# #322 DARPA'nın Karanlık Yüzü

An episode of [Hayat Kaçık Bir Uykudur](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1474550883), 7 Sep 2025, 37 min.

Audio: https://anchor.fm/s/fbd561b8/podcast/play/107921108/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2025-8-6%2F407002149-44100-2-eda7f46d10dcf.m4a

ABD'nin en gizemli teşkilatlarından biri olan DARPA, teknolojide her zaman 20 yıl ileride olmak ve bilim kurgu filmlerini gerçeğe dönüştürmek için çalışan bir departman. Akıl almaz bütçesi ve sürekli gündeme gelen komplo teorileri ile birlikte DARPA kurumuna dair derin bir dalış gerçekleştirdik! Keyifli dinlemeler!

## Transcript

[0:00] Teknolojide biz geri kalıyoruz. Bizim hemen bir şey yapmamız
[0:03] lazım deyip darpayı kuruyorlar. Peki temel amacı ne?
[0:09] Yani darpayı kuruyor da, yani uydu fırlatmak için kurmuyor.
[0:12] Herhâlde dimi Samet. Yani bir amacı var bu.
[0:15] Evet, AB d'nin. Her zaman her şeyi.
[0:19] Sivil insanlardan 20 yıl en az 20 yıl ilerisinde
[0:23] hedefliyormuşlar. Yani sen diyorsan bugünün
[0:26] teknolojisinde benim telefonumu şunu yapıyor veya benim
[0:28] bilgisayarım şöyle güçlü onun 20 yıl ilerisinde olmayı
[0:32] hedefliyormuşlar buldukları şeylerde.
[0:35] Işınlanmayı buldular, belki de diyorsun?
[0:43] Hayat. Ve hayat gıcık bir uykudur.
[0:53] HK bi pot kestin bi başka bölümüyle daha berabere ben
[0:57] kuzey kaliforniya'da Samet mikrofonu diğer ucunda
[1:00] istanbullularda uzaklarda da olsa gönlümüze yakın sevgili
[1:04] Nazım cihanım var. Merhaba canım nasılsın bugün
[1:08] keyifler nasıl? Merhaba spor için uzaklarda olan
[1:11] acaba sen misin ben miyim? Diye göreceli.
[1:14] Düşünmek. Idare ediyorum ya biraz bu dönem
[1:19] yalnızlar rıhtımı Erkin koray'ın eski şarkılarından bir.
[1:23] Tanesi geçici bekar. Hatırlarsın.
[1:26] Ya yoğun ama yani hani çocuklar varken belki daha.
[1:31] Başka bir şey yapmaya. Hazamıyor.
[1:32] Ama bu zaman dilimini bir sürü şeyle doldurup o kadar yorgun
[1:37] hissediyorum ki bazen. Geçen gün şey böyle bir artık
[1:41] dedim. Yani prim bitti herhâlde yani
[1:43] özellikle hafta sonu yoğun bir tempoyla birlikte düzenlemeler
[1:47] falan derken. Yani işte oyalanacak şeyler
[1:51] buluyoruz diyelim, dünya dünya halleri sende ne?
[1:54] Var ne şey? Şey ilginç değil mi ya?
[1:56] Apartmanın veya yaşadığın yer dairen neyse adı artık ne kadar
[2:01] küçük olursa olsun içinde ki yaptığın projeler ve
[2:04] yapabileceğin şeyler hiçbir zaman bitmiyor.
[2:06] Sonsuz bir evren. Olsa ama.
[2:10] Bir yanılsama sonsuz bir evren var içinde.
[2:13] Ya bitiyor insan insan işte arzular şelale.
[2:18] Ya bizde de çok fazla değişiklik yok. 112 hafta önce bir kampa
[2:23] gitme. Şansına dahil olduk diyorsun?
[2:26] Evet, evet bir okyanus tarafından.
[2:29] Öyle yani. Şey yaptık bagaja sığmayanları
[2:40] Amazon sayesinde arabanın tepesine doldurduk amazondan
[2:44] aldığımız ekstra bagajinyan bir şey hacmiyle. 10'a çıkart demek
[2:49] istemedim ya yani tamam evet oraya da yığmışsınızdır
[2:52] görmüştüm de. Ekrana geçelim bari okuyan.
[2:54] Ekmişiz yani dikiz aynısından arkadaki görüntüyü yani arabanın
[3:00] gelip gelmediğini falan diğer arabaları göremeyeceğin
[3:03] dolulukta bir evet bagajdan bahsediyorum ama.
[3:07] Ya şimdi illa böyle hava attırmış gibi olacaksın, bana
[3:09] söz ettiriyorsun. Hacmi çok önemli ama.
[3:12] Dikiş, yeni arabada yeni araba modellerde dikiz aynasını.
[3:17] Tuşuna bastığın zaman komple aynayı arka vizyonu olan
[3:22] kameraya çeviriyor. Sürüş sırasında ve doldurduğun
[3:25] zaman tamana kadar hayla arkadaki trafiği görebiliyorsun.
[3:28] Ya buradan da şunu söylemeden demeyeceğim.
[3:32] Cehalet mutluluktur diyorum. Haberim yok.
[3:36] Bölümü de bir içine ettin ki bu sorularla yani şu an kaç dakika
[3:40] oldu bilmiyorum. Arabalardan bahsediyoruz. 2
[3:43] dakika oldu ya? Hacka bale araba serisine hoş
[3:47] geldiniz. Bugünkü konuşacağımız model ama
[3:50] raw 4 hibrit arabadan bahsediyoruz.
[3:53] Aslında sizin kampa giderken aldığınız ultra hacimli
[3:58] ekipmanlardan bahsediyoruz, Samet.
[4:00] Bugünkü bölümümüz konu olarak senin de gördüğün gibi sevgili
[4:04] izleyenler dinleyen darpadan bahsedeceğiz.
[4:07] Yani darpa nedir diyebilirsin. Çünkü Samet bana bu bölümü
[4:10] önerdiğinde ben de darpa nedir acaba?
[4:12] Diye düşünmedim değil. Açılımı defenç advance resege
[4:17] Project agony olan yaz dolusu savunma ve ileri araştırma
[4:23] projeleri. Isminde bir kurum aslında bu
[4:28] kurum Amerika Birleşik devletleri'nin savunma
[4:30] Bakanlığına bağlı adında da olduğu gibi bir araştırma
[4:34] geliştirme kurumu. Için çıkış noktası çok
[4:37] enteresan. Hani her şeyin başladığı bir
[4:40] kıvılcım vardır ya o kıvılcımı ABD 1.958 yılında.
[4:47] Yapıyor, napıyor aslında onlar bir şey yapmıyor.
[4:50] Sanki Sovyetler birliğiyle olan soğuk savaşın etkisiyle
[4:52] Sovyetler Birliği Sputnik yudusunu.
[4:56] Fırlatıyor. Sputnik biri fırlatıyor aynen.
[5:00] Sonra da noluyor Amerika diyor ki biz geri kaldık diyor.
[5:04] Bu savaşta. Yani bu savaş derken bu belkide
[5:07] yarışta diyelim. Tezi.
[5:09] Yarışı gelişme yarışına teknoloji, bilime, teknoloji
[5:12] demek belki daha doğru bilim ve teknolojide biz geri kalıyoruz.
[5:16] Bizim hemen bir şey yapmamız lazım deyip darpayı kuruyorlar.
[5:20] Peki temel amacı ne? Yani darpayı kuruyoda yani uydu
[5:25] fırlatmak için kurmuyo herhalde dimi Samet yani bir amacı var
[5:28] bu. Evet, AB d'nin.
[5:30] Aslında evet şimdi ııı tam olarak Şubat 7.950 sekiz'de
[5:34] kuruluyor. Söylediğim gibi eisenhower'ın
[5:37] ııı ya bizi sürpriz böyle nasıl diyeyim gafil avladı.
[5:42] Sovyetler nedir bu canım, nasıl bunlar satarist yollar uzaya
[5:48] deyip kuruluş amacını şöyle belirliyor, her zaman.
[5:53] Bilimsel ve teknolojik ilerleme açısından diğer ülkelerin
[5:57] ilerisinde olmak ve hiçbir zaman artık bir daha sürprizle
[6:02] karşılaşmamak aslında genel böyle tanımı bu.
[6:06] Bunun yani neye getiriyor? Yarın öbür gün bir tane ülke
[6:10] çıkıp da işte atıyorum. Ben bir tane drone yaptım bu
[6:14] dronda şöyle şöyle şeyler yapabiliyor diye açıkladığında
[6:17] biz onu çoktan yapmış olalım. Biz öyle şeyleri çoktan bulmuş
[6:20] olalım, şaşırmayalım, geride kalmayalım mı?
[6:23] Biraz paniğe ortaya çıkan bir kurulum bir kuruluş ama.
[6:30] Eee aslında ilk başlarda darp'a da değil arpa olarak.
[6:35] Ortaya çıksa da d'yi yani d'nin deffensin d s'sini sonradan
[6:39] ekleyerek olaya daha. Hücum defanstır deyip.
[6:44] Evet, aynen öyle. Daha ciddi bir level'la doğru
[6:48] taşımışlar narmpayı. Şimdi darpanın dediğim gibi ilk
[6:52] amacı. Bu teknolojik yarışta geride
[6:56] kalmamak, sonra iş tabii biraz. Coştukları için iş biraz
[7:02] çığrından çıkıyor. Niye?
[7:04] Çünkü mesela günümüzde tahminen sence darpanın kendisine ayrılan
[7:09] bütçesine kadardır bilmiyorsan biliyorsan da çat diye dinleyen
[7:12] için söyleyebilirsin. Yani.
[7:15] Yıllık bütçesinin 5 milyar dolardan az olduğunu
[7:18] düşünmüyorum yani. Evet, şu anda yaklaşık yıllık 4
[7:22] milyar dolara. Tekabül.
[7:25] Etmek tahmin etmedim ya? Evet çok iyi tahmin.
[7:28] Ettin ve 10 fazla dedim ya. Yok, tam cuk oturdu.
[7:32] Tahminim ve şunu söylemek istiyorum ama şimdi. 4 milyar
[7:38] dolar bütçesi var ama. Içinde en düşük ııı çalışan
[7:44] sayısının olduğu. Kurumlardan bir tanesi.
[7:48] Çünkü etraftaki diğer şirketleri fonlayıp işbirliği anlaşmaları
[7:54] yapıyorlar. Bundan dolayı da personel
[7:56] sayısının az olması şaşırtıcı değil.
[7:59] Senin söylediğin bu temel amacına belki ilave yapmak hani
[8:04] desteklemek için şu cümleyi de kurabiliriz, yani darpa senin
[8:09] bahsettiğin o 4 milyar doları etrafa dağıtırken hani risk
[8:12] alıyor? Tabii ki riskoli projelere
[8:14] yatırım yapıyor. Ve etkisi yüksek olabilecek yani
[8:18] hani geri dönüşü daha iyi olabilecek şeylere yapmaya
[8:21] çalışıyor. Risk olunca tabii ki etkisi de
[8:24] yüksek olabiliyor ve uzun vadeli projelere yatırım yapmaya
[8:28] çalışıyorlar. Yani uzun vadeden kasıt böyle.
[8:30] Onlar 20 yıllar değil yani hani birkaç yıl bile aslında bu tarz
[8:34] firmalar için uzun çünkü yaptıkları iş birlikleri genelde
[8:38] teknolojik altyapısı olan ya da. Gelişmeye açıkönü açık şeylerden
[8:45] bahsedebiliriz. Senin bu bahsettiğin hani
[8:48] aslında d yoktu başında arpa vardıya en.
[8:52] Güzel örnek, hani ilk zamanlarındaki arpa net olabilir
[8:56] ki bu internetin babası ya da atası olarak kabul ediliyor.
[9:00] 1.969 yılında aslında. O dönemin arpası ve şu anda
[9:05] darpası tarafından arpatılıyor arpa net olarak.
[9:09] Ve. Kafasında tabi ki zaten şuan
[9:13] bahsedeceğimiz her şey bu. Yani hani desteklenen fonlanan
[9:18] yada benzeri şeylerin hepsi bütün teknolojiler askeri amaç
[9:23] için evet sonrasında. Hadis siviller de.
[9:27] Ucundan faydalansınlar, onlar da insan diyorlar.
[9:31] Mesela şey şimdi araştırdıkça şaşırdıklarımdan beri mesela
[9:34] gps. Evet, GPS de ilk olarak tabii ki
[9:38] asgari faaliyetler ve başka organizasyonlar için
[9:42] kullanılırken yine dar batır darpa tarafından keşfedilmiş ya
[9:46] da geliştirilmiş diyelim. Geliştirilmiş çünkü minimalize
[9:50] edilmesinde büyük pay oynuyor. Yani o cebe sıvan telefondaki.
[9:55] Gps veya mobilize edilmiş g p'si aslında darpa bir şekilde
[10:01] geliştiriyor. Gps de şöyle, 2 tane ekleme
[10:06] yapmak istiyorum veya 12 tane şimdi uzun dönem proje dedin ya
[10:09] aslında biraz daha onu tanımlamak lazım.
[10:12] Neden bu kurumu anlatıyor? Çünkü bu kurum.
[10:15] Birçok kurumdan farklı. Eee.
[10:18] Amerika içinde de, dünyada da birçok kurumdan farklı bir
[10:21] kurum. Çünkü çok üniversiteye ve özel
[10:25] şirketlere yatırım yapıyor. Üniversitelere de yatırım
[10:28] yapıyor tabii ama kendi içinde sadece 200 250 çalışanı var.
[10:31] Direkt böyle devlet kurumu çalışanı olarak ve dışarıdan da
[10:35] işte 700 800 değişebilir. 900 civarı kişilere veya
[10:37] organizasyonları yatırım yapıyor.
[10:38] Bu birinci farklı. Yapısını farklı kılan şey ama
[10:46] daha da önemlisi bu projeleri her zaman üçle 5 yıl arasına
[10:51] kısıtlıyormuşlar. Yani mesela diyelim ki bir
[10:53] üniversiteye gidecek ve diyecek ki bana işte hem karada hem uçan
[10:58] kaçan hem suda bir tane araba yap.
[11:01] Ben bunu işte kullanacağım. Savaşlarda falan veya işte
[11:04] operasyonlarda ama bu projeye verdiği zaman birine bu projeyi
[11:10] ve. Bütçeyi de verdiği zaman diyor
[11:12] ki 3 ile 5 yıl arasında bunu yaptın, yaptın, yapmadın.
[11:15] Bu projital senin bütün erişimini İptal ve ben başka bir
[11:20] projeye yönelteceğim diyor. Bütün projelere böyle
[11:22] giriyormuşlar ve diğer önemli onları ayıran şeyde yüksek
[11:28] riskli. Geri dönüşüm alalım mantığı var.
[11:32] Bunlarda bunlarla kastım en akıl.
[11:36] Uca sığmayan en böyle daha neler canım?
[11:40] Bu da yapıl maskeleri yapmaya çalışmaları.
[11:43] Çünkü bunları örneklendirme vereceğiz.
[11:45] Şimdi çok farklı örneklendirmeler yaptıkları ve
[11:47] yapmaya çalıştıkları kaçık şeyleri ama mesela.
[11:53] O senin bahsettiğin birkaç internet gibi şey mesela
[11:56] internette şey demişler. Nükleer bir savaş olursa
[11:58] telefonlara ve işte telefon direklerine tellere bağlıyız.
[12:04] Başka bir şey bulalım ki bunlara bağlı olmayalım demişler.
[12:08] Arpa eti geliştirirken şimdi ben düşünüyorum.
[12:11] Bu tamamen sö yani kendi kafamda bir düşünce, yanlış anlaşılma
[12:14] olmasın, bir kaynak yok ama günümüzde şimdi internette
[12:18] okyanus ve denizaltılarından ulaşan kablolara bağlı
[12:21] biliyorsun hani bir tanesi kesildiği zaman bütün büyük.
[12:24] Interneti kopuyor ve bence bu yüzden de darpa buna da bir
[12:28] çözüm bulmuştur. Büyük ihtimalle uzay evet, aynen
[12:32] starnetin daha gelişmiş belki 20 yıl ilerisinde olan hız ve dat
[12:37] anlamında bir sisteme sahip olduklarına şey diyorlar ya hep
[12:41] yemin edebilirim ama kanıtlayamam ben de burada yemin
[12:44] edebilirim böyle bir şey olduğunu ama kanıtlayamam.
[12:47] Son bir de şeyi de söyleyeyim, sonu projelere geçeriz.
[12:50] Her zaman her şeyi. Sivil insanlardan 20 yıl en az
[12:56] 20 yıl ilerisinde hedefliyormuşlar.
[12:58] Yani sen diyorsan bugünün teknolojisinde benim telefonumu
[13:01] şunu yapıyor veya benim bilgisayarım şöyle güçlü onun 20
[13:05] yıl ilerisinde olmayı hedefliyormuşlar buldukları
[13:08] şeylerde. Işınlanmayı buldular, belki de
[13:10] diyorsun? Yani o konuda da yani hızla
[13:14] ilgili de hızla ve seyahatle ilgili de bazı şeyler var.
[13:17] Elimde ışınlanma olmasa da oraya yakın bir yerlere doğru gidiyor.
[13:20] Darpa kendi içinde diyebilir. Bu prensiplerinden belki de biri
[13:29] senin de biraz önce söylediğin destekleyecek bir belki tümcedir
[13:33] yıkıcı yenilik denilen bir anlayışla hareket ediyorlar.
[13:37] Yani distribütte inovasyon diye. Bu da belki hani 20 yıl ötesini
[13:42] bir şekilde hayal etmenin anahtarıdır fonladıkları.
[13:49] Firmalardan biri de benim çok dikkatimi çekti.
[13:51] Boston Dynamics. Evet.
[13:55] Orda bile bir şekilde bağlantıları var.
[13:58] Yani robotik teknolojileri gelişmesi işte ne biliyim meşhur
[14:03] hani basın dinamiksine zıplayan hoplayan bir tane robotu vardı.
[14:06] Ya blus evet. Atlas, atlas gibi robotların
[14:09] gelişmesine de katkı sağlıyorlar ve o projeleri de finanse
[14:13] ediyorlar. Şeye ne diyorsun?
[14:15] Yapay zeka kısmında da baya fonladıkları firma vardır diye
[14:18] düşünüyorum. Ben oraya geçmeden şeyi de
[14:20] ekleyeyim. O zaman big dock program var.
[14:23] Boston Dynamics gözünün önüne geliyordur.
[14:24] Bu köpek şeklindeki hayvan şeklindeki robotlarda zıplayıp
[14:30] poplya ormanlarda onu onun da içinde darpa var, 10'a çıkart da
[14:33] darpa sadece insan robot atlas değil.
[14:36] Bektaş problemle evet hayvani ve askerlere erzak taşıyacak, işte
[14:41] mühimmat taşıyacak. Hayvani robotlarda da darpa çok
[14:45] iç içe. Boston Dynamics ile onu
[14:48] söyleyeyim. Iıı şeyi sordun sen ııı?
[14:52] Ay kısmını hani yayınımıza çok popüler bir yapıya geldi ya
[14:56] aslında bunun alt yapılarından biri de muhtemelen darpadan
[15:00] çıktı. Evet, şimdi bu bütün e yay ile
[15:03] ilgili şeylerin yüzde yetmişinin aslında çok önceden darpa
[15:08] tarafını hatta o kadar önce ki 60 yetmişlerden bahsediyorum.
[15:13] O yıllarda darpa tarafından. Heme yay hem de gelişmiş
[15:16] bilgisayar anlamında bir sürü ı programın olduğu aslında
[15:21] günümüzde belli. Şimdi bir de şöyle bir şey var
[15:23] canım. Bazı konuları deq yapıyorlar.
[15:27] Yani halka açıyorlar. Biz burada konuşuyoruz, bir o
[15:30] kadarını da açmıyorlar. Yani işin en gizemli en kaçık
[15:33] tarafı bir de bizim bilmediğimiz, konuşamadığımız
[15:37] projeleri var. Hazırsan böyle ay ve robot
[15:41] demişken ben de listeme aldım. Birkaç tane böyle aslında hatta
[15:45] kronolojik olan birkaç tane önüme çıkan şeyi söyleyeyim,
[15:48] darpa arpa ve darpa safhasında. Şimdi 50 sekizde daha arpaken
[15:53] ilk yaptıkları şeyden bir tanesi adı.
[15:56] Giresun kısaltması, tiros, televizyon and inf, infrad,
[16:00] obsveration statalist ilk önce bu statük projesiyle
[16:03] başlıyorlar. Daha sonrasında ki bu şey hava
[16:07] uyduları gibi bir şey. Bu havayı daha da yakından
[16:10] kontrol etmek ve kontrol denemeliyim de obzerve etmek
[16:13] için gözlemlemek için bunu daha sonrasında tamamen nasıl ev
[16:18] veriyorlar? O kadar işe yarayan bir şey
[16:19] ölüyor ki bir yıl sonra bir buçuk yıl sonra nasi'ye
[16:21] veriyorlar, alın diyorlar, bununla oynayın.
[16:23] Işte o. Yüzden.
[16:25] Bu oyuncak sizin havaları buradan takip edebilirsiniz
[16:29] diyorlar. Sonra bundan birkaç yıl sonra
[16:31] altmışların başında arpa ne çıkıyor?
[16:34] Onu zaten anlattım. Birazcık internetin aslında.
[16:38] Askeri bir. Evet, askeri bir sebeple ortaya
[16:41] çıkması tabii yıllar sonra yine senin dediğin gibi sivilleri
[16:44] alın, bununla oynayın demişler. Ondan sonra aslında bu bayağı.
[16:50] Önemli bir tane ııı gelişme çünkü bu günümüzde nereye
[16:53] vardığını bilmiyoruz. Bunun yetmişlerde milli three
[16:57] stepv teknoloji yani görünmezlik teknolojisine odaklanıyorlar.
[17:02] Bu da biliyorsun beetee bamber çıktı.
[17:05] Bu hiçbir şekilde yakalanmayan uçaklar onun dışında bazı.
[17:13] Tersi blue dedikleri farklı uçuş yapan insansız araçlar çıktı.
[17:18] Bizimle evet bizde de var öyle şeyler şimdilerde ama 1.900
[17:22] yetmişten bahsediyorum. 1.900 yetmişte bu step teknolojiyi
[17:25] arpa ve darpa geliştiriyordu. Şimdi söylenti yine bu tarafı
[17:30] kısmı da hemen ayırıyorum. Datadan söylenti olarak da bunun
[17:34] askere veya üniformasına da uygulayabildiği anlamıdır.
[17:39] Var çünkü askerde bir işte detektöre veya uydeya bir
[17:44] tarayıcıya yakalanmadan bir yerden geçebiliyorsa, o da büyük
[17:48] avantajın olabilir savaş alanlarında.
[17:51] Sonra geliyorum. Seksenlere 80 üçte gps i
[17:55] minitorize etme yani küçültüp böyle cebine koyduğun bir hale
[17:59] getiriyor. Biz daha 80 üçte doğmamışken
[18:02] senle onlar gps bugün senle telefonda kullandığımız gps
[18:06] aslında onlar 80 üçte kullanıyorlardı.
[18:08] Geliştirip daha doğrusu kullanmaya başlıyorlardı.
[18:12] Ve sonunda da bu önce akıllı telefonlara ve sonrasında da
[18:17] işte arabaların içindeki o otomatik gelen gps kadar
[18:21] evriliyor. Devam etti.
[18:23] Evet, yani çok önemli atılımlardan bahsediyoruz.
[18:26] Bunlar dediğim gibi sadece bize verilen oyuncaklar diyelim.
[18:30] Hani verilmeyenler değil, kendi cebinde tuttuğu şeyler de
[18:34] vardır. Sonra bu bayağı ilginç.
[18:39] High anege liquid lazer, dezen sistem diye bir şey var bu
[18:43] mesela beni korkuttu, kısaca da buna hellods demişler.
[18:47] Hello böyle hell kelimesi de geçiyor içinde ama şey lazer
[18:52] silahı bu. Uzaktan yürüsek ııı, güçlü lazer
[18:57] silahı. Bu da ilginç, çünkü bununla
[19:00] ilgili bir tane deneyi okudum. 5 mil ötedeki.
[19:05] Çok komik gelecek kulağa. Ama 5 millete ki mısırı
[19:08] patlatabilmişler bol azer'le. Yani mısır patlatmışlar.
[19:12] Enerji yollayarak lazer enerjisi yollayarak 5 mil öteden.
[19:17] Bu da tabi yine bildiğimiz bir şey.
[19:19] Sonrasında ne oldu bilmiyorum bu lazer silahlarıyla ilgili şey
[19:23] sana yazarken de konuyu şey demiştim ya işte hep böyle
[19:26] söylentiler çıkıyor. Lazerle yangın başlatmışlar veya
[19:30] işte lazerle deprem yaptırmışlar falan filan biraz oraları
[19:34] ucundan o deli deli. Şeysi veya komplo teorisi
[19:38] şeyleri girmiş oluyoruz. Çünkü lazerle ilgili gerçekten
[19:42] de üzerine çalışılır. Çok fazla projeler var.
[19:45] Var. Ve uzattım böyle listesi
[19:48] gittiğim için sana lafı vereceğim ama son.
[19:51] Eee kanıtlanmış ve hatta bir tedx konuşmasında da.
[19:56] Eee bizzat kendisinin gösterimi yapılmış bir böcek ve kuş
[20:03] gözlemleme ya da casus'u makinaları var ki birebir
[20:08] hayatta yani gerçek hayattaki senin işte omzuna koman konan
[20:12] kelebek misali, sesli sedasız gözlem yapabilen robotları da
[20:18] geliştirmişler. Biraz sen şeye doğru evrildin
[20:21] zaten. Hani karanlık taraflarına doğru
[20:25] evrildin. Karanlık taraflarında biraz daha
[20:28] çeşitlendirebiliriz. Fakat şey de hani bu askeri
[20:32] tarafa kanalize olarak mesela işte protest teknolojilerini
[20:38] geliştirmişler ya da. Ne biliyim medikal implantların?
[20:44] Ameliyatlarda kullanılan platinler ıvırlar, zıvırlar yani
[20:47] insanların hayatına da dokunacak şeyleri.
[20:51] Minimal de olsa sunmayı tercih etmişler.
[20:54] Bu iyi yönleri senin bahsettiğin taraflara doğru eğilirsek mesela
[21:00] bir sürü aslında teknoloji geliştirmeye çalışıyorlar.
[21:04] Bu teknolojiyi geliştirmeye çalışırken de agresif
[21:06] davranıyorlar. Yani birçok projeyi fonluyorlar
[21:10] ve çoğunlukla da. Etik bazı kuralları çiğniyorlar.
[21:17] Ve bu deneylerde sonuçta bunlar bir deney sonrasında ortaya
[21:21] çıkan süreçler olduğu için insanları da kullanıyorlar.
[21:24] Burada. Hep savaş teknolojilerine
[21:27] evrilme durumu var ya darpanın hani ne bileyim?
[21:32] En garibime gidenlerden biri ne kadar doğru ya da yanlış
[21:37] bilinmez. Çünkü hep bir tartışma var ya
[21:39] bir 10 ay süreci olmuyor. Yani siz bunu yapıyorsunuz?
[21:42] Evet biz bunu yapıyoruz demiyorlar.
[21:45] Bu askerlerin zihinlerinin. Değiştirilmesi nasıl
[21:49] değiştirilmesi, hafıza silme? Işte ne bileyim.
[21:52] Hemen. Gibi askerlerin daha güçlü bir
[21:58] hafızaya sahip olması ya da zihinlerini okuma yani ağzını
[22:03] kıpırdatmadan bir şekilde iletişim kurabilme.
[22:06] Bunlar hep söylenen ve muhtemelen de hani bilim kurgu
[22:10] filmlerine bile olan şeylerin darpa tarafından
[22:13] geliştirilmediğini düşünmek haksızlık olur gibi geliyor bu
[22:16] konularda. En azından kalkışıyorlardır.
[22:19] Ben bu kadar kredi verebilirim. Bu bölümesinde yani bugün.
[22:24] Zamandır diyorsunuz, senin vergilerini buralara
[22:26] harcamışlarınız. Evet, bugün zihin
[22:28] okuyamıyorsalar, zihin okumak için para harcamışlardır ve
[22:32] kalkışmışlardır diyorum ben. Yani benim vardığım kanı bu
[22:36] bölüme çalışırken de ve şeyi söyleyeyim, sana seninle
[22:40] bölümünü yaptığınız en sevdiğim bölümlerden biridir.
[22:42] Çünkü daha sonra bence çok konuşacağız.
[22:44] Hakkında chrispert teknolojisini de kullanarak seninle
[22:48] anlattığımız. Bu genetik oynamayla ilgili
[22:52] modifikasyonla ilgili hayvanlar üzerinde başarılı bir şekilde.
[22:58] Kaybedilen uzvun yeniden rejenere olmasını sağladıkları
[23:02] iddia ediliyor ve bunu da senin az önce basitin gibi insan
[23:06] üzerinde deniyorsalar, bu da başka bir insanı kobay olarak
[23:10] kullanıldı. Yapabilecekleri bir şey bir
[23:11] askerin atıyorum. Parmağını bir patlamada
[23:14] kaybettiğinde tekrar parmağını yetiştirebilmesi ya da işte
[23:21] ortaya yenilen jenerede bilmesiyle ilgili uçuk kaçık
[23:24] böyle bilim kurgu filmi. Noktasında şeylere bizi itiyor
[23:28] ya da en azından konuşmaya itiyor diyelim.
[23:31] Bir de karanlık tarafına daldın dedin ama aslında tam da dalmış
[23:34] gibi hissetmiyordum. Çünkü daha.
[23:37] Gent'dan konuşmamıştım. Yani vietnam'da yüzlerce
[23:42] binlerce insanı zehirleyip kanser edip.
[23:47] Hasta bırakan ve günümüzde bile hala oradaki bazı sularda
[23:50] balıkçılık yapan ya da suyun içinde oynayan çocukların bile
[23:54] acı çektiği bir. Pesti simülasyonda bir kimyasal
[23:59] ve armut darphanın maalesef yine içinde bulunduğu söylenen bir
[24:04] kimyasal. Dolayısıyla hani bu.
[24:07] Karanlık tarafı değil mi sence? Yani daha da karanlık demek
[24:10] istediğim işte bu bahsettiğim az önce karanlığa girdik ama bu kap
[24:13] kandık bir tarafı yani bu. Çok nesiller boyu devam edecek
[24:18] hasardan bahsediyorsun şu anda. Aynen öyle ya, çoğu zaman da şey
[24:22] diyorlar ya biz bunu işte insanlık için askeri bir şey ama
[24:25] insanlık içinde çok yararlı olacak falan filan diyorlar.
[24:29] Mesela eski direktörü. Darpanın tedxle konuşurken böyle
[24:35] güzel güzel anlatıyor işte diyor işte.
[24:38] Robot böcek yaptık işte diyor. Senin az önce bahsettiğin hız
[24:41] muhabbeti var ya işte çok hızlı, aşırı hızlı giden bir şey yaptık
[24:44] işte. 12 saatte new york'tan işte avrupa'ya ulaşabilecek
[24:48] falan filan bir sürü şey anlatıyor böyle yani itiraf
[24:51] ediyor. Bunları denediklerini ve
[24:53] başarılı olduklarını, bazılarında en sonunda da
[24:55] sürpriz bir şekilde teddeksin sunucusu sahneye çıkıp.
[24:59] Şey diyor bunları diyor. Babamın hayrına yapmadın
[25:02] herhalde bunları yapma sebebin askeri olarak avantaj elde
[25:06] etmek, başka insanlara başka milletlere karşı diyor.
[25:10] Hani güzel bir sıkıştırıyordu darpın eski direktörünü.
[25:14] O hoşuma gitti, onu zaten önerileri eklemiştim.
[25:17] Birazdan dillendiririm, son bir de şeyi söyliyim.
[25:20] Açıp böyle iyice kaçıp. Çıta yükseltirken kaçık
[25:24] arttılara artırayım marsı da. Mars gezegenini de daha günü
[25:30] yaptı. Dünya 2 noktasıfır a
[25:33] çevirebilmek için designer organizm yani bir şeyleri
[25:39] yeniden dizayn edebilen organizmalar üzerinde çalışıp
[25:42] onları da oraya yollamaya çalıştığına dair de ilginç.
[25:46] 2.015 temalı bir konferansta bunu konuşuyor.
[25:49] Darpanın yöneticileri, yani sen ben youtuberlar falan
[25:53] konuşmuyor. Darpanın yöneticileri konuşuyor.
[25:57] 2.010 beşte konuşuyorlar. Yani bu kayıda aldığımızdan 10
[26:00] yıl öncesinde böyle şeyleri böyle şeylere kafa
[26:03] yoruyormuşlar. En azından deyip sadece bu
[26:06] üzerinde bulunduğumuz gezegen değil, başka gezegenlere dair de
[26:10] neler yapabilirizi demek ki düşünüyorlar diyeyim sevgili
[26:13] canım. Bu biraz şey değil mi ya?
[26:15] Hani babasından harçlığını fazla alan çocuğun?
[26:20] Nasıl olsa her sene ben bunu alıyorum deyip biraz sağa sola
[26:24] saldırması gibi de geldi bana. Çok güzel benzetme.
[26:28] Senin bahsettiğin direktörün söylediği şeyler.
[26:33] Aslında darpanın en çok şikayet edilen kısımlarının.
[26:38] Belki de iz düşümü ne gibi? Hani gizlilik ve şeffaflık
[26:41] eksikliği var ya hani açıklama yok, bir şey yok işte kabul ya
[26:45] da ret kısımları yok ya da bazen reddediyorlar.
[26:48] Biz böyle bir şey yapmıyoruz şeklinde.
[26:51] Ve bütçelerinin tabii ki nasıl kullanacaklarıyla alakalı da
[26:55] senin bahsettiğin rakam gerçekten çok güzel bir rakam.
[26:58] Herkesin yani ülke çok herkesin nasip.
[27:00] Olması. Değil, herkesin nasip olmayan
[27:02] herkese nasip olmayan bir bütçeden bahsediyoruz ve bu her
[27:07] sene artarak devam ediyor. Benim dikkatimi çeken konu
[27:12] başlıklarından bir tanesi de şeydi.
[27:15] Insan müdahalesi olmadan hedefe odaklanıp.
[27:21] Ateş edebilen silah sistemleri bunlara şey diyorlarmış, hatta
[27:24] killer robotu diyorlarmış. Bunlar üzerinde çalıştıkları
[27:29] yoğun bir şekilde fonladıkları düşünülüyor.
[27:33] Belki de biliniyor bu kadar dillendirildiğine göre.
[27:37] Ama hani insan hakları kuruluşları tarafından tabii ki
[27:40] hani bu çok hoşgörülen bir şey değil.
[27:42] Sonuçta bir yine etik tarafına bir atıf yapacağım burada bir de
[27:47] sonuçta insanın kontrol etmedi. Yani herhangi bir kişinin
[27:51] kontrol etmediği otomatik bir şeyin de kitlesel olarak bazı
[27:54] katliamların önünü açıklayıcı şeklinde de düşünceler var ve
[27:59] bence hiç de haksız değiller. Diye düşünüyorum.
[28:04] Ya darpa şimdi 17 18 tane bilinen.
[28:10] Intelligence ageence var amerika'da yani işte busininle
[28:13] yaptığımız istihbarat oyunları serisinde biz işte FB ı cay
[28:18] anlattık ama 17 tane daha bilinen var böyle işte.
[28:23] Fark etmez yıllarda. Çalışan.
[28:25] Evet, öyle enes'e var darpası var bu var siyahi var falan bir
[28:29] sürü farklı konuda çalışan bir sürü kurumları var ama bunlardan
[28:33] bazıları mesela 2.002 binlerde yeni yeni doksanların sonunda
[28:38] varlığı kabul edildi ki altmışlarda kurulmuşlar yani
[28:41] darpada aslında. Bunlardan bir tanesi çok fazla
[28:46] böyle göz önünde değildi. Kurulduğunda şimdi adam çıkıp ya
[28:51] da bayan çıkıp tedxte anlatıyor. Şöyle yaptık böyle yaptık elini
[28:55] açıyor. Elinde bir tane robot kuş
[28:57] konuyor falan. Yani böyle biraz daha uluorta.
[29:01] Biraz diyorsun belki? Biraz show, biraz göz da, biraz
[29:04] da galiba şey teknolojiyle seni büyüleyip 10'a çıkart karşı daha
[29:09] az tepki göstermez. Sempatik gözükmüyor olabilir.
[29:12] Sonuçta bunlar danışıklı dövüş olan konferanslar.
[29:16] Hani kesin ha 10'a çıkart çık demedikten sonra.
[29:20] Sonuçta hani bir kamu çalışanı kisyonunda var ya, bu insanların
[29:25] biraz imaj making imajı düzeltme kısmı da olabilir sana.
[29:30] Bence de öyle, çünkü konuşmanın yarısında işte risk al işte risk
[29:36] almasın, hiçbir şey beceremezsin işte.
[29:38] Biz herkesi hayatta risk almaya hayatı dolu dolu yaşamaya teşvik
[29:43] ediyoruz. Böyle saçma sapan yani bu
[29:45] konteks içinde saçma sapan söylemlerle geçiştirip sonra da
[29:50] ha bu. Bizde şöyle şöyle silahlar.
[29:52] Üretiyorlar bize deyip kererek uçuruyoruz.
[29:55] Tamamen bir paket halinde şirin gözükme amacıyla halka bir PR
[30:03] projesi olarak gördüm ben. Ya uzun lafın kısası.
[30:09] Darpa bence ileride de adından söz ettirecek bir kurum.
[30:14] Tabii ki de amerika'yı çok anlatıyorsunuz diyenler olabilir
[30:19] aramızda. Ama bu tarz kurumlar da hani
[30:21] amerika'da değil başka yerde olsaydı o zaman da oradan
[30:24] anlatırdık. Çünkü bunun kadar.
[30:27] Ileri teknolojiye kafasını bozmuş başka bir kurum daha önce
[30:30] karşıma çıkmamıştı. Ne onars kısmıyla bir kez daha
[30:43] sen izleyen ve dinleyenin karşısındayız.
[30:45] Her zaman olduğu gibi bazı önerilerle tekrar karşındayız ve
[30:51] sevgili sanat. Bakalım bize bugün neler
[30:53] önerecek? Bugün bölüm içinde artık bol bol
[30:57] konuştuğum temel evet rejims duganın yani eski darpa
[31:04] direktörünün teleksx konuşmasını önereceğim.
[31:08] Orada işte ııı bir gösteri de yapıyorlar.
[31:11] Hafif bir darpa. Gövde gösterisi de yapıyorlar.
[31:16] Konuşma sırasında sonunda da sunucunun onu biraz gafil
[31:20] avladığı kısım da var. O yüzden tavsiye ediyorum.
[31:22] Herkese izlemeleri için bir şey gibi gerçek bir video ama film
[31:28] kurgu, korku filmi gibi izledim. Ben bu anlattıklarını dinlerken
[31:32] kadının diğeri de belki ismini duymuşumdur ya da bazı sıkı
[31:37] takipçiler bu şeylere meraklıysa kesin duymuştur.
[31:41] En iyi ya coops'ın diye bir gazeteci yazar var.
[31:44] Amerika'da böyle şeyleri araştırmayı ve kitaplar yazmayı
[31:47] çok seviyor. Tamamen darp ile ilgili.
[31:50] Orada işte ex çalışanlarla ilgili orayla ilgili bilgisi
[31:53] olanları, röportajlarını da yaptığı onları sorular sordu.
[31:58] Bir kitabı da var kendisinin. Ama tabii ki de kitabı okumak
[32:02] elde etmek falan zor olabilir. Kendisinin ııı işte yine son
[32:06] zamanlarda sürekli ödüyorum. Dani johns podcast'lı konuk
[32:09] olduğu bölümü izledim. Buna hazırlanırken o da ikinci
[32:12] önerim olsun çünkü orada çok uzun uzun ve derinlemesine bizim
[32:15] buradan hattımızdan çok daha fazlasını anlatıyor.
[32:18] En iyi yakup'sın üçüncüsü de senin belki de geleceğini tahmin
[32:23] ettiğin bir öneri olsun life'sından dark side of darpa
[32:28] önerisi. Bu youtube kanalını severek
[32:32] takip ediyorum. Bu konuda da bir bölüm
[32:34] yapmışlar. Neredeyse 50 dakikalık.
[32:37] Orada da işte az önce bölüm içinden bahsettiğimiz.
[32:42] Eygation orange falan da anlatıyor, kendi dede sattı.
[32:44] Vietnam'da savaşı bu olaydan muzdaripmiş.
[32:49] Iıı hadi ne? Nuroz olmasına rağmen bir yan.
[32:52] Bilgi de vereyim. Eyjin 10 üçten etkilenen
[32:55] Amerikan askerlerine dava açtıklarında askerler.
[33:00] Sağlık hizmetini kabul etmiş mahkemeleri oruç için vietnam'lı
[33:05] insanlar dava açtığında da reddetmiş.
[33:07] Amerikan mahkemeleri böyle güzel bir dipnot.
[33:11] Veriyor. Bu da böyle bir anımızwifi tan
[33:15] ve çok uzatmadan hekabetindencisi şarkı listemize
[33:18] meşhur Spotify teser ve youtube'da bulunan ve başka
[33:22] yerlerde de bulunan şarkı listemize 2 tane şarkı
[33:25] ekleyeceğim bir tanesi. War izent mörder jesswells'tan
[33:31] gelsin şarkının içinde netanyahu'ya da direkt adıyla
[33:35] giydirmesi. Şarkıyı sevmeme ayrı bebesiyle
[33:38] oldu. Diğeri de ikinci şarkımda duste
[33:42] spring fiild'dan i online olsun. Romantik ve eskilerin tınısının
[33:48] olduğu bir öneri olsun şarkı önerisi olsun.
[33:52] Sözlerimi de burada son verirken kendim de bir şarkı
[33:56] söyleyecekmiş gibi bitirdim. Güzel oldu ya?
[33:58] Sözlerime son verirken sevgilici yanımda ne var ne yok bir kulak
[34:02] kabartalım. Teşekkürler samet'cim önerilerin
[34:05] için dolu dolu önerilerine yine bizimle birlikteydin diyorum.
[34:10] Bu aralar inanmazsın. Yani zor oluyor gerçi.
[34:15] Bir şeyler izlemek ama bir şeyler izlemeye çalıştığım bir
[34:19] dönem olması vesile netflix'te rezidans diye bir dizi var sen
[34:26] izlemişsindir. Tabi.
[34:29] Ki hanımında hanım. Hanım'ın da hanımım evet
[34:32] izledim. Izlemişsindir, başarılı bulduğum
[34:35] bir. Yapım oldu.
[34:37] Bitirdin mi hepsini? Daha bitirmedim, şeyden yakaladı
[34:41] beni ya ııı. Beder call sol ve şeyde hmm,
[34:47] breaking bad'de olan. Tavukçu abimizi başrolde oldu.
[34:52] Ya evet, evet. Onu görünce dedim bu abimiz.
[34:56] Ama aslında başroldeki hanımefendi de ki o şeydir.
[35:00] Oruçes. Orun çizin you black'te de
[35:03] oynamıştı. OO baya döktürmüş o.
[35:06] Dizide bu arada baya iyi. Evet oyuncular falan zaten
[35:09] sanırım emir adayı falan da olmuş.
[35:11] Kendisi dizi olarak ben beğendim.
[35:14] Bu dakikaya kadar dakikaya kadar yarısını izledim.
[35:16] Şu ana kadar fırsat buldukça izlemeye çalışıyorum onu
[35:19] önereyim. Sen zaten izlemişsin.
[35:22] Ben de diğer yarısına kefilim o. Zaman.
[35:25] Fifty fifty diyorlar sizin orada.
[35:29] Onun dışında da hekabe, dinlence, play listemizi 2 tane
[35:33] şarkı eklemek istiyorum. Seni seveceğim formatta bir
[35:36] şarkı gelecek. Grayate, bigworld ve christina
[35:41] aguilera dan sayı samting şarkısı.
[35:45] Bir diğeri ise sevdiğim gruplardan biri olan ironi and
[35:50] vine dan. Called dreaming bunlar
[35:53] dinlencemizde olacak. Seviydin ne?
[35:56] Teşekkür ederim sevgili canım ama christina ablamızı yaşıyor
[35:59] mu ya da? Rüya demek ki olarak yaşıyor
[36:02] demek? Aktifmiş demek ki christina
[36:04] aguilera bizi böyle gençliğimize götürdü.
[36:07] Yüreğimizin hop hop ettiği zamanlara yolculuk etmiş olduk
[36:10] sayende. Bir bölümün daha artık sonuna
[36:16] doğru geldik. Yavaş yavaş kepenkleri indirip
[36:20] dükkânı kapatıp bir sonraki bölüme doğru yolculuk yapmanın
[36:23] vakti geldi de geçiyor diyelim sevgili canım.
[36:27] Doğru diyorsun ama her şeyden önce bizi bıkmadan, usanmadan
[36:31] destekleyen patreon. Az be evde.
[36:35] Patronlarımıza teşekkürü bir boş biliyoruz.
[36:38] Ayrıca katıl butonuyla bize verdikleri desteklerden dolayı
[36:43] youtube ekseninde sevgili izleyenlere de bir teşekkür borç
[36:48] biliriz diyelim. Onun dışında önceki sonraki
[36:54] bereketi geri ki bazı bölümlerde tekrar yollarımızın kesişmesi
[36:59] dileğiyle dedikten sonra. Bir hoşça kal.
[37:03] Demek gerekir. Bye.
[37:05] Bye.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.