# #321 Bilinmezler: Voynich El Yazması

An episode of [Hayat Kaçık Bir Uykudur](https://invisiblenetwork.ai/podcast/1474550883), 31 Aug 2025, 37 min.

Audio: https://anchor.fm/s/fbd561b8/podcast/play/107512810/https%3A%2F%2Fd3ctxlq1ktw2nl.cloudfront.net%2Fstaging%2F2025-7-29%2F406494312-44100-2-2c062ecb76817.m4a

Tüm kriptoculara ve hatta yapay zekaya rağmen çözülemeyen bir dilde yazılan esrarengiz bir kitabın, yani Voynich El Yazmasının hikayesini bilinmezler serimizde anlattık. Yaklaşık 600 yıllık bir sırrı hala sayfalarında taşıyan bu yazıların ve görsellerin eşliğinde yaptığımız podcasti keyifle dinlemeniz dileğiyle! Sizce Voynich El Yazması hangi amaçla yazılmış olabilir?

## Transcript

[0:00] Bu dünyanın en gizemli kitaplarından biri olarak kabul
[0:02] ediyor. Çünkü çözülememiş metinler ve
[0:05] görseller silsilesi var bu kitabın içerisinde. 1.900
[0:08] altmışlarda ki emparator rudov'la 1.009 yüzlerin
[0:11] başındaki üniversite kitabı satmaya çalışması arasında 250
[0:14] yıl civarı boyunca da kitap yok oluyor.
[0:17] Yani bizim şu an senin benim ve dünyanın hiçbir haberi yok.
[0:21] Nerede olduğuna dair bir anda sonra ortaya çıkıyor kitap.
[0:29] Hayat kaçınıyor? Ve hayat gıcık bir uykudur.
[0:40] He Kabil poten bir başka bölümüyle daha beraberiz.
[0:43] Ben her zamanki gibi kuzey california'da Samet mikrofonu
[0:46] diğer ucunda uzaklarda, istanbul'larda sevgili Nazım
[0:49] cihanım var. Gönüllere yakın bize uzak olsa
[0:52] da cihanın. Bir soruyla başlamak istiyorum.
[0:57] Tabii ki tabii ki. Bu gazetelerde falan veya canın
[1:00] sıkıldığında kitap olarak da satıyorlar.
[1:03] Defter olarak bu bulmacaları falan hiç çözüyor musun, ilgin
[1:06] var mı böyle şeylere? Ne bileyim bir gazeteliğine
[1:08] geçtiğinde arka sayfaya şöyle çevirip de bulmacada ki
[1:11] kelimeleri bulayım dediğinde oluyor.
[1:12] Muyum bu şeyde vardı ya ortaokul lise zamanlarının çok popülerdi
[1:16] ya yani sonuçta bu dönemlerde gazete pek kalmadı biliyorsun.
[1:19] Hıhı ama bu dediğin bulmaca kısmına ben çok haşır neşir
[1:22] olurdum herhâlde yıllar yıllar önce diyeyim sende var mı?
[1:27] Ya ben ben de hiçbir zaman ilgi olmadı.
[1:29] Neden biliyor musun kendime böyle gereksiz bir stres ve
[1:34] beklentiye yüklüyorum. Onu bulmayla ilgili bulamayınca
[1:36] da gereksiz bir stresime dert oluyor.
[1:39] Evet, neden ben keyiften çok stres oluyor bana.
[1:42] Ben herhalde aşırı rahat olduğum için bu semaz yapıla birlikte
[1:47] çözüm. Çözmüşüm.
[1:48] Benim ama keyif keyifti ya hani. Biraz sayın madem çok böyle
[1:54] oturup bir saat bir saat bunu yapıyor.
[1:56] Diyorsun evet ama şey mi seviyor?
[1:58] Kelime bulmayı mı seviyor yoksa soru cevap kısmı böyle kare
[2:01] bulmaca denileni mi seviyor? Yok, bu karelerin içinde
[2:06] tarçları var, ipuçlarıyla kelimeleri dolduruyor.
[2:09] Yani o versiyonunu zaten bir tek ben.
[2:11] Kelimeler. Bir ara iş yerinde eski
[2:14] patronum, eski iş yeri sahibi sudoku diyorlar herhalde 10'a
[2:18] çıkart çok soruyordu. Ama şimdi niye böyle sordum?
[2:21] Yani bölümle de alakalı bir giriş olsun diye sohbet olsun
[2:24] diye benim çok fazla merakım olmasa da 10'a çıkart genel
[2:30] olarak tarihte böyle bulmacalar bilmeceler de oluyor ya yine bir
[2:33] bilinmezler. Çünkü dinleyenin ve yani
[2:36] karşısındayız o hiç yoksa. Bile Samet biliyorsun,
[2:39] küçüklükten bugüne kadar evrilen mesela bilmeceeler var.
[2:43] Hani şey derlerdi ya bildirme işte bilmece bildirmece eğr
[2:47] üstüne kaydırmaca şeklinde. Soru cevapların olduğu aslında
[2:51] kültürün bu arada her kültürün bence içerisinde olan bir şeyden
[2:55] bahsediyorsun ve 100 yıllardır tabii ki bir şekilde değişik
[2:58] varyasyonlarla karşımızda olmaya devam ediyor gibi ki bu bölümde
[3:03] senin de biraz önce göndermesini yaptığın gibi yine bilemediğimiz
[3:08] bölümlerden birisi gibi. Evet, bir de nasıl karşıma
[3:12] çıktı? Şimdi bilmeceleri çok sevmesem
[3:13] de tribiya'ları çok seviyorum. Hani böyle trivia game.
[3:16] Game seviyorsun? Işıltılı hayat seviyorsun.
[3:21] Evet ve geçen kamp yapmaya gittik ve elimize böyle bir
[3:25] deste tribe kartları aldık. Içinde rastgele sorular var işte
[3:29] bilmem hangi kral hangi yılda öldü falan filan bir sürü
[3:33] tarihle ilgili hayatla ilgili sanatla ilgili bir sürü şey var.
[3:35] Filmlerle ilgili falan bunlardan bir tanesinde kartlardan bir
[3:40] tanesinde direkt bir şey sordu. Tam soruya ama şey dedi.
[3:42] Hani voning el yazması. Hangi yılda işte bağışlanmıştır
[3:50] ya da öyle bir şeyler sordu. Zor bir soruydu ama şey fark
[3:53] ettim. Hani sorduğu şeyle ilgili hiçbir
[3:56] bilgim yok ve bu ne alaka diye yanımda ki benimle oynayan kişi
[4:01] de şey dedi. Bu çok gizemli bir şey.
[4:03] Yani podcast yaptım da bilmiyorum ama bu çok gizemli
[4:05] bir şey aslında buna baksan ilgini çeker falan dedi.
[4:08] Ben onu bir not aldım, böyle bir not alma biliyorsun alışlarınız
[4:11] var, ikimizin de ilgiye dönük araştırmak attım, haftaya beyin
[4:14] bedava. Evde baktım sadece attım
[4:18] hafızaya. Beyin bedava.
[4:22] Bedavaya taşıyorum. Niye hamallık yapıyım baktım.
[4:26] Karşılaştı, hepsini yaptın. Bu kadar ondan sonra.
[4:31] Dönünce kamptan böyle bir dalayım dedim.
[4:33] Aman bir dalmadır ki voynick'in içine yani beni oradan çıkarana
[4:39] aşk olsun. Neler neler var?
[4:40] Tam bir bilinmezler bölümü olur. Bundan deyip sana önerdim ve
[4:43] şimdi de izleyenin karşısındayız bugün yaptığımız.
[4:46] Gazete. Bölüm dalışları aynen öyle
[4:50] istersen bir giriş yapalım. Giriş yaparken senden bir giriş
[4:53] alırken ben de ekrana bu voning el yazmasını.
[4:58] Ya yıl ııı Üniversitesi tarafına ya da kütüphanesi tarafından
[5:02] artık 10 line olarak da erişilebilen ııı versiyonunu
[5:05] yani taranmış versiyonunu getirmek istiyorum.
[5:08] Bunu bölüm boyunca dinleyerek takip edenlere de hani izleme
[5:13] babında tavsiyemdir. Çünkü oradan bir yanda bir
[5:17] anlamda aynı zamanda el yazmasını da görebiliriz.
[5:20] Kendi diye düşündüm. Bunu şey için yapmış olabilirler
[5:23] ya biz bunu çözemedik. 10 linea dökersek belki birisi bunu bir
[5:27] şekilde çözümler. Evet, bu aslında bir ekleme
[5:31] yapayım notlarım arasında çok daha sonrasında söyleyeceğim bir
[5:34] şeydi ama bunu ne zaman sence dijitalleştirip bütün dünyaya
[5:39] sunmuşlar. Geçen hafta gibi değil.
[5:44] Hayır abi. Bütün dünyanın evde oturmak
[5:47] zorunda kaldığı. Bir film yapmışlar.
[5:49] Aynen öyle. 2.000 yirmide buna karar veriyorlar.
[5:52] Çünkü diyorlar ki bir sürü canı sıkılan insan var.
[5:55] Belki bir tanesi dünyanın okuyamadığı kitabı çözer de okur
[5:59] deyip dijitalleştirmişler. Şu an ekranında getirdim
[6:03] istersen sen giriş yaparken ben de hafiften böyle sayfalarına
[6:06] doğru bir yolculuk yapayım ekranda.
[6:09] Şimdi samet'in bize göstermeye başladığı.
[6:12] Kitap, 1.912 yılında polonya'lı Amerikalı bir kitap satıcısı
[6:18] olan wilfet voynih tarafından bulunuyor ve onun adıyla
[6:22] birlikte anılmaya başlıyor. Nasıl vonic el yazması olarak
[6:26] geçiyor? Literatürde ve herkesin bildiği
[6:29] üzere bu dünyanın en gizemli kitaplarından biri olarak kabul
[6:32] ediyor. Çünkü çözülememiş metinler ve
[6:34] görseller silsilesi var bu kitabın içerisinde.
[6:38] Benim araştırırken gördüklerimden biri.
[6:42] Hem sol 50 hem de sağ 50 farklı 2 insan, daha doğrusu hem sol el
[6:46] hem sağ 50 doldu ama 3 farklı karakterin elinden çıkmış gibi
[6:50] gözüküyor. Kitap hem bir görsel tarafı var
[6:53] hem el yazması tarafı var hem de bir illüstrasyon tarafı var. 3
[6:57] kabiliyet, farklı kabiliyeti olan insan gibi mi?
[7:00] Volcanı oluşturmuş gibi gözüküyor.
[7:02] Yani tarih olarak baktığımızda da karbon 14 testleri ki bu.
[7:08] Seceresini ortaya koymak açısından çok önemli.
[7:10] Herhangi bir eserin ya da. Maddenin 1.400, dörtle 1.438
[7:17] yılları arasında üretilen bir. Kağıdın üzerine yazılmış bu
[7:22] kitap bu yönüyle de fikir vermesi açısından önemli
[7:26] geliyor. Çözülememesinin temel sebebi
[7:30] senin de bildiğin gibi Samet yani hiçbir dilde bulunmayan bir
[7:35] alfabeyle yazılıyor ve bu alfabe.
[7:39] Çözümlenebilme durumu da şu zamana kadar olmamış, hatta
[7:42] yapay zekaları falan bile devreye sokmuşlar.
[7:45] Çok bir yere varamamışlar. Bununla ilgili tabi ki çeşitli
[7:49] komplo teorileri var ki senin en sevdiğin kısımlar bunlar olduğu
[7:52] için bunu hani tatlı niyetine, sonlara doğru bırakmayı tercih
[7:56] ediyorum. Daha önce de söylediğim gibi
[7:59] kimin yazdığı belli değil. O yüzden dolayı bulanın adıyla
[8:03] anılıyor. 240 sayfa ki işin en tarafı enteresan tarafı da bazı
[8:09] sayfaların kayıp olduğu ifade ediliyor ki muhtemelen sen bize
[8:13] biraz daha yırtık sayfaları gösterecek.
[8:15] Keşke gösterebilirsen. Bilir tamammışlar bu.
[8:18] Hayır, onlar şey kanı yani kayboldu kanıtlanan ama eline.
[8:22] Geçirilemez sayfalar tabi ki hani tespit edilebiliyor kitabın
[8:27] üzerinde esasında burada 6 tane bölüm olduğu biliniyor.
[8:31] Bu kitabın içerisinde bunları. Isimlendirmek gerekirse birinci
[8:35] bölüm botanik. Ikinci bölüm.
[8:38] Astroloji üçüncü bölüm biyoloji dördüncü bölüm kozmoloji 5
[8:45] farmasettik ki bu çok biraz görsellerle birlikte ortaya
[8:48] çıkıyor. Eczacılık tarafı var, altıncıda
[8:51] böyle madde madde yazılmış kısa metinlerin olduğu belli olan
[8:55] reçete bölümü bir bir şeylerin tarif edildiği bölüm 6 ana
[9:00] bölümden oluşuyor ki görseller çok detaylı.
[9:02] Seninle şu an bize gösterdiğin gibi.
[9:05] Detaylı ve renkli gibi geliyor bana.
[9:08] Evet, bir kaçan eklem yapmak istiyorum söylediklerine genel
[9:12] olarak şimdi. En başlarda bir kere voning
[9:16] denen adam bunu bir üniversiteden almak istiyor.
[9:23] Çünkü üniversite zamanında maddi bir sıkıntıya giriyor ve bu
[9:28] sıkıntıya girdiğinde aslında elindeki çok değerli kitapları
[9:31] vatikan'a satmak istiyor. Orada voning'in bu el
[9:36] yazmalarına nasıl ulaştığı biraz meçhul.
[9:38] Çünkü arıya girip de bir ücret ödeyip mi aldı yoksa çaldı mı
[9:44] yoksa yürüttü mü yoksa biri mi 10'a çıkart verdi?
[9:46] Bunlar pek bilinmiyor kitabın. Söyleyebilir miyim?
[9:49] Meşhur olayı var yani eserleri bir şekilde bir yerden bir yere
[9:52] araklama olayı dediğin gibi dediğin çok mümkün gibi geldi
[9:56] bana. Yani bir şeyler dönmüş, orada
[9:58] tam olarak kanıtlayamasalar da ama büyük bir toplu bir.
[10:04] Kitap. Şeyinin içinde bu voning el
[10:07] yazması da varmış derlemesinin içinde.
[10:10] Şimdi bu birinci Gizem orada kendi yani kitabın kendisi
[10:13] dışında aslında nasıl buralara geldiğiyle ilgili de böyle bir
[10:17] Gizem var bilinmezler. Bölümün olmasının sebebi de
[10:20] aslında sadece kitabın kendisi değil, kitabın yolculuğu kendi
[10:23] yolculuğu bir anlamda. Çünkü onun dışında şöyle bir
[10:27] Gizem var. Şimdi 1.660 beşte yazılan bir
[10:32] mektupla beraber geliyor bu kitap bu 1.660 beşte yazılan
[10:37] mektuba göre de o zamanın imparatoru rudolf ikinci rudov
[10:42] bu kitaba sahip olmuş. Belli bir süre büyük bir meblağ
[10:45] ödeyerek yani niye büyük paralar ödeyip de bu kitabı aldı, onu da
[10:48] bilmiyoruz ya da yazmalarını sonra bu.
[10:52] Mektuba göre roger backhan diye bir bilim insanının bunu yazdığı
[10:57] iddia ediliyor ama yine bir bilinmezler var burada.
[11:00] Roger backhan 1.000 yüzle 1.200 arasında yaşamış dinleyici senin
[11:05] söylediğini hatırlıyorsa birkaç dakika önce 1.400 1.500 arası
[11:09] sanırım demiştin bu karbondur. Yani karbon testi el yazma testi
[11:15] ya da kitabı neyden yapıldığı nasıl bir araya toplandı?
[11:18] Bunların hepsini test ediyorlar. Roger beckham da bunu yazmış
[11:22] olması pek mümkün görünmüyor ama roger beckhana bakarken şöyle
[11:25] bir şey fark ettim, empirisizm diye bir şeyin öncüsüymüş.
[11:30] Bu da ne demekmiş? Bütün bilginin, bütün bilişsel
[11:34] varlığın hislerden geldiğine dair bir iddiası olan bir bilim
[11:39] insanı çok eskilerde yaşayan ama onun da kendi mistik.
[11:43] Tarafı var yani şimdi ekleme yapmak istediklerim arasında
[11:46] bunlar vardı. Seninkine senin söylediklerine.
[11:50] Bir başka iklime yapmak istediğim de bu 23 kişi yazmış
[11:54] olabilir kitabı dediğinde 1.900 yetmişlerde dönemin en ünlü
[11:58] kripto çözücülerinden biri olan preskıt Curry, bu da Amerikan
[12:05] naisinde işte Amerikan birliği askeri birliğinde çalışan biri.
[12:09] Bununla ilgili çok uzun zaman harcıyor ve en sonunda diyor ki
[12:14] 2 tane. Yazıyı yazmış olabilecek kişi
[12:18] olduğunu düşünüyorum. Birine a birine bees mi veriyor?
[12:20] Kim otkum bilmediği için ayrıca da ediyor.
[12:23] Bunu söylemenin sebebi bir tanesinin elinin daha büyük ve
[12:26] daha yuvarlak senin dediğin gibi çizimleri yapabilen daha böyle
[12:30] geniş çizimler yapan biri oldu. Diğerinin de daha küçük bir ve
[12:34] sıkı bir el olduğunu ve yazıları aslında derleyip topladığını
[12:37] düşünüyor. Ya bu eklemeleri yapmak istedim
[12:39] çünkü hepsi çok gizemli. Senin bahsettiklerin içinde yani
[12:44] kitabın kendisinin dışında kitabın yolculuğu da gizemli ve
[12:48] bu sana bahsettiğim 1.900 altmışlarda ki emparator
[12:51] rudov'la 1.009 yüzlerin başındaki üniversite kitabı
[12:54] satmaya çalışması arasında 250 yıl civarı boyunca da kitap yok
[12:59] oluyor. Yani bizim şu an senin benim ve
[13:02] dünyanın hiçbir haberi yok. Nerede olduğuna dair bir anda
[13:04] sonra ortaya çıkıyor. Kitap çok ilginç geldi bana.
[13:06] Bu kitabın kendi yolculuğu aslında.
[13:10] Birini kütüphanesinde yıllar yıllar boyu sanki sessiz bir
[13:14] şekilde durmuş gibi şey tabi ki çok enteresan kitabın bir değeri
[13:19] olduğu bilinerek elden ele gezmiş ve belli meblağlar belli.
[13:26] Değerler biçilerek gezmiş burada hani bölümlerden bahsettim ya?
[13:31] Biraz önce aslında çok detaylı şeyler var kitabın için hem
[13:35] görsel hem de muhtemelen tanımlamalar var görsellerden.
[13:39] Çıkarım yaparak bunu ifade ediyorum.
[13:41] Ne kadar yazı metinler çözülemese de mesela bu.
[13:46] Şişeler, bitki parçaları ve ilaç tarifini andıran notların olması
[13:50] bu farma tarafında yani ecza tarafı diyelim.
[13:54] Eczacılık tarafında ya da bu astroloji tarafında astronomi
[14:00] tarafında işte güneş ayrıldılar. Burç sembolleri böyle dairesel
[14:04] diyagramların olduğu ki senin biraz önce görsellerde bize
[14:06] gösterdiğin botanik bölümünde. Botaniği biraz sonra bıraktım.
[14:12] Böyle birbirine uymayan tuhaf özelliklere sahip bitkilerin
[14:16] çizimleri var. Teorilerden bir tanesine alıp
[14:20] götüreyim mi? Ya teorileri götürdü.
[14:23] Bu bitkiden hiçbiri sanırım gerçekte günümüzde olan veya o
[14:28] geçmişte olan bitkilerde dinmiş sanırım biraz daha varlığı
[14:31] olmayan allien planti diye geçildi.
[14:33] Mesela araştırırken hani. Aileni burada uzaylı anlamında
[14:37] değil de bize yabancı bilmediği. Yani bizim.
[14:40] Ülkeler. Bizim yüzyılımıza yabancı
[14:43] diyebileceğimiz bu bilgileri. Teoriyi merak ettim istersen?
[14:47] Bitkileri atıf yapmanın sebebi, bitki çizimlerinin bazılarının
[14:51] Anadolu florasıyla benzerlik gösterdiği teorisi var.
[14:56] Bunlara ya bunda bazı botanik uzmanları öne sürüyor.
[15:00] Hani kitapta bulunan birkaç bitkinin anadolu'da yetişenlere
[15:03] benzemesi sebebiyle buradan bir etkileşim olma ihtimali.
[15:09] Çünkü biraz senin de ifade ettiğin gibi hani özgün bitkiler
[15:14] bunlar hani çok ortalıkta senin benim yürürken göreceğimiz
[15:17] bitkiler değil, o yönüyle bir. Türkiye Anadolu topraklarında
[15:22] etkisi olmuş budur diye bir teori var açıkçası.
[15:27] Benim garibime giden şeylerden birisi, yani garibime giden
[15:30] derken artık umutsuzluğa sevk eden diyelim.
[15:34] Hani bu meşhur ikinci dünya savaşında şifre kırcalar falan
[15:37] vardı ya hatırlarsın filmleri de vardı işte.
[15:40] Evet, evet. Gerçek bizim yaşamadığımız
[15:43] dönemler olsa da geri dönük olarak araştırdığımız
[15:45] okuduğumuzda gördüğümüz aslında savaşın seyrini değiştiren.
[15:48] Çevre kırıcılardan bahsediyoruz. Onlarla bile bir yolculuğa çıkıp
[15:53] bu kitabı çözmeye çalışmışlar. Çünkü hani bir kodlama, bir
[15:58] şifreleme olma ihtimali üzerinde durmuşlar ki bu aslında çok
[16:01] yapılan bir yöntem tarih içerisinde hatta günümüzde de
[16:04] yapan vardır. Yazdıklarının kendi alfabesi
[16:08] içerisinde bir anlamı olup ama bizi bakınca bir anlamı olmayan
[16:11] şekilde olması. Onlar bile başaramamış gibi
[16:15] Samet ne dersin? Evet kesinlikle o konuda çok
[16:18] ilginç ııı bilgiler edinmeye çalıştım ben de.
[16:22] Çünkü senin bahsettiğin artık. Bu araştırmacılar arasında
[16:26] sanırım buna atıf yapıyorsun. William feedman var.
[16:29] William feedman kültür'in babası olarak geçiyor.
[16:33] Bu japonya'yla savaşta bütün kodları çözen hem birinci hem
[16:36] ikinci dünya savaşında bütün kodların öncesi olan çözmede
[16:39] öncesi olan kişi herhalde onunla ilgili atıf yapıyorsun diye
[16:43] doğru diyorum. Çünkü kendisi.
[16:46] Otuzla 40 yıl arasında vaktini harcamış bu kitaba yani bütün bu
[16:50] savaşlarını. Değiller herhalde.
[16:52] Evet, tam zamanlı dildir ama ııı şöyle bir şey söyliyim bu adamın
[16:57] bu arada kendi bölümü de olur. Yani bu şu an Williams freedman
[17:01] olmak diye serilerimiz var ya bizim biyografi serilerimiz bu
[17:04] anımı yapmak istesek bölümünü gerçekten dolu dolu bir hayatı
[17:06] var bankasında. Ama kendisi işte 10 yıllarca
[17:11] bunun üzerinde çalıştığını söylüyor.
[17:12] En sonunda da vidab sach ses yani beach bir başarısı olmadan
[17:15] bu çalışmaları sonlandırıyor. Ki hani ondan daha iyi kripto
[17:20] çöz çözücü birisi var mı bilmiyorum.
[17:22] Çünkü günümüzde bile bu yapay zekanın işte sistemlerin
[17:27] uyguladığı kripto çözme tekniklerini onun öğretileri baz
[17:30] alınıyormuş. Onun baktığımda öğrendim.
[17:33] Dolayısıyla kitabı oda çözemeyince dediğin gibi bir
[17:36] umutsuzluğa insan kapılıyor. Acaba herhangi bir yılda
[17:41] önümüzdeki yıllarda çözülür mü diye.
[17:43] Dolayısıyla yani acayip bir zorluk derecesi var.
[17:48] Çünkü bu kitabın yazılarının bir kendi içinde tutarlı bir gramere
[17:53] ve dil yapısına sahip olduğunu zaten herkes konuşuyor ve
[17:57] belirliyor. Dolayısıyla izlese hox diye hep
[18:01] böyle ingilizce içerikler var işte.
[18:02] Bu bir sahtekarlık mı? Aynen anlamında aslında değil.
[18:07] Çünkü yani şu anlamda değil çünkü karbon.
[18:10] Tarihi kanıtlanıyor. Dolayısıyla vinik'in uydurduğu
[18:14] bir şey değil. Uzun yıllar voice'in bunu
[18:16] uydurduğunu bu arada düşünmüşler.
[18:18] Sonra bu testlerden sonra moonik hakkılanmış.
[18:21] Filmlerleyince diyorsun? Aramızdan ayrıldıktan sonra da
[18:24] olsa bir şekilde ismini aklamışlar.
[18:27] Bilimi ilerleyince dediğin gibi ama hala dünyanın en gizemli
[18:31] kitabı damgasını yiyen bir el yazması aslında.
[18:37] Ya sonuçta hani 6 yüze yakın yıldır hatta fazla belki de
[18:41] kimsenin çözemediği bir sürü insanın uğraştığı aman sonucu
[18:45] erdiremediği. Bir kitaptan bahsediyoruz, şey
[18:49] yapmışlar bir de bu 2.000 ondan sonra bilgisayar üzerinde bazı
[18:53] analizler yapmışlar. Hani metnin dil.
[18:57] Analizi işte ne nasıl diyeyim. Istatistiksel sonuçta rakam
[19:02] vesaire de var ya içerisinde istatistiksel özelliklerini
[19:04] falan böyle bir bir atalım da bir mantık evet arayalım
[19:08] demişler. Genç bilim insanları hani şey
[19:12] var ya sonuçta hani bu bir aldatmaca aslında diyen bir
[19:15] taraf var ya esasında tamamen anlamsız olmadığını bu
[19:21] istatistiksel olarak bir bağlam olduğunu, içerisinde bir
[19:24] tutarlılık olduğuyla alakalı bulgulara da erişmiş.
[19:27] Ler yani aslında bir şey yazılmış ya bu tamamen ortadan
[19:32] kalkan bir uygarlığın dili bir tane kitap kalmış düşünsene
[19:36] böyle bir şey oldu ki çok saçma. Hadi hiçbir şey.
[19:39] Buluyorsun doğru diyorsun? Yani ya da en kuvvetlisi, belki
[19:43] de benim tarafımda gözüken benim penceremden diyelim.
[19:47] Birileri bir şey yazmış ama sadece çok ufak bizimlerin
[19:51] anlayabileceği şekilde bunu kodlayarak bu arada çok hala çok
[19:55] sağlam değil mi ya? Kitap evet hala çok sağlam çünkü
[19:58] bu gördüğümüz gerçek taramalar bu arada tekrarlamak istiyorum.
[20:02] Özellikle youtube'a da önem vermeye çalışır mısınız?
[20:05] Son zamanlarda bu görüntülü halini yani gösterdiğimiz
[20:08] görselleri de youtube'dan izleyerek t.
[20:11] Inanlar varsa ııı hem takip ettikleri için hem de kanon
[20:15] destekleri için teşekkür ederim. Oradan ulaşabilirsiniz.
[20:17] Bölüm sırasında konuştuğumuz görsellere gerçekten baktığınız
[20:21] zaman şu görse de yani şurada ki iplerin yavaş yavaş dağılması
[20:26] üzerinde hani şuralardaki detaylar sol taraftaki detaylar
[20:31] acayip bir. Iyi bir kondisyonda olduğunu
[20:36] gösteriyor. Aslında bunca 100 yıldan sonra
[20:39] çok iyi bir kondisyonda. Bu da arka sayfası.
[20:42] Bu arada kitabın içinde sadece taramalarla bulabildikleri.
[20:46] Çünkü artık biraz arşınlanmış bir ayrı bir yazarın, daha
[20:51] doğrusu koleksiyoncunun imzası var.
[20:54] Onun yazar olup olmayacağını da araştırmışlar.
[20:57] Bulunca yine orta yüzyıllardan. Baktık alırız.
[21:01] Birisi. Birisi imzasını 60 ııı
[21:04] sahiplenen kitaba zaten bu kitap burak'ta bayağı bir duruyor.
[21:07] Prag civarında o zamanlar tabii ki de büyük bir merkez bıraktı
[21:12] bu tarz şeyler için. Onun da sonra baktıkları zaman
[21:16] aslında bu kitabın yazarı olmadığı anlaşılıyor ya sanırım
[21:22] şöyle bir şey var, doğal yani ihtimalleri konuşursun.
[21:26] Onlarda dedin ya şimdi doğal. Dil olma ihtimali var bu en
[21:30] bilinmezler seçenek çünkü doğal bir dilse, kim konuştu, nerede
[21:34] konuşuldu, ne gurursun konuşuldu, neden artık
[21:36] konuşulmuyor başka izin neden yok?
[21:38] Bir sürü soru sorabilirim sana ve kitabın takipçilerine.
[21:43] Kitap sahibi. Evet ama ikinci ihtimal kitabın
[21:47] sahibine ama ikinci ihtimal yapay bir dil oldu.
[21:50] Yani kendi başına üretilen veya yapılan bir dil olduğu yaratılan
[21:55] bir dil oldu. Ama bu zaman o zaman da şöyle
[21:57] sorular var, neden yaratıldı? Hangi?
[21:59] Iıı hizmeti vermek için yaratıldığım için arasında amacı
[22:04] neydi? Bu bahsettiğin bitkiler işte
[22:07] farma tarafı. Bütün bu konular gerçekten işe
[22:10] yarayan bilgiler mi değil mi? Çünkü çözemiyoruz hala üçüncü
[22:14] ihtimal hala okunamayan bir kod olduğu yani uçuklara doğru
[22:19] gidiyorum, araya yere. Basartıyorsun?
[22:22] Evet, en sevdiğin evet. Evet, çünkü bu açıklanamayan kod
[22:27] da şöyle şeyler de gördüm, böyle youtuberlar arasında işte
[22:32] dünyanın sonuna seni hazırlıyor veya dünyanın sonundan sonra
[22:35] nasıl hayatta kalman için çok ilerle ilgili.
[22:37] Ilerliyor mu ya? Bu tutmuyor.
[22:38] Çok seviliyor canım çok reyting alan bir.
[22:42] Reyting ya youtube'da. Bir de o kadar yani hani bunun
[22:46] biraz magazin tarafı da var açıkçası.
[22:49] Tabi canım. Yani voynick işte el yazması
[22:52] çözüldü şeklinde bir sürü sevgili izleyen ve dinleyen
[22:56] çözülmedi ki çözülmedi bu bizim bölümü izledikten sonra böyle
[23:01] merak edip araştırırsa görecektir.
[23:02] Yani çözülmüş işte diyebilir ki bu tamamen fishing denilen şeyin
[23:08] youtube'a düşmüş hale şaşkınlıkla takip etmeye devam
[23:11] ediyorum o yüzden. Tekrar etmek gerekirse Samet in
[23:14] dediği gibi ne yazık ki çözülmedi.
[23:17] Ve hani eleştiri olarak algılanmasın ama bütün bu
[23:21] fiction ve işte çözdük tıklayın videomuzu izleyin.
[23:27] Iddiaların arasında da yani çözüm de için böyle anlatıyorum.
[23:29] Bunu yine sanırım kanada'da yaşayan Ahmet ardıç diye birinin
[23:33] de teorisi aslında o kadar çok voying sevenler arasında ses
[23:37] getiriyor ki onu deep yapan yani onu onun iddialarını çürüten
[23:43] başka kanallar bu sefer ortaya çıkıyor.
[23:45] Bilmiyorum önüne çıktı mı biraz sana whatsapp'tan falan
[23:48] yazmıştım işte türk dilleri ailesinin kökenine bu.
[23:54] El yazmasının uyduğunu iddia ettiği için oraya da bir tepki
[23:58] geliyor. Ya bu böyle bir şey yok.
[24:00] Kardeşim. Ne alakası var ya diyorlar.
[24:03] Bu şeyi hatırlattı bana. Hani her şeyi biz böyle şakayla
[24:07] karışık söylüyorum, türkleştirme çabasındayız.
[24:10] Ya işte yağ işte yerliler de türkmüş aslında canım amerika'da
[24:14] falan hani o tarz bir muhabbete doğru evriliyor aslında voyniki
[24:18] de Türklere bağlim ya işte onlar da türk ailesinden birinin
[24:22] yazdığı. Bir kitap mı şeklinde. 10'a
[24:24] çıkart ben de baktım şey olarak hani bu coğrafyalarla yani bu
[24:28] coğrafyalar derken eğer belim şu anda.
[24:32] Coğrafyalarla alakalı ama coğrafya ile alakalı var.
[24:35] Bağlantısı ne olabilir diye bir tanesi başlarda ortaları doğru
[24:40] söylediğim hani bitki çizimlerini Anadolu florasıyla
[24:43] bir benzerlik göstermesi, bazı çizimlerle hepsi değil tabi ki
[24:48] diğeri işte Osmanlı el yazmalarıyla yani Osmanlı
[24:53] zamanında yazılan kitaplarla görsel benzerlikler olması ne
[24:56] gibi işte astrolojik diyagramlar olması işte dairesel haritalar
[25:01] olması ki osmanlıda bu. Popülerdi dönemin işte Osmanlı
[25:05] ve Selçuk eserleriyle, astronomi eserleriyle benzer.
[25:10] Hamamlar. Olması.
[25:12] Bir de hamamlar çünkü bowling te bir sürü yıkanan kadın var ya
[25:16] değişik değişik borulardan sular geliyor.
[25:19] Temizlik, hijyen falan çıplak çok geçiyor.
[25:21] Çıplak kadınlar var yıkanan kadınlar var.
[25:24] Osmanlıdaki hamam kültürünü de oraya bağlamışlar.
[25:27] Senin saydığın listeler bilerek şeyler.
[25:29] Arası zorlayarak şey. Leri bir şeylere bağlama
[25:33] ihtiyacı olmuş gibi gözüküyor. Çünkü net bir şey yok.
[25:36] Ucuda açık. Hani bölümün başında da
[25:38] söylediğimiz gibi bilinmeyen bir bölümle yine her zaman olduğu
[25:41] gibi diyeceğim ama sevgili izleyen ödüllerle beraberiz.
[25:45] Benzerlikler var ama hani budur diyebileceğimiz bir durum yok
[25:49] gibi Samet zannedersin. Ya evet yani bu bahsettiklerini
[25:52] ben de buldum. Hani benzerlik olarak başka
[25:54] şeylere de aslında görebilirsin. Bir sürü şeye benziyor kitap
[25:57] karman, çorman gizemli bir kitap aslında ama en çok Osmanlı
[26:00] zamanındaki şeylerle ilgili işte fonetik bir sisteme.
[26:04] Pik zamanlarda denk geldiği için herhalde ondan da olabilir.
[26:08] Evet, yaptığı zamanlar. Ama işte şeye bakıyorsun canım
[26:12] hep böyle. Imparatorların elinde oradaki
[26:17] bilim insanların elinde, prag taraflarında ingiltere, oralarda
[26:21] bir yerlerde ki roma'da hatta rönesans'la ilgili bir kitap
[26:25] olabileceği düşünülüyor. Mesela rönesans adı da çok geçti
[26:28] o zamanlarda hani bilmiyorum biraz osmanlıyı ben çok
[26:31] bulamadım. Onunla ilgili kırıntıları
[26:33] kitaplayı etrafında dolanırken. De çok görmedim ama teoriler
[26:37] biliyorsun ispatlamayacağı için şu aşamada havada öpüşmeye devam
[26:42] ediyor. Bizim.
[26:43] Zaten bilinmezlerde en hoşuma giden şey ki bu olmadı.
[26:47] Yani çok çok fazla üzülmedi. Hiçbir şeyi anlatmamız ve
[26:51] sonrasında çözülmesi ama şuan aklına gelir mi bilmiyorum.
[26:54] Hani o soruyla kapatalım. Şu ana kadar yaptığımız
[26:56] bilinmezler arasında ya biz bunu bilmezlerini çektik ama artık şu
[26:59] anda cevaplarını bulduk dediğin bir şey aklına geliyor mu böyle
[27:02] çat diye. Hayır.
[27:06] Işte benim de gelmiyor. Bir tek georgianıtları vardı,
[27:10] onu kimin yaptığını bilmiyorlardı onu da aldılar.
[27:12] Yerle bir edip süpürüp götürdüler.
[27:14] Artık o bölüm biraz şey kalmadı. Tartışacak bir şey kalmadığını?
[27:17] Da çöpe attık. Onun dışında da kapatırken hani
[27:23] hala çözülemediğini, 2.025 yılını biz bu kayıt alırken
[27:26] çözülemediğini ve formüllere de kurban gitmemenizi.
[27:30] Kesinlikle peki bölümün. Tarzı tavsiye edeyim.
[27:33] Dakikalarında ne öneriyoruz? Kısmına geçmeden önce şeyi
[27:36] sorayım, sana bölümün başından bu zamana kadar geldiğimiz akış
[27:41] içerisinde. Voynih el yazmasının
[27:45] çözülebileceğine dair bir umudum var.
[27:49] Mı? Az önce bölüm için de
[27:50] bahsettiğimiz kripto grafiğideki uzmanların başarısız olmasından
[27:56] dolayı benim umudum neredeyse sıfıra yakın diyebilirim.
[27:59] Senin nasıl? Orta az o konuda.
[28:03] Ne öneriyoruz kısmıyla bir kez daha sen izleyen ve dinleyenin
[28:16] karşısındayız. Her zaman olduğu gibi yine bazı
[28:20] önerilerimiz var. Sevgili Samet başlayacak
[28:23] önerilerine ama yine elinde fantastik solasıyla bizimle ara
[28:28] verdiği. Sodalarını geri dönmüşsün
[28:33] sevgili sametcim 3 nokta ile pası pazı sarılmak istiyorum.
[28:39] Bunun üzerinde ki. Kesi çekersin?
[28:43] Evet. Şeker sussu tabi susu.
[28:46] Gazlı su karbonu yoksit. Nokis no switch, no sodyum diyor
[28:52] hiçbir şey yokmuş içinde hiç bir şey yoksa ne var o zaman.
[28:57] Ne içtiğimiz? Belli değil ne aramalı onu
[28:59] söyleyecektin. Evet, onu söyleyecektim bu blad
[29:01] orange. Ha kan portakal yani.
[29:06] Direkt türkçe'nin de aynı olması çok iyi tabii ki.
[29:10] Afiyet olsun. Şimdi sponsorumuz sole ylegro
[29:14] hoş geldiniz. Ihtiyacı yok da bilinen bir
[29:17] markadır. Ya burada herhalde bol martta
[29:19] falan ya da kosk'da mı kosko'da mı, nerede buluyorsun?
[29:23] Evet, gayet bilinmeyen küçük yerlerde bulunuyor. 3 harflilik.
[29:27] Türkiye'nin şarkı marketlerin vücut bulmuş Amerikan
[29:30] versiyonunda alınabilecek. Kesinlikle öyle.
[29:35] John kova tarzı bir şey bu. Şu an %100 tespitlerin doğru
[29:40] olduğunu söyleyerek, istersen çok kaynat sanat için nerelere
[29:44] geçip. Hayatı yaşıyorsun, öyleleri
[29:46] alalım. Evet, şimdi bölüm sırasında da
[29:53] bahsettiğim en başlarda bahsettiğim bu kitabın taranmış.
[29:59] Kütüphanesi'nde ki erişimiyle ilgili linkebypodcast.com a
[30:03] ekleyelim istiyorum. Öyle bir öyle bir önerim olsun.
[30:05] Dijital kitap ilk veya. Ilk taşamayız, değil mi?
[30:10] Yok, link koyacağız ya sitemize bir teklif 10 telif olmaz da.
[30:14] Gösterileri koyar mıyız diye düşünmüştüm.
[30:16] Yok linkini koyalım. Oradan insanlar sayfaların
[30:18] içinde dolaşabilsin Facebook. Yapalım diyorsun?
[30:20] Tamam. Eee herhâlde ilk dijital
[30:24] taranmış kitap önerimiz olabilir.
[30:26] Bunca 100. Ve şey değil, lisans problemi
[30:31] olmayan. Evet, orijinal.
[30:33] Evet, evet, halka açık dünya halkını.
[30:37] Iyi. Parti direkt.
[30:39] Diğeri de aslında bu bölüm hazırlanırken bayağı
[30:43] faydalandığım bir youtube kanalı voice menec diye bir kanal
[30:47] sadece 24.000 takipçisi olsa da hem bu bahsettiğim türk
[30:54] kökenlidir ya da türk dili kökenli de diyen kişiye verdiği
[30:57] cevaplar olsun. Hem kendi yaptığı araştırmalar
[31:00] olsun, vonihle ilgili derin dalmak isteyenler için bir öneri
[31:05] olsun ya tek bir. Videosunu değil, bütün kanalı
[31:07] önereyim. Eee, onun dışında da kısa tutup
[31:11] bu bölümü rekabi dinleyicisine 3 tane şarkı öneri köşeme çektiği
[31:16] aslında. Gamping yapmışsın aslında.
[31:19] Bay to gethon free. Aslında 2 önerecektim.
[31:23] Aynen öyle oldu. Çünkü şarkılardan bir tanesi
[31:25] başka bir şarkının ismini hatırlattı.
[31:27] Bana bir anda üçlemiş oldum. Ne dediğimi anlayacaksın.
[31:30] Şimdi tabi ciesi senin de yavaş yavaş önermeye başladığın dolu
[31:35] kadehi ters tut grubundan beyler şarkısı.
[31:40] Diğeri de. MGMT grubundan kids şarkısı ama
[31:46] ki şarkısını yazarken notlarıma bir anda aklıma nirvana beni.
[31:51] Aaa senin aklına geldi hangi şarkısı?
[31:55] Nirvana değil ya of speak mı geldi?
[31:57] Evet abi kesint. 'Den bir anda beni böyle bir kaç
[32:04] yılı 20 25 yıl geçmişe götürmüş olabilir diye.
[32:07] Düşünüyorum yani benim eski bir şarkısı senle beni şu anda aldın
[32:10] götürdün dimi ilk aldığım yabancı kaset aynı 2 tane
[32:17] almıştım. Bu arada bir tanesi green
[32:19] dayaring. Kaseti güzel.
[32:22] Bir tanesi de doğu spreng'in amerika'na kasetiydi bunlar.
[32:27] Hala duruyor biliyor musun? Kasetler hala duruyor.
[32:30] Mu setler duruyor mu? Çalacak ekipmanın şu an.
[32:33] Daha da yaşlı hissedelim diye kaset dediğin için evet çalışıp
[32:36] ekipmanın yok doğru. Diyorsun aşka şey koyuyoruz.
[32:39] Kasetli herhalde görseli göreceksin.
[32:41] Hayır tam tersi kaç yılında bu şarkıyı yayınlamışlar diye
[32:45] bakayım dedim. Ve son 6 mı?
[32:47] Güzel bir tahmin benim zaman algım gitti.
[32:50] Biliyorsun başıma gelenlerden sonra ama 1.990 sekizmiş çok iyi
[32:55] bir. Tahmini yap diyecektim ya?
[32:57] Keşke 8 deseydin 98. Her şeyin kaliteli şeylerin
[33:00] ortaya çıktığı 8. Evet ya şu an bizi düşünmeyen
[33:03] bazı dinleyiciler sevgi dinleyiciler o yıllarda belki
[33:08] hayatta değildi ama 98 yılı farklı bir yıldı.
[33:14] Ama ta o yıllardan ne kadar güzel bir mesaj vermiş, arend
[33:18] demiş ve ben bu mesajı bir kez daha tekrarlıyorum.
[33:21] Günümüz çocukları içinde diyerek lafı sana vereyim.
[33:24] Yani 98 dediğin zaman aklına olarak kap 98 geliyor.
[33:30] Teşekkür ediyorum, Samet için bizi aldın bindirdin.
[33:33] O zaman kapsülüne tekrar geldik. Şu an kaydı ağustosun
[33:40] sonlarında. Tekrar yaşlan. 1.020, beşte.
[33:43] Yıllara döndük. Sahne senin.
[33:46] Tarih, 2 tane youtube videosu var.
[33:48] Çok uzun değil ikisi de konuyla birebir bağlantılı
[33:52] diyebileceğimiz. Bir tanesi zaman zaman çok
[33:57] atıfta bulunduğumuz tedad youtube kanalında evet dünyanın
[34:01] en gizemli kitabı stefan backson anlatımıyla olan bir video bunu
[34:06] tavsiye edebilirim. Yani çok uzun değil zaten.
[34:07] Konu öyle çok dallanıp budaklanamıyor ya bir yerde pat
[34:11] diye duruyor. Diğeri ise daha böyle niş.
[34:16] Az takipçinin olduğu hodch helega isimli bir youtube kanalı
[34:20] veya kendi halinde bir kanal. Burada da voynick manucriptin
[34:24] yani mooni vinehing el yazmalarının zemi gizemleri diye
[34:29] bir video yapmış. Tavsiye ediyorum bu 2. 1.000 onu
[34:34] izledim galiba. Konuşabilirsin, ilgi çekici
[34:37] biraz. Daha yukarı falan da anlatıyor.
[34:39] Değil mi? Baş var ya hani nasıl biraz önce
[34:42] ifade etmediğimiz çok fazla içerik var ve şey gibi magazin
[34:46] gibi bayağı magazin bülteni gibi onların arasında bunlar benim
[34:49] dikkatimi çekti. O yüzden paylaşmak istedim.
[34:53] Eee. Bununla birlikte hekabe
[34:54] dinlenmesi, pelelistine 2 tane şarkı ekleyeyim.
[34:58] Slow olsun bizim olsun senin agresif şarkılarından sonra.
[35:03] Ilk şarkı rut beden lost boy, diğeri ise m lisadan vurdum
[35:09] tellerine isimli şarkılar. Bunlar HKBU dinlemesi
[35:13] playlistimizde olacak. Sevgili dinleyen itiraf.
[35:17] Etmem gerekirse ikisini de bilmiyorum.
[35:19] O yüzden bölüm sonrası bir tıngırı atayım onları.
[35:23] Yani sen tabii. Oradan tım satabileceksin bize.
[35:27] Evet, gizli play listemizin içerisinde olacağını düşünürsek
[35:30] ama bu bölüm dinlediği anda zaten listemizde de olacak.
[35:36] O zaman bölümü kapatırken çok hızlı birkaç hatırlatmayla ve
[35:40] teşekkürle aynı son verelim. Bir tanesi youtube'dan bizi
[35:45] takip ederek hyp yaparak hatta şu an hi varmış wattle var.
[35:50] Katıl seçeneğimiz var hayp seçeneğimiz.
[35:52] Yolunuzu da ifade edelim. Ben böyle arkadan şey sufle.
[35:55] Veren şey. Olur ya, başka oyuncusuna
[35:58] sıfırları veren? Aynen youtube partneri olmanın
[36:01] vesilesiyle artık katıl butonu da aktif oldu.
[36:04] Onu söyleyelim. Spotify'da bu arada spotify'da
[36:09] bir şeyler çalkalanıyor. Türkiye'de kaynıyor ama bakalım
[36:11] o nerelere gidecek spotify'da ama.
[36:14] Pencere kaynar ya. Spotify'da ama yorum yaparsınız
[36:19] veya bize 5 yıldız pekiyi takdirini almaya verirsiniz,
[36:23] 10'a çıkart da seviniriz. Okullar açılmadan okullar.
[36:25] Açılmadan ve. Onun dışında da patreon'da bir
[36:29] elin parmağını geçmeyen ama bizim için aşırı değerli olan
[36:33] destekçilerimiz onlar sayesinde hala potkeste, kaliteli
[36:38] ekipmanlar ve içeriklerle devam etmeyi çalışıyoruz diyeyim.
[36:42] Hepsini böyle senden çaldım aldım ki.
[36:44] Sonra sen sadece klasik kıbrıs'a konsantre olabilesin diye
[36:49] unuttuğum bir şey yoksa herkese tekrar teşekkür ederim.
[36:53] Tek tek bizi dinlediğiniz ve takip ettiğiniz için.
[36:57] Şeyi de ekleyelim istersen. Hani sosyal mecralar üzerinden
[36:59] bize ulaşabiliyorlar. Her zaman olduğu gibi ki ekşi
[37:02] sözlük'te de zaman zaman güzel enterlerle bizlerle beraber
[37:06] oluyor. Sevgili dinleyenler ve yazarlar
[37:09] diyelim ve onun dışında önceki bereket gerektiği ileriki bazı
[37:15] bölümlerde tekrar yollarımızın kesişmesi dileğiyle diyelim.
[37:19] Blake kadar bu dakikaya kadar bizimle olduğunuz için teşekkür
[37:22] ederim. Görüşmek üzere hoşça kalın.
[37:24] Baba.

Shows are listed from Apple Podcasts' charts and directory, and Podcast Index where it is used. Every show and episode belongs to its publisher and plays from the publisher's own feed; this site hosts none of them.