To jest tylko tak, jak często jest to określane, że po prostu [26:07] produkty chińskie są lepsze, są bardziej konkurencyjne, bo na [26:10] przykład są niższe koszty pracy. To nie tylko o to chodzi. [26:13] Ostatnio bardzo dużo rozmawiamy z przedsiębiorcami polskimi, no [26:16] i pamiętam taki Cytat, który mi zapadł w pamięć mówi jeden z [26:20] producentów. Dobra, uczciwa chińska firma [26:23] jest tańsza o 20%. A nie uczciwa o 50% nieuczciwa, [26:28] czyli taka korzystająca z państwowego wsparcia. [26:30] I też pytanie, których jest więcej? [26:32] No więc właśnie znaczy to jest bardzo złożony obraz. [26:34] Oczywiście to jest ogromna gospodarka, mamy obszary firm, [26:38] które są przeinwestowane na państwowej kroplówce i po prostu [26:41] próbują zdobywać rynki, bo mają fabryki, które stoją. [26:45] No ja w zeszłym roku byłem w kilku fabrykach samochodów w [26:49] Chinach, na wejściu do tych fabryk zwykle są takie duże [26:52] ekrany z danymi, które pokazują, w jakim stanie jest fabryka. [26:54] Chińczycy uwielbiają dane i jakby optymali. [26:56] Tych danych no pamiętam ogromną ogromną fabrykę samochodów [27:00] bardzo nowo, która miała wykorzystanie na poziomie 11%. [27:04] Tak więc jeżeli już się tak dużo tych pieniędzy włożyło, a to za [27:09] namową i wsparciem państwa, no to gdzieś trzeba te rynki [27:11] znajdować i cena przestaje trochę pełnić tutaj taką [27:15] krytyczną rolę z drugiej strony, no trzeba to powiedzieć, jak [27:19] freddy śmierci był ostatnio w Chinach wrócił i powiedział, [27:22] koniec obijania się koniec marzeń o wolnych piątkach. [27:25] Musimy sobie. I w tym też jest trochę prawdy, [27:28] to znaczy chińskie firmy są niesamowicie elastyczne. [27:31] Yy niesamowicie szybkie, bo też trzeba pamiętać o tym, że nam [27:36] się może kojarzyć ta gospodarka z takim upaństwowieniem [27:39] sierżierznością wsparciem państwa, natomiast 2 rzeczy [27:43] występują do naraz. Z jednej strony państwo, które [27:45] jest wszędzie dopłaca, planuje kierunkuje firmy tam, gdzie [27:49] uważa, że to jest potrzebne. Z drugiej strony to państwo dba, [27:52] żeby te firmy ze sobą konkurowały na śmierć i życie [27:55] wewnątrz. w Chinach konkurencja jest ogromna. [27:57] Wiem, że to jest. To jest dżungla. [27:59] To jest dżungla. Te firmy ze sobą fill [28:02] niesamowicie ostro walczą, też to jest między prowincjonalna [28:05] konkurencja. Władze lokalne też się ścigają z [28:08] innymi władzami, konkurując ze swoimi firmami. [28:10] No efekt jest taki, że te po prostu wytrenowane na tym fill [28:16] niesamowicie twardym rynku. Chińskie firmy. [28:19] Ja o tym mówię, sama sama ścięgna i i i kości Zero [28:23] tłuszczu. Oni są bardzo fill sprawni, [28:26] wychodzą na rynki zewnętrzne i po prostu. [28:28] Są w stanie szybciej reagować na zmiany na rynku są w stanie [28:31] szybciej rozwijać produkty i efekt tego jest taki i to znów, [28:35] kiedy o tym zastępowaniu Chińczyków dywersyfikacji się [28:39] rozmawia z biznesem? Ja słyszę takie historie. [28:41] No tak, tylko, że jeżeli zamówię tę część w Niemczech, zostanę ją [28:44] za 40 miesięcy, a Chińczycy dadzą mi je w pół roku. [28:47] A na ile problemem z punktu widzenia Europy jest też to, że [28:51] chińskie podmioty przejmują europejskie firmy i bardzo [28:53] często my Europejczycy kupujemy coś, co wydaje się być [28:56] francuskim, niemieckim, hiszpańskim produktem, a tak. [28:59] Naprawdę z tych państw to pozostał tylko szyld I NAZWA [29:03] brzmiąca z niemieckiego albo z francuskiego. 10 lat temu, [29:07] jakieś właśnie 2016 rok jakby się tak trochę cofnąć, to wtedy [29:12] jeszcze ta współpraca z Chinami była na ustach niemalże [29:16] wszystkich w Europie i chińskie inwestycje postrzegano bardzo [29:19] pozytywnie, natomiast nagle się okazało, że ten kapitał chiński, [29:22] szczególnie po kryzysie 2012 roku, kryzys się strefy euro. [29:25] To nie było tak dawno temu. Ten chiński kapitał zaczął się [29:28] wlewać do Europy i rzeczywiście przejmować firmy. [29:31] Na potęgę no to był dobry moment, wszystko było tanie, [29:34] wszystko było przecenione tak te firmy we wsparciem państwa, [29:37] szczególnie jeśli to były jakieś aktywa technologiczne, którymi [29:40] byłoby brakowało. No to to pieniądze nie były [29:42] żadnym problemem. To znaczy JW chińskie firmy [29:44] potrafiły przejmować podmioty większe od siebie nawet w [29:47] Europie, bo państwo po prostu za nimi stało. [29:51] Natomiast w pewnym momencie to jednak zaczęło zapalać czerwone [29:54] rambki w Europie Zachodniej. Był taki bardzo słynny przykład [30:00] firmy cooka. To był niemiecki lider robotyki [30:03] przemysłowej jak. Tu nasi słuchacze oglądają [30:07] czasem pewnie jakieś zdjęcia z będąc fabryk, które są [30:09] pokazywane w telewizji, w internecie takie pomarańczowe [30:13] ramiona, które montują samochody, to są wszystko, [30:16] ramiona firmy cooka, no perła w koronie niemiecka przejęta przez [30:21] Chińczyków. No i to był jeden z takich. [30:24] No właśnie czerwonych lampek, który też sprawiły, że ta [30:27] europejska dyskusja zaczęła się już kilka lat temu przesuwać w [30:31] taką stronę, że jednak chyba nie można pozwolić na to, żeby te [30:34] inwestycje takie nieskrow. Sposób przychodziły, no bo [30:37] właśnie zaczyna fill. Zaczynało to wyglądać fill na po [30:41] prostu wykupowanie tych rodowych sreber i to jest dzisiaj trochę [30:44] zatrzymane, znaczy wiele państw po prostu prowadziło systemy [30:48] blokowania takich inwestycji. No tak, ale ta dyskusja też jak [30:50] się zdaje zbliża się do takiego punktu fill krytycznego lub też [30:53] paniki w niektórych fill krajach fill Bruksela. [30:56] Do października oczekuję od chin przedstawienia propozycji [30:59] korekty polityki gospodarczej. Unijny komisarz do spraw handlu [31:02] marosz szewcowi. Czy w czasie czerwcowych rozmów [31:04] z chińskim odpowiednikiem. Że Bruksela liczy na tu Cytat [31:08] namacalne rezultaty do października. [31:12] Od tego czasu nadwyżka jak rosła tak rośnie. [31:15] Chińskie władze wykluczają zmiany, czemu Chiny nie chcą, [31:20] nie mogą zmienić swojego modelu gospodarczego tak by nie [31:24] drenować Europy, bo tak ten obraz wygląda w tym momencie to. [31:26] Jest trochę tak, że ta sytuacja, od której zaczęliśmy tutaj [31:29] niesłychanej nadwyżki handlowej, tego właśnie, że Chińczycy się [31:32] wlewają na wszystkie rynki na całym świecie. [31:34] Tylko no my się najsłabiej możemy przed tym bronić, bo. [31:37] Europa jako twór gospodarczy nie jest gotowa na na te realia, w [31:41] których żyjemy tak inne państwa, Stany Zjednoczone, Indie, [31:44] Turcja, Brazylia po prostu wprowadzając cła, nie przejmując [31:48] się żadnymi regułami międzynarodowymi, bardzo wysokie [31:52] er nam to zajmuje dużo dłużej, no bo musimy to wszystko [31:54] przeprocedować, natomiast źródło tych problemów jest oczywiście [31:58] wewnętrzne w Chinach. To znaczy Chińczycy próbują się. [32:02] Wyeksportować z wewnętrznych problemów to jest gospodarka w [32:06] telegraficznym zupełnie skrócie, która ostatnie 20 lat nie [32:09] polegała na eksporcie, tylko na ogromnych wewnętrznych [32:13] inwestycjach głównie. Sektor mieszkaniowy to było coś, [32:16] co pchało do przodu, co anten gospodarkę przez kilkanaście lat [32:20] wiemy dobrze, że to się już skończyło te wszystkie puste [32:23] miasta przeinwestowanie drogi donikąd, z sam Pekin dobrze też [32:28] wiedział, że to po prostu, jeżeli dalej będzie tak szło, to [32:32] doprowadzi katastrofy też w systemie finansowym, który to [32:35] wszystkie te nie niespłacalne długi na sobie nosi. [32:39] No i w covidzie 2021 roku to ewidentnie widać w danych po [32:43] prostu, że tak powiem kolokwialnie przestawiono [32:46] wajchę. To znaczy w 2021 roku poszła [32:49] decyzja polityczna dla tylko ogromnego sektora bankowego w [32:52] Chinach. To jest cały państwowy, że nie [32:55] pożyczamy już więcej na mieszkaniówkę. [32:57] Zaczynamy pożyczać na rozbudowę mocy przemysłowej. [33:00] No i co z nimi zrobić? Chiny nie są w stanie ich [33:03] wchłonąć, bo to jest po prostu skala inwestycji w produkcję, [33:07] która wykracza poza ich popyt wewnętrzny. [33:10] I co z tego zostaje? No reszta świata tak jak długo [33:13] można to robić. No tak długo jak jak świat jest [33:17] otwarty i tutaj się pojawia. Wracając do Europy, kolejna [33:21] komplikacja, to znaczy Chińczycy zaczynają to eksportować na [33:24] potęgę, a kiedy jakieś państwo próbuje się przed nimi zamknąć, [33:27] to oni używają politycznych środków, żeby to uniemożliwić. [33:32] Tak i to też jest natura tego chińskiego szoku 2 0, że nie [33:35] dość, że się zmagamy z zalewem towarów, to jeszcze kiedy [33:38] próbujemy się sobie z tym poradzić. [33:40] Chińczycy politycznie interweniują, żeby to. [33:43] Przerwać no to właśnie, bo zanim przejdziemy do ceł i do tego, co [33:46] Europa w tej sytuacji może zrobić, to może jeszcze chciałem [33:48] zapytać o stosunek w ogóle chin do Europy, czym dla Pekinu jest [33:52] Europa? Bo ostatnio minister spraw [33:54] zagranicznych w Pekinie mówił o relacjach między Brukselą a [33:58] właśnie Chinami. Chiny są partnerem Europy, nie [34:01] rywalem, chcemy rozwijać zrównoważone, korzystne dla obu [34:04] stron relacje. Koniec cytatu, czy możemy te [34:07] słowa brać za dobrą monetę? Ja uważam, że to jest taka [34:10] formułka slogan, których Niemcy powtarzają też po to, żeby się [34:14] pokazać jako ci konstruktywni szukający rozwiązań pokoju, no [34:17] bo. Co dzieje się pod tą formułką? [34:19] No. Pod tą formułką po pierwsze to [34:21] jest niezwykle frustrujące dla wszystkich i to też muszę [34:24] powiedzieć. Pytał pan tutaj o komisarza [34:27] szewczowicza i o Brukselę o ten dialog. [34:30] Ja Jestem przekonany, bo. Bywamy tam, rozmawiamy, jesteśmy [34:34] w wielu tych procesach. Tam w Europie w Brukseli tak [34:39] naprawdę już nikt nie ma żadnych złudzeń, to znaczy jest ogromny [34:42] poziom frustracji. No bo te rozmowy wyglądają tak. [34:45] To, o czym tutaj rozmawialiśmy? Przed chwilą napływ towarów, [34:49] nieuczciwa konkurencja, pasy rdzy z wewnętrzną i stabilność. [34:52] Europa przychodzi do Chin mówi, słuchajcie, to się musi zmienić, [34:56] bo po prostu macie ogromną nadprodukcję. [34:58] My nie jesteśmy w stanie tego przyjąć, a Chińczycy mówią tak, [35:02] nie ma żadnej nadprodukcji. Wymyśliliście to nasza [35:05] gospodarka jest fill zbilansowana, jest w świetnym [35:07] kształcie, nie wiem o co wam chodzi, wy jesteście [35:10] protekcjonistami wszystko dobrze działało, tak są reguły w TO wy [35:14] je chcecie łamać, my jesteśmy. Święci jesteśmy dobrzy. [35:17] No Chińczycy też mogą dodać słuchajcie Europejczycy, ale [35:19] Europa Unia Europejska ma nadwyżki handlowe właściwie z [35:22] całym światem, poza jednym państwem, tym jednym państwem są [35:25] Chiny, więc nie bądź hipokrytami. [35:27] No więc tutaj trzeba też do tego europejskiego podwórka kamyczek [35:30] wrzucić, to znaczy ja uważam, że zasadniczo my też mamy problem [35:36] wynikam trochę z tego, że po kryzysie 2012 roku głównie [35:40] Niemcy narzuciły Europie taki model gospodarczy, w którym my [35:44] też się drenujemy do zera i eksportujemy. [35:46] Na zewnątrz. Czyli taki merkantystyczny nowo [35:49] merkantylistyczna może tak? Tak i jakby Chińczycy grają w tę [35:52] samą grę, tylko okazuje się, że po prostu mają więcej kart [35:55] więcej zasobów i i w to wygrywają. [35:58] Tak i stąd ta dyskusja się. No właśnie to też europejscy [36:02] urzędnicy mówili o rozmowie ślepych i głuchych. [36:05] To znaczy, że się Europa z Chinami nawzajem nie rozumie. [36:07] Ja przyjmuję ten argument, ja uważam, że tak naprawdę. [36:11] Takim fundamentalnym wyjściem z tego problemu, który mamy, [36:14] byłaby zmiana modelu gospodarczego w Europie, to [36:16] znaczy przestać się drenować. Jakby wstrzymywać wzrost płac, [36:23] zjeżdżać jakby coraz bardziej z różnymi regulacjami, tylko po [36:27] to, żeby eksportować mocniej tylko po prostu doinwestować je [36:30] wewnętrznie. Europa jest niedoinwestowana. [36:33] Spójrzmy na infrastrukturę w Niemczech, w całej Europie [36:35] zachodniej Europa powinna wydawać więcej pieniędzy, tylko [36:39] no cały czas pokutuje to przekonanie, że my musimy mieć [36:42] zbalansowane budżety i eksportować dużo, bo to. [36:47] Świadczy o dobrej, mocnej, silnej gospodarce, czyli ten. [36:49] Niemiecki sposób myślenia o gospodarce. [36:51] Niemiecki przede wszystkim trochę. [36:54] Skandynawski jest parę takich państw w Europie, które blokują [36:57] jakiekolwiek zmiany właśnie z tego punktu widzenia. [36:59] Ja uważam, że to się musi zmienić, natomiast nawet jeśli [37:03] to zmienimy, to nadal globalny system gospodarczy nie jest w [37:07] stanie udźwignąć tego, co jakby co wyrosło z Chin i tutaj też [37:12] trzeba się w jakiś sposób trzeba sobie z tym poradzić. [37:15] No to co chcę powiedzieć tylko, że to, co pan powiedział o tych [37:19] Chinach, które mówią, że nie szukają rywalizacji, że to jest [37:22] pole współpracy, że z Europą. Można chcą się ułożyć, to jest [37:26] fasada, a za tą fasadą. On się bardzo konkretne groźby. [37:32] Ja uczestniczyłem w takich nieformalnych negocjacjach [37:35] unijno chińskich w Pekinie i tam po prostu sygnał był [37:39] następujący, jeżeli spróbujecie coś zrobić, jeśli spróbujecie na [37:43] nas nałożyć cła albo nam oddać za cokolwiek albo nałożyć na nas [37:46] sankcje, to dopiero zobaczycie co was, co was czeka Chińczycy, [37:49] którzy po prostu śmieją się w twarz dosłownie stronie [37:53] Europejskiej mówią, spróbujcie, spróbujcie to zobaczycie, bo [37:57] świeżo co przecież Chińczycy pokazali Amerykanom. [38:00] Gdzie jest ich miejsce? Tak odpowiedzieli cłami nad nad [38:04] cła restrykcjami eksportowymi na restrykcje eksportowe i oni się [38:08] jeszcze po prostu czują bardzo silni. [38:09] Panie doktorze, to zatrzymajmy się przy cłach, bo to jest [38:12] bardzo ciekawy wątek i tutaj też mieliśmy parę bardzo ciekawych [38:15] wolt w ostatnim czasie, bo chociażby noblista z ekonomii [38:18] polu krugman, taki właściwie guru, jeżeli chodzi o [38:20] globalizację, o wolny handel przyznał ostatnio, że jeżeli [38:23] chodzi o cła Donald Trump. Ma sporo racji w tym co robią [38:28] Stany Zjednoczone. Pytanie, czy ta sama metoda, [38:31] więc ocenie chińskich produktów zadziałałaby w przypadku Europy, [38:35] bo chociażby znany grecki ekonomista, były minister [38:38] finansów w Grecji ani zwarci uważa, że cła w przypadku [38:42] europejskim nie amerykańskim są kiepskim pomysłem, bo podniosą [38:46] ceny chińskich produktów, które Europa importuje i których [38:49] Europa potrzebuję, bo jest od nich uzależniona. [38:52] To po pierwsze, a po drugie. Zwraca uwagę, że chińska [38:56] gospodarka także przeżywa poważne problemy. [38:58] Tam jest chociażby bezrobocie około dziesięcioprocentowe, co [39:02] świadczy o tym, że być może w tym kraju mamy recesję wbrew [39:05] oficjalnym danym, więc jeszcze dokładanie pod tym względem ceł [39:12] nakładanym na chińskie produkty, doprowadziłoby do tego, że [39:14] Chińczycy jeszcze mniej importowaliby z Europy. [39:16] Koniec końców sami wymierzylibyśmy sobie policzek [39:19] we własną twarz. Zaczynając od końca. [39:21] Że Chińczycy i tak będą mnie importować z Europy, bo to jest. [39:25] Mówiliśmy tutaj o stronie eksportowej, że Chińczycy chcą [39:28] albo są zmuszeni, żeby eksportować te swoje nadwyżki. [39:31] Natomiast równolegle w Chinach trwa od lat ogromnej skali [39:36] kampania substytucji importu zastępowania importowanych dóbr [39:39] własnymi chińskimi dobrami. To nie tylko jest motyw taki [39:43] gospodarczym arkantylny, ale też przede wszystkim motyw [39:45] bezpieczeństwa. To znaczy Chińczycy mają obsesję [39:48] na punkcie tego, że zostaną odcięci od jakichś krytycznych [39:51] produktów. We wszystkich i strategicznych i [39:53] militarnych, ale i komercyjnych obszarach. [39:56] Oni pamiętają dobrze jak Amerykanie. [39:59] No i 10 lat temu zaczęli ich odcinać o procesorów od różnych [40:01] technologii. To był tam ogromny szok i od [40:04] tego czasu po prostu fill. Widać to we wszystkich we [40:08] wszystkich przemysłach priorytet jest taki, żeby produkować mieć [40:11] własne łańcuchy dostaw, własne technologie i nie importować z [40:15] zewnątrz i to jest ta druga strona medalu fill, która [40:18] sprawia, że ten deficyt tak rośnie, bo Chińczycy po prostu [40:21] coraz mniej importują, szczególnie takich dóbr, które [40:23] dotąd kupowali z Europy. I jeśli by spojrzeć na przykład [40:27] na fill sektor zielonych technologii, to wręcz Chińczycy [40:31] wyrywają jakby z istniejących na przykład farm wiatrowych. [40:36] Usuwają europejskie technologie, mówiąc, że one są niezaufane, bo [40:39] to są obce siły i trzeba je zastępować własnymi i to [40:42] wszystko sprawia, że yy, no akurat ten element, że Chińczycy [40:47] bym od nas nie importowali, bo by mieli się gorzej. [40:50] Moim zdaniem jest trochę bałamutny argument, bo oni i tak [40:53] nie będą od nas chcieli importować. [40:55] Natomiast co do celu powiedziałbym tak, ja uważam, że [40:58] cła są trochę. Dziewiętnastowiecznym [41:01] mechanizmem protekcjonizmu. One są niedoskonałe, to też cła [41:07] Trumpa to dobrze pokazały, bo cła. [41:11] Dosyć łatwo się omija, jesteśmy straszliwie zglobalizowani i [41:13] nawet te dane handlowe, które Amerykanie się szczycą, że ich [41:17] import z Chin spadł bardzo po tych wszystkich cłach. [41:20] Jeżeli by wejść w szczegóły, to się okazuje, że import z [41:22] Wietnamu z Meksyku z różnych stron świata zaczął rosnąć [41:26] dokładnie w tych samych kategoriach towarowych, które [41:28] wcześniej były z Chin. No mówiąc wprost po prostu [41:31] import idzie bokiem, albo po prostu te dobra są przerzucane, [41:34] albo Chińczycy gdzieś stawiają fabrykę, montownie, która potem [41:37] dostarcza finalny produkt. To jest jeden problem, drugi [41:41] problem jest taki, że coraz częściej jakby wartość się kryje [41:43] w usłudze, wokół produktu, której w ogóle cło nie dotyka. [41:48] No a trzeci mój argument jest taki, że znaczy myślę, że cła i [41:53] są instrumentem. Uważam, że powinny być [41:56] stosowane, ale one nie są panaceum po prostu na wszystkie [41:59] nasze problemy. Panie doktorze, te na koniec, [42:00] jakie pan widzi wyjście z tej sytuacji? [42:02] Bo ten obraz, który pan opisuje, przedstawia maluje. [42:06] No dla Europy jest po prostu dramatyczne. [42:08] Powiedziałbym tak, po pierwsze dużo mocniej inwestować w [42:12] siebie, to znaczy Europa. Powinna po prostu więcej wydawać [42:16] na zbrojenia, które powinny rozruszać Europejską gospodarkę [42:19] na infrastrukturę, która się u nas wygląda świetnie, ale w [42:22] Europie Zachodniej się rozsypuje. [42:24] I po prostu trochę bardziej stanąć na nogi w popycie [42:27] wewnętrznym nie polegać tak yy, bardzo na tym, co się dzieje na [42:30] zewnątrz. Po drugie, mądre narzędzia [42:33] ochrony cła. Oczywiście, ale jeżeli nakładamy [42:37] cła tylko na elektryki z Chin, co by miało miejsce, nagle się [42:40] okazuje, że samochody hybrydowe zaczynają z Chin napływać, bo [42:44] cłami nie są objęte, więc te cła nie mogą być punktowe, tylko [42:47] muszą być jakoś strategicznie szerzej wdrażane. [42:50] No a po trzecie i wydaje mi się, że powinniśmy też przemyśleć. [42:56] Yy no tak jest w ogóle nasza konkurencyjność zbudowana. [42:59] Ja uważam, że poza tym całym elementem nieuczciwych praktyk, [43:02] które ewidentnie w Chinach są i państwa, które stoi za firmami, [43:05] je wspiera zupełnie wyginając jakby pole do konkurencji. [43:10] Chińczycy po prostu mają szereg atutów, na których po prostu się [43:13] powinniśmy wzorować. Znaczy ich firmy są ucyfrowione, [43:17] inwestują w robotyzację, są bardzo elastyczne, tą [43:20] elastyczność, akurat polskie firmy mają i to jest nasza nasza [43:23] siła. No ale to jest moim zdaniem [43:26] jakby nie można tu spoczywać na laurach, znaczy sama sama [43:30] ochrona rynku nam nie wystarczy. Musimy mieć pełną świadomość, że [43:33] to jest ogromnej skali konkurencja i musimy po prostu [43:37] jakby wszystkie ręce na pokład. Tak znaczy, trzeba się teraz [43:39] wysilić, bo nawet jak obronimy europejski rynek, bo się [43:43] schowamy z osłami, to nagle się okaże, że na wszystkich innych [43:47] rynkach, poza Europą radzimy sobie gorzej źle i przegrywamy z [43:51] chińczykami. Tak więc trzeba się zastanowić [43:54] nad tym, czy ten nasz ekosystem gospodarczy jest po prostu. [43:57] Sprawny i i i zacząć no działać, ruszać się szybciej. [44:01] No tak powiem. Bardzo panu dziękuję za tę [44:03] rozmowę. Wicedyrektor ośrodka studiów [44:05] wschodnich doktor Jakub Jakubowski był naszym gościem. [44:07] Dziękuję również. Z jakubem jakubowskim rozmawiał [44:10] Marcin pośpiech. Za chwilę o Irlandii [45:42] porozmawiamy w raporcie, choć nie będzie to rozmowa o [45:45] krajobrazie tego pięknego kraju. Jak sugerowałaby być może [45:50] muzyka? Tymczasem świat z boku. [46:01] obserwator Grzegorz dobiecki dziś o tym, jak wykorzystać [46:05] dezinformację do własnych celów, niekoniecznie zbożnych. [46:24] W nowym sezonie serialu 1670 na agendę groteskowej rady [46:29] królewskiej trafia sprawa zagraniczna. [46:34] Turcja zawarła z państwem trzecim sojusz niekorzystny dla [46:38] Polski, idąc za głosem Jana Pawła z adamczychy. [46:42] Rada szybko rozstrzyga, jak się do problemu odnieść. [46:45] Najlepiej w ogóle o nim nie mówić, gdyż mówienie o tym, co [46:49] szkodzi Polsce, szkodzi Polsce. Doświadczenia naszej demokracji [46:54] szlacheckiej stanowią część europejskiego dziedzictwa. [46:57] Czemu więc nie miałaby z nich skorzystać z demokracji? [47:01] Liberalna w tym wypadku francuska oto bowiem niektórzy [47:04] kandydaci do Najwyższego urzędu piątej Republiki podnoszą alarm, [47:08] że są oszczerczoni przez rosyjskich trolli, a to podobnie [47:13] jak pewne zagraniczne krytyki, zatruwa kampanię przed [47:17] przyszłorocznymi wyborami prezydenckimi, właściwie zakłóca [47:20] już sam proces wyborczy, czyli szkodzi. [47:23] Francji okazuje się jednak, że można patrzeć na to nieco [47:27] inaczej, jakby zezem szlachcica adamczewskiego liberalno [47:32] lewicowy lemond uważa, że kandydaci na prezydenta [47:36] niepotrzebnie podnoszą wrzawę wokół rosyjskich dezinformacji. [47:40] Jasne, chcą sobie przydać politycznej wartości, że niby [47:43] tacy są ważni, skoro to ich dotyczą. [47:46] Rosyjskie ataki tymczasem twierdzi le Mount, na tym [47:49] zgiełku atakujący zyskują więcej niż atakowani. [47:54] Producenci deepfake z grupy matrioszka czy Storm 15 16 [47:59] chwalą się swoim przełożonym z GRU. [48:02] Jakiego to bałaganu narobili we Francji wniosek ciszej nad tymi [48:07] nieznacznymi szkodami, bo rozgłos tylko je powiększy, są [48:11] poważniejsze zagrożenia. Oczywiście, że są. [48:14] Dlaczego jednak te niby pośrednie miałyby być [48:17] przemilczane? W hybrydowej cyberwojnie nie ma [48:20] wielkich bitew, tym bardziej trzeba uważać na skromne, za to [48:24] liczne. Operacja pierwszym kandydatem, [48:27] którego wzięła na cel rosyjska dezinformacja, był Edward Filip. [48:31] Premier w pierwszej kadencji prezydenta Macrona. [48:34] Później z nim politycznie poróżniony. [48:36] Jeśli wierzyć sondażom, centrysta Filip jest jedynym [48:40] politykiem, który w drugiej turze wyborów prezydenckich [48:42] mógłby pokonać faworytkę narodowców. [48:45] Miłą Moskwie Marine Le Pen, następne miejsca w sondażach i [48:51] jednocześnie na rosyjskiej liście proskrypcyjnej. [48:55] Zajmują inny były szef rządy rządu Gabriela tahal oraz Rafael [48:58] gluksman z lewicy tej bardziej kawiorowej. [49:02] Kłamstwa w sieci na temat ekspremierów dowodzą ich [49:05] rzekomych chorób glikman miałby zaś być wynoszony w górę i to aż [49:10] na sam szczyt dzięki spiskowi, jakim kieruje jego partnerka. [49:14] Wpływowa i przebiegła prezenterka telewizyjna lea [49:17] salamy pomaga jej znany dziennikarz śledczy edwin [49:21] plenel, były naczelny le mond, który niegdyś był trockistą. [49:24] A może jest nadal postacie wprost stworzone do knucia? [49:29] Podobne informacje kuszą i uwodzą, zwłaszcza gdy są [49:32] wstrzykiwane do internetu w formule do pelgengera, czyli [49:36] sobowtóra i działa przypuszczanie ataków na wybrany [49:40] cel niejako pod fałszywą flagą, zmanipulowane wywiady, fikcyjne [49:44] reportaże, kłamliwe analizy ukazują się jako publikacje [49:48] znanych i uznanych mediów, co czyni je wiarygodnymi aż do [49:53] odwołania przez fakt checking. Rosjanie stosowali doppegera już [49:58] przy poprzednich wyborach prezydenckich we Francji. [50:00] Wcześniej w 2017 uderzyli w sztab Macrona metodą hack and [50:05] League. I ujawniając wrażliwe dane [50:09] francuskie służby przypuszczają, że hakerzy Putina znowu tej [50:12] metody użyją tuż przed wyborami. Tak jest ciosy tego rodzaju są [50:17] bardziej dotkliwe niż wszelkie fałszywki, co nie powinno jednak [50:20] oznaczać lekceważenia tych drugich jak w obronie przed [50:24] atakami z powietrza rój dronów nawet rozproszony, dokona nie [50:28] mniejszych spustoszeń niż rakieta. [50:31] Ale francuskie wybory są już nie tylko podrosyjskim ostrzałem [50:35] swoje pociski dalekiego zasięgu odpala na swojej platformie x [50:40] ilon mask. W tonie troski i współczucia [50:43] napisał, że ostatnią szansą dla Francji jest Marine Le Pen dla [50:48] marin to przysługa, tyle że niedźwiedzia dobrze czując [50:52] nastroje rodaków Le Pen usiłuje bowiem dystansować się od obozu [50:56] Trumpa. Natomiast dla liderki ekologów [50:59] na printton delię słowa maska są jawną ingerencją w wewnętrzne [51:03] sprawy Francji. Należy wobec tego wprowadzić [51:06] szat down platformy x na czas kampanii i wyborów [51:10] prezydenckich. Mask odpowiada na to, że to [51:13] panią tą delię jako zdrajczynie Francji powinien dotknąć szat [51:16] down, a jeszcze lepiej shad up odpowiada również francuskirząd [51:22] publiczna wypowiedź pozytywna czy negatywna na temat polityki [51:26] innego kraju nie jest aktem manipulowania jego opinią [51:30] publiczną, czyli mask nie manipuluje? [51:34] Tym niemniej rząd zapewnia, że Francja nie będzie tolerować [51:37] żadnych prób ingerencji zagranicznych w swoje procesy [51:40] wyborcze. Zaatakowani kandydaci alarmują, [51:43] jeżeli Francja nie zrobi niczego dla swojej ochrony, Rosja może [51:47] nam skraść wybory. Ochronie mają posłużyć, jak to w [51:51] demokracji liberalnej odpowiednie regulacje prawne [51:55] przyda się także trzeźwe spojrzenie satyryczny magazyn [51:59] logo rafi ogłasza, że według rosyjskiej dezinformacji były [52:04] premiera ttal cieszy się. Dużym poparciem Francuzów. [52:14] Drodzy państwo, od ponad 6 lat raport o stanie świata istnieje [52:19] dzięki temu, że grupa kilku 1000 naszych słuchaczy co miesiąc [52:23] uznaje, że warto by istniał. Dziękuję państwu bardzo. [52:38] Raport o stanie świata od marca 2020 roku rozwija się dzięki [52:42] państwa, zaangażowaniu i szczodrości. [52:45] To dzięki wam możemy opowiadać o świecie przy pomocy dźwięków. [52:50] Dzięki wam ten program jest przygotowywany w profesjonalny [52:53] sposób z zachowaniem najwyższej jakości, bo na nią właśnie [52:57] zasługują słuchacze raportu o stanie świata z serca. [53:01] Dziękuję wszystkim państwu za wpłaty. [53:04] Wasza hojność jest dla mnie ogromnym zobowiązaniem. [53:07] Zbiórka na patronite PL ciągle trwa. [53:10] Zachęcam do udziału. Najfajniejsi patroni raportu o [53:14] stanie świata to firma ampio smart home. [53:19] Arctic paper producent papierów publikacyjnych munken dbamy o [53:24] jakość w książkach hotel bania, termaliski w białce [53:29] Tatrzańskiej, oferujący pakiety pobytowe z termami w cenie back [53:34] and policeer od ponad 160 lat wspiera przemysł na całym [53:39] świecie. Kompleksowe rozwiązania w [53:41] zakresie relokacji obiektów przemysłowych i instalacji i [53:44] demontażu maszyn oraz linii technologicznych. [53:48] Backpoliter com. Centro chem dostarczamy surowce [53:52] chemiczne i stabilność łańcucha dostaw kocinę. [53:56] Ekspert od zadbanego obuwia pielęgnuj odświeżaj i chroń [54:00] swoje buty skoczinę shop EU wiodąca Polska firma doradcza [54:06] crido, ponad 450 ekspertek i ekspertów pomaga podejmować [54:11] dobre decyzje wspierające rozwój twojego biznesu. [54:15] Galmet polskie pompy ciepła. Sklep internetowy gold Server [54:20] PLW, którym sztabkę fizycznego złota kupisz po kawałku i bez [54:25] wydawania jednorazowo dużych kwot. [54:28] Iplusmed.eu polskie biuro projektowe o europejskim [54:33] zasięgu. Projektujemy bezpieczeństwo i [54:35] przyszłość technologii clean room dla najbardziej [54:38] wymagających gałęzi przemysłu i medycyny. [54:42] Katarzyna i Piotr karwatka. Adwokat Leszek kieliszewski, [54:47] kancelaria legality www.legalis com PL. [54:52] KR Group firma outsourcingowa w. W. [54:55] W. KR Group PL. [54:59] Razem w przyszłość polsko japońska Akademia technik [55:02] komputerowych. Warszawa, Gdańsk, Bytom. [55:07] Many mornings pierwsze skarpetki nie do pary, które kolorują [55:11] poranki produkowane z radością w Polsce many mornings com Michał [55:16] małkiewicz. Dom wydawniczy muza, bo świat [55:21] nie jest nam obojętny, podróżeirejsy.pl kulturoznawcze [55:26] podróże z pilotami, którzy pokazują świat z szerszej [55:30] perspektywy. Radca prawny Jacek posyniak, [55:34] kancelaria JP legal pomoc prawna dla lekarzy. [55:38] Prawnik dla lekarzy, PL Software mil z Virtus lab Group od zawsze [55:44] zdalni programują dla całego świata. [55:48] Uber, myślimy globalnie, działamy lokalnie, a także [55:53] akatori polski producent noży kuchennych, japońska stylistyka, [55:57] chińska, pracowitość, ułańska fantazja, sklep acatorii EU, [56:03] liceum błeńskiej, Gdańsk, kowale, przemyślana edukacja w [56:08] dobrym miejscu Piotr Bochnia. Michał bojko CIO net and digital [56:17] excellence duna language services, twój partner w [56:21] tłumaczeniach i tworzeniu modeli językowych w w. [56:24] W. EHS Consulting wspieramy [56:29] organizacje, dla których bezpieczeństwo jest fundamentem [56:32] trwałego wzrostu BHP, ochrona przeciwpożarowa, bezpieczeństwo [56:36] chemiczne i doradztwo środowiskowe. [56:39] EHS konsulting, PL. Gt automatyka, wykonawca [56:44] modernizacji instalacji sanitarnych, teletechnicznych, [56:48] automatyki i systemów bms, gt, automatyka, PL. [56:53] Hammer, wynajem pomp dla projektów z branży inżynierii [56:57] środowiska i sektora budowlanego. [56:59] Www.hammer PLJMP znakomicie oddychające i przeciwdeszczowe [57:05] kurtki na rower produkowane w Polsce. [57:08] Sklep kropka JMP sport PL. Keiko studio dedykowane [57:13] oprogramowanie wspierające twój biznes, automatyzacja, sztuczna [57:17] inteligencja i szybkie prototypy keico studio com maja i Rafał [57:23] kłoczko, Tomasz kościuk, tłumacz przysięgły języka angielskiego, [57:29] kościuk PL. Palarnia kawy la cafe z [57:33] augustowa. Wydawnictwo Uniwersytetu [57:37] łódzkiego, wydawca książek serii psychologia wszystkiego. [57:42] Nowozelandzkie miody manuka MGO manuka help miody manuka PL. [57:48] Aplikacja moja gazetka Polska, proekologiczna aplikacja [57:52] zakupowa z gazetkami promocyjnymi i nie tylko moja [57:56] gazetka kupuj mądrze odo 24. Kompleksowe zarządzanie [58:01] bezpieczeństwem danych i ryzykiem. [58:04] Sprawdź na odo 24 PL, wydawnictwo poradnia k kuracja [58:10] literaturą www.poradniak PL. Profil instagramowy reflection [58:15] in Glass książki filozofia, polityka. [58:20] Drukarnia cyfrowa totem com PL. Wspieramy wydawców i self [58:25] publisher. Ów drukujemy najpiękniejsze [58:27] książki wojman oprogramowanie wspomagające firmy inżynieryjne [58:32] w zarządzaniu projektami stworzone przez polskich [58:35] inżynierów dla sektora projektowego w w wan Software [58:41] firma yameo z y na początku specjalizująca się w rozwoju [58:45] oprogramowania, oferująca produkt do zdalnej komunikacji z [58:49] klientem. Lider i t. [58:50] Innowacji w sektorze ubezpieczeniowym bankowym. [58:54] Wodnym. Dziękuję bardzo. [58:56] To dzięki państwu mamy raport Na południu Europy od tygodni [59:12] płoną lasy, w pożarach giną ludzie, niszczone są budynki, [59:16] ale śmierć ponoszą też zwierzęta. [59:19] Liczbę poza ludzkich ofiar trudno oszacować. [59:22] Przypuszcza się jednak, że tylko w odniesieniu do ssaków należy [59:25] ją podawać w milionach. Takie pożary, kiedyś zjawiska [59:29] naturalne, dziś częściej łączone są ze skutkami działalności [59:33] człowieka. To tylko mała część cierpienia [59:37] zwierząt, które przede wszystkim dotyczy tych żyjących w [59:40] hodowlach przemysłowych, gdzie zresztą też zdarzają się [59:44] wypadki. Pod koniec lipca w pożarze [59:46] jednej z polskich ferm spłonęło 13. [59:50] Kur. Masowa śmierć zwierząt nie tylko [59:53] w pożarach jest obecna obok nas. Dlaczego więc tak mało zwracamy [59:57] na nią uwagę? Czy a jeśli tak, to gdzie [1:00:01] istnieje granica przejmowania się losem zwierząt? [1:00:05] Co to jest gatunkowizm i dlaczego jego przeciwnicy uznają [1:00:09] za kryterium bycia istotą, którą należy chronić wszystkie istoty [1:00:14] zdolne do odczuwania bólu i cierpienia? [1:00:17] O tym w reportażu Marcina żyły. Mniej dużo. [1:00:27] Myśmy sobie dość ty żony już na pokryliśmy deklaruje National. [1:00:31] Europa stanęła w ogniu w Hiszpanii, Francji i Grecji. [1:00:36] Od tygodni palą się lasy. Do końca lipca na całym [1:00:40] kontynencie spłonęło już ponad ćwierć miliona hektarów terenów [1:00:43] zielonych. Intensywność ognia zaskakuje [1:00:46] nawet najbardziej doświadczonych strażaków. [1:00:56] W pożarach płonął też budynki. Na dużych obszarach żywioł [1:01:00] uniemożliwia normalne funkcjonowanie, giną też ludzie [1:01:04] w południowej Europie. Jest już 12 ofiar. [1:01:07] Biorąc pod uwagę skalę pożarów, to stosunkowo niewiele, bo [1:01:11] ratowanie życia ludzkiego jest priorytetem służb. [1:01:19] W ogniu giną też zwierzęta, przede wszystkim dziko żyjące. [1:01:24] Dzieje się tak od milionów lat, bo pożary również te [1:01:27] niespowodowane działalnością człowieka są częścią świata [1:01:30] natury, jednak skala żywiołu oraz jego prawdopodobny związek [1:01:35] z wywołaną przez nasz gatunek katastrofą klimatyczną [1:01:37] sprawiają, że coraz bardziej zaczynamy zwracać uwagę także na [1:01:41] te ofiary. Choć naukowcy opierają się na [1:01:46] szacunkach, liczby są trudne do wyobrażenia. [1:01:49] W 2020 roku w ciągu 9 miesięcy pożarów w Australii ucierpiały [1:01:54] około 3 miliardy zwierząt, w tym 143 miliony ssaków i 180 [1:02:00] milionów ptaków. Coraz częściej zadawane są [1:02:04] pytania, czy skale tej śmierci można zmniejszyć, czy niektóre [1:02:08] zwierzęta da się ratować, a przy okazji pojawia się pytanie [1:02:12] odnoszące się bardziej do nas, jak to jest, że zwykle nie [1:02:16] zauważamy masowej śmierci zwierząt, w tym tych, które [1:02:19] odczuwają stres, ból i cierpienie? [1:02:30] Profesor Oskar horta jest aktywistą i filozofem pracującym [1:02:34] na Uniwersytecie w Santiago de compostela. [1:02:37] W swojej wydanej także w Polsce książce po stronie zwierząt [1:02:40] pisze o gatunkowizmie. Termin ten oznacza dyskryminację [1:02:44] ze względu na przynależność do określonego gatunku. [1:02:48] To taki rasizm, tylko że między gatunkami. [1:02:56] Choć dla większości ludzi wyodrębnienie takiego zjawiska [1:02:59] może wydawać się radykalne, a niektórzy mogą uznać gatunkowizm [1:03:03] za kolejny izm może nawet wymysł badaczy szukających dziury w [1:03:08] całym. Termin zyskał w nauce uznanie, [1:03:11] zwłaszcza w gronie badaczy z nurtu animal studies. [1:03:20] Oskar horta twierdzi, że nie ma żadnego racjonalnego powodu, aby [1:03:23] uważać człowieka za gatunek uprzywilejowany wobec innych. [1:03:28] Nie jest nim inteligencja rodzą się przecież śmiertelnie chore [1:03:31] dzieci, o których wiadomo, że umrą tak szybko, że nigdy nie [1:03:34] osiągną poziomu inteligencji dorosłej świni domowej dzieci. [1:03:38] Nie zabijamy świnie tak skąd ta różnica? [1:03:42] Bo zawsze tak było, taki jest naturalny porządek rzeczy [1:03:46] odpowiedzieliby niektórzy, ale przecież historia człowieka jest [1:03:50] wypełniona poglądami, założeniami, które dziś uważamy [1:03:54] za niemoralne. Krok po kroku i argument po [1:03:57] argumencie horta dochodzi do jedynego jego zdaniem słusznego [1:04:00] logicznie wniosku, że człowiek uważa się za lepszego od innych, [1:04:04] a dlaczego? Bo tak. [1:04:08] Ma to przełożenie na kilka zjawisk. [1:04:10] Zapytałem profesora horte, czy w doświadczającej pożarów lasu w [1:04:14] Hiszpanii rozmawia się w ogóle o innych niż człowiek ofiarach [1:04:18] ognia? Because will be spis jest. [1:04:22] Societies there is not mast discussion about it really? [1:04:26] There is some discussion cóż. Wynika to z tego, że żyjemy w [1:04:30] społeczeństwach opartych na gatunkowizmie, więc niewiele się [1:04:34] o tym dyskutuje. Jakaś dyskusja się toczy, ale [1:04:37] nie odpowiada ona skali problemu. [1:04:39] Mimo to są ludzie, którzy pomagają, ratują dzikie [1:04:42] zwierzęta. Dotknięte pożarami, dostarczają [1:04:44] wodę lub pożywienie, starają się zapewnić opiekę weterynaryjną. [1:04:50] Fajnie niesie tips and i nation there is soulsy jeden Things [1:04:55] need to change for the Future. Panuje też przekonanie, że coś [1:04:58] musi się zmienić. Coraz częściej podnosi się [1:05:01] postulat, aby zwierzęta pozaludzkie były uwzględniane i [1:05:05] to w znacznie większym stopniu niż obecnie w procedurach [1:05:08] reagowania na klęski żywiołowe. Of the kind. [1:05:20] Oskar horta wysyła mi Link do pracy naukowej opublikowanej w [1:05:23] etics. Czytam w niej, że to jak [1:05:26] zwierzęta reagują na pożar, zależy między innymi od [1:05:29] indywidualnej historii życia od przystosowań ewolucyjnych, a [1:05:33] także od charakterystyki samego pożaru. [1:05:40] Pierwszą reakcją jest decyzja, czy uciekać, czy pozostać na [1:05:43] płonącym terenie. Niektóre gatunki szukają [1:05:46] schronienia w norach, które niechętnie opuszczają. [1:05:49] Zaobserwowano małe ssaki, uciekające przed ogniem z [1:05:52] młodymi, które miały jeszcze zamknięte oczy niesionymi na [1:05:55] grzbiecie. Z kolei większe ssaki czasem [1:05:58] żerują spokojnie, nawet kilka metrów od płomieni. [1:06:02] Podczas ucieczki zwierzęta są bardziej narażone na ataki [1:06:05] drapieżników, śmierć z wyczerpania czy kolizję z [1:06:08] samochodami. Stres cieplny wywołuje u [1:06:11] zwierząt hiperwentylację, odwodnienie i uszkodzenia [1:06:14] tkanek. Jego skutki są jeszcze [1:06:16] poważniejsze, gdy dochodzą oparzenia kończyn, stóp i łap [1:06:20] spowodowane kontaktem z rozgrzanym podłożem. [1:06:23] Może on też prowadzić do utraty koordynacji ruchowej. [1:06:31] Bezpośrednio po pożarze badacze zaobserwowani zwiększoną [1:06:34] aktywność drapieżników i znów można w tym momencie powiedzieć. [1:06:38] Takie są prawa natury, po co się wtrącać? [1:06:42] Dariusz fill filozof, działacz społeczny, autor książki, która [1:06:46] niedługo się ukaże w słowie obraz terytoria, czyli studia [1:06:49] nad zwierzętami poza urojoną bezstronność. [1:06:52] Płonie czyjś dom, tak po prostu płonie. [1:06:55] Płonie czyjś dom, powinniśmy zrobić wszystko, żeby żeby [1:06:57] ratować, jeśli ktoś z tego domu próbuje uciec, ale oczywiście [1:07:01] procedury dotyczące ludzi i procedury dotyczące zwierząt [1:07:04] poza ludźmi są zupełnie inne. To są 2 różne aksjologie i 2 [1:07:07] różne, 2 różne protokoły, tak, wedle których społeczeństwa [1:07:10] działają w przypadku zjawisk naturalnych może nie można mówić [1:07:13] o krzywdzie, ale można mówić o szkodzie, prawda? [1:07:16] One doznają szkody z powodu jakichś zjawisk. [1:07:19] Czy państwo to widzi jako jako po prostu jeden ze swoich [1:07:22] obowiązków? Jeszcze nie, chyba nie sądzę, [1:07:26] częściej można mówić tutaj o poświęceniu poszczególnych [1:07:29] jednostek, czyli osób, które próbują będąc na miejscu ratować [1:07:35] te zwierzęta. To są wspaniałe przykłady, [1:07:37] prawda? Widzimy to jakichś strażaków, [1:07:39] którzy ratują w strasznie trudnych sytuacjach, narażając [1:07:44] się bardzo, łącznie przecież z życiem, żeby uratować kogoś, kto [1:07:48] nie jest człowiekiem, to zawsze. Jest ważne i warto o tym mówić, [1:07:53] ale ja bym chciał widzieć systemowe zmiany. [1:07:56] Pierwszy raz na zwierzęta ginące w ogniu zaczęto zwracać na [1:07:59] poważnie uwagę dopiero 7 lat temu podczas pożarów w [1:08:02] Portugalii, a także w Turcji, gdzie ogień zagroził lokalnym [1:08:06] populacjom niektórych gatunków kotów, w tym przełomem był rok [1:08:10] 2020 i wspomniany już pożary w Australii. [1:08:14] To właśnie tam zaproponowano, aby poza ludzkie ofiary [1:08:17] przynajmniej liczyć. Mówi doktor łucja Lange, [1:08:21] socjolożka z Uniwersytetu łódzkiego, zajmująca się między [1:08:24] innymi relacjami międzygatunkowymi. [1:08:26] Chodzi o to, żeby przyjrzeć się dokładnie, kto jest. [1:08:31] Nie mówię tutaj nawet co kto jest w tych 17 milionach, to, co [1:08:36] zostało zrobione w Australii te. Martwe istoty były liczone. [1:08:42] Po pożarach była robiona ewidencja po to, żeby wiedzieć [1:08:47] ile dokładnie, kto co można zrobić, żeby właśnie żeby nie [1:08:54] było tej luki w całym ekosystemie? [1:08:57] Dlatego, że każdy z tych Bytów jest ważne. [1:09:00] To jest właśnie takie zastosowanie w praktyce [1:09:03] paradygmatu jednego zdrowia nie ma istotnie potrzebnych. [1:09:08] Każda z nich jest potrzebna, czyli każda liczy się jako jedna [1:09:12] bardzo ważna. I na każdą trzeba zwrócić uwagę. [1:09:17] Paradygmat jednego zdrowia to podejście wywodzące się z kultur [1:09:20] rdzennych, ale przyjęte przez światową organizację zdrowia w [1:09:24] celu, najkrócej mówiąc zadbania o życie i zdrowie całego świata. [1:09:30] Głosi on, że każda część ekosystemu jest istotna, bo [1:09:33] wpływa na jego inne części. Jeśli zaczną masowo umierać [1:09:38] owady zagrożone będzie życie ptaków, a potem małych ssaków, a [1:09:43] w którymś momencie także ludzi. Trzeba jednak w tym miejscu [1:09:47] dodać, że przez wielu filozofów czy badaczy gatunkowi zm jest [1:09:51] uznawany za koncepcję radykalną, a opozycja wobec niej innymi [1:09:56] słowy uznanie, że gatunki nie są równe, nie musi z automatu [1:10:00] oznaczać, że odmawiamy innym zwierzętom praw. [1:10:03] Ci, którzy nie zgodziliby się z oskarem hortą czy innymi [1:10:07] badaczami z nortu animal starris zapytaliby pewnie czy można w [1:10:11] ogóle urządzić świat w sposób antygatunkowistyczny i jakby on [1:10:16] wyglądał, gdzie należałoby postawić granice braku różnic [1:10:20] między wszystkimi czującymi stworzeniami? [1:10:23] Biorąc pod uwagę fakt, że nie jesteśmy jeszcze wszechwiedzący, [1:10:26] jak można obiektywnie zmierzyć cierpienie wszystkich gatunków, [1:10:30] aby podjąć najlepszą decyzję moralną, a skoro jako ludzie nie [1:10:33] możemy? Prowadzi, aby także inne [1:10:35] zwierzęta zrezygnowały z gatunkowizmu. [1:10:38] Czemu należy się tej idei sprzeciwiać? [1:10:40] Może jest ona w królestwie zwierząt uniwersalna? [1:10:44] Padają nawet argumenty ewolucyjne, biorąc pod uwagę [1:10:47] fakt, jak daleko człowiek rozumny zaszedł w ewolucji, [1:10:50] także dzięki gatunkowi. Dlaczego teraz miałby przestać [1:10:54] stosować tę zasadę? Wróćmy jednak do pożarów, nawet [1:10:59] gdybyśmy uznali to za celowe. Nie jest przecież możliwe [1:11:02] ewakuowanie całego lasu. Co zatem realnie można zrobić? [1:11:09] Happes więc impossible to rescue like all the animals albo jest [1:11:15] kompletnie possible. However, it is Noble less posall [1:11:19] to help some and to tright to help usmain as. [1:11:22] Kiedy dochodzi do czegoś tak wielkiego? [1:11:25] Uratowanie wszystkich zwierząt jest po prostu niemożliwe. [1:11:28] Mimo wszystko można pomóc przynajmniej niektórym starać [1:11:31] się pomóc jak największej ich liczbie. [1:11:33] Nie powinniśmy myśleć w kategoriach sytuacji idealnej. [1:11:37] Zamiast tego trzeba się zastanawiać, jak osiągnąć [1:11:40] możliwie największy pozytywny efekt, jak najbardziej [1:11:43] ograniczyć cierpienie i krzywdy, których ofiarami padają [1:11:46] zwierzęta. Ani masz typy cali free the [1:11:51] fire, they may, Getin danger situations. [1:11:55] Na przykład zwierzęta zazwyczaj uciekają przed pożarami. [1:11:58] Podczas ucieczki mogą znaleźć się w niebezpiecznej sytuacji, [1:12:02] trafić do miejsca, gdzie są ludzie albo tam, gdzie nie ma [1:12:05] dla nich pożywienia. Takie zwierzęta znajdują się w [1:12:08] obcym miejscu. Na bezpieczny powrót nie jest [1:12:11] możliwy, ponieważ ich miejsce płonie. [1:12:13] Warto przynajmniej niektóre z nich ratować, choćby tymczasowo [1:12:17] zapewnić im wodę i dokarmiać, przygotowywać punkty ratunkowe i [1:12:21] ambulatoria. W niektórych przypadkach [1:12:23] zwierzęta ranne lub poparzone da się uratować, a czasem nie [1:12:27] chodzi o poparzenia. Zwierzęta mogły zostać uwięzione [1:12:30] albo doznać obrażeń podczas ucieczki. [1:12:33] I. Bing, maybe on Times for in your [1:12:37] will or after flying są the number of. [1:12:42] Mówił filozof Oskar horta. Na razie trwa liczenie ofiar [1:13:00] wśród zwierząt we Francji podano, że wyjątkowo intensywny [1:13:03] ogień trawiący okolice bordo zabijał przedstawicieli gatunków [1:13:07] zagrożonych, takich jak żaba grzebieniuszka. [1:13:09] Ziemna nie oszczędził ani zwierząt większych, na przykład [1:13:13] okazałej jaszczurki perłowej, ani ryjówka altruskiego jednego [1:13:17] z najmniejszych, osiągających ledwie 5 cm długości ssaków na [1:13:21] ziemi. Masowo ginęły owady wróbla, te, [1:13:24] których dieta opiera się na nich, będą odczuwać skutki [1:13:28] kataklizmu jeszcze długo przez cały przyszły rok wypalony [1:13:31] obszar pod bordo będzie dla większości zwierząt całkowicie [1:13:34] niegościnny. Łucja langer już. [1:13:37] Od momentu chyba huraganu katriny, gdzie pojawił się po [1:13:43] raz pierwszy właśnie taki bardzo duży problem z ewakuacją. [1:13:48] Akurat w tym przypadku zwierząt towarzyszących to zostały w [1:13:50] Stanach Zjednoczonych wdrożone pewne przepisy, które miały [1:13:54] gwarantować to, że. Zwierzęta towarzyszące będą [1:13:58] ratowane, więc chociażby zostało zauważone. [1:14:02] To, że one istnieją i należałoby je ratować, że one sobie same [1:14:06] nie poradzą. Natomiast w tej chwili coraz [1:14:09] więcej badań pojawia się takich, które po pierwsze zwracają uwagę [1:14:13] na to, jak media mówią o tragediach, katastrofach, w [1:14:18] których śmierć ponoszą. Również istoty nieludzkie [1:14:23] pojawiają się próby wdrażania różnego rodzaju przepisów, które [1:14:27] będą gwarantowały. Przeciwdziałanie, ale również [1:14:31] to, żeby później mieć świadomość, ile tych istnień [1:14:36] zostało utraconych. Pożary to sytuacja specyficzna. [1:14:49] Zdaniem wielu badaczy mały wycinek cierpienia wszystkich [1:14:52] zwierząt, w tym tych mających świadomość cierpienia [1:14:55] powodowanego w masowej skali przez człowieka, na przykład w [1:14:58] hodowli przemysłowej zwierząt, tych, których mięso trafia potem [1:15:02] do supermarketów. Dariusz gzyra. [1:15:06] Z wielu autorów i wielu autorek raczyło już zauważyć bardzo [1:15:11] słusznie, że w zasadzie nie da się tego wyrazić słowami, bo [1:15:14] jeśli sięga po same suche statystyki, które oczywiście są [1:15:17] przerażające w jakiś tam sposób typu 80 miliardów jednostek [1:15:22] zwierząt, które są kimś zwierząt lądowych, zabijanych co roku dla [1:15:27] potrzeb człowieka, to jest dużo, ale z drugiej strony cóż, to dla [1:15:30] nas znaczy 80 miliardów. Kogoś, prawda, wie pan, o czym [1:15:34] mówię, to są liczby. To są jakieś wypełniacze [1:15:38] kwadracików czy profesor kącików statystykach i nie jesteśmy w [1:15:42] stanie po prostu empatii, pozować z czymś takim jak jak [1:15:45] liczba, więc skala tego jest ogromna. [1:15:48] Trzeba by to było przełożyć jakoś na pojedyncze dramaty, bo [1:15:52] zawsze są to po prostu czyjeś przerwane życiorysy, czy jakieś [1:15:55] złamane biografie. Tego nie potrafimy zrobić. [1:16:08] Człowiek choćby w ustawach poświęconych ochronie zwierząt, [1:16:12] dzieli je na kategorie najbardziej uprzywilejowane, [1:16:16] choć czasem również krzywdzone są te towarzyszące człowiekowi [1:16:19] jak koty i psy. O dzikich zwierzętach już była [1:16:23] mowa. W najgorszej sytuacji znajdują [1:16:25] się jednak zwierzęta hodowlane. Pod koniec lipca w rusinowie w [1:16:32] województwie zachodniopomorskim wybuchł pożar wmurowanym kurniku [1:16:36] o wymiarach 100 x 12 m. W. [1:16:40] Środku znajdowało się 13000 kur. Wszystkie spłonęły o sprawie [1:16:45] informowały media. Najczęściej w tonie tej depeszy [1:16:48] z jednego z rolniczych portali. W pożarze padło około 13000 kur. [1:16:54] Mimo ogromnych strat w hodowli najważniejszą informacją jest [1:16:57] to, że w zdarzeniu nikt z ludzi nie odniósł obrażeń. [1:17:06] Do podobnych pożarów dochodzi dość często w połowie czerwca w [1:17:10] wielkopolskim błociszewie spłonął inny kurnik, zginęło [1:17:14] kilkadziesiąt 1000 niosek do doktor Lange z Uniwersytetu [1:17:18] łódzkiego. Wracam z tym samym dręczącym [1:17:20] mnie pytaniem, dlaczego skala tej śmierci jest tak słabo [1:17:24] zauważana? Z jednej strony nie wywołuje to [1:17:27] większych emocji w większości osób, dlatego, że no to są [1:17:32] zwierzęta i tak do zjedzenia, więc wiadomo to. [1:17:36] Nie są istotne. Z drugiej strony jest jeszcze [1:17:39] taka kwestia, że większość producentów, bo tak należałoby [1:17:45] chyba podchodzić do tych osób, oni wolą nie ratować nawet tych [1:17:49] zwierząt, co jest. No rzeczą dość zaskakującą, bo [1:17:54] wiem, że przy okazji właśnie tych pożarów w Australii też [1:17:59] dochodziło do pożarów. Różnych hodowli zwierząt tam [1:18:04] podejmowano próby ratowania, dlatego, że okazało się. [1:18:08] Że to jednak jest bardziej opłacalne ekonomicznie i ten [1:18:14] argument dotarł do hodowców i zdecydowali się ratować [1:18:19] zwierzęta i nawet je leczyć po to, żeby później nadal je [1:18:23] zabijać tak albo eksploatować. Natomiast tutaj chodzi o te [1:18:27] argumenty opłacalności, że w momencie, w którym spali się [1:18:32] ileś 1000. Kur, czy niech to będą krowy czy [1:18:37] świnie to właściciel takiego miejsca. [1:18:41] Otrzymuje od ubezpieczyciela pieniądze, natomiast życie tych [1:18:46] zwierząt go nie interesuje. Z punktu widzenia takiego czysto [1:18:50] ludzkiego, nawet jest to okropna. [1:19:01] A może jest tak, że jesteśmy warunkowani do pewnego sposobu [1:19:05] myślenia do zauważania bądź niezauważania cierpienia [1:19:08] niektórych istot? Może to rodzina albo szkoła uczą [1:19:12] nas tego, kto lub co jest godne ochrony nym sturis to dziedzina [1:19:16] humanistyki, w której wnioski wydają się często radykalne. [1:19:20] Wiele z nich wypływa jednak z nowych odkryć neuronauki. [1:19:25] Coraz więcej wiemy o tym, jak inne niż człowiek zwierzęta [1:19:27] postrzegają świat. Dyskusja o ich emocjach przez [1:19:30] dekady uważana za niepoważną, doczekała się już uznania. [1:19:35] W 2024 roku naukowcy etycy i filozofowie ogłosili nowojorską [1:19:40] deklarację o świadomości zwierząt oparte na wynikach [1:19:44] badań. Potwierdzenie, że wiele gatunków [1:19:46] zwierząt potrafi odczuwać emocje, ból, a nawet posiada [1:19:49] skomplikowane procesy poznawcze. Brytyjski parlament zaadoptował [1:19:53] podobne wnioski w prawie, uznając za zwierzęta świadome [1:19:56] między innymi jedzone w restauracjach ośmiornicę. [1:20:00] Ale nauki ścisłe dostarczają nowych pytań, także filozofom. [1:20:04] Zwierzęta są takim elementem kultury życia, jak się tego [1:20:08] dotknie, to te konstrukcje, które mieliśmy dotychczas, one [1:20:12] się rozpadają i w tym rozpada się język opisu tej całej [1:20:15] sytuacji. Dlatego to jest tak fascynujący, [1:20:17] badać je dlatego, że one są takie wywrotowym elementem. [1:20:20] Właściwie w każdym momencie, kiedy wchodzą, a szczególnie [1:20:23] kiedy tłumnie wchodzą to wszystko trzeba pomyśleć na nowo [1:20:27] filozofię, etykę, politykę. Państwo społeczeństwo i tak [1:20:31] dalej. Napisałem kiedyś taki felieton [1:20:33] dla krytyki politycznej zatytułowany ofiar nie było i to [1:20:37] był Cytat z jakiegoś doniesienia medialnego właśnie po takim [1:20:40] zdarzeniu, kiedy jakaś ferma paliła się i zginęło tam chyba [1:20:44] znowu kilkadziesiąt 1000 zwierząt, przy czym? [1:20:46] No w opisie dziennikarz czy dziennikarka już nie pamiętam. [1:20:49] Podsumował, że ofiar nie było w sensie ludzki. [1:20:52] Takim nic nie pewnie nie powinniśmy musić, to znaczy [1:20:54] pewnie powinniśmy zrobić coś przeciwnego i przede wszystkim [1:20:58] przedstawiać to w przestrzeni publicznej, jako tragedię tych, [1:21:01] którzy tam byli w środku. Ani tych, którzy ratowali, też [1:21:05] są ważni, ale tam się coś działo ważniejszego w środku, w tych [1:21:08] halach, gdzie kilkadziesiąt 1000 kur czy świń próbowało znaleźć [1:21:12] drogę na zewnątrz i to się nie udawało, ponieważ system im to [1:21:16] uniemożliwiał. Po to są te miejsce, żeby nie [1:21:18] mogły wyjść, więc z sytuacji pożaru podwójnie nie mogą [1:21:22] stamtąd wyjść, więc pewnie zawsze myśleć o ofiarach, kiedy [1:21:26] są ofiarami, ale to znów jest pewna pułapka, bo. [1:21:29] Przecież trzeba myśleć o nich jako ofiarach również wtedy, [1:21:32] kiedy nie ma tam pożaru. Po co one tam są? [1:21:34] No przecież nie są tam na wakacjach. [1:21:37] Są tam po to, żeby w pewnym momencie dość szybko. [1:21:41] To bardzo intensywnym, niskiej jakości życia zostały zabite, [1:21:44] więc pewnie ich i wtedy można mówić o nich jako ofiarach. [1:21:48] Mówił Dariusz gzera, filozof i aktywista, a poproszony o [1:21:52] komentarz do pożarów kurzych ferm oskarhorta odpowiada tak. [1:21:56] Ale już koło Weekend thank after all the sun most World going to [1:22:01] be killd a way and the were i to. [1:22:03] Straszne, oczywiście można powiedzieć przecież te zwierzęta [1:22:07] i tak miały zostać zabite. Przecież były potwornie [1:22:10] wykorzystywane. Być może ich życie nie było [1:22:13] warte przeżycia, co jest całkiem możliwe w przypadku zwierząt [1:22:16] hodowanych na fermach przemysłowych, ale to również [1:22:19] pokazuje, jak wyglądają dziś społeczeństwa oparte na [1:22:22] gatunkowi. W gruncie rzeczy nikt nawet nie [1:22:26] zastanawia się nad tym problemem. [1:22:28] Tu można przynajmniej zwiększyć widoczność tego problemu, mówić [1:22:31] o nim w ten sam sposób, w jaki pożary ekstremalne zjawiska [1:22:35] pogodowe i klęski żywiołowe dotykają ludzi. [1:22:39] A właściwie nie tylko nas dotykają również innych [1:22:41] zwierząt. Niektórzy ludzie mają [1:22:44] wyidealizowany obraz przyrody, mogą zgadzać się z tym, że [1:22:48] zwierzęta wykorzystywane przez ludzi cierpią, ale jednocześnie [1:22:51] o zwierzętach dzikich myślą one po prostu żyją swoim życiem, nie [1:22:55] ma potrzeby, żebyśmy im pomagali. [1:22:58] To nieprawda. Dzikie zwierzęta również mogą [1:23:00] cierpieć i doświadczać skutków tego, co je spotyka. [1:23:03] Tak samo jak ludzie. Human scan. [1:23:14] Masowa śmierć zwierząt innych niż człowiek to zjawisko [1:23:18] powszechne jest tuż obok. Być może i teraz, w odległości [1:23:22] co najwyżej kilkudziesięciu metrów od każdego z nas leży [1:23:25] jakieś ciało, niektóre są widoczne bardziej od innych, [1:23:29] prowadząc samochód spostrzegamy, potrącone zwierzęta, na przykład [1:23:33] koty, a gdy przesiądziemy się z samochodu na rower i [1:23:36] przejedziemy kawałek zwykłą drogą krajową. [1:23:40] Co kilka metrów zobaczymy martwe motyle czy małe ptaki. [1:23:43] Ofiary kolizji z samochodami. Te śmierci są pewnie nie do [1:23:48] uniknięcia, choć trzeba tu dodać, że etyczny wymiar [1:23:51] prowadzenia samochodu bywa ostatnio tematem dyskusji. [1:23:54] Ja od dawna już mam te te refleksje bardzo smutną, [1:23:59] dotyczącą właśnie tego, jak bardzo niewidoczne są śmierci [1:24:03] zwierząt, szczególnie na drogach. [1:24:06] Mówi socjolożka łucja langer. Nie wiem w jaki sposób to [1:24:10] zmieniać, czy na to wpływać. Wiem, że są podejmowane w [1:24:14] różnych państwach. W tym chyba ostatnio właśnie w [1:24:19] Holandii. Jedna z osób, które nie mogły [1:24:22] się z tym zgodzić, postanowiła zrobić performance. [1:24:25] Umieściła właśnie przy drogach tabliczki i krzyżyki z imionami [1:24:31] i z i z tymi gatunkami dzikich często zwierząt, które giną na [1:24:36] drogach. Musimy się ratować na 2 sposoby, [1:24:39] to znaczy odwołać się do swoich uczuć, jeśli jeszcze je mamy, a [1:24:43] pewnie większość z nas jednak je ma. [1:24:46] Albo próbować racjonalnie wytłumaczyć sobie, dlaczego na [1:24:49] przykład pewnego zwierzęcia nie traktujemy poważnie, pomimo iż [1:24:52] nauka dowodzi, że jest to zwierzę zdolne do odczuwania, [1:24:55] prawda? Dlaczego on nie robi? [1:24:58] To na nas żadnego wrażenia można w to pytać tak czy czy na [1:25:01] jakimkolwiek etapie życia miałem relację z takim zwierzęciem albo [1:25:05] jaki jego obraz był mi przedstawiany na przykład w [1:25:07] lekturach szkolnych albo w środowisku rówieśniczym, jaką to [1:25:11] zwierzę odgrywało rolę, czy jakąkolwiek, czy wyłącznie [1:25:14] negatywną. Skąd się bierze mój sposób [1:25:16] podejścia do tego kogoś, prawda więc pewnie nie można się tutaj [1:25:20] nastawiać na jakąkolwiek jedną ścieżkę wyjścia z tego z tego [1:25:24] uwikłania, tylko trzeba myśleć i serce i rozumem, może tak po [1:25:28] prostu. Temat śmierci zwierząt, [1:25:43] zwłaszcza masowej, jest pełen pułapek, łatwo go zideologizować [1:25:48] i to z obu stron. Łatwo zlekceważyć, ale też [1:25:52] popaść w absurd. Przynajmniej absurd z ludzkiego [1:25:55] punktu widzenia. Tego problemu nie rozwiążemy [1:26:03] jeszcze długo, jeśli w ogóle być. [1:26:06] Może jednak nie to jest celem ginące w pożarach lasów czy ferm [1:26:10] albo pod kołami samochodów. Zwierzęta mogą nam chociaż [1:26:14] przypominać, że nie jesteśmy na tej planecie sami, że wspólnie [1:26:19] dzielimy przestrzeń, coraz zresztą mniejszą i coraz [1:26:22] trudniejszą do życia dla wszystkich. [1:26:25] Także dla innych niż człowiek istot, które potrafią czuć. [1:26:42] Jeden z najbardziej do niedawna poszukiwanych przestępców na [1:26:45] świecie Daniel kina chan stanął w niedzielę przed sądem w [1:26:49] dublinie, gdzie został oskarżony o kierowanie organizacją [1:26:52] przestępczą między październikiem 2015 a kwietniem [1:26:56] 2017 roku kina chan wraz z ojcem i bratem kierował kartelem, [1:27:01] który w okresie swojej świetności kontrolował jedną [1:27:04] trzecią rynku kokainy w Europie i był porównywany do włoskiej [1:27:08] kamory czy japońskiej yakuzy. Sam Daniel kinahan miał ogromne [1:27:12] wpływy. W irlandzkim boksie przez [1:27:14] ostatnią dekadę przebywał w Dubaju, gdzie w kwietniu tego [1:27:18] roku został aresztowany, a po sfinalizowaniu umowy o [1:27:21] ekstradycji między Irlandią a Zjednoczonymi emiratami [1:27:24] arabskimi mógł zostać wydany dublinowi. [1:27:28] Kim był Daniel kinohan? Skąd wzięło się jego imperium [1:27:32] przestępcze? Jak to możliwe, że tego typu [1:27:34] człowiek przez lata rozdawał karty w irlandzkim boksie i jak [1:27:38] udało się go schwytać? Opowie nam o tym Aleksandra [1:27:41] łojek, pisarka, komentatorka wydarzeń w obu częściach [1:27:44] Irlandii. Autorka książki belfast 99 ścian [1:27:48] pokoju. Witam cię serdecznie. [1:27:50] Dzień dobry. Witam. [1:27:52] Zastanawiam się od czego by tu zacząć i tak mi przyszło do [1:27:55] głowy, żebyśmy zaczęli od tatusia, który ciągle pozostaje [1:27:58] na wolności. Christopher kinachan założył ten [1:28:02] gang, który stał się takim rodzinnym imperium przestępczym. [1:28:07] Tak, tatuś tatuś bardzo ważna, bardzo bardzo ważna postać, [1:28:11] najważniejsza postać od niego się zaczęło. [1:28:13] Tatuś nota bene urodził się w Anglii, żeby wszystko byłoby [1:28:15] dużo bardziej skomplikowane w peeling, więc mógł też [1:28:19] przeskakiwać z irlandzkiego akcentu bardzo [1:28:22] charakterystycznego na akcent angielski, co mu pomogło w [1:28:25] Irlandii. Później dlatego, że mógł [1:28:27] pozować. Udawać, że jest po prostu sobie [1:28:30] biznesmenem prowadzącym różnego rodzaju, bardzo opłacalne [1:28:35] biznesy. No i tatusiowi się trafiła [1:28:37] później trójka dzieci. No ale najważniejsze jest w tej [1:28:40] chwili, ona tu to jest, co wydaje mi się, że na samym [1:28:42] początku ważne jest też, żeby wspomnieć o tym, że kiedy tatuś [1:28:47] rozpoczął swoją karierę przestępcy, to były specyficzne [1:28:53] bardzo czasy, mianowicie. Dublin był miejscem lata [1:28:57] siedemdziesiąte osiemdziesiąte. Był miejscem zwłaszcza zwłaszcza [1:29:01] doki, zwłaszcza tam gdzieś właśnie tatuś jest zatrzymał z [1:29:04] rodziną, czyli rodzina z tatusiem, bo ma tatuś był [1:29:06] jeszcze młodym człowiekiem. Był bardzo trudnym miejscem do [1:29:11] mieszkania ze względu na potężne bezrobocie, które nastąpiło [1:29:16] całkiem nagle. Klasa pracująca, tam mieszkająca [1:29:19] czy robotnicza nie była przygotowana i co za tym idzie, [1:29:23] pojawiły się. Odurzacze narkotyki z tym, że [1:29:27] nie byłyby pewnie tak bardzo szeroko wykorzystywane. [1:29:29] Oczywiście i nie byłoby takich dużo, gdyby nie. [1:29:31] To, że one przypłynęły, pojawiły się tam z Afganistanu, czyli [1:29:36] najpierw musiała dojść ten ciekawy zbieg. [1:29:39] Najpierw musiało dojść do tego, żeby związek radziecki najechał [1:29:42] Afganistan, no i pojawiła się jak wszędzie heroina i ta [1:29:45] heroina mogła pojawić się również w Irlandii, ale też [1:29:49] musiały nastać odpowiednie ku temu warunki, czyli bieda, czyli [1:29:52] została przestępczość, to bezrobocie właśnie, które było [1:29:55] jednym z wielu fal bezrobocia. No ale wtedy lata osiemdziesiąte [1:29:59] pojawiło się zapotrzebowanie na to, żeby w jakiś sposób. [1:30:02] Podarować tych młodych ludzi, no i oczywiście najlepiej było ich [1:30:05] odurzać. Heroina stała się wtedy częścią [1:30:08] kultury, wręcz te lata siedemdziesiąte osiemdziesiąte [1:30:12] policja była kompletnie do tego nieprzygotowana. [1:30:14] Pieniądze leżały na ulicy, no i tatuś, który mieszkał w [1:30:19] dublinie. Zauważył, że jest możliwość [1:30:21] bardzo szybkiego, bardzo szybkiego zarobku. [1:30:23] Te heroiny można było przewozić do dublina i ją dystrybuować za [1:30:28] niewielkie pieniądze. To nie była kariera. [1:30:30] Bez przeszkód, że tak powiem, on kilka razylądował w więzieniu, [1:30:33] prawda? On był barwną, bardzo postacią, [1:30:36] dlatego i wędrował w więzieniu za tego typu przestępstwa, które [1:30:40] w tej chwili nazywa się nie tylko w tej chwili. w Irlandii, [1:30:43] Irlandii Północnej, człowieka, który popełnia tego rodzaju [1:30:45] przestępstwa, nazywa się ordinary descent decentryminal, [1:30:48] czyli po prostu zwykły przestępca, albo zwykłym [1:30:50] przestępcą, dokonywał różnego rodzaju włamań, kradł gotówkę, [1:30:54] miał taki swój mały gang dzieci, które młodzież dzieci, które [1:30:58] okradały też. Sklepy, więc tak on nie był [1:31:01] specjalnie groźny. Natomiast kiedy wszedł [1:31:03] współpracę z ludźmi. Chętnymi, by rozprowadzać [1:31:07] heroinę i takie nastały czasy, więc było mu łatwiej, więc [1:31:10] zaczął to też robić i zaistniał zaistniał zaczął, był świetny [1:31:13] jeśli chodzi o nawiązywanie kontaktów, potrafił rozmawiać z [1:31:16] ludźmi i rozkręcał swój powolny biznes, który który poszerzał [1:31:21] się na cały dublin, a że tak jak powiedziałam miał świetne [1:31:25] kontakty, no to jednocześnie nie było mu trudno całą całą [1:31:29] heroinę, którą przechwytywał i broń potem przerzucać do dublina [1:31:33] i szerzej ją również do Irlandii Północnej. [1:31:36] A co ciekawe, ponieważ wtedy w tym czasie trwały kłopoty w [1:31:39] Irlandii Północnej. Konflikt, który zakończył się w [1:31:42] dziewięćdziesiątym ósmym roku, a zaczął w sześćdziesiątym [1:31:44] dziewiątym. Policja irlandzka przejmowała [1:31:47] się bardziej zagrożeniem ze strony ira, irlandzkiej armii [1:31:50] Republikańskiej i w tamtą stronę generowała wszelkie zasoby i [1:31:54] przerzucała wszystkie zasoby, więc ci najpierw drobni [1:31:58] handlarze heroiną, którzy w dodatku nie robili w cudzysłowie [1:32:01] nic tak strasznego, bo byli sobie gdzieś w jakichś [1:32:03] dzielnicach robotniczych, nie spędzali snu z powiek gardai. [1:32:07] Jak mówi się poprawnie po irlandzku, no i potem pojawili [1:32:10] się synkowie. No właśnie, ale jeszcze powiem [1:32:12] słowo, bo to jest jedna z ciekawszych rzeczy to jest w [1:32:15] ogóle niesamowicie barwna rodzina i on sam był niezwykłym [1:32:19] człowiekiem. Prawda? [1:32:20] Ty wspomniałaś o tym, że mówił bardzo dobrze z akcentem [1:32:23] angielskim. On znał 4 języki. [1:32:26] Nauczył się w więzieniu, tak? 2 wydziały uniwersyteckie [1:32:30] skończył w więzieniu, odmówił wyjścia z więzienia. [1:32:34] Wcześniej po to, żeby dostać dyplom ukończenia wyższej [1:32:36] uczelni. Tak i teraz pomyśl sobie, gdyby [1:32:41] jego dzieci urodziły się być może w innym, w innych czasach, [1:32:45] w innym miejscu, ale mając ojca tak zdolnego zresztą wydaje mi [1:32:49] się, że dzieci były bardzo i są bardzo zdolne to może i ich [1:32:52] życie byłoby życiem ludzi z dyplomami i którzy robią coś [1:32:56] innego, bo tatuś im bardzo imponował tatuś zanim te języki [1:33:02] zanim się nauczył tych języków, bo mówimy teraz o czasie [1:33:04] więziennym, ale wcześniej. Tatuś bardzo chciał zarabiać [1:33:09] więcej. Ale też chciał przez jakiś czas [1:33:11] po tych po pierwszych swoich pobytach w więzieniu prowadzić [1:33:15] życie niezwykłego kryminalisty i przez jakiś czas pracował jako [1:33:18] taksówkarz. Nie spodobało mu się to, bo [1:33:21] uznał, że to jest za długa droga do tego, żeby zarobić. [1:33:24] No i właśnie wtedy skręcił w stronę w stronę czegoś bardziej [1:33:28] potężnego. W więzieniu spotkał swojego [1:33:31] przyjaciela, który nazywał się john canningan, który był znanym [1:33:34] kryminalistą. Był włamywaczem, zarabiał na na [1:33:37] porwaniach też. W pewnym momencie nawet [1:33:40] zaatakował skutecznie rodzinę. Jak ginesa porwał jedną z osób [1:33:46] należącą do rodziny i oni w tym więzieniu. [1:33:49] Wyjaśnili się i ich znajomość trwała dziesiątki, dziesiątki [1:33:52] lat i myślę, że właśnie poprzez swoje postępowanie, poprzez to, [1:33:57] w jaki sposób nie tylko jak się zachowywał i i stosował [1:34:01] reprezentował, ale w jaki sposób zarabiał na życie i jak mu to [1:34:04] świetnie szło, zaimponował. Kristoferowi, którego nazywano [1:34:09] później chrissy i ta przyjaźń była bardzo ważna, bo to tak [1:34:13] naprawdę ta przyjaźń, jakby ucementowała sposób życia [1:34:17] późniejszy Chrisa, bo będę mówił o o nim kris, to był ten moment, [1:34:21] kiedy oni skręcili, a. Mówisz o bracie danielle? [1:34:24] Tak i. Nie właśnie widzisz, bo jest 2 [1:34:26] krisów? Ta puś no tak i Krystyna. [1:34:29] I Chris Junior, tak więc Chris tatuś mówimy, on się [1:34:32] zaprzyjaźnił w więzieniu, będąc tym szefem ówczesnym. [1:34:35] To był numer jeden, był numer jeden, wtedy w latach [1:34:38] dziewięćdziesiątych, jeżeli chodzi o handel narkotykami, on [1:34:41] był najważniejszy i latach dziewięćdziesiątych, to się [1:34:44] wszystko przesunęło i zamiast oprócz heroiny zaczęła się [1:34:47] pojawiać kokaina i to bardzo spodobało się tatusiowi i potem [1:34:52] wchodzą w grę synkowie z tym, że synkowie, czyli kinach Junior, [1:34:57] czyli Chris, ale najważniej. Daniel, który teraz, jak wiemy [1:34:59] jest w więzieniu? Daniel też pojawia się w latach [1:35:02] dziewięćdziesiątych, zaczyna interesować się tym, co robi [1:35:04] tatuś, bo tatuś mnie im bardzo imponował. [1:35:07] I rozkręca się ten biznes w sposób nieprawdopodobnie [1:35:11] spektakularny, jeszcze tylko żebyśmy zakończyli wątek [1:35:14] tatusia. Christopher kinahan jest ciągle [1:35:16] na wolności, on ciągle nie został złapany, prawda? [1:35:19] On nie został złapany i jest nazywany też tutaj jako taka [1:35:23] taka też ładnie to po angielsku brzmi Silent person. [1:35:26] On się w tym więzieniu od Johna. Nauczył. [1:35:30] Zacierać ślady albo tak prowadzić biznes, żeby nikt [1:35:34] nigdy nie mógł połączyć fill danego przestępstwa danej fill, [1:35:38] inwestycji czy ruchu biznesowego. [1:35:41] Oczywiście tam jest cudzysłów fill z nim samym nazwane jest [1:35:44] Silent person, tak samo jak jego przyjaciel nazwany był też [1:35:47] Silent person, hunts of approach, czyli ręce, czyli nie [1:35:51] nie widać ich ich nie widać. Wszyscy wiedzą, że są [1:35:53] zaangażowani, natomiast nigdy w życiu nie można było fill [1:35:57] chrisowi tatusiowi tego udowodnić. [1:36:00] I to wszystko wiedzieli jego synkowi z tym, że ci synkowi [1:36:03] mieli też fill niepełny. Wstęp do ojca, ponieważ kiedy [1:36:08] się urodzili. On się rozstał ze swoją żoną i [1:36:12] rozwijał dalej swój interes i teraz taka sytuacja. [1:36:16] Daniel i Chris i Junior, czyli czyli brad, wyrastają pod [1:36:22] skrzydłami samotnie matki samotnie wychowującej dzieci w [1:36:26] bardzo trudnych dzielnicach. Chciałam powiedzieć belfast [1:36:28] odruchowo dublina, tata robi interesy, oni są pod tymi [1:36:33] skrzydłami mamy i co się dzieje? Obserwują to, co się dzieje, [1:36:35] mieszkają w bardzo biednej. Blokach w miejscu, które jest [1:36:42] źle finansowane, bardzo zaniedbane. [1:36:45] Wyrastają to jest koniec lat siedemdziesiątych [1:36:47] osiemdziesiątych. Tata jest przyjacielem, odkrywa [1:36:49] kokainy. Heroina troszkę odchodzi do [1:36:52] lamusa, staje się narkotykiem bardzo biednych ludzi i [1:36:54] zdesperowanych i wtedy pojawia się kokaina i ekstazy i bardzo [1:36:58] ważny element reich kultura, czyli narkotyki nie są już [1:37:02] tylko. Domeną czy używane przez [1:37:06] stosowane używane, nadużywane przez ludzi z tak zwanej klasy [1:37:10] robotniczej. Teraz wszyscy się tym [1:37:12] interesują, a zwłaszcza młodzież. [1:37:13] To jest fantastyczna sytuacja, żeby móc jeszcze bardziej [1:37:15] rozwinąć. I tak już nieźle hulający [1:37:17] interes to. Są lata dziewięćdziesiąte i [1:37:19] początek dwudziestego pierwszego wieku, prawda? [1:37:20] Początek dwudziestego wieku i wtedy w to zaczynają się [1:37:23] angażować dzieci. Daniel zawsze chciał się [1:37:25] przyłączyć do swojego ojca. Dobrze się uczył, był bardzo [1:37:29] nieśmiały, tak nie bardzo wiedział co co z tobą zrobić. [1:37:32] No i poczesne lata dwudziestego pierwszego wieku powoli młodzi, [1:37:38] a zwłaszcza Daniel stali się najważniejszymi dostawcami [1:37:41] heroiny w dublinie byli młodzi, bardzo kultywowali więzi [1:37:46] rodzinne, mieli bardzo wielu przyjaciół, bardzo istotne też, [1:37:50] że w tym samym czasie, bo to nie jest tylko tak, że oni byli [1:37:54] jedynymi dostawcami, ale w tym samym czasie. [1:37:57] Też w innych częściach dublina funkcjonowała rodzina. [1:38:00] Pewnie ci znana hacz. Tak, zaraz dojdziemy do nich. [1:38:03] Do której? Dojdziemy burns Thompson 100. [1:38:07] Byli ludzie, którzy mieli swoje deale swoje układy. [1:38:11] Ale jednocześnie to też ciekawa cecha lat 9 końca lat [1:38:14] dziewięćdziesiątych i w latach dwutysięcznych ta współpraca nie [1:38:18] było niby oficjalnie między innymi współpracy, ale nie [1:38:20] wchodzili sobie w teren albo sobie nieśmiało, gdzieś tam [1:38:23] pomagali, żeby nie doszło do żadnego wewnętrznego czy [1:38:26] zewnętrznego konfliktu, żeby po prostu dublin mógł funkcjonować, [1:38:29] więc to też było bardzo interesujące, że pieniądze ich [1:38:32] jednoczyły jeszcze nie dzieliły, co jest też ciekawe, że oni też [1:38:35] zaczęli, no taki dodatkowy biznes w postaci przemytu ludzi. [1:38:39] Lata 2002 1004 to. Doszło do tego budowania [1:38:43] imperium. Jest kilka wątków. [1:38:45] Rzeczywiście ja chciałem jeszcze jeden wątek poruszyć, który dla [1:38:48] kariery kina chanów, a zwłaszcza Daniela był niezwykle ważny, to [1:38:53] znaczy jego związki z boksem, bo on w którymś momencie zaczął [1:38:56] kontrolować po prostu rynek bokserski w Irlandii. [1:39:01] To jest bardzo specyficzna, też część kultury dublina. [1:39:05] To jest kraj, który wyprodukował znakomitych bokserów. [1:39:09] I on nagle stworzył instytucję. Która trzymała na tym wszystkim [1:39:16] czapę, sam nie będąc formalnie w jakikolwiek sposób to [1:39:22] zaangażowany, a równocześnie znał największych pięściarzy, [1:39:25] takich jak tyson fury, który po prostu peany na jego część [1:39:29] wygłaszał. Jedynym człowiekiem. [1:39:32] Popraw mnie, jeśli się mylę, ale jedynym znanym bokserem, który [1:39:37] od początku mówił o tym, że to jest bandyta, to był barriman [1:39:40] gigant taki. Znakomity bokser irlandzki [1:39:43] lżejszej wagi, prawda? Natomiast cała reszta była pod [1:39:47] jego wpływem i pod wpływem pod wpływem jego charyzmy, której no [1:39:50] trudno mu odmówić, prawda? Charyzmy, ale i pieniędzy on [1:39:54] zainwestował potężny pieniądze, założył instytucję tak nazywała [1:39:57] się ta instytucja mac the Night Global, to znaczy mtk Global, [1:40:01] czyli organizacja zrzeszająca promująca box i sztuki walki. [1:40:04] I teraz to, co powiedziałeś, to była bardzo i jest do dziś [1:40:07] bardzo ważna część kultury irlandzkiej północ, bo [1:40:09] nocnoirlandzki czy całej wyspiarskiej i 2 są tego powody. [1:40:12] Jeden powód to to, że znamy historię Irlandii. [1:40:15] Wiemy, że były te okresy potwornego bezrobocia i tak [1:40:17] dalej i gdzieś tam trzeba było zagospodarować entuzjazm [1:40:20] młodzieży i. Zwłaszcza młodzieży płci męskiej [1:40:25] i młodej, więc łatwiej było i ważne to było z punktu widzenia [1:40:29] może takiego Zrzeszenia społeczności. [1:40:32] Wyciąganie do tej młodzieży ręki poprzez angażowanie tej [1:40:35] młodzieży w coś i chłopcy bardzo lubili sport i już i to zauważył [1:40:39] Daniel. I szybko się w to wkręcił, bo [1:40:42] zauważył, że nie tylko będzie to kwestia oczywiście może i [1:40:44] zarobienia czegoś, ale on już miał pieniądze, ale przede [1:40:47] wszystkim budowania tego swojego wizerunku, bo wiesz, co? [1:40:49] Bardzo bardzo ważne jest to, że on bardzo dbał o wizerunek tutaj [1:40:53] wielu dziennikarzy, których teraz analizowałam ich [1:40:55] wypowiedzi, podkreśla, że on miał problem z ego i dlatego [1:40:59] zresztą teraz wylądował w więzieniu. [1:41:01] Właśnie teraz udało się go przestrzenić. [1:41:02] Przecież wielu tych gangsterów się nie da. [1:41:05] Chciał się lansować, chciał jak on sam powiedział, że dbało o [1:41:09] swój wizerunek, ale jak inni mówili, on chciał przede [1:41:12] wszystkim oczyścić swój wizerunek. [1:41:14] Dodatkowo, czyli chciał być widziany jako ktoś, kto niesie [1:41:18] dobrą i może jednocześnie robił różne dziwne rzeczy, ale przez [1:41:21] to, że finansował ten boks i przez to, że wspierał młodzież. [1:41:25] Bo to było bardzo ważne, dlatego jest takie popularne w tej [1:41:27] chwili też i dlatego skandowano jego imię kiedylądował w. [1:41:31] W dublinie zwracasz uwagę po prostu dla normalne zjawisko, [1:41:35] które istnieje na styku sportu i polityki czy sportu czy życia [1:41:39] społecznego. No nie tylko, nie tylko mafiozi, [1:41:43] nie tylko przestępcy, ale całe państwa próbują wybielić swój [1:41:48] wizerunek przy pomocy sportu. Prawda? [1:41:50] To jest typowy przykład. No Daniel jest typowym [1:41:53] przykładem, ale to jest też wiesz, mnie fascynuje na na to [1:41:56] może jest fascynacja, nie pozytywna, ale interesuje bardzo [1:41:58] to i w jaki sposób w tej chwili on został właśnie przez te swoją [1:42:01] działalność. Witam, wiesz, ale dobra wracamy [1:42:03] dalej, bo to jest to, co co chcieliśmy powiedzieć tak, że [1:42:05] był doradcą tysona fury także nie tylko go promował. [1:42:08] On był doradcą. Co więcej. [1:42:11] Przez lata też był doradcą nieformalnym. [1:42:15] World Boxing Council, czyli tej rady boxingu światowej rady [1:42:19] boxingu i w 2022 roku prezydent tej organizacji powiedział, [1:42:23] wiedząc już, kim jest gina chan powiedział, ach, tam nie mnie [1:42:27] oceniać. Ludzi, taka jest też polityka [1:42:29] mojej organizacji, żeby nie oceniać i dlatego też Daniel ma [1:42:32] pełne nasze wsparcie, jeśli chodzi na o pracę na rzecz [1:42:35] boxingu, a to było już po wszystkich i i morderstwach, [1:42:38] które w sumie było ponad 18. Wskutek jego konfliktu kina [1:42:43] chana z. Gangiem hacz, byłych przyjaciół [1:42:47] i tak dalej, więc naprawdę tajemnicą poliszynela było kim [1:42:50] on jest, więc to były pieniądze, kontakty i do dziś jest tak [1:42:54] bardzo lubiany przez pewną część społeczeństwa irlandzkiego. [1:42:58] Mówisz o tych konfliktach, zwłaszcza ten konflikt z gangiem [1:43:03] garriego hatcha o pseudonimie mnichy. [1:43:05] Zresztą ten. Człowiek, ale wiesz co tutaj ci [1:43:08] wspomnę, bo to jest też istotne tak, on zaprzyjaźnił się z i [1:43:12] teraz uwaga, bo tutaj jest te nazwiska są zbieżne, bo to są [1:43:14] plany rodzinne. Więc on zaprzyjaźnił się, mówię [1:43:17] o danielu, zaprzyjaźnił się z garym haczem, gary hacz. [1:43:21] To jest siostrzeniec bardzo znanego przestępcy gier ego [1:43:26] mnicha hacza. Co jest tutaj ciekawe? [1:43:29] Otóż gary, czyli ten przyjaciel Daniela, wszedł z danielem [1:43:36] narkotyki, ale jego. Wujek absolutnie tego nie [1:43:41] chciał, mimo że jest znanym przestępcą, mimo że spędził [1:43:44] czas, że był w więzieniach i go zwykle nie winia ono mimo że [1:43:48] robią bardzo dużo różnych rzeczy typu napady na bank, zwłaszcza [1:43:52] napady na bank i tak dalej. Wyobraź sobie, że właśnie on był [1:43:58] tak bardzo przeciwko temu handlowi narkotykami, że [1:44:01] przyłączył się do takich bardzo samodzielnej organizacji, która [1:44:06] powstała u podstaw, że tak powiem, która nazywała się grupa [1:44:10] zmartwionych rodziców. W północnym dubbinie, która to [1:44:13] grupa walczyła z dealerami narkotyków poprzez osaczanie ich [1:44:19] i zmuszanie ich do wynoszenia się w ogóle z Republiki [1:44:23] Irlandii, więc mamy tego potężnego mnicha, który też był [1:44:27] zaangażowany zresztą wspieranie boksu i mamy garego jego [1:44:31] siostrzeńca, który która nie wierza się wszystkim ideałom [1:44:36] jakimś tam, prawda, przestępczości, jeśli chodzi o [1:44:38] przestępczość jerry'ego. Zaprzyjaźnia się z danielem i [1:44:43] zaczynają oni prowadzić ten kartel i rozwijają interesy. [1:44:47] To jest. Niesamowite te paradoksy [1:44:48] irlandzkie to jest bardzo ciekawe, może nawiążmy do tego, [1:44:52] bo ten najbardziej spektakularny zamach z tamtych czasów, próba [1:44:56] zabójstwa Daniela. W hotelu w dublinie właśnie [1:44:59] przez gang hacza podczas ważenia zawodników przed walką [1:45:03] zorganizowaną właśnie przez tą agencję promocyjną kinahana i [1:45:07] teraz, żeby było jeszcze bardziej skomplikowanie, to do [1:45:11] tego zamachu przyznała się continuity i RA, prawda? [1:45:15] To znaczy odłamowa organizacja iry, która twierdziła, że [1:45:21] próbowała go zabić, bo on jest bandziorem, który rozdaje [1:45:24] dzieciom narkotyki, prawda? To znaczy jedni bandyci zabijają [1:45:27] drugich bandytów. Dla dobra yy społeczności to [1:45:32] jest w Irlandii często spotykane prawda od. [1:45:35] Paru lat, że tak powiem i muszę też tutaj dorzucić coś od [1:45:40] siebie, oczywiście z belfastu, wiesz, belfaście powstawały czy [1:45:43] w derry londonderry powstawały organizacje spontaniczne, [1:45:46] prowadzone przez ira również organizacje pod tytułem na [1:45:50] przykład aktywna akcja przeciwko narkotykom i ci ludzie, którzy [1:45:54] zostali wypuszczeni z więzień i. Przeprowadzali zamachy w czasie [1:45:59] w czasie kłopotów. W tych organizacjach tych takich [1:46:03] suborganizacja w stosunku do ira, łamiąc nogi nadal [1:46:07] przeprowadzając różne akcje związane z terroryzmem łamiąc [1:46:11] nogi dealerom właśnie sprzeciwiali się temu [1:46:14] obrzydliwemu procederowi jakimi jakimi jest handel narkotykami, [1:46:18] więc tak gary był młode, gary jest za narkotykami, stary jerry [1:46:23] jest przeciwko stary jerry, nich dodam jeszcze, żeby wzbogacić tę [1:46:28] audycję o zupełne absurdy. Dodam jeszcze, że mnich w 2024 [1:46:35] roku albo dwudziestym drugim tutaj nie pamiętam dokładnie. [1:46:38] Otóż on wyobraź sobie, że brał udział w wyborach, chciał być. [1:46:42] Posłem tak. Tak w swoim okręgu wygrał i [1:46:46] wszyscy wiedzieli. Z kim jest związane i co robił z [1:46:50] przeszłości i co robi? Natomiast, ale zdobył głosy osób [1:46:56] głosujących na niego poprzez swoją antyimigracyjną retorykę i [1:47:00] jednocześnie wiedząc, że jego siostrzeniec i części rodziny. [1:47:04] Korzysta z tej imigracji, bo jest i przemyt ludzi i [1:47:09] oczywiście wykorzystywanie części imigracji, bo tak zawsze [1:47:11] jest od zarania dziejów do tego, żeby te narkotyki rozprowadzać i [1:47:14] tak dalej i tak dalej. Daniel od 10 lat przebywał w [1:47:20] Dubaju. Zresztą jego ojciec tak samo [1:47:22] prawda. On Dołączył do ojca 2016 roku. [1:47:25] Chyba właśnie po tym nieudanym zamachu na niego. [1:47:30] W hotelu w dublinie i przez większość tego czasu, to znaczy [1:47:34] do kwietnia. Żył w miarę swobodnie spokojnie [1:47:38] Arabia Saudyjska nie miała umowy ekstradycyjnej, a poza tym jak [1:47:42] wspomniałaś wcześniej wbrew pozorom to, że wszyscy wiedzą, [1:47:46] że ktoś jest bandytą, to nie znaczy, że kogoś takiego łatwo [1:47:49] wsadzić do więzienia. Prawda? [1:47:51] Dowody i tutaj to się pojawiło dlaczego? [1:47:54] Czy był jakiś twoim zdaniem przełom czy przełomowe [1:47:58] wydarzenie, które o tym zdecydowało? [1:48:00] Nie Jestem pewna, czy było przełomowe wydarzenie. [1:48:02] Jedno natomiast wieś powoli się wszystko ten klasie, że tak [1:48:07] powiem, zaciskała wokół jego szyi właśnie od 2016 roku. [1:48:12] Zwróć uwagę, że te zarzuty, które dotyczą teraz, o czym [1:48:15] wspomniałeś na początku dotyczą Daniela. [1:48:18] To są zarzuty związane z latami 2016 tak, 2015. [1:48:22] Tak, jeśli dobrze pamiętam, otóż to wtedy wszystko się zaczęło, [1:48:26] mianowicie. To wtedy też powstała taka [1:48:29] specyficzna nowa organizacja, która miała za zadanie w mówię o [1:48:34] Irlandii o takiej odnodze policji, która miała miała za [1:48:37] zadanie konfiskatę. Własności. [1:48:44] Nieruchomości, co do których ktoś nie mógł się wytłumaczyć, w [1:48:47] jaki sposób je uzyskał. To też było novum po tym [1:48:51] nieudanym zamachu wskutek tego konfliktu, ponieważ kinahan [1:48:55] uznał, że za zamachem na niego. Zmarł jego przyjaciel, na tym na [1:48:59] tym nią danym zamachem stoi gang hacza i więc doszło do takiego [1:49:04] rozłamu wewnętrznego. Dawni przyjaciele stali się [1:49:07] rywalami i no po prostu rozlała się krew. [1:49:10] Po dubinie zginęło w sumie w związku z tą z tym konfliktem 18 [1:49:14] osób, więc to więc to zaważyło ten to, to wtedy zaczął się [1:49:17] upadek. Tak naprawdę kina chanów. [1:49:19] I też chyba ważne jest to, że Amerykanie się w to włączyli. [1:49:22] Włączyli się Amerykanie. Włączyli się, doszło do tak [1:49:25] zwanych sankcji wobec niego, to znaczy ludzie związani w [1:49:28] jakikolwiek sposób z kina chanem nie mogli przyjeżdżać do Stanów, [1:49:33] nie mogli otwierać żadnych interesów, ale też to tylko [1:49:35] szerzej, ani prowadzić żadnych interesów. [1:49:38] Osobami, które mieszkały Amerykanami, po prostu oznaczało [1:49:42] to automatyczną likwidację wszystkiego tego wszystkiego, [1:49:44] tego co co wchodziło w skład owych biznesów ze strony [1:49:49] amerykańskiej, również więc to podcinało skrzydła kina chanowi, [1:49:53] ale jednocześnie w Europie, no jego interesu rozkwitał, bo [1:49:58] mówimy tutaj o silnych kontaktach z Włochami. [1:50:01] Oczywiście Holandia i. Do tego jeszcze doszła algieria, [1:50:05] więc on rozbudowywał ten interes, ale no jednocześnie, [1:50:08] ale w tym samym czasie gromadzono przeciwko niemu [1:50:10] prawdopodobnie dobre dowody. Skoro można było go. [1:50:13] Aresztować i zatrzymać on, w kiedy został aresztowany. [1:50:16] Nie był specjalnie szczęśliwym człowiekiem, nawet nie dlatego, [1:50:18] że że został aresztowany, ale też, że no był przywiązany do [1:50:22] swojej rodziny, ale też wylądował w więzieniu, który [1:50:25] absolutnie nie odpowiadało jego standardom. [1:50:26] On był bardzo niezadowolony z tego, w jaki sposób był [1:50:29] traktowany, bo był odizolowany. No stał się szeregowym więźniem [1:50:34] i kiedy przedstawiono mu informację, że będzie, że [1:50:37] doszło, dojdzie do ekstradycji i pojedzie do dublina. [1:50:40] On potraktował to jako taką i traktuje do do dziś. [1:50:44] Fill ze świeżych wypowiedzi jego wynika sn i jako taki rodzaj, no [1:50:47] będzie podróż będzie fajnie, będę jadł i tutaj cytuję, [1:50:49] powiedział to chrupki tajto, bo bardzo je kocha, zjem sobie [1:50:52] swoją kanapkę sn, ukochaną irlandzką, czyli te wstrętne [1:50:55] kanapki trójkątne. Wiesz, nie sn i fill i do tego [1:50:58] zjem chrupki i będzie będzie mi dobrze i jedyna rzecz, jakiego w [1:51:02] tej chwili oficjalnie martwi, to to, że fill będzie fill jego jak [1:51:06] ja bym powiedział, zamordują jego charakter, czyli fill [1:51:09] będzie oczerniany o rzeczy fill, które których nigdy nie robią [1:51:11] sn. No i tutaj dodam ciekawą rzecz [1:51:14] po raz. Zaczął się bać chyba w życiu tak [1:51:16] naprawdę tego, że zginie w więzieniu i też ostatnio [1:51:22] powiedział taką rzecz, Wywiad i jego kawałek jego wywiadu z nim [1:51:26] został opublikowany puszczony w internet prowadzony przez Jamesa [1:51:29] english'a. Też ciekawa postać z jego [1:51:32] podcastu. Wyjątkowa rzecz, bo od kina [1:51:34] Hanny lub jej wywiadów i powiedział tam coś takiego, że [1:51:37] jeśli dowiecie się, że. Upadłem, kiedy szedłem do [1:51:42] toalety, że otrułem się. Że coś mi się stało, to nie nie [1:51:50] mam nastrojów samobójczych, nie, nie myślę o samobójstwie, to [1:51:53] zrobili to zrobił ktoś inny, to się nie wydarzyło. [1:51:56] Jeżeli coś takiego usłyszycie, co sprowokowało analityków w [1:52:00] jego postaci do takich 2 pytań, postawienia postawienia 2 pytań [1:52:04] dla przede wszystkim, czy on jest w takim stanie psychicznym, [1:52:07] że że tak bardzo Przepraszam, boi się o swoje życie, że [1:52:11] komunikuje teraz, że jeśli cokolwiek się wydarzy, to. [1:52:14] Ma być powinna się wzmocnić, wzmocnić bezpieczeństwo wokół [1:52:17] niego. Bo coś mu grozi ze strony [1:52:20] potencjalnych. Nie wiem zamachowców byłych [1:52:23] przestępców czy partnerów, którzy być może są w więzieniu, [1:52:26] czy też obawia się państwa rządu i on twierdzi, że przeciwko [1:52:29] niemu jest spisek i że jest to spisek rządowy, bo on dużo wie. [1:52:32] Dodajmy, żeby słuchacze mieli jasność, siedzi sam. [1:52:35] Nikt nie, oczywiście nie ma żadnych towarzyszy w celi i nie [1:52:39] będzie miał. Natomiast grozi mu z pewnością [1:52:41] długoletni wyrok więzienia. Tym bardziej, że gdybyś został w [1:52:44] Tajlandii posadzony, to on by już jest w więzieniu jednym z [1:52:47] najbardziej strzeżonych więzień w Europie. [1:52:49] To jest więzienie, które nazywa się podlish każdy, kto był w [1:52:51] Irlandii i Północnej czy południowej. [1:52:53] Wie, że to jest miejsce, w którym siedzą terroryści, [1:52:56] skazani członkowie ira, członkowie innych organizacji [1:52:59] terrorystycznych. Oni są strzyżeni nie tylko przez [1:53:00] strażników, ale i wojsko. W miejscu portlisz to jest też [1:53:05] takie miasteczko nieduże, w którym mieszkają ci, którzy [1:53:08] pracują w więzieniach. Co jeszcze ciekawe, on będzie [1:53:11] przed sądem postawionym specyficznym sądem, który też [1:53:14] tylko działa. Jest aktywowany w obu irlandiach [1:53:17] tylko i wyłącznie w stosunku do osób, które. [1:53:20] Stanowią szczególne zagrożenie. To się nazywa tak zwany Special [1:53:23] cord, czyli specjalny sąd. Polega to na tym, że nie ma w [1:53:26] ogóle członków ławy przysięgłych. [1:53:27] W ogóle nie ma i jest 3 sędziów. A Dlaczego nie ma ławy [1:53:33] przysięgłych? Dlatego, że z doświadczenia [1:53:36] historii wynika, że członkowie ławy przysięgłych często i [1:53:39] szybko rozkwiturowano. Kto jest takim członkiem, kto [1:53:41] zasiada w ławie przysięgłych i grożono im po prostu? [1:53:45] Dla bezpieczeństwa. Tak tak oczekiwała głównie. [1:53:48] Grożono tutaj, obawiano się po prostu tego, że będą groźby, [1:53:50] więc też zastosowano wobec niego takie środki ostrożności, więc [1:53:53] będzie ze wszystkich stron pilnowany. [1:53:55] No i. Oddzielna sala oczywiście i [1:53:58] zobaczymy co dalej. Aleksandra łojek, pisarka, [1:54:01] komentatorka wydarzeń. W Irlandii i w Irlandii [1:54:05] Północnej. Autorka książki belfast 99 ścian [1:54:09] pokoju była gościem raportu o stanie świata. [1:54:11] Dziękuję ci bardzo. Dziękuję bardzo. [1:54:23] Raport o sztucznej inteligencji wraca w październiku, ale [1:54:26] sztuczna inteligencja na nas nie czeka i sama się rozwija. [1:54:29] Zwłaszcza w medycynie porozmawiamy teraz o zjawisku, [1:54:33] które w poważny sposób zmienia obraz współczesnej medycyny. [1:54:37] Mianowicie o robotyce medycznej coś, co zaczęło się od [1:54:41] eksperymentów w latach osiemdziesiątych dwudziestego [1:54:43] wieku, dziś jest już poważną gałęzią i medycyny i biznesu. [1:54:48] Na ile roboty medyczne rzeczywiście zmieniają sytuację [1:54:51] opieki zdrowotnej, jakie problemy nie tylko natury [1:54:54] naukowej, medycznej, ale również etycznej, budzi rozwój tej [1:54:58] dziedziny i kogo stać na terapię z udziałem robotów medycznych? [1:55:02] Porozmawiam o tym. Z cezarym kozaneckim prezesem [1:55:05] firmy senectic, która dostarcza na polski rynek najnowsze [1:55:08] rozwiązania w dziedzinie robotyki medycznej. [1:55:11] Dzień dobry panu. Dzień dobry. [1:55:13] Skąd się wzięły roboty w medycynie? [1:55:15] No to długa historia, bo jeżeli wrócimy się właśnie gdzieś do [1:55:20] lat osiemdziesiątych, to wtedy pojawił się bardzo interesujący [1:55:26] koncept koncept na poziomie. Nasa prowadzono tam badania nad [1:55:32] stworzeniem robota zdolnego do przeprowadzenia teleoperacji [1:55:38] teleoperacji, dlatego, żeby można było wykonać zabieg [1:55:42] skomplikowany zabieg chirurgiczny w dowolnym miejscu [1:55:45] na świecie. Lub yy w przestrzeni kosmicznej, [1:55:50] no nie udało się póki co polecieć na Marsa, ale gdyby się [1:55:55] to zdarzyło, to oczywiście możliwość wykonania takiego [1:55:57] zabiegu jest nie do przecenienia ze względu na to, że trudno [1:56:03] zabrać wszystkich specjalistów na Marsa. [1:56:06] Natomiast. Są oni dostępni na miejscu. [1:56:09] To było tak, że od początku, tak jak w wielu innych dziedzinach [1:56:14] technologicznych, ten rozwój odbywał się z inicjatywy wojska. [1:56:19] No tutaj konkretnie z nasa, więc oczywiście. [1:56:23] Dzisiaj yy wojsko też wykorzystuje tę technologię i [1:56:27] mm. Na pewno armia amerykańska to [1:56:31] nie jest żadna tajemnica, że też dysponuje robotami. [1:56:34] One są na pewno na lotniskowcach i z tego samego powodu, żeby [1:56:39] można było w każdym momencie szybko wykonać przez wysokiej [1:56:43] klasy specjalistę trudny zabieg. W osiemdziesiątych latach to się [1:56:47] zaczęło i co w dziewięćdziesiątych? [1:56:49] Rozumiem? Nastąpił jakiś przełom, czy [1:56:51] można mówić w ogóle o przełomie co? [1:56:54] Było się na rynku. Czy pojawiło się w głowach ludzi [1:56:56] w technologii? Co zdecydowało, że roboty mogły [1:57:00] wejść w miarę solidnie do tych technik medycznych, nazwijmy to? [1:57:05] Tak, to chyba warto wspomnieć, że troszkę ze względu na [1:57:09] obcięcie funduszy rozwój tej robotyki postępował stosunkowo [1:57:15] wolno. Tym niemniej już w latach [1:57:17] dziewięćdziesiątych. Wykonano pierwszy zabieg [1:57:21] dokładnie to w roku dziewięćdziesiątym szóstym. [1:57:25] Telemedyczny udany zabieg i on. Pozwolił na troszkę inne [1:57:31] spojrzenie i wykorzystanie. Pierwsze kroki były trudne, [1:57:35] dlatego, że uznano robotykę z jednak za bardzo drogą [1:57:40] procedurę. Jeżeli uświadomimy sobie, że [1:57:44] lekarz chirurg operował jeszcze niedawno głównie skalpelem [1:57:48] nożyczkami i może specjalistycznymi. [1:57:52] Instrumentami chirurgicznymi no to nagle się okazuje, że trzeba [1:57:56] zapłacić za bardzo skomplikowane instrumenty robotyczne. [1:58:00] No, które kosztują 1000 $ do jednego zabiegu, więc nawet ze [1:58:06] strony chirurgów był początkowo pełnej opór, no a na pewno ze [1:58:12] strony administracji i osób odpowiedzialnych za ekonomikę [1:58:17] szpitala. No żeby te procedury weszły. [1:58:21] Początkowo skupiono się nad znalezieniem takich rozwiązań, [1:58:26] które miały. Wesprzeć kardiochirurgię, ale [1:58:30] ostatecznie okazało się, że jest to znakomite. [1:58:33] Narzędzie do zabiegów prostaty i przez wiele lat wykonywano [1:58:37] głównie zabiegi prostaty. No a dzisiaj jest to powszechne [1:58:42] po powszechne narzędzie takich robotów. [1:58:47] Firma, którą reprezentujemy, zainstalowała na świecie już [1:58:49] 12000. No i liczba tych robotów rośnie [1:58:54] zaraz o tym. W jakich dziedzinach te roboty [1:58:57] są wykorzystywane? Porozmawiamy, ale chciałbym, [1:59:00] żeby pan powiedział o sobie, która kompletnie nie ma o tym [1:59:04] pojęcia, w czym roboty są lepsze niż ludzie. [1:59:08] To jest bardzo łatwo zrozumieć, jeżeli zaakceptujemy fakt, że [1:59:14] zabieg chirurgiczny no bywają prostsze, są trudniejsze, ale [1:59:18] generalnie jest zawsze bardzo odpowiedzialny. [1:59:22] Często trwa bardzo długo. I z poziomu pacjenta zawsze [1:59:27] trzeba mieć w głowie to, że zabieg chirurgiczny ma sens, [1:59:31] jeżeli jest precyzyjny, czyli unikamy na przykład drżenia [1:59:35] ręki, ponieważ. Chirurg poprzez robota przenosi [1:59:41] na narzędzie ruchy, czyli robot od odwzorowuje ruchy chirurga. [1:59:49] I ten zabieg może być wykonywany bardzo wykonany bardzo, bardzo [1:59:52] precyzyjnie. Drugi element yy bardzo istotny. [1:59:57] Yy to jest zabieg bezkrwawy, więc nie ma yy utraty krwi. [2:00:03] Oczywiście zdarzają się sytuacje yy mm, kiedy pacjenta trzeba [2:00:08] skonwertować do yy do zabiegu tradycyjnego czy do [2:00:12] laparoskopii, ale to jest naprawdę bardzo, bardzo rzadko, [2:00:16] ale mówiąc o pacjencie, pamiętajmy też o chirurgu. [2:00:20] No chirurg, który spędza kilka godzin nad snem operacyjnym w [2:00:23] bardzo niewygodnej pozycji. A czasami nie jest młodą osobą, [2:00:27] no to ma wielki yy problem, yy, żeby er przez tak długi okres er [2:00:34] być z pacjentem, natomiast w przypadku zabiegów robotycznych [2:00:38] siedzi przy Nowoczesnej konsoli er i praktycznie nie nie jest [2:00:43] przy pacjencie, tylko wykonuje ten zabieg, nawet jeżeli na [2:00:47] niewielką odległość, no to zdalnie. [2:00:49] Sprecyzujmy mówi pan, że zabiegi odbywają się bez utraty. [2:00:54] Krwi, to znaczy wszystkie terapie z udziałem robotów [2:00:57] odbywają się w ten sposób, że nie następują. [2:01:00] Nacięcia na ciele pacjenta. Tak, to jest, to jest niezbędne, [2:01:05] to znaczy musimy wejść przez powłoki do do jam ciała. [2:01:09] Oczywiście, czyli ten. No jeżeli to jest wewnątrz [2:01:13] brzucha, no to musimy poprzez małe nacięcie. [2:01:18] I z udziałem portów wejść do do wnętrza, natomiast operujemy już [2:01:24] za pomocą niedużych narzędzi w środku. [2:01:29] Oczywiście widzimy to wszystko poprzez kamerę. [2:01:31] No więc jeżeli ten zamek byłby krwawy. [2:01:34] To po prostu nic byśmy nie zobaczyli. [2:01:36] To troszkę tak jak przylaparoskopii, no yy, musimy [2:01:39] unikać nacięć jakichkolwiek naczyń, jakiegokolwiek [2:01:42] krwawienia wewnętrznego. Robot jest specjalnie [2:01:45] zaprojektowany. Jest używana wysoka energia. [2:01:48] Te naczynia są zamykane, są specjalne klamerki, które [2:01:52] umożliwiają szycie i tak dalej i tak dalej. [2:01:54] Jakie są obecnie najważniejsze rozwiązania i powiedzmy [2:01:58] dziedziny rozwoju? Tak jak przejrzałem, [2:02:01] przygotowując się do tego wywiadu. [2:02:05] Prasę, Artykuły na ten temat, no to królują jak rozumiem roboty [2:02:09] chirurgiczne. Zresztą państwo się w tym [2:02:12] specjalizują, zwłaszcza robot da Vinci, ale to nie tylko to [2:02:17] prawda. Są roboty rehabilitacyjne, są [2:02:20] roboty radioterapeutyczne. Okazuje się, że są bio roboty. [2:02:24] Zaraz mi pan powie, co to są bioroboty, ale zacznijmy może od [2:02:27] tych chirurgicznych chyba najbardziej rozpowszechnionych, [2:02:30] prawda? Tak i bardzo się cieszę, że pan [2:02:34] zechciał o tym wspomnieć, bo bo tak się trochę utarło, że da [2:02:38] Vinci stał się takim celebrytą i wszyscy mówią robot, mając na [2:02:42] myśli robota chirurgicznego. Yy a robotyka medyczna to jednak [2:02:47] znacznie znacznie więcej i oczywiście pojawianie się [2:02:50] systemów robotycznych. Yy właśnie takich do chirurgii [2:02:53] pozwoliło wykonywać niezwykle precyzyjną operację. [2:02:57] Yy przez niewielkie nacięcia z dużą swobodą ruchu, ale musimy [2:03:03] pamiętać, że. Słowo robot w przypadku robotów [2:03:07] chirurgicznych na dzisiaj jest troszkę takim nadużyciem. [2:03:13] Dlatego, że ten robot nie ma żadnej autonomii. [2:03:16] Nie ma autonomii na dzisiaj, yy i o wszystkim decyduje lekarz i [2:03:20] to jest też yy bardzo yy ważne, yy, że jak mówimy o [2:03:26] odpowiedzialności, yy, to ta odpowiedzialność jest absolutnie [2:03:30] po stronie chirurga, które decyduje o tym, jak zabieg [2:03:35] powinien być wykonany i. I i i i co należy poprawnie [2:03:41] zaplanować do takiego zabiegu. Więc, żeby skończyć może ten [2:03:46] wątek robotów chirurgicznych er, to może dopowiem, że. [2:03:52] Pojawiły się na rynku już nowe roboty piątej generacji, które [2:03:55] mają niezwykle dużą moc obliczeniową. [2:03:59] To są, żeby to zobrazować da Vinci, tak. [2:04:01] To jest ciągle z rodziny da Vinci, bo na tym znam się. [2:04:06] Najbardziej. Które mają moc obliczeniową? [2:04:10] Jeden robot ma moc obliczeniową większą niż wszystkie [2:04:14] zainstalowane roboty na świecie czwartej generacji, więc to [2:04:19] pokazuje, że ta moc obliczeniowa do czegoś jest niezbędna. [2:04:22] Ona jest do czegoś potrzebna. Yy do czego? [2:04:26] No właśnie do tego, że w czasie na pewno jakąś autonomię te [2:04:30] roboty uzyskają. Wydaje mi się to moja prywatna [2:04:34] opinia, że w ciągu takiego krótkiego okresu powiedzmy 10 [2:04:39] lat. To ta autonomia będzie [2:04:42] ograniczona. Natomiast co się wydarzy w [2:04:44] kolejnych latach? No myślę, że że doczekamy [2:04:49] czasów, kiedy robot będzie operował autonomicznie, żeby to [2:04:53] się zdarzyło, to musi być do tego zastosowana sztuczna [2:04:56] inteligencja, bieżąca analiza obrazu. [2:05:00] Yy no i co tu dużo mówić? Tak? [2:05:02] Maszyna jest zaprojektowana zaplanowana do wykonania [2:05:06] określonych czynności, widzi znacznie więcej niż ludzkie oko, [2:05:10] więc należałoby się spodziewać, że takie zabiegi w przyszłości [2:05:14] będą jeszcze bardziej precyzyjne. [2:05:16] Ilon mask mówi, że w 2035 roku pieniądze nie będą ważne, nie [2:05:20] będzie pieniędzy, nie będą się liczyć swoją drogą. [2:05:23] Ciekawe, co pomyślą o tym jego inwestorzy? [2:05:25] Ale to jest jakby odrębna sprawa, więc kto wie [2:05:28] rzeczywiście, co się będzie działo z robotami? [2:05:30] Natomiast prosiłbym pana może, żeby pan powiedział jak [2:05:33] konkretnie działa taki robot? Da Vinci to znaczy jak on jest [2:05:37] skonstruowany i co robi w ciele człowieka. [2:05:40] Operacja yy z udziałem robota jest tak samo planowana jak [2:05:46] każda inna, czyli do zabiegu operacyjnego. [2:05:48] Pacjent musi być najpierw zakwalifikowany. [2:05:51] To nie jest tak, że każdy zabieg może być wykonany. [2:05:56] Robotycznie. Robot ma część centralną konsolę [2:06:01] i i ramiona, które wykonują zabieg. [2:06:06] Nie ma potrzeby, żeby chirurg siedział na sali operacyjnej, [2:06:09] może siedzieć przy konsoli i wykonywać ten zabieg. [2:06:12] Natomiast kimś w rodzaju pilota jak rozumiem tak. [2:06:15] Tak jest kimś w rodzaju pilota jest specjalnie do tego [2:06:19] przygotowany. No dla każdego tak jak trochę z [2:06:23] samolotami, tak na każdego robota trzeba się. [2:06:28] Przeszkolić tak uzyskać coś w rodzaju takiego prawa jazdy [2:06:31] międzynarodowego i rzeczywiście można wtedy trenując, ćwicząc [2:06:37] wykonywać poprawnie ten zabieg. Pacjent jest też w znieczuleniu [2:06:44] i wykonywany ma zabieg najpierw. Musi nastąpić zadokowanie [2:06:51] dokowanie instrumentów, no i potem chirurg siada przy konsoli [2:06:56] i wykonuje operację. Z reguły pacjent ma 4 niewielkie [2:07:02] cięcia, przez które wprowadzane są instrumenty do brzucha. [2:07:06] Rozumiem, że operacja trwa zależnie od tego ile czasu jest [2:07:09] do tego potrzebne. Tak i tutaj pewnie żadnego [2:07:12] schematu nie ma. Mogą być operacje skomplikowane, [2:07:15] bardziej lub mniej tak myślę. Że warto dodać, że istotą jest [2:07:20] to, żeby wykonać zabieg dobrze i precyzyjnie, a niekoniecznie [2:07:23] żeby go wykonać jak najszybciej. Yy sprawny chirurg rzeczywiście [2:07:27] potrafi skrócić czas zabiegu w wykonywanego metodą robotyczną, [2:07:33] ale to trochę nie o to chodzi. To nie jest wyścig, no na na na [2:07:36] początku i na końcu zdrowie pacjenta jest najważniejsze i ta [2:07:40] precyzja jest w ogóle podstawą myślenia o chirurgii [2:07:45] robotycznej. Zresztą warto to podkreślić, że [2:07:47] dzisiaj robot nie jest żadną ciekawostką technologiczną. [2:07:51] Tylko jest po prostu elementem nowoczesnego procesu leczenia. [2:07:56] I procesu leczenia, czyli on gdzieś się pojawia na etapie [2:07:59] całej koncepcji leczenia pacjenta. [2:08:01] No stąd te różnego rodzaju roboty prawda? [2:08:05] Bo są te roboty rehabilitacyjne radioterapeutyczne to znaczy co [2:08:08] one robią taki robot cyberniffe na przykład co one robią? [2:08:11] Musimy się do tego przywyknąć. Ja nawet u nas w firmie [2:08:15] obowiązuje takie hasło, które zostało gdzieś w momencie, kiedy [2:08:20] zaczęliśmy się. Zajmować robotyką i zdobywać [2:08:23] coraz więcej wiedzy na ten temat. [2:08:24] Roboty są wśród nas i do tego się musimy przyzwyczaić. [2:08:28] One są na terenie szpitala, one są w domu. [2:08:31] I często przedmioty, które nas otaczały, które były zwykłymi [2:08:35] przedmiotami, teraz stają się robotami. [2:08:37] No samochód autonomiczny. W gruncie rzeczy staje się [2:08:41] robotem, on nas zawozi od miejsca, a do miejsca b, ale są [2:08:46] to narzędzia, które są zaprojektowane do wykonywania [2:08:50] określonych. Ale panie prezesie normalny [2:08:52] samochód staje się robotem, to znaczy pierwszą rzeczą, którą [2:08:55] próbujemy odnaleźć w samochodzie, przynajmniej [2:08:58] niektórzy. To jest wyłączenie całej [2:09:00] automatyki, żeby można było prowadzić normalnie samochód, [2:09:03] prawda? No prawda będzie jeszcze gorzej, [2:09:07] chociaż niektórzy może ocenią, że to jest lepiej. [2:09:10] No roboty wykonują już usługi kelnerskie tak są takie [2:09:14] restauracje są roboty, które wspierają pielęgniarki. [2:09:19] Mówimy o nanorobotach, które mogą dostarczać bardzo [2:09:22] precyzyjnie, na przykład leki do niektórych komórek mamy roboty w [2:09:27] radioterapii, czyli zrobotyzowane systemy [2:09:30] radioterapeutyczne. Wspomniał pan o biorobotach, no [2:09:34] bioroboty to są. Systemy inspirowane biologią, [2:09:40] więc one nawet kształtem swoim mogą przypominać. [2:09:44] No nie wiem raka, czy, czy to, co jest podstawą tego myślenia, [2:09:48] a to wynika z potrzeb tak biologa jest bardzo mądra, nie [2:09:51] znosi próżni i tę próżnię zawsze wypełnia własną technologię. [2:09:57] Ale dobrze też powiedzieć o robotach, które z którymi mamy [2:10:00] do czynienia na przykład w aptekach. [2:10:03] Gdzie? Roboty nie tylko przygotowują [2:10:07] leki. Ale yy, ale też wspierają sam [2:10:11] moment taki logistyczny wydawania nadzor obiegu yy leków [2:10:16] są elementem całej takiej pętli zamkniętej, żeby na pewno nie [2:10:21] pomylić er preparatu, który ma otrzymać. [2:10:26] Pacjent także to tempo rozwoju jest imponujące, natomiast. [2:10:32] Może powiedziałbym jeszcze o 2 rozwiązaniach robotycznych [2:10:36] stosowanych w medycynie. To są roboty diagnostyczne, na [2:10:39] przykład dobrą hoskopii. Yy, jak również roboty yy jest [2:10:45] taka firma histosoniks, która opracowała technologię wykonania [2:10:50] zabiegu nieinwazyjnego bez bez ani jednego nacięcia tkanki [2:10:55] nowotwory akurat wątroby, w tym wypadku podlegające terapii z [2:11:01] udziałem wysokiej energii, ale nie wysokiej temperatury, więc [2:11:04] temperatura nie uszkadza tkanek okolicznych. [2:11:08] Zamieniają nowotwór w taką galaretę, która się z czasem [2:11:11] wchłania i dodatkowo działa jak auto szczepionka. [2:11:16] Fascynująca technologia, wprowadzona mniej więcej 2,5 [2:11:20] roku na rynek amerykański. W tej chwili te tych urządzeń w [2:11:24] Stanach Zjednoczonych jest około 300. [2:11:27] No apetyty są bardzo duże i jest bardzo możliwe, że w takiej już [2:11:34] perspektywie naprawdę niedalekiej takie aparaty [2:11:38] również trafią do Polski. Wspomniał pan o. [2:11:42] Autonomii tych robotów i że właściwie w tej chwili nie ma [2:11:46] problemu z tą autonomią, ponieważ jej nie ma. [2:11:48] Rozumiem, że. Nic się nie zmieniło, jeśli [2:11:51] chodzi o odpowiedzialność za operacje i procedury medyczne [2:11:56] bez względu na to, czy one są wykonywane przy pomocy robotów, [2:11:59] czy bez pomocy robotów. Tak zawsze odpowiedzialność [2:12:03] ponosi lekarz. Tak jest zupełnie naturalne. [2:12:07] Jest w czasie zabiegu operacyjnego tych decyzji do [2:12:10] podjęcia jest bardzo dużo, ale również pamiętajmy, że przed [2:12:14] operacją lekarz decyduje o tym chociażby jak zabieg ma ma być [2:12:19] wykonany i właśnie jaką techniką, czy z udziałem, jak i [2:12:22] technologii medycznej. Yy, ta odpowiedzialność musi [2:12:26] pozostać po stronie lekarza i tak długo, dopóki nie będzie [2:12:31] pełnej anto autonomii zaufania. Yy do technologii, yy. [2:12:38] No to to myślę, że nic się nie zmieni, natomiast jest wiele [2:12:41] dużych. Regulacyjnie panie prezesie, [2:12:44] jeśli pan pozwoli, my teraz żyjemy w czasie, w którym [2:12:48] wszyscy właściciele dużych firm technologicznych prześcigają się [2:12:52] w pomysłach na to, jak powiedziałbym, to jest [2:12:54] publicystyczna teza, ale w jaki sposób udawać, że się reguluje [2:12:59] sztuczną inteligencję, prawda? W tym bierze udział rząd Stanów [2:13:03] Zjednoczonych, w tym biorą udział właściciele firm, palant [2:13:06] i dario amoday z antropical i tak dalej i tak dalej. [2:13:09] Open ay meta i tak dalej. Oni wszyscy próbują być może [2:13:14] tutaj nie ma co oceniać jakiś intencji, być może rzeczywiście [2:13:18] mają takie intencje, żeby stworzyć jakąś formułę, ale to [2:13:21] jest wszystko robione w czasie rzeczywistym, to znaczy [2:13:23] równocześnie te procesy technologiczne. [2:13:28] Następują niekiedy te procesy, wiemy z na przykład z [2:13:32] doświadczenia. Mediów społecznościowych, że [2:13:35] procesy technologiczne wyprzedziły nas w którymś [2:13:37] momencie się zorientowaliśmy, że stworzyliśmy sobie potwora, [2:13:41] który nam deprawuje dzieci. Zaczęliśmy się zastanawiać, jak [2:13:44] go okiełznać. Co z tym zrobić? [2:13:47] Czy w przypadku robotów medycznych trwa debata wśród [2:13:52] ludzi, którzy je produkują, którzy je dystrybuują, którzy [2:13:55] tworzą tę przestrzeń, w jaki sposób? [2:13:59] Uniknąć tych zagrożeń, z którymi cały czas się zmagamy. [2:14:01] Na przykład w przypadku sztucznej inteligencji. [2:14:04] Pamiętajmy, że yy roboty chirurgiczne mają historię 30 [2:14:09] lat, więc yy te dyskusje toczą, toczyły się już wcześniej od [2:14:16] wielu lat i my dzisiaj jesteśmy na jakimś etapie rozwiązań [2:14:19] technologicznych, które są zupełnie różne, od których. [2:14:25] Jeśli porównamy je do tego, co było 30 lat temu. [2:14:29] I my powoli. Musimy po naszej stronie [2:14:33] zbudować zaufanie do tej technologii. [2:14:37] Yy ja powiem tak, że yy, jeżeli chodzi o człowieka to [2:14:41] człowiekowi się wypa wybacza błędy tak znaczy z założenia [2:14:45] człowiek może nawet w religii tak może się yy może się [2:14:49] oczyścić tak z tych popełnionych błędów, natomiast jeśli chodzi o [2:14:53] technologię to my nie możemy sobie pozwolić na ten błąd. [2:14:56] Musimy być pewni na 100%, że technologia, którą stosujemy, [2:15:02] nie wyrządzi pacjentowi. Żadnej krzywdy i ja na przykład [2:15:07] Jestem wielkim fanem telemedycyny czy telechirurgii. [2:15:12] Yy i uważam, że bardzo dobrze, że tych zabiegów wykonuje się [2:15:16] już yy. Coraz więcej, nawet jeśli one [2:15:18] mają charakter pokazowy czy czy taki edukacyjny. [2:15:24] Ale no, musimy pamiętać, że to niesie za sobą pewne zagrożenia [2:15:27] zagrożenia, na przykład stabilności łącza. [2:15:33] Czy cyberataków, ale również musimy wziąć pod uwagę fakt, że [2:15:40] chirurg, który wykonuje taki zabieg jest. [2:15:45] Daleko od pacjenta, więc pytanie powinien być w takim razie inny [2:15:50] chirurg, który jest przy pacjencie, no i teraz kto z nich [2:15:53] i który z nich jest odpowiedzialny, czy ten, który [2:15:55] operuje, czy ten, który jest przy pacjencie, bo często ten, [2:15:59] który operuje w ogóle tego pacjenta nie zna, a jeżeli [2:16:04] sięgniemy jakby do podstaw medycyny, to przecież rozmowa z [2:16:07] pacjentem. Znajomość innych jego chorób, no [2:16:12] jest niezwykle istotne, potem dla dalszych terapii dla dla [2:16:17] prawidłowego przeprowadzania tego zabiegu. [2:16:20] Więc to są takie dylematy etyczne, jak to powinno być, to [2:16:26] jest jeszcze prawie nieuregulowane. [2:16:29] I znaczy dzisiaj odpowiada, oczywiście lekarz odpowiada na [2:16:32] pewno ten, który operuje, no ale jeśli potem następuje konwersja [2:16:36] na przykład. W przypadku jakichś problemów [2:16:40] podczas zabiegu no to już niewiele pomoże. [2:16:43] Ten lekarz, który jest 1000 km od pacjenta. [2:16:47] Ile kosztuje robot da Vinci? Zależy oczywiście od tego, jaki [2:16:51] to jest. Model, ale to są miliony [2:16:55] złotych. Między 6 a 10 milionów. [2:16:59] Pan rozumie, dlaczego pytam? Pojawiają się bariery [2:17:02] ekonomiczne. Rozwój robotyki, podobnie jak [2:17:06] rozwój całej sztucznej inteligencji, pogłębia różnice w [2:17:10] dostępnie do różnych procedur. Pytanie, czy ta robotyka też nie [2:17:13] pogłębia różnic w dostępie do procedur medycznych, na przykład [2:17:18] czy robotyka może się rozwijać? Ostatnio przeczytałem, że [2:17:22] Zjednoczone emiraty arabskie. Brylują. [2:17:25] Podobno są jednym z liderów na rynku robotyki medycznej. [2:17:29] No nietrudno sobie wyobrazić bardzo bogaty kraj, który ma [2:17:32] środki na to, czy idziemy w kierunku, w którym świat będzie [2:17:37] podzielony na również wskutek rozwoju robotyki medycznej, na [2:17:41] tych, którzy mają dostęp do nowoczesnych technologii, [2:17:44] nowoczesnych procedur i tych, którzy ze względu na to, gdzie [2:17:47] się urodzili, nigdy w życiu takiego dostępu nie będą mieli. [2:17:51] No oczywiście, że są kraje na świecie, gdzie tych robotów [2:17:55] jeszcze nie ma. Albo są kraje, gdzie to są [2:17:58] pojedyncze instalacje. Yy Polska czekała, no plus minus [2:18:03] 25 lat, yy na instalację robota no pierwszy robot pojawił się [2:18:09] może wcześniej, ale niestety ze względu na. [2:18:13] Sytuację taką no administracyjną ta technologia się nie [2:18:18] rozpowszechniła i czekała wiele lat na to, żeby mogła być [2:18:22] dostępna powszechnie w wielu miejscach w wielu szpitalach, a [2:18:25] w jaki to? Miejscach jak wielu szpitalach w [2:18:27] Polsce tego typu technologie. Są dostępne w Polsce. [2:18:31] Jeśli chodzi o robotę da Vinci jest zainstalowanych ponad 100 [2:18:35] urządzeń, więc można powiedzieć, że od 2018 roku zrealizowaliśmy [2:18:41] ten Plan dosyć solidnie i tych robotów powinno być więcej, [2:18:46] tylko może przy okazji taka uwaga. [2:18:51] Doświadczenia innych krajów pokazują, że roboty powinny być [2:18:54] w tak zwanych centrach kompetencyjnych, czyli to nie [2:18:57] jest tak, że każdy szpital mały, który nie wykonuje wielu [2:19:02] zabiegów. Yy. [2:19:06] No powinien posługiwać się tym narzędziem, jeżeli dzisiaj do [2:19:11] mniej więcej każdego robota można dotrzeć, bo to jest [2:19:15] odległość. No nie wiem, 50, no maksymalnie [2:19:18] 80 km to przy z każdego miejsca w Polsce z każdego miejsca w [2:19:24] Polsce, to takiego centrum kompetencyjnego. [2:19:27] No to oczywiście tamten pacjent będzie zaopatrzony przez [2:19:31] chirurga, który wykonuje tych zabiegów bardzo wiele. [2:19:34] Średnio jeden aparat w Polsce da Vinci wykonuje ponad 300 [2:19:40] zabiegów rocznie, więc ośrodek, który wykonuje ich znacznie [2:19:44] znacznie mniej, czyli mówimy poniżej 50. [2:19:47] No trzeba by sobie zadać pytanie, czy powinien mieć [2:19:50] robotę chirurgicznego, czy nie lepiej tego pacjenta dowieźć? [2:19:53] Pamiętajmy, że na dzisiaj udział robotyki chirurgicznej w całej [2:19:57] chirurgii to jest tylko kilka procent. [2:20:00] Oczywiście są takie zabiegi jak właśnie prostata, guzy prostaty [2:20:05] czy nowotwory prostaty, gdzie? Na świecie są kraje, gdzie [2:20:09] praktycznie 100% zabiegów jest wykonywanych metodą robotyczną, [2:20:13] a w Polsce też naprawdę bardzo bardzo dużo, czyli jakby ta [2:20:19] potrzeba i zresztą pierwsze finansowanie jeśli chodzi o NFZE [2:20:23] to właśnie była robotyka. To były procedury robotyczne, o [2:20:26] to też chciałem pana spytać, na ile te procedury są finansowane [2:20:30] przez NFZ. NFZ finansuje. 3 procedury w tej [2:20:34] chwili. No potrzeby są znacznie większe. [2:20:39] I wierzymy w to, że że że kolejne operacje będą mogły być [2:20:44] yy. Finansowe procedury to jakie to [2:20:46] są? To są zabiegi, kolorek tajne to [2:20:49] jest prosta ta ginekologii. To też powiedzmy szczerze, że to [2:20:55] są najczęściej chyba stosowane prostata, tak to. [2:20:57] Jest to najczęściej oczywiście logika tutaj regulator, jakby że [2:21:02] NFZ tak do tego podszedł, tak, że zaczął finansować te [2:21:05] procedury, które są. Ja rozumiem, że gigantem na tym [2:21:08] rynku jest są Stany Zjednoczone, tak, to tamto się zaczęło i to [2:21:10] jest kraj, w którym najwięcej. Robotów się tworzy. [2:21:13] Tak, ale pamiętajmy, że tam jest prywatna, yy, właściwie tylko [2:21:16] prywatna, yy służba zdrowia er i tych robotów jest er, najwięcej [2:21:22] tak jak jak mówimy o 12. 1000 zainstalowanych robotów to w [2:21:29] Europie jest mniej więcej 2400 i i troszkę tam w Azji, więc [2:21:33] reszta to są Stany Zjednoczone, więc te cyfry są bardzo duże. [2:21:38] Zresztą ta te technologie bardzo często powstają właśnie w [2:21:42] Stanach Zjednoczonych. Kiedyś do Polski docierały z [2:21:46] opóźnieniem bardzo dużym. No podałem ten przykład, że [2:21:49] musieliśmy czekać ponad 20 lat na to, żebym pojawił się w [2:21:53] Polsce, ale jeśli chodzi o inne technologie, takie jak [2:21:56] tomografia czy rezonans, wiele wiele lat temu one też docierały [2:22:00] z dziesięcioletnim opóźnieniem. Dzisiaj to opóźnienie jest [2:22:04] znacznie mniejsze, a pochwalę się, że system do. [2:22:09] Zrobotyzowany do radioterapii mózgu. [2:22:13] Zainstalowaliśmy w Polsce z numerem 6 urządzenie z numerem [2:22:17] 6. Więc więc jakby można [2:22:20] powiedzieć, że nie było żadnego żadnego opóźnienia, jeżeli [2:22:23] chodzi właśnie o tego robota, którego opisywałem do [2:22:28] bezinwazyjnych zabiegów? No to mamy nadzieję, że on [2:22:32] równolegle trafi tak jak do Francji, tak jak do Włoch trafi [2:22:37] również do Polski. Mamy całkiem niezłe modele [2:22:41] sztuczno inteligenckie polskie. Zwłaszcza o jednym, myślę o [2:22:44] bieliku czy istnieją polskie roboty medyczne? [2:22:49] Polska jest bardzo zaawansowana, jeżeli chodzi o różne koncepty i [2:22:56] w zakresie sztucznej inteligencji i w zakresie [2:23:00] robotyki, tak jak mówiliśmy tam o robotach rehabilitacyjnych i [2:23:03] tak dalej. To powstają różne prototypy, no [2:23:09] które mają większą lub mniejszą szansę. [2:23:12] Powodzenia w medycynie jest tak, że stworzenie opracowanej [2:23:17] jakiejś technologii, wyprodukowanie nawet w [2:23:20] ostatecznej wersji produktu. Yy musi być zaakceptowane przez [2:23:26] środowisko i musi być odpowiednio skomercjalizowane i [2:23:30] komercjalizacja tych produktów, czyli popularyzacja technologii [2:23:34] często kosztuje tak dużo, że musi być do tego system, który [2:23:39] to będzie wspierał i jest wiele różnych, bardzo dobrych [2:23:44] pomysłów. No które? [2:23:47] No bardzo trudno się komercjalizują tak z zakresu nie [2:23:50] ma. Na nie pieniędzy, tak. [2:23:52] Nie ma pieniędzy na komercjalizację, taki [2:23:56] najprostszy sposób taki model, tak który się trochę utrwali, to [2:23:59] znaczy tak wymyślmy coś, ale już sprzedajmy to firmie [2:24:03] zagranicznej, bo oni to wiedzą jak zrobić i znajdą na to środki [2:24:08] wyceny, zresztą spółek technologicznych nawet na [2:24:11] giełdzie polskich. No one są znacznie niższe niż w [2:24:14] podobnych technologii. Na giełdzie w Nowym Jorku, więc [2:24:19] yy, no ale my mamy potężne, yy, potężny potencjał i to widać nie [2:24:25] tylko w medycynie, ale w innych działach. [2:24:28] Yy naukowych również technologii kosmicznej er i to się wszystkim [2:24:33] podoba. Także no w Polsce, jeśli chodzi [2:24:36] o roboty chirurgiczne, er też. Powstała koncepcja wiele lat [2:24:44] temu i myślę, że wielu producentów robót chirurgicznych [2:24:47] też się wzorowało na na polskich. [2:24:50] Yy na polskich rozwiązaniach, no niestety yy nie została ona [2:24:53] upowszechniona, no pewnie z powodu braku yy może wiary w to, [2:24:58] że że ta technologia może się rozwinąć, ale to się bardzo [2:25:01] zmienia i tak jak mówię okres tych kilkudziesięciu lat zmienił [2:25:08] postrzeganie polskiej nauki i możliwości. [2:25:14] Rozwoju tych produktów i przede wszystkim implementowania ich na [2:25:17] różnych rynkach to to to jest pozytywny znak. [2:25:21] Cezary kozanecki, prezes firmy synectic, firmy, która dostarcza [2:25:25] na polski rynek rozwiązania w dziedzinie robotyki medycznej, [2:25:30] był gościem raportu o stanie świata. [2:25:32] Dziękuję panu bardzo. Bardzo dziękuję za spotkanie. [2:25:57] I to już prawie wszystko w tym wydaniu raportu o stanie świata. [2:26:01] W przyszłym tygodniu kolejne nasze programy. [2:26:03] W poniedziałek raport o książkach Agaty kasprowicz środę [2:26:06] sezon nie ogórkowy. W sobotę wracamy z kolejną [2:26:09] odsłoną wydania raportu o stanie świata. [2:26:12] Nic się nie kończy od każdego programu. [2:26:14] Wszystko zaczyna się od nowa i na tym między innymi polega [2:26:18] piękno tego, co robimy. Marcin żyła, kris wawrzak, [2:26:21] Dariusz rosiak mówią państwu, dziękujemy i do usłyszenia. Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.